PL138122B1 - Herbicide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek chwasto¬ bójczy, który obok znanych, dopuszczalnych w rol¬ nictwie nosników i/albo subustancji pomocniczych zawiera jako substancje aktywna nowa fluorowa¬ na pochodna N-podstawionego pirolidonu-2.Srodki chwastobójcze sa powszechnie stosowane w rolnictwie w celu zwiekszenia zbiorów podsta¬ wowych roslin uprawnych, takich jak kukurydza, soja lub ryz oraz do niszczenia chwastów rosna¬ cych wzdluz dróg i linii kolejowych. Srodki te skutecznie niszcza lub hamuja rozwój niepozada¬ nej roslinnosci, odbierajacej skladniki pokarmowe gleby roslinom- uprawnym, a ze wzgledu na swa zdolnosc niszczenia chwastów poprawiaja estetycz¬ ny wyglad dróg i linii kolejowych.Liczne, znane obecnie srodki chwastobójcze dzie¬ la sie na dwa rodzaje — srodki stosowane przed wzejsciem i po wzejsciu roslin. Srodki chwasto¬ bójcze stosowane przed wzejsciem zwykle wpro¬ wadza sie do gleby lub nanosi sie je na nia, za¬ nim rosliny wykielkuja, podczas gdy srodki sto¬ sowane po wzejsciu zwykle nanosi sie na. po¬ wierzchnie chwastów lub innych niepozadanych roslin po ich wzejsciu z gleby.Niektóre srodki chwastobójcze wykazuja szero¬ ki zakres dzialania i niszcza nie tylko chwasty, ale równiez i rosliny uprawne. Inne srodki dzia¬ laja selektywnie i sa skuteczne wobec chwastów, natomiast zasadniczo nie dzialaja na niektóre ros¬ liny uprawne.W opisie patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 4110105 ujawniono, ze aromatyczne N-podstawione chlorowcopochodne pirolidonu-2 wykazuja dzialanie chwastobójcze, zarówno przed, 5 jak i po wzejsciu takich niepozadanych roslin trawiastych i chwastów, jak np. palusznik krwa¬ wy, wlosnica, wakrota lub owies gluchy.Stale jednak poszukuje sie srodków o tej' sa¬ mej lub wiekszej skutecznosci dzialania od obec¬ nie stosowanych, bardziej ekonomicznych w wy¬ twarzaniu lub tez bardziej selektywnych wzgle¬ dem róznych roslin uprawnych.Obecnie stwierdzono, ze pewne nowe pochodne 15 pirolidonu-2 opisanego w opisie patentowym Sta¬ nów Zjednoczonych Ameryki nr 4110105 wykazu¬ ja wysoka aktywnosc chwastobójcza i zdolnosc do regulacji wzrostu roslin, zwlaszcza wzgledem ta¬ kich chwastów jak wlosnica, owies gluchy, zaslaz 20 lub gorczyca. Ponadto charakteryzuja sie one wy¬ soka selektywnoscia wzgledem upraw zbozowych, takich jak pszenica, ryz i jeczmien.W niniejszym opisie termin „srodek chwastobój¬ czy" oznacza kompozycje, która kontroluje lub 25 modyfikuje wzrost roslin. „Ilosc skuteczna chwas¬ tobójczo" oznacza taka ilosc srodka, która powo¬ duje modyfikowanie wzrostu roslin. Termin „ros¬ liny" oznacza kielkujace nasiona, sadzonki i do¬ rosle rosliny, wlaczajac w to korzenie i czesci na- 30 ziemne. 138 122138122 Zwalczanie roslin i modyfikowanie ich wzrostu obejmuje wszelkie odchylenia od normalnego roz¬ woju," 'talcie^Jak yiiszczenie, opóznienie rozwoju, Jutrate lisci, wysychanie, karlowacenie, tworzenie Rozlogów, niszczenie lisci, itp. Termin „selektyw¬ nosc" ozj&acza ^zdolnosc do skutecznego zwalcza¬ nia 4ub -medyfrkacjl wzrostu chwasów, w polacze¬ niu z^bTakiem szkodliwego dzialania na pewns rosliny uprawne.Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku stosu¬ je sie w celu zwalczania niepozadanej roslinnosci przez nanoszenie go w ilosci skutecznej chwasto¬ bójczo na powierzchnie lub miejsce, w którym chwasty maja zostac zniszczone.Nowe zwiazki stanowiace substancje aktywna srodka wedlug wynalazku, objete sa ogólnym wzo¬ rem przedstawionym na rysunku, na którym X oznacza grupe trójfluorometylowa, atom chloru lub grupe cyjanowa..Przykladowe zwiazki objete powyzszym wzorem to N-(3-cyjano-4-fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorome- tylopirolidon-2, N-{3-trójfluorometylo-4-fluorofe- nylo)-3-chloro-4-chlorometylopirolidon-2 i .N-(3- -chloro-4-fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopiro- lidon-2.Zwiazki te wytwarza sie przez reakcje odpo¬ wiedniej pochodnej aniliny z chlorkiem dwuchlo- roacetylu, po czym otrzymana pochodna acetani¬ lidu alkiluje sie i poddaje cyklizacji z uzyciem katalizatora zawierajacego metal przejsciowy. Spo¬ sób wytwarzania nowych pochodnych pirolidonu-2 przedstawiono ponizej w przykladach I, II i III.Przyklad I. Wytwarzanie N-(3-cyjano-4- -fluorofenylp)-3-chloro-4-chlorometylopirolidonu-2.Okraglodenria kolbe trójszyjna o pojemnosci 250 ml zaopatrzono w plaszcz grzejny, mieszadlo magnetyczne, chlodnice zwrotna, doprowadzenie azotu i termometr. W kolbie umieszczono 6,25 g (0,0218 mola) N-allilo-N-{3-cyjano-4-fluorofenylo) dwuchloroacetamidu rozpuszczonego w 70 ml to¬ luenu. Nastepnie do roztworu wkroplono 0,77 g (0,008 mola) dwu-n-butyloaminy, po czym dodano 0,11 g (0,0011 mola) chlorku miedziawego. Otrzy¬ many roztwór ogrzano powoli do temperatury 90°C i utrzymywano go w tej temperaturze w cia¬ gu 3 godzin, po czym ochlodozno do temperatu¬ ry pokojowej, przemyto dwukrotnie 100 ml wody i zatezono pod obnizonym cisnieniem, otrzymujac 3,0 g (71,4%) lepkiego oleju barwy ciemno-brazo- wej, który po zidentyfikowaniu znanymi metoda¬ mi analitycznymi okazal sie zwiazkiem tytulowym.Przyklad II. Wytwarzanie N-{3 trójfluoro- -me-tylo-4-fluorofenyio)-3-chloro-4-chlorometylopi- rolidonu-2. 4,3 g (9,8 mola) N-allilo-N-{3-trójflu- orometylo-4-fluorofenylo)dwuchloroacetamidu roz¬ puszczono w 50 ml toluenu i umieszczono wokrag- lodennej kolbie trójszyjnej pojemnosci 100 ml, wy¬ posazonej w plaszcz grzejny, mieszadlo magnetycz¬ ne, termometr i chlodnice zwrotna. Do roztworu dodano 48 mg (0,49 mmola) chlorku miedziawego i 0,45 ml (2,7 mmola) dwu-n-toutyloaminy, i zawar¬ tosc kclby ogrzano, mieszajac, do temperatury 90—95°C. Po dwóch godzinach reakcja przebiegala do konca. Mieszanine reakcyjna ochlodzono do temperatury pokojowej, przemyto trzykrotnie por- 25 35 40 50 55 60 cjami wodnego roztworu HC1 po 25 ml, wysuszo¬ no nad siarczanem magnezu i odpedzono rozpusz¬ czalnik pod obnizonym cisnieniem, otrzymujac olej o ciemnym zabarwieniu, który zidentyfikowa¬ no znanymi metodami analitycznymi jako zwiazek tytulowy.Przyklad III. Wytwarzanie N-(3-chloro-4- -fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopirolidonu-2.Okraglodenna kolbe trójszyjna o pojemnosci 100 ml wyposazono w plaszcz grzejny, mieszad¬ lo magnetyczne, termometr i chlodnice zwrotna.Do kolby wprowadzono 24,97 g (0,084) mola) N-al- lilo-N-(3-chloro-4-fluorofenylo) dwuchloroacetami¬ du rozpuszczonego w 100 ml toluenu, 41,6 ml (0,064 mola) chlorku miedziawego i 3,89 ml (0,023 mola) dwu-n-butyloaminy. Roztwór ogrzano do temperatury okolo 90—95°C i utrzymywano w tej temperaturze w ciagu 3 godzin. Nastepnie ochlo¬ dzono go do temperatury pokojowej i przemyto 3 porcjami po 50 ml 3% wodnego roztworu kwasu solnego, wysuszono nad siarczanem magnezu i usunieto rozpuszczalnik pod obnizonym cisnie¬ niem, otrzymujac olei o ciemnym zabarwieniu, który czesciowo wykrystalizowal po pozostawieniu na noc. Produkt ten poddano chromatografii ko¬ lumnowej na kolumnie z zelem krzemionkowym, stosujac mieszanine octanu etylu i