Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywania preparatu do jednoczesnego wypelniania i natluszczania skór.Obróbka wykonczalnicza skór, majaca na celu wypelnienie i natluszczenie skór wygarbowa¬ nych, polega na wykonaniu kolejnych jednostkowych operacji wykonczalniczych takich, jak neutralizacja, dogarbowanie i natluszczenie w oddzielnych kapielach wykonczalniczych. badz na wykonaniu kolejnych operacji wykonczalniczych w tej samej kapieli. W obydwu przypadkach obróbka ta jest czasochlonna i nie zapewnia standaryzacji procesu wykonczalniczego. W zwiazku z tym sa prowadzone badania nad otrzymaniem preparatów, które umozliwialyby jednoczesna realizacje kilku operacji wykonczalniczych w jednej kapieli.Znane sa preparaty, które umozliwiaja równoczesne przeprowadzenie kilku jednostkowych operacji wykonczalniczych skór, przy czym preparaty te sa albo mieszaninami substancji stosowa¬ nych w poszczególnych jednostkowych operacjach wykonczalniczych, albo zwiazkiem chemi¬ cznym, który spelnia funkcje preparatów stosowanych w poszczególnych operacjach jednostkowych.Z rumunskiego opisu patentowego nr 68 790 jest znany sposób otrzymywania preparatów do jednoczesnego wypelniania i natluszczania skór, polegajacy na reakcji kondensacji formaldehydo¬ wej mocznika i hydrolizatu kolagenowego, w obecnosci trójetanoloaminy, w srodowisku meta¬ nolu, zas z czasopisma Leather Science 27/7, 223/1980 jest znany preparat do jednoczesnego wypelniania i natluszczania skór w postaci kompleksu chromowo-tluszczowego, otrzymany w oparciu o aminowe pochodne punktówtluszczowych. s Sposób otrzymywania preparatu do jednoczesnego wypelniania i natluszczania skór wedlug wynalazku polega ma tym, ze zwiazek fenolowy, korzystnie fenol, p-krezol, dian, sulfon lub mieszanine tych zwiazków poddaje sie reakcji z 30% wodnym roztworem formaldehydu, w temperaturze 18-24°C w ciagu 48-72 godziny, przy pH = 8-12, przy zachowaniu stosunku molo¬ wego substratów 0,5-5 moli aldeyhdu mrówkowego na 1 mol zwiazku fenolowego, a produkt tej reakcji, po wydzieleniu ze srodowiska reakcji, poddaje sie dzialaniu alifatycznych sulfochiorków w temperaturze 60-80°C w trakcie intensywnego mieszania w ciagu 30-120 minut, przy zachowaniu2 132 713 stosunku wagowego substratów 0,25-4 czesci wagowe sulfochlorku na 1 czesc wagowa zwiazku fenolowego, przy czym stosuje sie alifatyczne sulfochlorki zawierajace 12-16 atomów wegla w rodniku alkilowym, pochodzace z procesu sulfochlorowania frakcji ropy naftowej o temperaturze wrzenia 230-320°C.Wariant sposobu wedlug wynalazku polega na tym, ze zwiazek fenolowy lub mieszanine zwiazków fenolowych poddaje sie reakcji z paraformaldehydem, przy czym reakcje prowadzi sie wówczas w temperaturze 80-100°C, w ciagu 2-4 godziny, przy pH = 8-12, w trakcie intensywnego mieszania, przy zachowaniu stosunku molowego substratów 0,5-5 moli aldehydu mrówkowego na 1 mol zwiazku fenolowego, a produkt tej reakcji poddaje sie dzialaniu alifatycznych sulfochlorków w temperaturze 60-80°C, w trakcie intensywnego mieszania w ciagu 30-120 minut, przy zachowa¬ niu stosunku wagowego substratów 0,25-4 czesci wagowe sulfochlorku na 1 czesc wagowa zwiazku fenolowego.Preparat otrzymany sposobem wedlug wynalazku zezwala na znaczne skrócenie i uproszcze¬ nie procesu wykonczania skór, a skóry wykonczone preparatem otrzymanym sposobem wedlug wynalazku nie ustepuja pod wzgledem jakosci skórom wykonczanym klasycznym sposobem.Sposób wedlug wynalazku jest prosty i latwy w