Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wyrobu uksztaltowanych przedmiotów z wodnych zawiesin materjalów organicz¬ nych.Proponowano juz wyrabiac uksztalto¬ wane przedmioty z wodnych zawiesin ma¬ terjalów organicznych przez aglomerowa¬ nie rozczepioinego materjalu na formie za¬ nurzonej w rozczepionym materjale, bez pomocy elektrolitycznego lub elektrofore- tycznego oddzialywania w ten sposób, iz stosowano porowata forme nasycona roz¬ tworem potegujacym aglomeracje, przy- czem przy zanuirzeniu takiego rodzaju ak¬ tywowanej formy do zawiesiny zawarty w porach formy roztwór uskutecznia aglome¬ rowanie zawieszonego materjalu na po¬ wierzchni formy. Okolicznosc, ze roztwór aglomerujacy, wypelniajacy forme, musial byc czesto odswiezany, zmniejszala czesto ekonomicznosc tego sposobu wyrobu.Wynalazek niniejiszy ma na celu po¬ wiekszenie ekonomicznosci wyrobu takich aglomerowanych osadów i polega w zasa¬ dzie na tern, ze do aglomerowania mate¬ rjalu organicznego w postaci zawiesiny u- zywa sie cial do izanurzania, skladajacych sie eonajmniej czesciowo z takich stalych lub ustalajacych sie skladników, które pod¬ czas zanurzania uskuteczniaja aglomero¬ wanie materjalu wzglednie materjalów w postaci zawiesiny.Z korzyscia uzywa sie cial do zanurza¬ nia, które czesci©Wo*skladaja sie z samych w sobie istalych lub ustalajacych materia¬ lów, wchodzacych chociaz czesciowo w che¬ miczna reakcje ze skladnikami w postaci zawiesiny, i wskutek tego podczas tworze¬ nia sie aglomeratu podlegaja zuzyciu. Pod¬ czas gdy przy wyzej opisanym sposobie forma zanurzania sama tworzyla tylko ksztalt, a aglomerowanie uskuteczniane by¬ lo przez roztwór znajdujacy sie w porach formy, to przy niniejszym sposobie forma zanurzania sluzy tak do uksztaltowania, jak i do wyrobu aglomeratu.Ponizej opisano kilka mozliwosci wy¬ konania sposobu wedlug wynalazku niniej¬ szego.Gdy forma do zanurzania zostaje spo¬ rzadzona z rozpuszczalnej w wodzie zbitej, stalej soli, np. z krystalicznego aluaiu lub gipsu lub podobnego materjalu, i .zanurzo¬ na np. w slabo alkaliczne rozczepienie, np. w mleko kauczukowe, zakonserwowane zapomoca amoniaku, to w chwili zanurza¬ nia powstaje na zanurzonej powierzchni formy roztwór, zawierajacy jony metalo¬ we, który powoduje natychmiastowe aglo¬ merowanie tak, iz zanurzona czesc formy pokrywa sie praktycznie blomka aglomera¬ tu i jest przez to zabezpieczona przeciw nadmiernemu rozpuszczaniu sie. Poniewaz jednak blonka aglomeratu jest przepu¬ szczajaca, pozwala na dalsze przechodze¬ nie jonów metalowych, tak ze grubosc aglo¬ merowanej warstwy podczas okresu zanu¬ rzania stale wzrasta.W ten sposób mozna wytworzyc nie- tylko kauczukowe blony dajace sie zdej¬ mowac, lecz mozna równiez mp. nadawac latwo tlukacym sie przedmiotom gipsowym przez powleczenie ich kauczukiem wielka wytrzymalosc.Przy imnym wykonaniu sposobu moze forma skladac sie z metalu, który zostaje nagryzany przez zawiesine tak, ze w tym wypadku wychodzace z powierzchni metalu do roztworu jony uskuteczniaja aglomero¬ wanie. Gdy np. zanurza sie formy sporza¬ dzone z cynku do zawiesiny zawierajacej np. roztwór siarczynu amonu, to do roztwo¬ ru przechodza