Dotychczas przy sortowaniu wegla dba¬ no o dokladne oddzielanie zanieczyszczen, co osiagano na drodze suchej albo mokrej, ci dalej sortowano wegiel na poszczególne gatunki wedlug wielkosci ziarn, przyczem niekiedy stosowano pewne urzadzenia roz¬ drabniajace (kruszarki szczekowe). Po¬ szczególne ziarna róznej wielkosci maja zasadniczo ten sam sklad chemiczny i pe¬ trograficzny. Natomiast celem niniejszego wynalazku jest sortowanie wegla, pozwa¬ lajace na rozdzielanie go na jego .skladni¬ ki petrograficzne. Zgodnie z nowemi bada¬ niami wegiel kamienny, uwazany po¬ wszechnie za jednorodny, sklada sie z trzech znacznie odrózniajacych sie sklad¬ ników: z wegla blyszczacego (witryt), we¬ gla matowego (duryt) i wegla wlóknistego ifuzyt).Oprócz róznic czysto fizycznych miedzy temi trzema .skladnikami istnieja równiez wybitne róznice w ich skladzie chemicz¬ nym i odpowiednio do tego skladniki te nadaja sie do rozmaitych celów. Tak wiec np. wegiel wlóknisty nadaje sie gospodar¬ czo najlepiej do palenisk na pyl weglowy, natomiast wegiel blyszczacy nadaje sie glównie do koksowania w przeciwienstwie do skladników, nie sprzyjajacych kokso¬ waniu (duryt i fuzyt). Wegiel matowy na¬ daje sie najlepiej do destylacji i podobnych procesów chemicznych. Obecnie okazalo sie, ze te rozmaite petrograficzne skladni¬ ki wegla róznia sie znacznie swemi wlasci-wosciami fizycznemj dzieki czemu, wyzy¬ skujac te róznice, mozna te skladniki roz- drabiac^f^^teiiS^d Juz w literaturze wypowiedziano przypuszczenie, ze rozdra- hianie wegla do okreslonej wielkosci cza¬ stek powinno doprowadzic do pozadanego rozdzielenia, jednakze dopóki tego nie wy¬ próbowano, nie bylo dotychczas pewnosci, czy takie rozdrabianie doprowadzi istotnie do zadanego wyniku. Stwierdzono wedlug wynalazku, ze zwykle rozdrabianie, stoso¬ wane przy sortowaniu wegla, nie rozwia¬ zuje tego zagadnienia, natomiast dosta¬ teczne rozdzielanie skladników petrogra¬ ficznych mozna osiagnac zapomoca mecha¬ nicznego rozdrabiania wegla przez rozlu¬ pywanie, odwirowywanie Mb uderzanie. U- rzadzenia rozdrabiajace zapomoca ude¬ rzen moga byc znane, jednakze dotad nie stosowano ich prawie do sortowania wegla albo tez stosowano je co najwyzej, aby o- siagnac rozdrabianie równomierne do pew¬ nej okreslonej wielkosci ziarn. Jesli we¬ giel bedzie rozkruszany, to rozpada sie na czastki niejednakowej wielkosci, a miano¬ wicie najdrobniejsze zawieraja wegiel wlóknisty, który skutkiem iswej lamliwosci rozpada sie na najdrobniejsze okruchy, na¬ tomiast czastki sredniej wielkosci zawie¬ raja kruchy wegiel blyszczacy. Czastki najwieksze skladaja sie z twardego i ela¬ stycznego wegla matowego, najodpomiej- szego na dzialanie mechaniczne. Dzieki te¬ mu po rozdzieleniu (rozlaczeniu) tych trzech skladników petrograficznych mozna je nastepnie latwo wydzielic z otrzymanej mieszaniny zapomoca np. odsiewania.Kruszenie moze odbywac sie przy po¬ mocy uderzen elastycznych, spowodowa¬ nych wirowaniem lub odrzucaniem np. w odpowiednich mlynach kruszacych. Tak wiec np, wegiel mozna kruszyc w obroto¬ wym bebnie, zaopatrzonym w elastyczne drazki rozbijajace, w którym wal obraca sie w tym samym lub przeciwnym kierun¬ ku. W wielu przypadkach w* celu rozluznie¬ nia scislego polaczenia skladników petro¬ graficznych w weglu pokladowym trzeba go koniecznie poddac powtórnemu rozdra- bianiu, przyczem mozna oddzielic zanie¬ czyszczenia