Przedmiotem wynalazku jest sposób modyfikowania zaprawy nasiennej dla ochrony roslin przed chorobami i szkodnikami.Znane sa z monografii "Nauka o chorobach i szkodnikach roslin", PanstwoweWydawnictwo Rolnicze i Lesne, Warszawa 1976. Sposoby wytwarzania zapraw nasiennych dla ochrony roslin przed chorobami i szkodnikami polegajace na bezposrednim mieszaniu skladników zaprawy zlozonej z pestycydów i regulatorów wzrostu oraz na nanoszeniu zaprawy na powierzchnie nasion bez srodków pomocniczych. Wadatak wytworzonych zaprawjest to, ze znaczna czesc odpada od nasion przed siewem, zas w trakcie siewu, szczególnie w przypadku stosowania duzej ilosci zapraw nastepujace rozwarstwienie i zaprawa opada na dno siewnika utrudniajac równomierny wysiew nasion. Równoczesnie w tego rodzaju zaprawach obserwuje sie fitotoksyczne oddzialywanie ich skladników na nasiona.Znanyjest z opisu patnetu nr 124 871 sposób obróbki nasion roslin polegajacy na wytwarzaniu na ich powierzchni przepuszczalnej dla wilgoci i nierozpuszczalnej w wodzie powloki zawierajacej srodki ochrony roslin, srodek wiazacy o nazwie handlowej sacrust i ewentualnie inne dodatki.Sposób powyzszy charakteryzuje sie tym, iz nasiona traktuje sie roztworem zawierajaym 3,5-22,5% wagowych srodka wiazacego w postaci polistyrenu, albo szelaku i/lub wosku z kawy, 67-87% wagowych rozpuszczalnika organicznego jak nizszy alkohol lub keton, albo chlorowany weglowo¬ dór, 7-22,5% wagowych srodka grzybobójczego, 0-26% wagowych srodka owadobójczego oraz 0-3% wagowych innych dodatków przy czym stosunek wagowy rozpuszczalnika do srodka wiaza¬ cego wynosi 3,5 do 20:1, a stosunek wagowy rozpuszczalnika do ogólnej ilosci substancji stalej wynosi 1,8 do 4,2:1, zas roztwór stosuje sie w stosunku wagowym 1 czesc roztworu na 15-66 czesci nasion, po czym rozpuszczalnik usuwa sie.Wada takiego sposobu obróbki nasionjest fakt stosowania w charakterze srodka wiazacego stosunkowo duzych ilosci polimerów nierozpuszczalnych w wodzie, nie ulegajacych calkowicie lub bardzo wolno procesowi biodegradacji. Równoczesnie sposób ten nie zapewnia pokrycia nasion warstwa zaprawy o odpowiedniej przyczepnosci i trwalosci mechanicznej. Stosowane srodki wiazace jako substancje hydrofobowe powoduja zmniejszenie mozliwosci penetracji wody.2 146 138 Znany jest z opisu patentowego nr 144 192 sposób wytwarzania modyfikowanej zaprawy nasiennej zawierajacej znane pestycydy, regulatory wzrostu czy skladniki pokarmowe charaktery¬ zujacy sie tym, ze do znanej zaprawy nasiennej wprowadza sie chitozan, korzystnie w postaci roztworu o stezeniu 0,01 do 3% wagowych polimeru w wodnych roztworach kwasów organi¬ cznych, lub w postaci zelu mikrokrystalicznego chitozanu o stezeniu 0,01 do 10% wagowych, w ilosci 0,0001-2% wagowych polimeru w stosunku do masy nasion, a nadto wprowadza sie ewen¬ tualnie srodki adhezyjne w ilosci 0,01-5% wagowych, korzystnie w postaci polimerów lub kopoli¬ merów akrylowych oraz ewentualnie srodki powierzchniowo-czynne w ilosci 0,01-1% wagowych, po czym tak otrzymana modyfikowana zaprawa nasienna pokrywa sie lub natryskuje nasiona.Zaprawa tego rodzaju wymaga stosowania przy nanoszeniu srodowiska kwasnego oraz sto¬ sunkowo drogiego polimeru typu chitozanu. Sposób modyfikowania zaprawy nasiennej za pomoca srodkówwiazacych w postaci polimerów wedlug wynalazku, polega na tym, ze do zaprawy nasiennej zawierajacej pestycydy, regulatory