stale jony cynku,' które u- skuteczniaja aglomerowanie. Szkodliwe tworzenie sie gazu przytem nie powstaje, gdyz przy reakcji miedzy cynkiem i zawie¬ sina powstaja jako produkty koncowe a- moniak i siarczan cynku.Gdyby sie uzylo cynk lub np. glin ja¬ ko materjal formy do zanurzania w alka¬ licznej zawiesinie, to nalezaloby sie spo¬ dziewac przy reakcji miedzy metalem i zawiesina równiez tworzenie sie wodoru.Poniewaz jednak takie powstawanie wodo¬ ru jest w ogólnosci niepozadane, mozna te¬ mu zapobiec albo przez srodki chemiczne, albo zwiazac gazy przez srodki chemiczne lub tez utworzone gazy ustrzec przed ze¬ tknieciem sie z utworzonym aglomeratem, stosujac odpowiednie mechaniczne czynno¬ sci. Szczególowy opis wykonan sposobu o- pisany bedzie pózniej.W ten sposób mozna równiez np. gal¬ wanicznie cynkowac dowolne przedmioty metalowe, a nastepnie przez zanurzanie zaopatrywac w dobrze przylegajaca powlo¬ ke kauczukowa.Inna odmiane wykonania sposobu moze stanowic forma skladajaca sie z atakowa¬ nego przez zawiesine stalego organicznego lub nieorganicznego kwasu, np. krystali¬ zujacego kwasu cytrynowego. Zachowa¬ nie sie takiej formy odpowiada w zasadzie zachowaniu sie opisanej na wstepie formie do zanurzania z rozpuszczalnych soli.Zamiast stalych kwasów uzywac mozna do aglomerowania równiez kwasy plynne, gdy sie je mniejwiecej ustali. Takmp. moz¬ na organiczny kwas, mp. kwas octowy przez to ustalic, ze miesza sie go z kolodjurni, a nastepnie steza. Sposób dzialania takich form podczas aglomerowania nie wymaga blizszego objasnienia.Tak samo mozna poszczególne, w szcze- — 2 —gólmosci latwo rozpuszczalne sole, jak np. chlorek wapnia, ustalac zapomoca cieplo- plynnych stezajacych sie w zimnie zawie¬ sin. Zaleta tych form jest ich latwe ksztal¬ towanie, jak równiez prostota ich wytwa¬ rzania.W powyzszych przykladach opisywano forme skladajaca sie zupelnie z masy usku¬ teczniajacej aglomerowanie, W wiekszo¬ sci wypadków jest jednak korzystniej spo¬ rzadzac forme z podkladu nie bioracego u- dzial w aglomerowaniu i z nalozonych na nim aJktywnych czesci tworzacych po¬ wierzchnie aglomerujace, które nadaja osa¬ dowi wlasciwy ksztalt. W niektórych wy¬ padkach uzywa sie np. obojetny mocny rdzen, np. z metalu, kamionki, drzewa lub podobnego materjalu, który powleczony zostaje stosunkowo cienka warstwa masy aktywnej, np. rozpuszczalnej w wodzie so¬ li, lub kwasna blonka kolodjum lub dzia¬ lajaca warstwa metalowa (np. cynkiem lub glinem). Podklad moze jednak byc inaczej uksztaltowany, np. moze tworzyc krate, której otwory wypelnione sa masa aktywu¬ jaca. Taki sposób wykonania podkladu jest szczególnie wtenczas korzystny, gdy masa aktywna sama w sobie posiada tylko mala wytrzymalosc.Uzycie podkladu umacniajacego wla¬ sciwa mase aktywujaca umozliwia równiez uzycie mas aktywujacych w postaci past.Takie masy aktywujace w postaci past, wchodza np. w tych wypadkach w rachube, gdy aglomerowanie ma uskuteczniac metal, przyczem tworzenie gazu ma byc opóznio¬ ne. W tym celu mozna utworzyc z drobno rozdzielonego metalu, np. ihronzu, glinu ze stalym srodkiem utleniajacym jak np. dwu¬ tlenek manganu lub dwutlenek olowiu, e- wentualnie ze