heksanu (1:1) jako eluent. Otrzymano olej o ciemnej barwie, który rozpuszczono w 40 ml cykloheksanu. Po 2 dniach roztwór odsaczono, otrzymujac 7,21 g ró- zowawo-zóltych krysztalów. Sklad produktu po¬ twierdzono metodami analitycznymi.Inne zwiazki o wzorze podanym na rysunku otrzymuje sie w analogiczny sposób, po rozpusz¬ czeniu substratów w rozpuszczalniku i przegru¬ powaniu pod wplywem chlorku miedziawego i dwu-n-butyloaminy.Korzystnie srodek wedlug wynalazku zawiera jako substancje aktywna N-(3-trójfluorometylo-4- -fluorofenylo)-3-chloro-4-cMorometylopirolidon-2.Stwierdzono, ze taki srodek chwastobójczy wyka¬ zuje szczególnie wysoka aktywnosc chwastobójcza wobec wielu róznych chwastów, zarówno przy stosowaniu go przed, jak i po wzejsciu i jest se¬ lektywny wzgledem ryzu, pszenicy, kukurydzy i sorgo.Przyklad IV. Badanie aktywnosci chwasto¬ bójczej. W ponizszym przykladzie przedstawiono wyniki prób aktywnosci chwastobójczej srodka wedlug wynalazku. Porównywano stopien zwal¬ czania chwastów w pojemnikach, które poddano dzialaniu srodka, oraz w pojemnikach kontrol¬ nych. Stosowano glebe piaszczysto-ilasta w Liver- more w Kalifornii.Do gleby dodawano nawozu sztucznego 17-17-17 (N-P205-K20 wagowo) w ilosci do 50 ppm w od¬ niesieniu do gleby i 100 ppm Captanu — srodka grzybobójczego do stosowania w glebie .Tak przygotowana glebe umieszczono w pojem¬ nikach o glebokosci 7,5 cm, szerokosci 15 cm i dlugosci 25 cm. Glebe ubito, wyrównano i zaz¬ naczone 6 rowków o dlugosci równej szerokosci pojemników. Badano nastepujace gatunki chwas¬ tów;m&tzz 6 Przy badaniu aktywnosci chwastobójczej przed wykielkowaniem srodek dodawano do gleby przed wsianiem nasion, w -ilosci podanej w tablicy.Przy badaniu aktywnosci chwastobójczej -po wzejsciu,- srodek rozpylano w 12 dni po wysianiu nasion. Roztwór do rozpylania otrzymano rozpusz^ czajac 60 mg zwiazku w 20 ml acetonu zawiera¬ jacego 1% Tweenu R 20 (monolaurynian polioksy- sorbitu) i do tak otrzymanego roztworu dodano 20 ml wody. Roztwór ..rozpylano w ilosci 9,5 l/ha, co odpowiada dawce 4,48 kg/ha. Inne dawki na¬ noszenia osiagnieto zmieniajac stezenie roztworu i'albo jego ilosc.W obu przypadkach zarówno przy badaniu ak¬ tywnosci chwastobójczej przed, jak i po wykiel- kowaniu, stopien zwalczania chwastów oceniano w okolo 12-^14 dni po nanoszeniu ; srodka, jako proeeritowe uszkodzenie roslin w odniesieniu do roslin tego samego gatunku.i w tym samym wie* ku, niepoddanych zabiegowi. Skala ocen wynosila od 0% do 100%, przy czym 0% oznacza brak ak¬ tywnosci wzgledem danej rosliny i ten sam stopien jej rozwoju z roslinami kontrolnymi, a 100% ozna¬ cza calkowite zniszczenie.Wyniki prób zestawiono w ponizszych tablicach.Nalezy zauwazyc, ze srodek wedlug wynalazku wykazuje aktywnosc chwastobójcza przed i po< wzejsciu, wobec wielu róznych gatunków chwas¬ tów, ale jest selektywny, to jest nieszkodliwy wo¬ bec trawiastych roslin uprawnych, takich jak pszenica, ryz lub sorgo.Tablica 1 Badanie aktywnosci chwastobójczej 1 Zwiazek 1 nr 1 2 3 1 2 3 L~—~J Nanoszenie Dawka (kg/ha) 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 4,48 mi i i.i^ i.i ¦ ¦ ni m iiui'.» Sposób Przed Po Przed Po Przed Po Przed Po Przed Po Przed Po | Stopien zwalczania (%) Chwasty szeroko-listne |. AMG 45 60 75 75 30 "70 CD 65 ¦85 75 75 100 40 VL 75 1 65 75 50 50 40 "MD AVE 80 75 98 90 .- 90 80 . 66 71 81 73 68 58 - . Chwasty trawiaste | FT 95 S5 100 85 •95 70 WG 95 55 100 85 65 20 WO 85 45 90 90 20 15 AVE* 92 55 97 87 60 35 YNS 1 40 i 10 40 50 0 10 .."..... 