Przy wyrobie przedmiotów wytlacza¬ nych na zimno z drutu przy pomocy tak zwanych zderzarek, drut otrzymywany z walcowni nalezalo przedewszystkiem do¬ prowadzic w wyciagarce do odpowiednie¬ go kalibru, poczern dopiero mozna go by¬ lo przerabiac dalej na prasie zderzakowej, np. na sworznie lub zaopatrzone we lby nity, lonki, gwozdzie, sruby lub pólproduk¬ ty tych przedmiotów. Nalezalo przeto prze¬ ciagac drut najprzód przez wyciagajaca go maszyne, nastepnie zas wprowadzac go do prasy. Po okresie tloczenia, zuzywaja¬ cym znaczna ilosc pracy, nastepowal okres wciagania materjalu, czyli nieomal ze luz¬ ny bieg maszyny. Uniemozliwialo to jedno¬ stajne zuzytkowanie sily napedu.Projektowany obecnie sposób obywa sie calkowicie bez procesu kalibrowania drutu na wyciagarkach, dokonywa go bowiem sama tlocznia, przed odbywajacym sie z przerwami wciaganiem drutu. Przy wpro¬ wadzaniu materjalu do prasy, przed jego wytlaczaniem, kawalek drutu przechodzi przez otwór kalibrujacy. W takim wypad¬ ku prasa zuzywa jednostajnie sile napedu.Maszyna i proces pracy sa przytem u- kszcaltowane w ten sposób, ze karby, po¬ wstajace przy wciaganiu, znajduja sie \\ czesci czolowej wyrobu, powierzchnia przeto wykonczonych przedmiotów, pozo¬ staje gladka. W tym celu nalezy dlugosc wciagania przedmiotu, zapomoca odpo¬ wiedniego skoku i odpowiedniego ukladu uchwytów, uregulowac tak, by i odleglosc uchwytów od czesci przedniej wystajace-go, w zaleznosci od wymiarów lba ponad powierzchnia prasowania drutu, byla podzielona przez dlugosc wysuwu. Do ulatwienia regulowania zaopatrujemy ma¬ szyne w odpowiednie skale, po za tern ma¬ szyna posiada uchwyty pomocnicze, któ¬ re pozwalaja obnizyc powstajace przy wciaganiu drutu odpadki.Koniecznym przyrzadem jest otwór ka¬ librowy, umieszczony przed maszyna. O- twór taki pomimo niezwyklej prostoty po¬ myslu dotychczas nie znalazl zastosowa¬ nia w zadnej z maszyn automatycznych.Zalaczony rysunek przedstawia jako przy¬ klad wykonania wynalazku prase do wyro¬ bu na zimno sworzni o lbach stalych. Fig. 1 wyobraza przekrój czesci maszyny, za¬ wierajacej narzedzia robocze; fig. 2—rzut poziomy maszyny, jednak czesci maszyny przedstawione sa tu niekompletnie; fig. 3 przedstawia czesciowy widok podluzny prasy; fig. 4—przekrój podluzny przez czesc maszyny wciagajaca materjal; fig. 5—odpowiadajacy fig. 4, rzut poziomy; fig. 6—widok urzadzenia wskazujacego skok i okresy pracy i fig. 7—schemat wyjasniaja¬ cy sposób regulowania.Otrzymany z walcowni drut doplywa do maszyny /. Uchwyty 2 tej maszyny sluza jednoczesnie do przeciagania drutu przez otwór kalibrujacy 3. Obywamy sie przeto bez wyciagarek, a wiec odpada nawijanie drutu na beben [wyciagarki, odpada po¬ trzeba sily na wyciaganie, zdejmowanie drutu z bebna odbiorczego wyciagarki i robota transportowa. Wobec tego koszt calkowity wyrobu nie przekracza zazwy¬ czaj kosztów, polaczonych li tylko z wy¬ ciaganiem drutu.Uchwyty 2 skladaja sie w przedstawio¬ nym na rysunku przykladzie z umocowa¬ nych na dzwigniach 4 szczek, dociskanych do drutu zapomoca korby 5, uruchomianej od napedu maszyny. Korba 5 wysuwa, poruszajace sie w kierownicy 7, powierzch¬ nie klinowe 6, które przesuwaja dzwignie 4 i dociskaja szczeki do materjalu pocia¬ ganego naprzód. W ten sposób czesc drutu przejdzie przez otwór kalibrowy 3, znaj¬ dujacy sie zazwyczaj u wejscia materjalu do maszyny. Jednoczesnie koniec przedni drutu doprowadzony zostaje do przyrza¬ dów roboczych danej maszyny, a wiec przy wyrobie zaopatrzonych we lby sworzni albo nitów dostaje sie do matrycy S, gdzie