srodkiem wiazacym, paste dajaca sie rozsmarowywac, która przy re¬ akcji (aglomerowania wiaze powstajacy wo¬ dór. Mase te naklada sie do lub na pod¬ klad, Przy uzyciu takiej masy jako masy aglomerujacej uskutecznia pyl metalowy wlasciwe aglomerowanie, podczas gdy sro¬ dek utleniajacy utlenia natychmiast po¬ wstajacy przy reakcji wodór, tak iz nie moga powstawac zadne banki gazowe Wplywajace ujemnie na aglomerat.W zwiazku z tern nalezy zaznaczyc, ze przy uzyciu metali np. cynku lub .glinu jako srodka aglomerujacego, mozna zapobiegac powstawaniu wodoru i w ten sposób, ze do zawiesiny dodaje sie takze celowo rozpu¬ szczone materjaly, które wskutek iswej latwej zdolnosci redukowania uniemozli¬ wiaja tworzenie sie wodoru.Przy wykonywaniu sposobu wchodza w rachube równiez takie formy, których stro¬ na odwrócona od zawiesiny sklada sie z materjalu uskuteczniajacego aglomerowa¬ nie, zas stronia zwrócona ku zawiesinie z materjalu zapobiegajacego przenikaniu do aglomeratu mater jalów niepozadanych.Tak np. uzyc mozna w alkalicznej zawie¬ sinie forme glinowa, która na swej stro¬ nie zwróconej ku zawiesinie powleczo¬ na jest cienka blonka zelatynowa, któ¬ ra zezwala coprawda na przejscie cie¬ czy zawiesiny do powierzchni glinu, lecz, zapobiega przejsciu tworzacych sie na powierzchni metalu baniek gazowych do aglomeratu. Oczywiscie mozna stosowac ta¬ kie oddzielajace czynna powierzchnie for¬ my osadowej od aglomeratu pólprzenikli- we warstwy oddzielajace, nietylko przy metalowych, lecz równiez przy wszystkich innych powyzej opisanych formach.Przy uzyciu metalicznych cial do za¬ nurzania moga one byc utworzone z tka¬ niny metalowej, przyczem w danym razie powstajacy przy reakcji wodór moze byc przez zmniejszenie cisnienia odssany od formy po jej stronie odwróconej od zawie¬ siny wzglednie usuniety od warstwy aglo¬ meratu.W wiekszej czesci wypadków aglome¬ rowanie w mysl wynalazku niniejszego dziala przyspieszajaco na podwyzszenie temperatury; w niektórych wypadkach n,a- — 3 —stepuje reakcja powodujaca aglomeracje dopiero przy podwyzszonej temperaturze.Celem otrzymania pozadanej temperatury mozna zawiesine lub forme lub jedno i dru¬ gie uzywac w istanie podgrzanym wzglednie podczas aglomerowania ogrzewac.Sposób nadaje sie do przeróbki wulka¬ nizowanych lub niewulkanizowanych (w danym razie zaprawionych srodkami wul- kanizacyjnemi aceleratorami, srodkami barwiacymi lub wypelniajacymi i t. d.)f na¬ turalnych lub istezonych, lub sztucznych emulsyj kauczuku, gutaperki, balaty, fakti- su, regeneratu, jak równiez do zawiesin in¬ nych organicznych materjalów np. kazei¬ ny, albuminy, estrów celulozy, sztucznych lub naturalnych zywic, przyczem emulsje moga byc dodatnio lub ujemnie lub wcale nie ladowane.Jak z powyzszych przykladów wynika, oznacza okreslenie „ksztaltowane przed¬ mioty" tak te, przy których osad pozostaje na podkladzie, jak równiez i takie, przy których osad w kazdym dowolnym okresie sposobu, czyli przed lub po wulkanizacji moze byc zdjety z podkladu. W pierwszym przypadku otrzymuje sie trwala powloke, w drugim ciala uksztaltowane z gumy, któ¬ re moga byc ewentualnie zaopatrzone w wkladki np. w wkladki z tkanin. PL