'II '.U .!._! .,,*¦ Chwasty szerokoliste: . Skrót A;- Ipomoea purpurea — powój AMG B: Xanthium sp. — rzepien CB C: Sesbania exaltata — sesbania SESB D: Abutilon theophrasti — zaslaz VL 5 E: Brassica sp. — gorczyca MD F: Solanum sp. — gesiówka kanadyjska SP G: Amaranthus ps. — szarlat PW Chwasty trawiaste: * H: Cyperus exculentus — cibora jadalna YNS I: Bromus tectorum — stoklosa dachowa DB J: Setaria sp. — wlosnica FT K: Lolium multiflórum — zycica ARG L: Echinochloa crusgalli — wakrota" WG M: Sorghum bicolor — sorgo japonskie SHC N: Avena fatua — owies gluchy WO Jednoczesnie wysiano nastepujace rosliny uprawne: O: Glycine mox —soja SOY P: Oryzac sativa —ryz RC 20 Q: Gossypium hirsutum — bawelna COT R: Zea mays — kukurydza CN S: Triticum aestivum — pszenica WH T: Sorghum bicolor — sorgo , ML U: Beta vulgaris — buraki cukrowe SB 25 Wysiano po tyle nasion, aby otrzymac w kaz¬ dym rowku po kilka sadzonek na odcinku 2,5 cm.Pojemniki umieszczono w cieplarni, w temperatu¬ rze 21—30°C i podlewano codziennie przez zra- 30 szanie.13*122 T • 1 « N-(3-chloro-4-fluorofenylo)-3-chloro-4-chloro- AVE = wartosc przecietna dla FT, WG i WO metylopirolidon-2 Przed = badanie aktywnosci chwastobójczej przed 2 = N-(3-trójflurorometylo-4-fluorofenylo)-3-chloro- wykieikowaniem -4-chlorometylopirolidon-2 Po = badanie aktywnosci chwastobójczej po wy- 3 = N-<3- metylopiralidon-2 Tablica 2 Badanie aktywnosci chwastobójczej Zwia¬ zek nr 1 1 1 2 1 2 m ¦ Nanoszenie | Dawka (kg/ha) 2 . 1,12 2,24 1,1* 2,24 0,28 0,56 1.12 2,24 4,48 0,28 0,56 1,12 2,24 1,12 2,24 1,12 2,24 0,28 0,56 1,12 \ 2,24 4,48 0,28 0,56 1,12 2,24 Sposób 3 Po Po Przed Przed Przed Przed Przed Przed Przed Po Po Po Po Po Po • Przed Przed Przed Przed Przed Przed Przed Po Po Po Po Stopien zwalczania (%) | Chwasty szeroko-listne | AMG 4 20 34 35 1 50 20 35 45 55 100 20 35. 40 55 CD 5 35 40 0 0 0 20 30 40 50 35 45 55 75 SES j VL | 6 1 7 45 55 0 20 20 30 35 100 100 60 70 80 100 25 i 40 ''¦'¦ 0 0 35 55 100 100 100 40 100 100 100 MD | 8 ! 40 70 35 50 50 80 90. 100 100 65 70 85 100 SP 9 I 35 50 0 25 35 55 80 100 100 50 60 75 80 PW 10 40 60 35 75 60 70 80 90 100 40 60 75 85 AVE | 11 1 34 51 15 32 31 49 66 84 93 44 63 73 85 Chwasty trawiaste | DB 0 0 0 25 0 20 35 50 100 20 30 40 69 FT 0 20 80 100 60 80 100 100 100 65 75 80 | 90 ARG 0 25 35 .0 20 45 80 100 0 25 40 65 WG 0. 25 35 60 35 70 80 100 100 25 35 40 70 SHC 20 35 25 35 . 3-0 60 80 100 100 30 40 55 | 75 WO 0 0 0 0 20 40, 65 100 100 25 35 50 | 70 AVE* 3 13 28 43 23, 48 83 88 ioo 28 40 51 | 73 YNS 0 0 0 0 20 40 50 65 85 0 30 45 | 60 '"i ' i" m \138122 ciag dalszy tablicy II 1 1 1 2 2 2 1,12 2,24 1,12 2,24 0,28 0,56 1,12 2,24 4,48 ¦ - 0,28 0,56 • 1,12 2,24 3 Po Po Przed Przed Przed Przed Przed Przed Przed Po Po Po Po 4 SOY 40 50 35 45 30 40 50 100 100 70 80 90 100 5 RC 0 0 0 0 10 30 40 i: 1 90 0 0 .20 40 [ 6 7 8 Rosliny uprawne COT 45 60 0 0 0 0 20 30 45 70 80 100 100 CN 0 20 0 0 10 35 55 70 80 10 ' 35 ¦ 45 60 WH 0 20 0 0 0 0 0 10 35 0 0 20 25 9 ML 0 25 0 0 0 35 45 60 85 20 30 40 50 10 SB 40 55 1 40 75 • 40 60 100 100 100 40 60 65 70 AVE = wartosc przecietna dla DB, FT, ARG, WG, SHC iWO \ Srodek chwastobójczy wedlug wynalazku stosu¬ je sie do zwalczania niepozadanej roslinnosci za¬ równo przed, jak i po wykielkowaniu, nanoszac go miejscowo, do gleby przed lub po wzejsciu ros¬ lin, jak równiez i na jej powierzchnie. Srodek stosuje sie w postaci preparatu odpowiedniego do zamierzonego sposobu nanoszenia, zawierajacego dodatkowe skladniki lub nosniki, zarówno obojet¬ ne, jak i