wzrostu czy skladniki pokarmowe dodaje sie 5-95% wagowych polimerów winilowych, zawierajacych ugrupowania hydrofilowe jak amidowe, karbo¬ ksylowe, wodorotlenowe czy octanowe, korzystnie poliakryloamid, hydrolizowany poliakryloa- mid, hydrolizowany poliakrylonitryl, kopolimery akryloamidu, alkohol poliwinylowy, czy octan poliwinylowy, rozpuszczonych w wodzie lub tworzacych w nej zawiesine, korzystnie o stezeniu 0,1-50% wagowych, W sposobie wedlug wynalazku mozna takze wprowadzac do zaprawy nasiennej srodki powo¬ dujace zmniejszenie rozpuszczalnosci stosowanych polimerów badz je sieciujace jak formaldehyd, epitlenki czy sole wapniowe, przy zachowaniu stosunku molowego srodka do polimeru w zakresie 0,01-1:1.W sposobie wedlug wynalazku wprowadzac mozna równiez srodki pomocnicze typu uzupel¬ niajacego i zmniejszajacego fitotoksycznosc stosowanych skladników znanych zapraw, jak ligno- sulfoniany, melase czy pyl wegla brunatnego, w ilosci 0,1-50% wagowych do masy mieszaniny polimeru.Zaprawa wytwarzana sposobem wedlug wynalazku zapewnia calkowite pokrycie powierzchni nasion bez jej odpadania w trakcie przygotowywania oraz wysiewu, a po wprowadzeniu do gleby zapewnia zabezpieczenie nasion oraz mlodych roslin przed chorobami i szkodnikami ograniczajac liczbe zabiegów ochrony roslin w pózniejszym okresie wegetacyjnym.Zastosowane w sposobie wedlug wynalazku polimery winylowe zawierajace ugrupowania hydrofilowe jak amidowe, karboksylowe, wodorotlenowe czy octanowe, dzieki wlasnosciom adhe- zyjnym i blonotwórczym istotnie zwiekszaja przyczepnosc skladników zaprawy do nasion, a takze spelniaja w stosunku do nich role nosnika polimerowego zatrzymujacego skladniki zaprawy po wprowadzeniu ich do gleby.Dzieki wlasnosciom hydrofilowym stosowanych polimerów ulatwiona jest dyfuzja wody do nasion po ich wprowadzeniu do gleby, co znacznie przyspiesza ich kielkowanie.W sposobie wedlug wynalazku mozna stosowac srodki pomocnicze zmniejszajace rozpu¬ szczalnosc polimerów w drodze towrzenia slabo rozpuszczalnych i nierozpuszczalnych w wodzie zwiazków badz stosowac proces sieciowania w wyniku którego równiez zmniejsza sie rozpuszczal¬ nosc polimerów. Stosowanie modyfikowanych zapraw zgodnie ze sposobem wedlug wynalazku przy obecnosci tego rodzaju srodkówpomocniczych umozliwia otrzymywanie nierozpuszczalnej w wodzie blony polimerowej powlekajacej nasiona, co w szeregu przypadkach pozwala na zwieksze¬ nie efektywnosci dzialania zapraw.Zastosowanie w sposobie wedlug wynalazku srodków pomocniczych typu uzupelniajacego i zmniejszajacego fitotoksycznosc skladników zapraw umozliwia poprawe efektywnosci dzialania tego rodzaju srodków zwlaszcza w przypadku wykorzystania pestycydów o silnym oddzialywaniu fitotoksycznym w stosunku do nasion i roslin.W sposobie wedlug wynalazku stosowanie srodków powierzchniowo czynnych zmniejszaja¬ cych napiecie powierzchniowe ulatwia równomierne rozprowadzenie skladników zapraw oraz ich wprowadzenie na powierzchnie nasion.Stosowane w sposobie wedlug wynalazku srodki pomocnicze wspomagaja synergistycznie dzialanie polimerów blonotwórczych indywidualnie nie posiadajac zdolnosci wiazania skladników zapraw nasiennych.146138 3 Dla oceny efektywnosci dzialania modyfikowanej zaprawy nasiennej stosowano testy okresla¬ jace energie kielkowania nasion oraz zdolnosc ich kielkowania. Energie kielkowania nasion okreslono procentowa iloscia nasion kielkujacych