realizacji, gdyz przebiega w lagodnych warunkach, nie wymaga stosowania specjalnej aparatury chemicznej ani duzych nakladów energetycznych.Wykorzystuje sie w nim tanie i latwo dostepne substraty. Sposób wedlug wynalazku moze wiec byc realizowany bezposrednio w zakladzie przemyslu skórzanego.Sposób wedlug wynalazku ilustruja blizej nizej podane przyklady nie ograniczajac jego zakresu.Przyklad I. Do 10,8 kg p-krezolu, umieszczonego w reaktorze, dodano 2 kg 20% roztworu wodorotlenku sodowego, a nastepnie 20 kg 30% roztworu formaldehydu. Do oddzielonego, po 72 godzinach trwania reakcji, osadu umieszczonego w reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo dodano, w trakcie mieszania, 12 kg sulfochlorków alkilowych w postaci preparatu o nazwie handlowej Mersol i po podwyzszeniu temperatury mieszaniny reakcyjnej do 80°C kontynuowano mieszanie jeszcze w ciagu 100 minut. Otrzymanojasnozólta, gesta ciecz, w której sucha pozostalosc stanowila 89% wagowych. Za pomoca chromatografii zelowej stwierdzono, iz masy czasteczkowe zwiazków zawartych w mieszaninie, stanowiacej produkt reakcji mieszcza sie w granicach 500-5000, przy czym analiza chromatograficzna produktu wykazala, iz preparat zawiera przede wszystkim pro¬ dukty kondensacji formaldehydowej estrów kwasów sulfoalkilowych p-krezolu, a takze w niezna¬ cznej ilosci sole sodowe kwasów alkilosulfonowych. Obecnosc estrów potwierdzila analiza IR.Widmo IR wykazywalo charakterystyczne pasmo absorpcji estrów kwasów alkilosulfonowych przy 1330-1420 cm"1. 5% wodna emulsja otrzymanego preparatu wykazywala pH = 8,2. Otrzy¬ mana ciecz, bez koniecznosci dalszego oczyszczania, stanowila gotowy produkt do wykorzystania w procesie wykonczalnictwa skór.Przyklad II. Do mieszaniny 10,8kg p-krezolu i 9,4kg fenolu umieszczonej w reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo, dodano 4 kg 20% roztworu wodorotlenku sodowego, po czym po ogrzaniu zawartosci reaktora do temperatury 60°C dodano, w trakcie mieszania, 12 kg paraformal- dehydu i nie przerywajac mieszania dodano w tej temperaturze, po uplywie 4 godzin, 24 kg Mersolu. Mieszanie zawartosci reaktora kontynuowano w temperaturze 60°C wciagu 120minut.Otrzymano gesta, jasnozólta ciecz, w której sucha pozostalosc stanowila 90% wagowych. Wyniki chromatografii zelowej i analizy IR produktu byly analogiczne, jak dla produktu otrzymanego w przykladzie I, przy czym analiza chromatograficzna wykazala, iz glównymi skladnikami preparatu sa produkty kondensacji formaldehydowej estrów kwasów sulfoalkilowych p-krezolu i fenolu.PH 5% wodnej emulsji otrzymanego preparatu wynosilo 7,8. Otrzymana ciecz, bez konicznosci dalszego oczyszczania, stanowila produkt gotowy do wykorzystania w procesie wykonczalnictwa skór* Przyklad III. Do 9,4kg fenolu, umieszczonego w reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo, dodano 5,6 kg 20% roztworu wodorotlenku potasowego i po ogrzaniu zawartosci reaktora do temperatury 80°C dodano, w trakcie mieszania, 6 kg paraformaldehydu i nie przerywajac miesza¬ nia dodano w tej temperaturze po uplywie 3 godzin 15 kg Mersolu. Mieszanie zawartosci reaktora kontynuowano w temperaturze 80°C w ciagu 120 minut. Otrzymano jasnozólta, gesta ciecz, w której sucha pozostalosc stanowila 95% wagowych. Wyniki chromatografii zelowej, jak i analizy IR produktu byly analogiczne, jak dla produktu otrzymanego w przykladzie I, przy czym analiza132713 3 chromatograficzna wykazala, iz glównymi skladnikami preparatu sa produkty kondensacji