aktywne. Przykladowe skladniki lub nosniki stosowane do otrzymywania preparatu srodka wedlug wynalazku to woda, rozpuszczal¬ niki oragniczne, nosniki pylów, nosniki granulek, srodki powierzchniowo-czynne, olej i woda, emul¬ sje wody w oleju, srodki zwilzajace dyspergujace i emulgujace.Srodek wedlug wynalazku typowo stosuje sie w postaci pylu, koncentratu do emulgowania, gra¬ nulek i pastylek lub mikrokapsulek.Srodek w postaci pylu stanowi gesty preparat proszkowy, przeznaczony do stosowania na sucho.Pyly odznaczaja sie zdolnoscia do latwego prze¬ sypywania i do szybkiego osiadania, co pozwala uniknac unoszenia ich przez wiatr na obszary, na których ich obecnosc jest niepozadana. Zawieraja przede wszystkim substacje aktywna i gesty, syp¬ ki, staly nosnik.Dzialanie pylów polepsza sie czasem przez do¬ danie czynnika zwilzajacego, a w celu ulatwie¬ nia ich sporzadzania czesto konieczny jest dodatek obojetnego, absorbujacego srodka, ulatwiajacego mielenie. W srodku wedlug wynalazku w postaci pylu, obojetny nosnik moze byc zarówno pocho¬ dzenia roslinnego, jak i mineralnego, czynnik zwil¬ zajacy korzystnie stasuje sie anionowy lub niejo¬ nowy, a odpowiednie, absorbujace srodki ulatwia¬ jace mielenie sa pochodzenia mineralnego.Q5 40 45 50 55 65 Obojetne, stale nosniki odpowiednie do zastoso¬ wania, w srodku w postaci pylu to proszki orga¬ niczne lub nieorganiczne, odznaczajace sie duzym ciezarem nasypowym i bardzo duza sypkoscia, a takze malym polem powierzchni wlasciwej i nis¬ ka wchlanialnoscia cieczy. Odpowiednie srodki ulatwiajace mielenie to naturalne ily, ziemia okrzemkowa i syntetyczne wypelniacze mineralne, wywodzace sie od krzemu lub krzemionki.Sposród jonowych i niejonowych czynników zwilzajacych najbardziej odpowiednie sa zwilzacze i emulgatory. Korzystne sa srodki stale ze wzgle¬ du na latwosc wprowadzenia ich do preparatu, ale niektóre ciekle czynniki niejonowe równiez sa odpowiednie do stosowania w preparatach w po¬ staci pylów.Jako nosniki pylów korzystnie stosuje sie taUfi mikowe, pirofilit, geste ily kaolinowe, pyl tyto¬ niowy i mielone fosforany wapniowe wydobywane jako kruszywo.Jako srodki ulatwiajace mielenie korzystnie sto¬ suje sie il atapulgitowy, ziemie okrzemkowa, dro¬ bnoziarnista krzemionke syntetyczna oraz synte¬ tyczne krzemiany wapnia i magnezu.Korzystnymi zwilzaczami sa alkilobenzeno- i al- kilonaftalenosulfoniany, estry kwasu siarkowego i alkoholi tluszczowych, aminy lub amidy kwaso¬ we, estry dlugolancuchowychy kwasów i izotionia- nu sodu, estry sulfobursztynianu sodu, siarczano¬ wane i sulfonowane estry kwasów tluszczowych, produkty sulfonowania ropy naftowej, sulfonowa¬ ne oleje roslinne i dwu-IH-rz. glikole acetylenowe.Korzystnymi czynnikami dyspergujacymi sa me¬ tyloceluloza, polialkohol winylowy, lignosulfonia- ny, polimeryczne alkilonaftalenosulfoniany, nafta- lenosulfonian sodu, bisnaftalenosulfonian polime- tylenowy i sole sodowe tauryna podstawione przy11 atomie azotu grupa metylowa oraz ugrupowaniem dlugolancuchowego kwasu.W srodku wedlug wynalazku w postaci pylu, obojetny staly nosnik stanowi zwykle od okolo 30 do 90% wagowych preparatu. Czynnik ulatwia¬ jacy mielenie stanowi 5 do 50% wagowych prepa¬ ratu, a czynnik zwilzajacy od 0% do 1,0% wago¬ wego preparatu. Srodek w postaci pylu moze po¬ nadto zawierac inne substancje powierzehniowo- -czynne, takie jak czynniki dyspergujace, w ilos¬ ci do okolo 0,5% wagowych oraz niewielkie ilosci substancji zapobiegajacych zlepianiu oraz anty¬ statycznych. Wielkosc czastki