po 6 dniach, zas zdolnosc kielkowania procen¬ towa iloscia skielkowanych nasion po 12 dniach trwania testu. Testy przeprowadzono metoda szalkowa na wilgotnej bibule. Ponadto w pudelkach wypelnionych ziemia oceniono wschody roslin. Oceniono wyniki uzyskane z szeregu powtórzen po 100 nasion.Dla nasion zaprawianych sposobem wedlug wynalazku stwierdzono, iz energia kielkowania wynosila 30-80%, w zaleznosci od skladu zaprawy, podczas gdy w przypadku zastosowania srodka standardowego o handlowej nazwie Sacrust opis patentowy nr 124 871 z tymi samymi skladnikami zaprawy energia kielkowania wynosila 31%. Zdolnosc kielkowania z kolei wynosila odpowiednio 40-91% i 59%.Zaleta zaprawy wytworzonej sposobem wedlug wynalazkujest mozliwosc prostego zaprawia¬ nia nasion zarówno w drodze nanoszenia badz natryskiwania przy zapewnieniu calkowitego pokrycia nasion warstwa o duzej przyczepnosci i wytrzymalosci mechanicznej.Sposób wedlug wynalazku ilustruja blizej przyklady zestawione w tabeli nie ograniczajacjego zakresu.Przyklad I. Do mieszalnika wprowadzono 100 czesci wagowych nasion cebuli oraz zmody¬ fikowana zaprawe nasienna sporzadzona w nastepujacy sposób.Znane zaprawy nasienne o skladzie chemicznym substancji czynnych izofenofos 40% i tiuran 10% /nazwa handlowa Oftanol T/ oraz ipordione 50% /nazwa handlowa Rowral/ w ilosci po 5% wagowych w stosunku do masy nasion cebuli, oraz 0,6% wagowych poliakryloamidu o sredniej masie czasteczkowej 2,5-106, w postaci 5% wodnego roztworu, polaczono razem i mieszano w czasie 15 minut. Tak przygotowana modyfikowana zaprawa zaprawiono nasiona cebuli droga nanoszenia.Na zaprawionych nasionach cebuli stwierdzonno dobra przyczepnosc mechaniczna zapraw, przy czym energia kielkowania nasion oznaczona metoda szalkowa na bibule wynosila 55,7% zas zdolnosc kielkowania 78,5%. Procent wschodów w pudelkach z ziemia po 12 dniach wynosil 70,5%.Analogicznie jak przyklad I przeprowadzono przyklady II-VII. Tablice 1,2 i 3 zawieraja kolejny numer przykladu, ilosc oraz rodzaj znanej zaprawy nasiennej, ilosc i rodzaj srodka pomocniczego: zmniejszajacego rozpuszczalnosc polimeru blonotwórczego, uzupelniajacego i powierzchniowo-czynnego okreslonych nazwami chemicznymi lub handlowymi, wyniki testów praktycznych zawierajacych energie kielkowania i zdolnosc kielkowania w warunkach szklarnio¬ wych oraz efekt zaprawiania. Nadto w tablicy wszystkie ilosci podane sa wprocentach wagowych w stosunku do masy nasion. RównoczesnieCH2O - oznacza formaldehyd, Ep - epichlorohydryna, W - wegiel brunatny, KI - lignosulfoniany typu Klutan, HPAN - hdrolizowany poliakryloamitryl, PAW - alkohol poliwinylowy, zas efekt zaprawiania oznacza: + + - b. dobry, ± - sredni, - zly.Przyklad VIII. Do mieszalnika wprowadzono 100 czesci wagowych nasion cebuli oraz zmodyfikowana zaprawe nasienna sporzadzona w nastepujacy sposób.Znane zaprawy nasienne o skladzie chemicznym substancji czynnych izofenofos 40% i tiuran 10% /nazwa handlowa Offanol T/ oraz iprodione 50% /nazwa handlowa Rowral/w ilosci po 5% wagowych w stosunku do masy nasion cebuli, oraz 0,6% wagowych hydrolizowanego poliakry¬ loamidu w postaci 5% wodnego roztworu polaczonego razem i wymieszano w czasie 10 minut, do uzyskania papki. Takprzygotowana modyfikowana zaprawe wymieszano z nasionami cebuli.Na zaprawionych nasionach cebuli stwierdzono dobra przyczepnosc mechaniczna zapraw, przy czym energia kielkowania