gryz zestawiony Niniejszy wynalazek stanowi ulepsze¬ nie stosowanego dotad sposobu masowego wytwarzania wpustek profilowych w ksztalcie jaskólczego ogona, zwlaszcza w zelazie kutem i stali, jak np. szczelin w podkladach szyn kolejowych.Przy stosowanych dotychczas sposo¬ bach wytwarzania wpustek obrabiano ko¬ lejno przedmiot na rozmaitych obrabiar¬ kach rozmaicie uksztaltowanemi gryzami w taki sposób, ze dopiero przy koncu ob¬ róbki wpustka posiadala pozadany profil.Sposoby powyzsze posiadaja te wielka wa¬ de, ze w celu uzyskania ostatecznego pro¬ filu wymagaja zastosowania tylu gryzarek, ile uzywa sie gryzów. Poza tern sposoby dotychczasowe maja równiez te wade, ze wskutek przenoszenia przedmiotu obrabia¬ nego i potrzeby kazdorazowego zakladania go na maszyne traci sie wiele czasu oraz powstaja niedokladnosci w wykonaniu.Istnieja obrabiarki, które wykonywaja wszystkie poszczególne czynnosci, od gry- zowania wstepnego poczawszy, a na osta- tecznem konczac. Obrabiarki te, jako sto¬ sujace jednoczesnie rozmaite narzedzia (przewaznie gryzy tarczowe i palczaste), których walki napedowe sa wzgledem sie¬ bie prostopadle, o róznych szybkosciach krajania i posuwu, sa bardzo ciezkie i ko¬ sztowne, zuzywaja wiele sily, posiadaja skomplikowana budowe, a poza tern ich powiklane i wrazliwe mechanizmy latwo u- l^gaja uszkodzeniom.Obydwa omówione sposoby powoduja duze koszty^ .zarówno przy zakupie i utrzy- mywanl^v|iisz$t lJi^rr^zi, jak i przy normalnym ruchu.Mozna wprawdzie wytwarzac wpustki profilowane inaczej, niz poprzednio opisa- nemi sposobami, a mianowicie pracowac jednym tylko gryzem, którego obrysie od¬ powiadaloby zadanemu profilowi wpustki.Jednakze narzedzia do wytwarzania wpu¬ stek wedlug fig. 2 nie moga byc wytwa¬ rzane odpowiednio i w sposób, zapewnia¬ jacy trwalosc tego narzedzia; uzebienie tych gryzów ma te wlasnosc, ze w miejscu przejsciowem, a wiec tam, gdzie walcowa czesc gryza przechodzi w stozkowa lub ku¬ lista, jest utrudniony odplyw zarówno skrawanych wiórów, jak i cieczy chlodza¬ cej, zwlaszcza wskutek tego, ze wreby mie¬ dzy zebami sa zbyt plytkie, bok zas zeba gryzowego jest niedostatecznie podciety.Wynikiem powyzszego jest nietylko szyb¬ kie nagrzewanie sie gryza w przejsciowem miejiscu, ale i szybka utrata zdolnosci gry- zowania. Znane gryzy posiadaja poza tern tak zwane zeby proste, a wskutek tego te wade, ze zacinaja sie podczas pracy; wió¬ ry, które powstaja przy obróbce takim gry¬ zem, sa tak zwanemi wiórami igielkowemi, majacemi sklonnosc do zatykania wrebów, badz tez do przyczepiania sie do krawedzi tnacych zwlaszcza wtedy, gdy narzedzie juz jest nieco stepione. Rezultatem tego jest szybkie rozgrzewanie i niszczenie sie gryza, a to tern bardziej, ze jak wspomnia¬ no, dostep cieczy chlodzacej jest utrudnio¬ ny. Prócz tego wióry igielkowe stanowia powazne niebezpieczenstwo dla obsluguja¬ cych maszyne, gdyz moga wywolac niebez¬ pieczne zranienia.Ten malo udoskonalony sposób gryzo- wania wpustek w jednolitym materjale sto¬ suje sie do mniejszych, przewaznie trape¬ zowych wpustek i do obróbki zeliwa i in¬ nych