Przy zwyklych sposobach wytwarzania octanu blonnika zadaje sie blonnik co naj¬ mniej dwa i pól raza wieksza iloscia na wa¬ ge bezwodnika octowego, w obecnosci czte¬ ro- do pieciokrotnej ilosci kwasu octowego lodowatego oraz niewielkiej ilosci kwasu siarkowego, który spelnia role srodka kon- densujacego. W wyniku otrzymuje sie octan blonnika, rozpuszczalny w chloro¬ formie i nierozpuszczalny lub trudno roz¬ puszczalny w acetonie. Mozna jednak rów¬ niez otrzymac octan blonnika, rozpuszczal¬ ny w mieszaninie alkoholu i chloroformu.Taki octan blonnika moze byc przepro¬ wadzony nastepnie w bardziej wartoscio¬ wa postac octanu rozpuszczalnego w ace¬ tonie. Wymaga to zwykle wprowadzenia wody do masy poddawanej reakcji, aby nadtoiiar bezwodnika octowego przeprowa¬ dzic w kwas octowy; wymaga prócz tego mieszania otrzymanej masy, dopóki octan blonnika nie nabierze zadanego stopnia rozpuszczalnosci w acetonie, przyczem przypuszczalnie, octan blonnika staje sie czesciowo wodzianem. Przy takim sposo¬ bie zarówno lodowaty kwas octowy, jak i nadmiar bezwodnika octowego zostaja roz¬ cienczone; powstaje rozcienczony kwas octowy, który dla dalszego zuzytkowania musi byc zpowrotem doprowadzony do po¬ staci lodowatego kwasu octowego. Koszt odzyskania kwasu octowego jest wysoki, i tern tlomaczy sie wysoki koszt octanu blon¬ nika.PdHl^i^tófiil^feZ^ wynalazku blonnik lub j^^vj^hadi^rgs|aja acetylowane w kapieli zawierajacej "plynny dmrutleniek^ siarki zamiast lodowatego kwasifróctowego.W ten sposób unika sie rozcienczania kwa¬ su octowego i wynikajacego stad kosztow¬ nego odzyskiwania go, otrzymuje sie zas produkt o doskonalej jakosci. Po usu¬ nieciu masy reakcyjnej z naczynia, w którem reakcja sie odbywala, dwutlenek siarici ulatnia sie w postaci gazu, mozna go wiec z latwoscia zebrac i doprowadzic zpowrotem do postaci plynnej Fakt ulatniania sie gazu sprawia, ze octan blonnika staje si£wfc$ednte rozluz¬ niony i porowaty, dzieki czemu latwiej pod¬ daje sie myciu i dalszej obróbce.Acetylowanie zgodnie z wynalazkiem dokonywa sie przy pomocy kapieli, zawie¬ rajacej bezwodnik octowy luib inny czyn¬ nik acetylujacy or&z dwutlenek siarki, najkorzystniej w postaci plynnej. Mozna przytem stosowac równiez kwas siarkowy lub inny czynnik kondensujafcy. Prity afcfe- tylowaniu blonnika w srodowisku dwutlen¬ ku siarki latwieji jest dopilnowac przebiegu reakcji i otrzymac pfrodukt bardziej jedno¬ lity. Szczególna postac celulozy, z jaka ma sie do czynienia, jej puszystosc i wlasci¬ wosci fizyczne odgrywaja mniejsza role, riiz przy stosowaniu zwyklego sposobu z lddbwatym kwasem octowym. Nawet mniej wartosciowe rodzaje blonnika daja sie bez trudu przerabiac i z latwoscia unika sie nie¬ dokladnosci przy aoetylowaniu. Produkt re¬ akcji staje sie bardziej jednolity i bielszy Oi-az bztystszy w"'kolorze niz dotychczas, przyczemi, prawdopodobnie, nastepuje równiez w niniejszym stopniu rozszezepie- i?fe czasteczek blonnika. Dalsze przetwory octaliu blonnika jak przedza, blony i po¬ dobne wyroby ittaja wiekszy stopien wy- trzyiiialósci z pówódu wiekszej spoistosci próduktti.Aczkolwiek korzysci wynalazku wyni¬ kaja z uzycia plynnego dwutlenku siarki zamiast lodowatego kwasu octowego, to jednak mozna osiagnac te korzysci, stosu¬ jac czesciowo kwas octowy lub inny srodek rozcienczajacy, zmniejszajac odpowiednio ilosc dwutlenku siarki.Poza tern mozna wykonac sposób we¬ dlug wynalazku tak, ze stosuje sie lodowa¬ ty kwas octowy lacznie z ketenem w celu otrzymania bezwodnika octowego, potrzeb¬ nego do acetylowania. Reakcje te mozna dokonac w obecnosci blonnika, to znaczy, ze kapiel dla acetylowania moze zawierac lodowaty kwas octowy, keten i dwutlenek siarki. W tym jednak wypadku lodowaty kwas octowy nie musi byc w nadmiarze, a przynajmniej w niezbyt wielkim nadmia¬ rze, w stosunku do ilosci, potrzebnej dla wytworzenia wraz z ketenem niezbednej ilosci bezwodnika octowego. Dlatego tez mozna uniknac w masie reakcyjnej lodo¬ watego kwasu octowego, któryby nastepnie musial byc rozcienczony i na nowo ste¬ zony.Jezeli chodzi o otrzymanie octanu blon¬ nika, rozpuszczalnego w chloroformie lub W mieszaninie chloroformu i alkoholu, przerywa sie reakcje w chwili uzyskania pozadanego stopnia acetylacji. Jesli chodzi o octan blonnika rozpuszczalny w aceto¬ nie, masa poddawana jest odpowiedniej dalszej obróbce w tern