nasion, oznaczona metoda szalkowa na bibule wynosila 68,1% zas zdolnosc kielkowania 45,6%. Procent wschodów w pudelkach z ziemia po 12 dniach wynosil 81,1%.Przyklad IX. Do mieszalnika wprowadzono 100 czesci wagowych nasionn cebuli oraz zmodyfikowana zaprawe nasienna sporzadzona w nastepujacy sposób: Znane zaprawy nasienne o skladzie chemicznym substancji czynnych izofenofos 40% i tiuran 10% /nazwa handlowa Oftanol T /oraz iprodione 50% nazwa handlowa Rowral/ w ilosci po 5% wagowych w stosunku do masy nasion oraz 0,84% wagowych hydrolizowanego poliakrylonitrylu/HPAN/w postaci 7% wodnego roztworu, polaczono razem i mieszano w ciagu 15 minut. Na zaprawionych nasionach cebuli4 146 138 stwierdzono dobra przyczepnosc mechaniczna zapraw, przy czym energia kielkowania nasion oznaczona metoda szalkowa wynosila 55,7% zas zdolnosc kielkowania 60,5%. Procent wschodów wpudelkach z ziemia po 12 dniach wynosil 70,5%. Analogicznie jak przyklad IX przeprowadzono przyklady X - XIV zestawione w tablicy 2.Przyklad XV. Do mieszalnika wprowadzono 100 czesci wagowych nasion cebuli oraz zmodyfikowana zaprawe nasienna sporzadzona w nastepujacy sposób. Znane zaprawy nasienne o skladzie chemicznym substancji czynnych izofenofos 40% i tiuram 10% /nazwa handlowa Oftanol T/ oraz iprodione 50% /nazwa handlowa Rowral/w ilosci po 5% wagowych w stosunku do masy nasion oraz 0,6% wagowych alkoholu poliwinylowego /PAW/w postaci 5% roztworu wodnego, polaczono razem i mieszano w ciagu 15 minut. Takprzygotowana zaprawa zaprawiono nasiona cebuli droga nanoszenia w ciagu 10 minut.Na zaprawionych nasionach cebuli stwierdzono dobra przyczepnosc mechaniczna zapraw, przy czym ich energia kielkowania oznaczana metoda szalkowa wynosila 52,7% zas zdolnosc kielkowania 66,7%. Analogicznie jak przyklad XV przeprowadzono przyklad XVI - XVII zesta¬ wione w tablicy 3.Przyklad XVIII. Do mieszalnika wprowadzono 100 czesci wagowych nasion cebuli oraz zmodyfikowana zaprawe nasienna sporzadzona w nastepujacy sposób.Znane zaprawy nasienne o skladzie chemicznym substancji czynnych izofenofos 40% i tiuram 10% /nazwa handlowa OftanolT/ oraz iprodione 50% /nazwa handlowa Rawrol/w ilosci po 5% wagowych w stosunku do masy nasion cebuli oraz 0,6% wagowych octanu poliwinylowego w postaci 5% wodnego roztworu polaczono razem i wymieszano w czasie 15 minut uzyskujac papke, która wymieszano z nasionami cebuli.Na zaprawionych nasionach cebuli stwierdzono dobra przyczepnosc mechaniczna zapraw, przy czym energia kielkowania wynosila 60,5% zas zdolnosc kielkowania 78,7%.Przyklad XIX. Do mieszalnika wprowadzono 100 czesci wagowych nasion cebuli oraz zmodyfikowana zaprawe nasienna sporzadzona w nastepujacy sposób.Znane zaprawy nasienne o skladzie chemicznym substancji czynnych izofenofos 40% i tiuram 10% /nazwa handlowa OftanolT/ oraz iprodione 50% /nazwa handlowa Rowal/ w ilosci po 5% wagowych w stosunku do masy nasion cebuli oraz 0,6% wagowych kopolimeru akryloamidu w postaci 5% wodnego roztworu, polaczono razem i mieszano w czasie 15 minut. Takprzygotowana zmodyfikowana zaprawa zaprawiono nasiona cebuli droga nanoszenia.Zaprawiane nasiona cebuli odznaczaly sie dobra przyczepnoscia mechaniczna, przy czym energia kielkowania wynosila, 72,4% zas zdolnosc kielkowania 88,6%. Procent wschodów w wazonach z ziemia wynosil 78%.Tab e 1 a 1 Nr Rodzaj Ilosc Rodzaj i ilosc przy- preparatu preparatu polimeru blono- kladu