materjalów, dajacych krótki wiór.Nalezy dostosowac przytem posuw i szyb¬ kosc skrawania do maloodpornych narze¬ dzi; sposób ten jednak nie nadaje sie do nowoczesnej, racjonalnej obróbki zedaza kutego i stali.Niniejszy wynalazek usuwa wyzej omó¬ wione wady znanych dotychczas sposobów, a poza tern posiada kilka innych zalet.Trzpiengryzowy jest wykonany z miek¬ kiej stali ciagliwej i posiada na dolnym koncu gwint, na który nakreca sie poko- lei poszczególne gryzy, z których sklada sie gryz profilowy, w podobny sposób, jak nakretke i przeeiwnakretke; dzieki temu uskutecznia sie odpowiednie zamocowanie poszczególnych gryzów Wzgledem siebie i na trzpieniu. Poszczególne gryzy moga byc wykonane, zaleznie od szybkosci skrawa¬ nia, z róznych rodzajów stali i posiadac wpustki do lamania wiórów.Zeby poszczególnych gryzów sa usta¬ wione ukosnie w, taki sposób, ze tworza kat (strzalke), którego wierzcholek skierowa¬ ny jest w kierunku obrotu.Dzieki ukosnemu ustawieniu zebów u- zyskuje sie spokojny bieg narzedzia i ma¬ szyny bez wstrzasnien, a przez to ich trwa¬ losc. Gryz wedlug niniejszego wynalazku dziala w sposób luszczacy, dzieki zas do¬ bremu doplywowi cieczy chlodzacej latwo wymyte zostaja opadajace i zwijajace sie wióry. Ukosnie i pod katem wzgledem sie¬ bie skierowane zeby poszczególnych gry¬ zów dzialaja podobnie, jak lopatki pompy odsrodkowej, powodujac odplyw cieczy chlodzacej i wiórów we wlasciwym kierun¬ ku.Gryz tego rodzaju jest narzedziem o duzej wydajnosci; uzywajac go mozna sto¬ sowac duzy posuw i duza szybkosc skra¬ wania.Uzywajac gryzów wedlug niniejszego wynalazku mozna doskonale wykonywac masowe roboty gryzarskie na zwyklych, ta¬ nich maszynach.Dzieki nowemu sposobowi unika sie dlugo trwajacego wstepnego gryzowania i — 2 —potrzebnych do tego kosztownych narzedzi.Maszyny, pracujace sposobem wedlug ni¬ niejszego wynalazku, wymagaja polowy liczby trzpieni gryzerskich, a osie tychze maja byc ustawione równolegle wzgledem siebie, W taki sposób budowane maszyny maja male rozmiary, sa niezawodne, wy¬ dajne, latwe do obslugi i proste w budo¬ wie, kupno ich zas i praca niemi wymaga tylko czesci dotychczasowych kosztów.Rysunek przedstawia jeden z przykla¬ dów wykonania niniejszego wynalazku.Fig. 1 przedstawia wpustke o scianach prostopadlych, otrzymywana dotychczas przy wstepnem gryzowaniu; fig. 2 — osta¬ tecznie wykonczona wpustke profilowa, fig. 3 — gryz do ostatecznego wykonczania wpustek wedlug fig. 2 dawnym sposobem.Gryz ten sklada sie z trzpienia gryzowego a, posiadajacego .na dolnym koncu gwint d, na który jest nakrecony gryz 6 stozkowy lub o ksztalcie grzybka, oddzielony od trzpienia hartowana podkladka c. Fig. 4 przedstawia zestawiony gryz profilowy wedlug wynalazku, który moze byc uzywa¬ ny do gryzowania w jednolitym materjale, np. do wykonania wpustki o profilu, przed¬ stawionym na fig. 2. Sklada sie on z trzy¬ maka a z nagwintowanym koncem d', na który sa nakrecone, jak nakretka i prze- ciwnakretka, gryz e't sluzacy do obrabia¬ nia równoleglych scianek wpustki profilo- we)i i srYz 6' ksztaltu stozkowego lub grzybkowego. PL