nosnika wynosi za¬ zwyczaj 30—50 jum.Srodek wedlug wynalazku w postaci koncentra¬ tu do emulgowania stanowi zwykle roztwór sub¬ stancji aktywnej w rozpuszczalniku niemieszaja- cym sie z woda, z dodatkiem czynnika emulgu¬ jacego. Przed uzyciem koncentrat rozciencza sie woda, otrzymuja zawieszona emulsje kropli roz¬ puszczalnika.Typowymi rozpuszczalnikami stosowanymi w koncentratach do emulgowania sa oleje roslin¬ ne, chlorowane weglowodory, a takze niemiesza- jace sie z woda etery, estry i ketony.Typowymi emulgatorami sa anionowe lub nie¬ jonowe srodki powierzchniowo czynne lub ich mieszaniny. Ich przykladami sa dlugolancuchowe alkilo- lub merkaptopolieitoiksyalkohole, alkiloarylo- polietoksyalkohole, estry sorbitu i kwasów tlusz¬ czowych, polioksyetylenoetery estrów kwasów tluszczowych i sorbitu, estry glikoli polioksyetyle- nowych i kwasów tluszczowych lub kalafonio- wych, produkty kondensacji tluszczowych alkilo- amidów oraz sole wapniowe lub sole amin i es¬ trów kwasu siarkowego i alkoholi tlus*zczowych, a takze rozpuszczalne w olejach produkty sulfo¬ nowania ropy naftowej, a korzystnie mieszaniny, powyzszych emulgatorów. Takie emulgatory sta¬ nowia 1—10% wagowych calego preparatu.Srodek wedlug wynalazku w postaci koncentra¬ tu do emulgowania zawiera okolo 15—50% wago¬ wych substancji aktywnej, okolo 40—82% wago¬ wych rozpuszczalnika i okolo 1—10% wagowych emulgatora. Mozna równiez wprowadzac inne do¬ datki, takie jak czynniki ulatwiajace rozprowa¬ dzanie i zwiekszajace przyczepnosc.Srodek wedlug wynalazku w postaci granulek i pastylek zawiera substancje aktywna przylega¬ jaca do matrycy lub rozproszona w matrycy, któ¬ ra stanowi spoisty, obojetny nosnik o wymiarach mikroskopowych. Typowo czastka ma srednice okolo 1—2 mm. W celu ulatwienia wymywania substancji aktywnej z granulek lub pastylek, czes¬ to do preparatu wprowadza sie czynniki po¬ wierzchniowo-czynne'. , Nosnik korzystnie jest pochodzenia mineralnego, zwykle jednego z clwóch typów. Pierwszy typ nos¬ nika to porowate, absorbujace, wstepnie uformo¬ wane granulki, np. wstepnie uformowany i prze¬ siany, granulowany , atapulgit lub spieniany na goraco, granulowany, przesiany wermikulit. Na kazdym z nich rozpyla sie roztwór substancji ak¬ tywnej, która ulega zaadsorbowariiu w ilosci do 50% wagowych calego preparatu. Drugi typ nos- 18.122 1Z nika, nadajacy sie takze do stosowania w pastyl¬ kach, to wstepnie sproszkowane ily kaolinowi, . ... uwodniony atapulgii lub ily bentonitowe w pos¬ taci soli sodowych, wapniowych lub magnezowych. 5 Wprowadza sie takze sole rozpuszczalne w wo¬ dzie, np. sole sodowe, ulatwiajace rozpad granu¬ lek i pastylek w obecnosci wilgoci. Skladniki te miesza sie z substancja aktywna i z tak otrzyma¬ nej mieszaniny formuje sie granulki lub pastylki, 10 z których po wysuszeniu otrzymuje sie preparat ze skladnikiem aktywnym równomiernie rozpro¬ wadzonym w calej masie. Mozna wytwarzac gra¬ nulki i pastylki zawierajace 25—30% wagowych substancji czynnej, ale zwykle optymalne rozpro- 15 wadzenie uzyskuje sie przy stezeniu 10% wago¬ wych. Rozmiar ziaren preparatu korzystnie wyno¬ si okolo 0,5-«-l,l mm.Jako czynnik zwilzajacy zazwyczaj stosuje sie typowy zwilzacz anionowy lub niejonowy. Dobór 20 * odpowiedniego czynnika zwilzajacego zalezy od rodzaju granulek. Jezeli na wstepnie uformowane granulki rozpyla sie substancje czynna w postaci cieklej, najbardziej odpowiednie sa niejonowe, ciekle czynniki zwilzajace, mieszajace sie ze sto- 25 sowanym rozpuszczalnikiem. Zwiazki tego