samem naczyniu.Plynny dwutlenek siarki sluzy i w tym wy¬ padku jako dogodny srodek rozcienczaja¬ cy. Jako srodek hydratyzujacy, równocze¬ snie dodawany, sluzy woda, rozcienczony alkohol lub nawet sam alkohol. W do¬ tychczas stosowanych sposobach znane jest dodawanie w tym celu kwasu octowe* go. Wedlug niniejszego wynalazku jest to zbyteczne, natomiast nalezy wprowadzac dodatkowa ilosc plynnego dwutlenku siar¬ ki.Znany jest sposób poddawania blonni¬ ka uprzednio hydiratyziacji, a nastepnie acetylowaniu, w wyniku czego otrzymuje sie produkt rozpuszczalny w acetonie. Ta- — 2 —fca: satóaztóana przez ódwróceiiie zwyklej kolejnosci moze byc stóstiwaiia w stosunku do niniejszego wynalazku.Do wykonania sposobu Wedlug niniej¬ szego wynalazku uzywa sie zamknietego naczynia, wytrzymalego na okreslone ci¬ snienia. Temperatura i cisnienie, przy któ¬ rych przeprowadza sie acetylowanie, moga byc rózne. Wskazane fest przeprowadza¬ nie acetylowania przy temperaturze nie wyzszej niz 30^C, a pozadane jest utrzy¬ manie temperatury o wiele nizszej. Acety¬ lowanie riioze byc dokonywane najko¬ rzystniej przy temperaturze 17—18°C i przy cisnieniu 1,8 kg na cm2. Temperature nalezy utrzymywac na dostatecznie niskim poziomie tak, aby cisnienie bylo niewiele wyzsze od cisnienia atmosfery.Przyklad. Zmieszano 200 g blonnika w postaci wlókiem lub innej, 720 cm3 95% bezwodnika octowego, 3400 cm3 plynnego dwutlenku siarki i 5 g stezonego kwasu siarkowego.Jesli materjal wyjsciowy stanowi blon¬ nik, to otrzymuje sie octan blonnika rozpu¬ szczalny w chloroformie. Acetylowanie mo¬ ze byc równiez tak przeprowadzone, ze o- trzyjma sie octan blonnika rozpuszczalny w mieszaninie chloroformu z alkoholem.Po dostatecznem acetylowaniu blonni¬ ka lub jego pochodnych mozna otworzyc naczynie, w którem odbywa sie reakcja, i opróznic jego zawartosc, najkorzystniej w taki sposób, aby dwutlenek siarki mógl sie gwaltownie rozprezyc i wydzielic jako gaz, wskutek czego octan blonnika stanie sie pu¬ szysty i porowaty. Jesli otrzymany zostal octan blonnika w postaci rozpuszczalnej w chloroformie lub w mieszaninie chlorofor¬ mu z alkoholem, to jest zwykle pozadane poddanie go w dalszym ciagu hydratyzacji w tern samem naczyniu, z tym samym srod¬ kiem reakcyjnym i z tym samym kataliza¬ torem. Przy dodawaniu srodka hydratyzu¬ jacego, najlepiej wody lub wody z alkoho¬ lem, nalezy mieszanine energicznie mieszac w c&lu osiagiif##a gz^ltfegdf Fófwhomi^r- negb rozdzialu tego Srodka w1 Meszefemftfe; Mfeszafline wprowadza sie-" nastepnie w ruch, dopóki octan blonnika nie Osiajgtiie zadanego stopnia rozpuszczalnosci w ace¬ tonie. Mozna to osiagnac w ciagu 18 do 24 godzin luib w dluzszym czasie, w zalezno¬ sci od temperatury i innych warunków.Hydratyzowanie moze byc z latwoscia przeprowadzone droga wstrzasania przy temperaturze okolo 67—70°C, lub nieco ni¬ zej. Naogól, produkt otrzymuje sie najlep¬ szy wówczas, gdy hydratyzacja dokonywa sie przy mozliwie najnizszej tempera¬ turze.Mase reakcyjna zanurza sie wówczas w wodzie lub poprostu rozpyla w odpo¬ wiedniej atmosferze.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do uzycia bezwodnika octowego, gdyz zna¬ ne sa i inne srodki do acetylowania, jak np. chlorek acetylu. Poza tern bezwodnik octo¬ wy mozna otrzymac w czasie reakcji przez oddzialywanie ketenu na lodowaty kwas octowy, zwlaszcza, ze keten jest tanim produktem. Wynik ten mozna z powodze¬ niem osiagnac, wprowadzajac keten do lo¬ dowatego kwasu octowego rozpuszczonego w plynnym dwutlenku siarki. Plyn taki staje sie doskonalym srodkiem do acetylo¬ wania, zwlaszcza przez dodanie odpowied¬ niej ilosci kwasu siarkowego lub innego srodka kondensuijacego. Mozna równiez spowodowac reakcje miedzy ketenem i lo¬ dowatym kwasem octowym przed doda¬ niem ich do blonnika, lub tez mozna reak¬ cje te wywolac w obecnosci blonnika i o- trzymac bezwodnik octowy, przyczem kwas siarkowy dodaje sie do kwasu octo¬ wego zaraz lub podczas dogodnej fazy re¬ akcji.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie równiez do uzycia kwasu siarkowego jako srodka kondensujacego lub katalizatora, poniewaz znane sa równiez liczne inne srodki, jak np. chlorek cynku, kwas fosfo- — 3 —rowy, siarczan dwumetylowy, z których kazdy moze byc uzyty z plynnym dwutlen¬ kiem siarki do acetylowania lub hydraty¬ zowania lub do obu czynnosci razem. PL