Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania nowych kompleksów miedziowych 2,2'- tiobis/alkilofenoli/ z aminami alifatycznymi, o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, gdzie R oznacza wodór, prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy, wzglednie cykloalkilowy zawiera¬ jacy 1-10 atomów wegla, Ri i R2 oznaczaja prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy zawierajacy 1-10 atomów wegla, a m i n sa liczbami calkowitymi 1 lub 2, posiadajacych zdolnosc stabilizowania polimerów, zwlaszcza poliolefin, wzglednie wlókien syntetycznych przed destrukcyjnym dziala¬ niem promieniowania swietlnego.Dotychczas nie jest znany sposób otrzymywania nowych kompleksów miedziowych 2,2'- tiobis/alkilofenoli/ z aminami alifatycznymi, o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku.Natomiast z opisu patentu St. Zjedn. Ameryki nr 4 225 448 znane sa zwiazki kompleksowe miedzi powstajace w wyniku przylaczenia do jednego jonu miedziowego dwóch czasteczek 2,2'- tiobis/alkilofenoli/. Zwiazki te sa stosowane jako antyutleniacze olejów smarowych.Istota wynalazku polega na tym, ze na 1 mol 2,2'-tiobis/alkilofenolu/ rozpuszczonego w rozpuszczalniku organicznym, najkorzystniej w chloroformie, dziala sie 1 molem soli miedziowej, najkorzystniej octanem miedzi w postaci wodnego lub etanolowego roztworu oraz 1-5 molami amoniaku lub aminy alifatycznej w temperaturze 288-313 K w ciagu 5-30 minut, po czym oddziela sie warstwe organiczna, z której wydziela sie produkt koncowy stanowiacy kompleks miedziowy 2,2'-tiobis/alkilofenolu/ z amina alifatyczna, o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, na drodze krystalizacji z równoczesnym odparowaniem rozpuszczalnika.Zasadnicza korzyscia techniczno-uzytkowa wynikajaca ze stosowania sposobu wedlug wyna¬ lazku jest otrzymywanie nowych kompleksów miedziowych 2,2'-tiobis/alkilofenoli/ z aminami alifatycznymi, o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, które odznaczaja sie duza skute¬ cznoscia dzialania jako stabilizator swietlny polimerów, zwlaszcza poliolefin oraz wlókien syntety¬ cznych w porównaniu do dotychczas stosowanych stabilizatorów, o czym swiadczy tabela I zawierajaca wyniki pomiarów próbek folii polietylenowej zawierajacej znane stabilizatory swietlne istabilizator swietlny otrzymany sposobem wedlug wynalazku, które zostaly poddane naswietlaniu promieniowaniem ultrafioletowym (360 nm) okreslajac przy pomocy analizy widmowej w podczer-2 136 898 wieni czas pojawienia sie w polimerze grup karbonylowych. Ponadto kompleksy te charakteryzuja sie wysoka odpornoscia termiczna w czasie przetwórstwa oraz dobra mieszalnoscia z polimerami.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladach wykonania.Przyklad I. Do rozdzielacza o pojemnosci 5 dcm3, zaopatrzonego w mieszadlo, wprowadza sie 123 g (0,5 mola) 2,2'-tiobis/4-metylofenolu/ oraz 2000 cm3 chloroformu i wlacza sie mieszanie.Po rozpuszczeniu sie 2,2'-tiobis/4-metylofenolu/ dodaje sie w temperaturze pokojowej 1815 cm3 5% wodnego roztworu octanu miedziowego. Zawartosc rozdzielacza miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 20 minut, po czym wlacza sie mieszanie i pozostawia zawartosc rozdzielacza do rozwarstwienia. Po 15 minutach oddziela sie warstwe nieorganiczna, zas warstwe organiczna przemywa sie dwukrotnie po 250 cm3 woda destylowana i suszy nad 20 g bezwodnego siarczanu magnezu. Po trzech godzinach suszenia mieszanine filtruje sie, a przesacz przenosi do wyparki rotacyjnej i usuwa rozpuszczalnik na drodze destylacji pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie 159,5 g kompleksu miedziowo-wodnego 2,2'-tiobis/4-metylofenolu/ co stanowi 98% wydaj¬ nosci teoretycznej. Analiza elementarna tego zwiazku potwierdza sklad ilosciowy CwHuChSCu: wartosc obliczona 51,60% C 4,33% H 9,48% S 19,50% Cu wartosc oznaczona 51,01% C 4,67% H 9,52% S 20,19% Cu. 159,50 g (0,49 mola) otrzymanego w powyzej opisany sposób kompleksu miedziowo-wodnego 2,2'-tiobis/4-metylofenolu/ rozpuszcza sie w 2000 cm3 czterochlorku wegla i dodaje 75,40g (0,49 mola) decyloaminy i calosc miesza sie w ciagu 20 minut, po czym zawartosc przenosi sie do wyparki rotacyjnej, w której regeneruje sie rozpuszczalnik. Po calkowitym