znajdujacy sie pod dzialaniem jezyczka klinowego 9, nóz 10—obcina drut, poczem matryca wlasciwa // wytwarza, na wy¬ stajacej ponad jej powierzchnie czesci dru¬ tu, odpowiedni leb. Otrzymane przedmioty moga byc nastepnie poddane dalszym o- peracjom. Sworznie i nity ulegaja na- przyklad wyzarzeniu lub t. p.Przy odbywajacym sie z przerwami wprowadzaniu drutu mamy przeto w jed¬ nym okresie kalibrowanie drutu, w okresie zas nastepnym lub w kilku nastepnych o- kresach nastepuje dalsza obróbka przed¬ niego skalibrowanego odcinka drutu. Ka¬ librowanie zabiera przytem tyle tylko cza¬ su, ile potrzeba bylo dawniej na samo za¬ silanie maszyny i zuzywa niewyzyskana dotad w tym okresie sile maszyny. Umie¬ szczony przed innemi czesciami maszyny przyrzad kalibrowy sklada sie z wymie¬ nialnej plytki wyciagowej 3. Dla wyrzuce¬ nia koncówki obrabianego pierscienia dru¬ tu narzad kalibrowy jest ruchliwy przez umocowanie go naprzyklad na czopie 12, na którym moze sie obracac i odsuwac wbok. Oczywiscie przyrzad kalibrowy móglby byc równie dobrze umieszczony na ustawionej przed maszyna samodziel¬ nej podstawie. Po za tern maszyna tego typu pozwala przerabiac drut dowolnych wymiarów i nadawac mu odpowiednia dla danego wyrobu grubosc.Dlugosc przesuwu L albo skok uchwy¬ tów odpowiada sumie dlugosci trzona i tak zwanej dlugosci lba, t j. tej dlugosci, na — 2 —jaka koniec przedni drutu wystaje ponad powierzchnie 8a matrycy 8. Zarówno dlu¬ gosc trzona, jak i dlugosc lba sa wielko¬ sciami zmiennemi. Do zmiany dlugosci przesuwu, a wiec do zmiany odchylen kor¬ by 5 posilkujemy sie korba 13, polaczona z przesuwakiem 14 i z Wewnetrznym ra¬ mieniem 15 korby podwójnej 15, 16. Korba 16 otrzymuje naped od kola rozpedowego maszyny. Przez wlaczenie korby podwój¬ nej 15 i 16 z przesuwakiem 14 mozemy, zmieniajac odleglosc czopa 14 od osi 17, zmieniac odchylenia korby 5, bez zmiany ukladu korby 16 i polaczonego z nia kor- bowodu. Regulowanie niev wymaga przeto nadmiernego wysilku, ani zmiany skoku korbowodu maszyny, ani tez obrotu walu napednego. Przez wlaczenie przegubu pomiedzy korba podwójna 16 i korba 13 mamy moznosc ustawiania uchwytów w dowolnym polozeniu do obrabianego przed¬ miotu. Ogniwo powyzsze umozliwia tak¬ ze taki uklad korby 5, ze wahania jej odby¬ waja sie symetrycznie, co stanowi koniecz¬ ny warunek prawidlowego dzialania wskaznika skoku, o którym pomówimy po¬ nizej. Wielkosc przestawienia przesuwaka 14 wskazuje skala I. Skala ta wskazuje jednoczesnie skok odpowiadajacy danemu przesunieciu przesuwaka 14.Poniewaz przy niezmiennej dlugosci lba dla rozmaitych wyrobów moze sie zmie¬ niac dlugosc trzona, nalezy nadac ruchli¬ wosc kleszczom 2 uchwytów w taki sposób, by iloraz, jaki otrzymamy ze stosunku od¬ leglosci D kleszczów 2 od czolowej czesci drutu, do dlugosci przesuwu L, zawsze byl liczba calkowita. W takim bowiem tylko wypadku korby, powstajace od dzialania uchwytów, znajdowac sie beda stale w cze¬ sci czolowej drutu. Regulowanie uchwytów (kleszczów) 2, odbywa sie odpowiednio do tego przepisu wedlug skali II, na której wi¬ dzimy zazwyczaj ruchoma wskazówke, poruszajaca sie w plaszczyznie pionowej kleszczów (fig. 3). Jezeli dlugosc kle¬ szczów 2 nie przewyzsza najmniejszej sto¬ sowanej dlugosci lba, w celu zmniejszenia czynnosci regulowania, mozna wyrabiac przedmioty o mniejszych dlugosciach lba bez przestawiania kleszczów, ustawionych na odleglosci D, odpowiadajacej najmniej¬ szej dlugosci lba. Jezeli naprzyklad ustawi¬ my odleglosc D stosownie do 5 mm sredni¬ cy sworznia, to mozemy wytwarzac lby