Przedmiotem wynalazku jest sposób cyfrowego pomiaru przesuniecia fazowego sinusoidal¬ nego sygnalu reprezentujacego wartosc polozenia ruchomych elementów maszyn zmierzona za pomoca indukcyjnego przetwornika do pomiaru polozenia.Dotychczas znany jest sposób pomiaru przesuniecia fazowego sygnalu wyjsciowego z induk¬ cyjnego przetwornika do pomiaru polozenia zasilanego dwoma sygnalami prostokatnymi przesu¬ nietymi w fazie o 90° pochodzacymi z ukladu dekodujacego dolaczonego do licznika zliczajacego impulsy zegarowe, który polega na zapisaniu stanu licznika do rejestru przesuniecia fazowego zboczem sygnalu prostokatnego utworzonego przez porównanie sinusoidalnego sygnalu wyjscio¬ wego z przetwornika polozenia z sygnalem progowym w ukladzie komparatora. Taki sposób zasilania uzwojen indukcyjnych przetworników do pomiaru polozenia typu rezolwera lub indukto- syna opisano w artykule Z. Chlewinskiego „Induktosyn jako urzadzenie pomiarowe dla obrabia¬ rekww czasopismie "Mechanik" nr 7/76 na stronach 365-368.Wada tej znanej metody jest to, ze faza sygnalu wyjsciowego z przetwornika polozenia, zmieniajac sie w zakresie odpowiadajacym szumom i zaklóceniom towarzyszacym temu sygnalowi, powoduje rejestrowanie w rejestrze przesuniecia fazowego na przemian dwóch cyfrowych wartosci przesuniecia fazowego, rózniacych sie o jednostke rozdzielcza pomiaru równa okresowi impulsów zegarowych. Wada ta eliminuje praktycznie te metode pomiaru polozenia w zastosowaniu do tak zwanych cyfrowych wskaznikówpolozenia, w których czytelnosc wskazan polozeniajest jednym z istotniejszych parametrów urzadzenia. Obnizanie poziomu szumów i zaklócen w sygnale z przet¬ wornika polozenia zaweza strefy oscylacyjnych, nieczytelnych wskazan cyfrowej wartosci poloze¬ nia, nie eliminujac jednak tego zjawiska calkowicie. Zastosowanie tak zwanej amplitudowej metody pomiaru polozenia /omówionej równiez w wymienionym wyzej artykule/ moze wyelimi¬ nowac omawiana wade, ale podwyzsza koszt urzadzenia do pomiaru polozenia.Sposób cyfrowego pomiaru przesuniecia fazowego sinusoidalnego sygnalu wejsciowego wed¬ lug wynalazku, w którym stan licznika zliczajacego impulsy zegarowe jest zapisywany do rejestru przesuniecia fazowego zboczem sygnalu tworzonego przez porównanie sinusoidalnego sygnalu wejsciowego z sygnalem progowym w komparatorze i synchronizowanego w pierwszym przerzu- tniku typu D taktowanym impulsami zegarowymi wyróznia sie tym, ze sygnal progowy dla2 142 941 wymienionego komparatora tworzony jest przez podanie sygnalu wyjsciowego z komparatora na wejscie taktujace drugiego przerzutnika typu D, na którego wejscie D podaje sie impulsy zegarowe, a sume wartosci sredniej sygnalu wyjsciowego z drugiego przerzutnika typu D i sygnalu odniesienia podaje sie zwrotnie na wejscie komparatorajako sygnal progowy.Wynik pomiaru zapisywanyjest w rejestrze przesuniecia fazowego.Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest to, ze cyfrowa wartosc przesuniecia fazowego zapisy¬ wana w rejestrze przesuniecia fazowego nie oscyluje, nie zmienia sie w czasie dla dowolnej, stacjonarnej wartosci przesuniecia fazowego sygnalu wejsciowego, przez co jest czytelna i nadaje sie do wyswietlenia na pulpicie urzadzenia pomiarowego.Przedmiot wynalazku jest objasniony na rysunku, na którym fig.l przedstawia schemat blokowy, a fig. 2 - przebiegi czasowe niektórych sygnalów w urzadzeniu, którego schemat blokowy pokazano na fig. 1 rysunku.Sygnaly wyjsciowe z licznika 3 zliczajacego impulsy zegarowe 4 podaje sie na uzwojenia