typu nosza ogólnie nazwe czynników emulgujacych. Sa to takie zwiazki jak alkilowoarylowe polietery alkoholi, alkilowe polietery alkoholi, polioksyety¬ lenoetery estrów kwasów tluszczowych i sorbitu, 30 estry glikoli polioksyetylenowych i kwasów tlusz¬ czowych i kalafoniowych, produkty kondensacji alkiloamidów tluszczowych, rozpuszczalne w ole¬ jach produkty sulfonowania ropy naftowej lub olejów roslinnych, badz tez ich mieszaniny. Czyn¬ na niki te stanowia zwykle do okolo 5% wagowych calego preparatu.Jezeli substancje aktywna najpierw miesza sie ze sproszkowanym nosnikiem i w takiej postaci poddaje granulowaniu lub wytwarza z nich pas- 40 tylki, równiez mozna stosowac ciekle, niejonowe czynniki zwilzajace, ale korzystnie w etapie mie¬ szania wprowadza sie jeden ze stalych, sproszko¬ wanych anionowych czynników zwilzajacych, wy¬ zej podanego typu. Czynnik zwilzajacy stanowi 45 wówczas okolo 0—2% wagowych calego preparatu.Tak wiec srodek wedlug wynalazku w postaci granulek lub pastylek korzystnie zawiera od oko¬ lo 5 do 30% wagowych substancji aktywnej, oko¬ lo 0% do 5% wagowych czynnika zwilzajacego -° i okolo 65 do 95% wagowych obojetnego, stalego nosnika.Srodek wedlug wynalazku w postaci mikrokap- sulek sklada sie z zamknietych kropelek lub gra¬ nulek substancji aktywnej. Materialem otaczaja- 55 cym jest obojetna, porowata przepona, pozwalaja¬ ca na stopniowe zwalnianie substancji do otocze¬ nia, z kontrolowana szybkoscia, przez ókresiony okres czasu. Mikrokapsulki typowo maja srednice 1—50 nm. 60 Zamknieta w kapsulce faza ciekla stanowi zwy¬ kle okolo 50 do 95% wagowych calej kapsulki i poza substancja aktywna moze zawierac nie¬ wielkie ilosci rozpuszczalnika.Zamkniete w kapsulce granulki charakteryzuja es sie tym, ze ujscia porów nosnika sa w nich zarn*138122 13 14 kniete porowata membrana, dzieki czemu zawarta w nich ciecz zawierajaca substancje aktywna jest uwalniana z kontrolowana szybkoscia. Typowa srednica granulek wynosi od 1 mm do 1 cm.W rolnictwie stosuje sie zwykle granulki o sred- 5 nicy od okolo 1 do 2 mm. Uzyteczne sa zarówno granulki utworzone przez wytlaczanie, spiekanie czy stapianie, jak równiez materialy w postaci naturalnej. Przykladowe nosniki tego typu to wer¬ mikulit, spiekane granulki ilu, kaolin, il atapulgi- 10 towy, trociny i granulowany wegiel.Kapsulki wytwarza sie z takich substancji jak gumy naturalne i syntetyczne, materialy celulozo¬ we, kopolimery styrenu z butadienem, pochodne poliakrylonitrylu, poliakrylany, poliestry, poliami- 15 dy, poliuretany i ksantogenian skrobi.Kazdy z wyzej wymienionych preparatów przy¬ gotowuje sie w postaci gotowej do uzycia, zawie¬ rajacej substancje aktywna i inne skladniki (roz¬ cienczalnik, emulgatory,* srodki powierzchniowo 20 • czynne itp.), badz tez w postaci wymagajacej zmieszania w zbiorniku poszczególnych skladni¬ ków preparatu.Ogólnie, srodek wedlug wynalazku nanosi sie dowolnym, znanych sposobem, na glebe, nasiona, 25 sadzonki, rosliny lub na zalane pola. Preparaty w postaci pylu i cieczy nanosi sie przy uzyciu opylaczy proszkowych, rozpylaczy drazkowych i recznych oraz rozpylaczo-opylaczy. Preparaty w postaci pylu lub rozpylane nanosi sie takze z sa- 30 molotów, gdyz sa skuteczne w bardzo malych dawkach. W celu modyfikacji lub kontroli wzros¬ tu kielkujacych nasion lub wschodzacych sadzo¬ nek preparaty w postaci pylu i cieczy nanosi sie znanymi sposobami na glebe i rozprowadza w niej 35 na glebokosc co najmniej 1,25 cm pod powierzch¬ nia. Dokladne wymieszanie srodka z