sworzni od 5 do 10 mm srednicy i o ile przytem dlugosc kleszczy nie przewyzsza 10 mm, to korby zawsze znajdowac sie be¬ da na czesci czolowej przyrzadu.Nalezy wlasciwie mierzyc srednia od¬ leglosc D od kleszczów do srodka dlugo¬ sci lba, aby nawet przy wiekszej dlugosci kleszczów powstajace przy ich dzialaniu karby pozostawaly w granicach czesci czolowej drutu. Odleglosc D, jak widzimy, na skali oznaczona jest dla róznych dlugo¬ sci trzona. Dodawana do maszyny tablica podaje odleglosc D wlasciwa, odpowiada¬ jaca przy danym wyrobie. Urzadzenie mo¬ globy byc równiez i tak wykonane, by kazdej dlugosci lba odpowiadala oddziel¬ na skala. W takim razie na takiej skali bezposrednio odznaczamy punkty nastaw- cze, odpowiadajace róznym dlugosciom trzona. Mozna równiez regulowac odle¬ glosc D przy pomocy odpowiedniej tablicy i przy zmiennych dlugosciach lba przed¬ miotu.Do regulowania uchwytów 2 sluzy prze¬ kladnia srubowa 18. Pod dzialaniem tej przekladni, powodujacej zamykanie sie drazków 4, przylegajacej zawsze do nich, klin 61 zostaje odpowiedtiio przesuniety.Przesuwa on kleszcze o odpowiednia dlu¬ gosc. W tym celu wrzeciono srubowe 18 umocowane jest, w poruszanym od korby 5, nasrubku 19 w ten sposób, ze moze sie w nim obracac, ale nie moze przesuwac sie w kierunku osi. Klin 61 wrzeciona posiada gwint nasrubkowy. Na drugim koncuwrzeciona widzimy zderzak 20. Uchwyty 4 wraz z kleszczami 2 znajduja sie w kie¬ rownicy 27, która moze sie przesuwac.Kierownice ciagnie za soba w kierunku czynnym poruszany klinem 61 drazek 4.Przy skoku powrotnym zderzak 20 odcia¬ ga kierownice 21 i uchwyty zpowrotem.Moment rozpoczecia ruchu w kierunku zwrotnym reguluja, obsadzone w zderza¬ ku 20, srubki 22. Na kierownicy 21 moze¬ my umocowac pomocniczy uchwyt, a wiec naprzyklad jeszcze pare kleszczy w celu zmniejszenia ilosci powstajacych przy ro¬ bocie odpadków materjalu. W ten sposób zmniejszamy dlugosc tak zwanego za¬ ostrzenia materjalu, niezbednego do wpro¬ wadzenia do maszyny kazdego nowego ka¬ walka drutu. Dlugosc ta równa sie odleglo¬ sci od konca maszyny do kleszczów 2.Wynalazek zmniejsza ja do polowy przez wlaczenie drutu najprzód do kleszczów 2a uchwytu pomocniczego 4a i przyciagania materjalu do wlasciwych kleszczy 2. Kle¬ szcze pomocnicze 2a znajduja sie zazwy¬ czaj pod dzialaniem wspólnego klina 61, dzialajacego jednoczesnie na drazki 4. Kle¬ szcze te, zbedne przy dalszej pracy maszy¬ ny, moga byc zdejmowane z kierowni¬ cy 21.Kazdorazowy uklad uchwytów 2, lub u- trzymujacej je kierownicy 21 moze byc od¬ czytany na osobnym wskazniku. W tym celu na osi 17 korby 5 znajduje sie wska¬ zówka 23, przesuwajaca sie przed skala III.Odchylenia wskazówki od oznaczonego przez 0 polozenia srodkowego uchwytów 2, wskazuja kazdorazowy uklad uchwy¬ tów.Azeby jednak i w stanie spoczynku moz¬ na bylo stwierdzic, w jakim okresie ustal # ruch maszyny, wskazówka 23 polaczona jest ze zwyczajnym wskaznikiem okresów.Wskaznik ten sklada sie z poruszanej za- pomoca trybu 25 wskazówki 24. Tryb sta¬ nowi jedna calosc ze wskazówka 23. Pod¬ czas ruchu wskazówki 23 przesuwa tryb 25 drazek 26, oprawiony dosc mocno na czopie malej wskazówki. Drazek pociaga za soba wskazówke, o ile na to obustron¬ ne ograniczenia jej ruchu pozwalaja. W za¬ leznosci od wskazan malej wskazówki na „zderzanie'4 lub na „wyciaganie" widzimy, w jakim okresie pracy ustal ruch maszyny.Wskaznik ten sluzy do umozliwienia prawidlowego ustawienia wskazówki skali II i w tym wypadku, gdy kleszcze zajmuja polozenie nie odpowiadajace srodkowemu polozeniu korby 5. PL