indukcyjnego przetwornika do pomiaru polozenia 9 typu rezolwera za posrednictwem ukladu dekodujacego 10. Sygnaly zasilajace uzwojenia rezolwera 9 sa sygnalami prostokatnymi przesunie¬ tymi w fazie o 90°. Sinusoidalny sygnal wyjsciowy 1, którego faza zmienia sie proporcjonalnie do zmian polozenia katowego rezolwera podaje sie na wejscie komparatora 7, w którym porównuje sie go z sygnalem progowym 6. Sygnal prostokatny z wyjscia komparatora 7 synchronizowany jest w pierwszym przerzutniku typu D 8 i podawany na wejscie wpisujace rejestru przesuniecia fazowego 2, przez co do rejestru 2 zapisywany jest stan licznika 3 odpowiadajacy zmierzonej cyfrowej wartosci przesuniecia fazowego. Sygnal wyjsciowy 11 z komparatora 7 podaje sie ponadto na wejscie taktujace drugiego przerzutnika typu D 12, na którego wejscie D podaje sie impulsy zegarowe 4, a sume wartosci sredniej sygnalu wyjsciowego 13 z drugiego przerzutnika typu D 12 uzyskiwana po filtrze dolnoprzepustowym 14 i sygnalu odniesienia 16 tworzona w ukladzie sumujacym 17 podaje sie zwrotnie na wejscie komparatora 7 jako sygnal progowy 6.Przy jednostajnie zmieniajacym sie polozeniu katowym rezolwera 9 i fazie sygnalu 1, zmiany fazy sygnalu 11 sa niejednostajne dzieki dzialaniu dodatniego sprzezenia zwrotnego komparatora 7 z przerzutnikiem 12. Nie wystepuje taki stan ustalony, w którym aktywne zbocze impulsów zegarowych zawiera sie wewnatrz strefy zmian fazy sygnalu 11.Figura 2 przedstawia przebiegi czasowe niektórych sygnalów w ukladzie z fig. 1. Jesli sygnal wyjsciowy 11 z komparatora 7 ma postac taka jak sygnal 21 na fig. 2, to na wyjsciu przerzutnika 8 powstanie sygnal 21, bo aktywne /dodatnie/ zbocze 19 impulsów zegarowych 18 zawiera sie w strefie zmian fazy sygnalu 28. Wykorzystujac sposób wedlug wynalazku, dzieki dzialaniu dodat¬ niego sprzezenia zwrotnego komparatora 7 i przerzutnika 12 z fig. 1 stan taki moze wystapic tylko jako stan nieustalony. W stanie ustalonym fazy sygnalu wejsciowego 1 wystapi zawsze stan ustalony sygnalu 11 z fig. 1 taki jak sygnal 22 na fig. 2 oraz stan ustalony sygnalu 5 z fig. 1 taki jak sygnal 23 na fig. 2. Oznacza to, ze w stanie ustalonym polozenia katowego rezolwera 9 w rejestrze przesuniecia fazowego 2, do którego zapisywany jest wynik cyfrowego pomiaru przesuniecia fazowego, uzyskuje sie stabilna wartosc cyfrowa przesuniecia fazowego.Zastrzezenie patentowe Sposób cyfrowego pomiaru przesuniecia fazowego sinusoidalnego sygnalu wejsciowego re¬ prezentujacego wartosc polozenia ruchomych elementów maszyn zmierzona za pomoca indukcyj¬ nego przetwornika do pomiaru polozenia, który zasilany jest sygnalami wyjsciowymi z licznika za posrednictwem ukladu dekodujacego przez zapis stanu licznika zliczajacego impulsy zegarowe do rejestru przesuniecia fazowego zboczem sygnalu zapisujacego tworzonego przez porównanie sinu¬ soidalnego sygnalu wejsciowego z sygnalem progowym w komparatorze i synchronizowanego w pierwszym przerzutniku typu D taktowanym impulsami zegarowymi,znamienny tym, ze sygnal wyjsciowy (11) z komparatora (7) podaje sie na wejscie taktujace drugiego przerzutnika typu D (12), na którego wejscie D podaje sie impulsy zegarowe (4), a sume wartosci sredniej sygnalu wyjsciowego (13) z drugiego przerzutnika typu D (12) i sygnalu odniesienia (16) podaje sie zwrotnie na wejscie komparatora (7) jako sygnal progowy (6), przy czym wynik cyfrowego pomiaru przesuniecia fazowego uzyskuje sie na wyjsciu rejestru przesuniecia fazowego (2).142 941 F/G/f. 18 49 20 V A 24 22 M 23 F/6.2. PL