czastkami gleby nie jest konieczne. Wystarczajace jest na¬ niesienie srodka przez rozpylanie lub zraszanie powierzchi gleby. Srodek wedlug wynalazku moz- 40 na takze dodawac do wody irygacyjnej, doprowa¬ dzanej na poddane zabiegowi pole. Taki sposób nanoszenia umozliwia wnikanie srodka do gleby w miare absorbowania wody. Srodek wedlug wy¬ nalazku w postaci pylu, granulek lub cieczy, po 45 naniesieniu na powierzchnie gleby moze byc wpro¬ wadzony pod jej powierzchnie znanymi sposoba¬ mi, takimi jak bronowanie brona talerzowa lub ciezka, badz mieszanie.Srodek wedlug wynalazku mozna równiez wpro¬ wadzac do gleby poprzez system rowów nawad¬ niajacych, dodajac go bezposrednio do wody w rowach irygacyjnych tuz przed nawadnianiem pola. Sposób ten mozna stosowac pod kazda sze¬ rokoscia geograficzna niezaleznie od opadów, po¬ niewaz zapewnia on uzupelnienie naturalych opa¬ dów deszczu w krytycznych stadiach rozwoju ros¬ lin. Typowo, srodek dodaje sie do wody w rowach irygacyjnych w takiej ilosci, aby otrzymac ste¬ zenie okolo 10—150 ppm. Nawadnianie prowadzi sie stosujac system zraszaczy, bruzd powierzch¬ niowych lub zalewajac powierzchnie pola. Sposób ten jest najskuteczniejszy, gdy zabieg przeprowa¬ dza sie przed wykielkowanem chwastów, albo wczesna wiosna, albo w ciagu 2 dni po uprawie¬ niu pola.Skuteczna chwastobójczo ilosc srodka wedlug wynalazku zalezy od rodzaju zwalczanych roslin lub ich nasion. Stosowana dawka substancji ak¬ tywnej waha sie od 0,0112 kg/ha do^ okolo 56 kg/ /ha, korzystnie od 0,112 do okolo 28 kg/na, zalez¬ nie od calkowitych kosztów i zadanych wyników.Oczywiste jest, ze stosowanie srodków wykazuja¬ cych nizsza aktywnosc chwastobójcza wymaga zwiekszenia dawki substancji aktywnej dla uzys¬ kania tego samego stopnia zwalczania.Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy, który obok znanych, dopuszczalnych w rolnictwie nosników i/albo sub¬ stancji pomocniczych zawiera skuteczna chwasto¬ bójczo ilosc substancji aktywnej, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera nowa, flu¬ orowana pochodna N-podstawionego pirolidonu-2 o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe trójfluorometylowa, atom chloru lub grupe cyjanowa. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N~(3-trójfluoro- metylo-4-fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopiro- lidon-2. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(3-chloro-4- : -fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopirolidon-2. 4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(3-cyjano-4- -fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopirolidon-2.X 0 a PL PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Srodek chwastobójczy, który obok znanych, dopuszczalnych w rolnictwie nosników i/albo sub¬ stancji pomocniczych zawiera skuteczna chwasto¬ bójczo ilosc substancji aktywnej, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera nowa, flu¬ orowana pochodna N-podstawionego pirolidonu-2 o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym X oznacza grupe trójfluorometylowa, atom chloru lub grupe cyjanowa. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N~(3-trójfluoro- metylo-4-fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopiro- lidon-

2.

3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(3-chloro-4- : -fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopirolidon-2.

4. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera N-(3-cyjano-4- -fluorofenylo)-3-chloro-4-chlorometylopirolidon-2. X 0 a PL PL