jeszcze przed rozdzieleniem samego wegla na skladniki petrograficzne.Jednakze mozna równiez naprzód zastoso¬ wac rozdzielanie na skladniki petrogra¬ ficzne, nastepnie oddzielic odpady i do¬ piero ostatecznie otrzymany Wegiel roz¬ dzielic na wymienione trzy skladniki we¬ gla. Wegiel czysty wystarcza oczywiscie rozdzielic tylko na te trzy skladniki zapo¬ moca kruszenia, co mozna wykonywac cal¬ kowicie na sucho.Przy wydzielaniu wegla wlóknistego wystepuje jeszcze szczególne zjawisko polegajace ifa tern, ze przez odsysanie o- siaga sie znacznie lepsze wyniki gospodar¬ cze, niz przez odsiewanie. Wykonane do¬ swiadczenia wykazaly na zasadzie analiz petrograficznych, ze stosujac przy tern sil¬ ne odsysanie ze wszystkich naczyn wegiel wlóknisty mozna odessac prawie calkowi¬ cie i stracic bez osobnego odsiewania.Dalej doswiadczenia wykazaly, ze przez takie sortowanie mozna otrzymac prawie 85% wegla blyszczacego i 80% wegla matowego.Na rysunku jest uwidoczniony w zary¬ sie przyklad wykonania sposobu wedlug wynalazku. Wegiel z wywrotu a spada na beben sortujacy lub sito wstrzasane 6, gdzie rozdziela sie wedlug trzech wielko¬ sci ziarni, 1, 2 i 3. Najwieksze ziarna zosta- ja oczyszczone na tasmach c do przebiera¬ nia odpadów lub w inny sjposób. Wlaczona nastepnie kruszarka d sluzy do rozkru- szania wstepnego na skladniki petrogra¬ ficzne tak, zeby wegiel wlóknisty pozostal w okruchach najdrobniejszych, wegiel bly¬ szczacy w okruchach srednich, a wegiel matowy w okruchach najgrubszych. Do te¬ go celu nadaje sie np. kruszarka odsrodko¬ wa, do której wprowadza sie ziarna 1 i 2.Wysiewki z tej kruszarki razem z ziarnem — 2 —3 z sita b dostaja sie na przesiewacz drga¬ jacy e, gdzie rozdzielone sa na ziarna trzech wielkosci, które osobno -wprowadza sie na stoly g, na których oddziela sie od¬ pady zapomoca powietrza sprezonego. Naj¬ przód najdrobniejsze ziarna puszcza sie przez przesiewacz wiatrowy /. Czyste ziar¬ na najdrobniejsze, odciagniete ze stolu, za¬ wieraja prawie wylacznie wegiel blyszcza¬ cy i zostaja usuniete. Grubsze ziarna ze stolu doprowadza sie do kruszarki h, w której nastepuje calkowite rozdzielenie skladników petrograficznych przez ela¬ styczne rozbijanie wegla. Kruszarka moze skladac sie z walu z krzyzem rozbijaja¬ cym, otoczonego walcowem sitem, obraca- jacem sie w tych samych lub w róznych kierunkach z szybkosciami odpowiednio dostosowanemi. Wielkosc oczek isita za¬ lezna jest przytem od skladu petrograficz¬ nego sortowanegp wegla. Wal z krzyzem rozbijajacym moze byc zaopatrzony w swo¬ bodnie zawieszone prety rozbijajace. Przez rozbijanie wegla osiaga sie oddzielenie we¬ gla blyszczacego od matowego, przyczem pierwszy znajduje sie w wysiewkach, a o- statni w pozostalosciach.Z poszczególnych przyrzadów sortuja¬ cych a zwlaszcza ze stolów oraz kruszarek odsysa sie najdrobniejszy pyl. Pyl osadza sie np. w zbiornikach i praktycznie jest od¬ dzielony od wegla matowego i obok wegla blyszczacego zawiera glównie wegiel wlók¬ nisty. W ten sposób mozna prawie calko¬ wicie rozdzielic trzy skladniki wegla. W praktyce .sposób niniejszy mozna wykonac w najrozmaitszy sposób.Nalezy jeszcze zaznaczyc, ze sposób niniejszy specjalnie korzystnie nadaje sie do sortowania wegla, zawierajacego siar¬ ke, przyczem doswiadczenia wykazaly, ze przy rozdzielaniu na skladniki petrogra¬ ficzne siarka zbiera sie oddzielnie i daje sie latwo usunac. PL