odparowaniu czterochlorku wegla otrzymuje sie 222,60g brazowego, krystalicznego osadu kompleksu miedziowo- decyloaminowego 2,2'-tiobis/4-metylofenolu/ co stanowi 97,80% wydajnosci teoretycznej w prze¬ liczeniu na zastosowany kompleks miedziowo-wodny. Analiza elementarna otrzymanego produktu C24H35NO2SCU jest nastepujaca: wartosc obliczona 61,98% C 7,38% H 3,01% N 6,89% S 13,66% Cu wartosc oznaczona 61,71% C 7,61% H 2,95% N 6,75% S 13,71% Cu Przyklad II. Do rozdzielacza jak w przykladzie I wprowadza sie 249g (0,5 mola) 2,2'- tiobis/4-decylofenolu/ rozpuszczonego w 2000 cm3 chloroformu oraz 1815 cm3 5% roztworu octanu miedziowego, a nastepnie 340 cm3 25% roztworu amoniaku, po czym postepuje sie jak w przykladzie I i otrzymuje sie roztwór chloroformowy, który rozciencza sie acetonem, a wypadajacy osad filtruje sie i suszy. Otrzymuje sie 285,40 g kompleksu miedziowego 2,2'-tiobis/4-decylofenolu/ z amoniakiem w postaci krystalicznego jasno-brazowego osadu, co stanowi 99% wydajnosci teoretycznej. Analiza elementarna otrzymanego produktu C32H51NO2SCU jest nastepujaca: wartosc obliczona 66,57% C 8,90% H 2,42% N 5,55% S 11,00% Cu wartosc oznaczona 65,82% C 9,13% H 2,50% N 5,65% S 10,85% Cu Przyklad III. Do rozdzielacza jak w przykladzie I wprowadza sie 221,30g (0,5 mola) 2,2'-tiobis/4-IIIrz. oktylofenolu/ rozpuszczonego w 2000cm3 chloroformu oraz 1815cm3 5% roztworu octanu miedziowego, a po wymieszaniu wprowadza sie 110 g (1,5 mola) n-butyloaminy, po czym postepuje sie dalej jak w przykladzie I. Otrzymuje sie 282,5 g brazowego, krystalicznego osadu kompleksu miedziowego 2,2'-tiobis/4-IIIrz. oktylofenolu/ z butyloamina, co stanowi 98% wydajnosci teoretycznej. Analiza elementarna otrzymanego produktu C32H51NO2SCU jest nastepujaca: wartosc obliczona 66,57% C 8,90% H 2,42% N 5,55% S 11,00% Cu wartosc oznaczona 65,32% C 9,08% H 2,59% N 5,16% S 10,66% Cu.Przyklad IV. Do rozdzielacza jak w przykladzie I wprowadza sie 137g (0,5 mola) 2,2'- tiobis/4,6-dwumetylofenolu/ oraz 1875 cm3 10% roztworu alkoholowego roztworu azotanu mie¬ dziowego, a po wymieszaniu wprowadza sie 2050 g 20% wodnego roztworu octanu sodowego.Wytracajacy sie w czasie mieszania osad kompleksu miedziowo-wodnego 2,2'-tiobis/4,6- dwumetylofenolu/ filtruje sie i suszy. Nastepnie wprowadza sie równomolowe ilosci kompleksu miedziowo-wodnego 2,2'-tiobis/4,6-dwumetylofenolu/ i cykloheksyloaminy rozpuszczonej w136898 3 heksanie, a nastepnie po wymieszaniu przenosi sie otrzymany roztwór do wyparki rotacyjnej i usuwa rozpuszczalnik pod zmniejszonym cisnieniem. Otrzymuje sie kompleks miedziowy 2,2'- tiobis/4,6-dwumetylofenolu/ z cykloheksyloamina o wzorze C22H29NO2SCU, który jest produk¬ tem o barwie jasno-brazowej. Analiza elementarna otrzymanego produktu jest nastepujaca: wartosc obliczona 60,73% C 6,72% H 3,22% N 7,37% S 14,60% Cu wartosc oznaczona 59,86% C 6,48%) H 3,53%) N 8,01%) S 14,03% Cu.Tabela I Lp Rodzaj stabilizatora 1 bez stabilizatora 2 2,2'-hydroksy, 3'-t-butylo,- 5'-metylofenylo/benzotria- zol 3 kompleks miedziowo-n-buty- loaminowy 2,2'-tiobis/4-t- oktylofenolu/ 4 kompleks niklowy 2,2'-tio- bis/4-t-oktylofenolu/ z butyloamina Stezenie w % wag. — 0,5 0,5 0,5 Czas pojawienia sie grup CO (w godz.) 100 400 750 800 Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania nowych kompleksów miedziowych 2,2'-tiobis/alkilofenoli/ z aminami alifatycznymi, o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, gdzie R oznacza wodór, prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy wzglednie cykloalkilowy zawierajacy 1-10 atomów wegla, Ri i R2 oznaczaja prosty lub rozgaleziony rodnik alkilowy zawierajacy 1-10 atomów wegla, a m i n sa liczbami calkowitymi 1 lub 2, znamienny tym,ze na 1 mol 2,2'-tiobis/alkilofenolu/ rozpuszczonego w rozpuszczalniku organicznym, najkorzystniej w chloroformie, dziala sie 1 molem soli miedzio¬ wej, najkorzystniej octanem miedziowym w postaci wodnego roztworu oraz 1-5 molami amoniaku lub aminy alifatycznej w temperaturze 288-313 K w ciagu 5-30 minut, po czym po oddzieleniu warstwy organicznej wydziela sie z niej produkt koncowy na drodze krystalizacji z równoczesnym odparowaniem rozpuszczalnika.136898 Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 cgz.Cena 100 zl PL