ochronne- ochronne- twórczego go go I II III IV V VI Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral OftanolT Rowral 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 Poliakryloamid 0,6 Poliakryloamid 0,6 Poliakryloamid 0,6 Poliakryloamid 0,6 Poliakryloamid 0,6 Poliakryloamid 0,6 Poliakryloamid 0,6146138 c.d. Ubeli 1 VII VUI Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Ilosc i rodzaj srodka zmniejsza¬ jacego roz¬ puszczal¬ nosc — CH2O 0,012 Ep 0,008 CH2 0,012 Ep 0,008 Ep 0,012 — Nr przy¬ kladu IX X XI XII XIII XIV pomocniczego uzupel¬ niajacego — — — W, 2,5 W, 2,5 KL, 3,75 W 2,5 — Rodzaj preparatu ochronnego < Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral Oftanol T Rowral t 1 Tab Ilosc 5,0 5,0 5,0 5,0 Poliakryloamid 0,6 Poliakryloamid 0,6 Wyniki testów praktycznych Wscho- Energia kielko¬ wania 55,7 27,5 64,5 46,2 68,7 64,7 74,7 68,1 e la 2 preparatu ochronnego 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 Hy Zdolnosc % kielko¬ wania 78,2 70,5 39,2 38,0 81,7 85,5 61,2 56,7 86,0 60,0 80,2 — 91,7 64,7 75,6 81,1 Rodzaj i ilosc polimeru blonotwórczego HPAN, 0,84 HPAN, 0,84 HPAN, 0,84 HPAN, 0,84 HPAN, 0,84 HPAN, 0,84 Efekt zapra¬ wiania /trwa¬ losc/ + + + + + + + + + + + + + Ilosc i rodzaj srodka pomocniczego zmniejsza- uzupelnia¬ jacego jacego rozpuszczal¬ nosc — — CH2O 0,012 — Ep 0,008 — CH2O 0,012 m W, 2,5 Ep 0,008 W, 2,5 - W, 2,5 Wyniki testów praktycznych Energia Zdolnosc kielko- kielko¬ wania warna 55,7 60,5 2,7 12,2 17,2 30,5 16,5 26,5 38,0 60,0 24,5 50,2 Wscho- - dy % 70,5 32,7 36,0 54,0 63,0 58,7 Efekt zaprawia¬ nia /trwa losc/ + + + + + + + + ±i V Nr przy¬ kladu XV XVI XVII Rodzaj preparatu ochronnego OftanolT Rowral Oftanol Rowral Oftanol Rowral Ilosc i rodzaj srodka pomocniczego zmniejsza¬ jacego rozpuszcza¬ lnosc . — — Ep, 0,012 146 138 Tabe Dosc preparatu ochronnego 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 5,0 uzupelnia¬ jacego — KI, 3,75 KI, 3,75 la3 ] Rodzaji ilosc polimeru blono- twórczego PAW,0,6 PAW,0,6 PAW,0,6 Wyniki testów praktycznych Energia kielko¬ wania 52,7 58,2 61,0 Zdolnosc kielko¬ wania 66,7 77,5 82,7 Efekt zaprawia¬ nia /trwalosc/ + + + + + Zastrzezenia patentowe 1. Sposób modyfikowania zaprawy nasiennej za pomoca srodków wiazacych w postaci polimerów, znamienny tym, ze do zaprawy nasiennej zawierajacej pestycydy, regulatory wzrostu czy skladniki pokarmowe dodaje sie 5-95% wagowych polimerów winylowych zawierajacych ugrupowania hydrofilowe jak amidowe, karboksylowe, wodorotlenowe czy octanowe korzystnie poliakryloamid, hydrolizowany poliakryloamid, hydrolizowany poliakrylonitryl, kopolimery akryloamidu, alkohol poliwinylowy czy octan poliwinylowy, rozpuszczonych w wodzie lub two¬ rzacych w niej zawiesine, przy czym stezenie roztworu wynosi 0,1-50%. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do zaprawy nasiennej wprowadza sie srodki powodujace zmniejszenie rozpuszczalnosci stosowanych poliemerów badz je sieciujace, jak for¬ maldehyd, epitlenki czy sole wapniowe przy zachowaniu stosunku molowego srodka do polimeru w zakresie 0,01-1:1. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze do zaprawy wprowadza sie srodki pomocnicze typu uzupelniajacego i zmniejszajacego fitotoksycznosc jak ligninosulfoniany, melasa czy pyl wegla brunatnego w ilosci 0,1-50% wagowych do masy mieszaniny polimeru.Ptacownu Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 220 zl PL