for¬ maldehydowej estrów kwasów sulfoalkilowych fenolu. PH 5% wodnej emulsji otrzymanego preparatu wynosilo 7,2. Otrzymana ciecz, bez konicznosci dalszego oczyszczania, stanowila pro¬ dukt gotowy do wykorzystania w procesie wykonczalnictwa skór.Przyklad IV. Do 21,8 g sulfonu umieszczonego w reaktorze dodano 4kg 20% roztworu wodorotlenku sodowego, a nastepnie 40 kg 30% roztworu formaldehydu. Do oddzielonego po 72 gdzinach trwania reakcji osadu, umieszczonego w reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo, dodano w trakcie mieszania 24 kg Mersolu i po podwyzszeniu temperatury mieszaniny reakcyjnej do 80°C, mieszanie kontynuowano w ciagu 100 minut. Otrzymano zóltobiala, gesta paste, w której sucha pozostalosc stanowila 89% wagowych. Wyniki chromatografii zelowej i analizy IR produktu byly analogiczne, jak dla produktu otrzymanego w przykladzie I, przy czym analiza chromatograficzna wykazala, iz glównymi skladnikami preparatu sa produkty kondensacji formaldehydowej estrów kwasów sulfoalkilowych sulfonu. PH 5% wodnej emulsji otrzymanego preparatu wynosila 6,8.Otrzymana pasta, bez koniczenosci dalszego oczyszczania, stanowila produkt gotowy do wykorzy¬ stania w procesie wykonczalnictwa skór.Przyklad V. Do mieszaniny 10,8kg p-krezolu i 22,8kg dianu, umieszczonej w reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo, dodano 6 kg 20% roztworu wodorotlenku sodowego, po czym, po ogrzaniu zawartosci reaktora do temperatury 60°C, dodano w trakcie.mieszania 18 kg paraformal- dehydu i nie przerywajac mieszania dodano w tej temperaturze, po uplywie 45 godzin, 24 kg Mersolu. Mieszanie zawartosci reaktora kontynuowano w temperaturze 60°C wciagu 120minut.Otrzymano zólta, gesta paste, w której sucha pozostalosc stanowila 91% wagowych. Wyniki chromatografii zelowej i analizy IR produktu byly anologiczne, jak dla produktu otrzymanego w przykladzie I, przy czym analiza chromatograficzna wykazala, iz glównymi skladnikami preparatu sa produkty kondensacji formaldehydowej estrów kwasów sulfoalkilowych p-krezolu i dianu.PH 5% wodnej emulsji otrzymanego preparatu wynosilo 6,9. Otrzymana pasta, bez koniczenosci dalszego oczyszczania, stanowila produkt gotowy do wykorzystania w procesie wykonczalnictwa skór.Przyklad VI. Do 14,4kg beta-naftolu, umieszczonego w reaktorze, dodano 2kg 20% roztworu wodorotlenku sodowego, a nastepnie 20 kg 30% roztworu formaliny. Do oddzielonego, po 72 godzinach trwania reakcji, osadu umieszczonego w reaktorze zaopatrzonym w mieszadlo, dodano, w trakcie mieszania 12 kg Mersolu i po podwyzszeniu temperatury mieszaniny reakcyjnej do 80°C kontynuowano mieszanie jeszcze wciagu 100 minut. Otrzymanojasnozólta paste, w której sucha pozostalosc stanowila 93% wagowych. Wyniki chromatografii zelowej i analizy IR produktu byly analogiczne, jak dla produktu otrzymanego w przykladzie I, przy czym analiza chromatogra¬ ficzna wykazala, iz glównymi skladnikami preparatu sa produkty kondensacji formaldehydowej estrów kwasów sulfoalkilowych beta-naftolu. PH 5% wodnej emulsji otrzymanego preparatu wynosilo 8,5. Otrzymana pasta, bez koniczenosci dalszego oczyszczania, stanowila produkt gotowy do wykorzystania w procesie wykonczalnictwa skór.Preparaty otrzymane w przykladach I-VI wprowadzano do bebna garbarskiego, zawieraja¬ cego wygarbowane chromowo, wyplukane i zneutralizowane skóry oraz wode w? ilosci 100% wagowych masy skór, stosujac 10-20% wagowych preparatu w stosunku do masy skór, po czym prowadzono obróbke skór w temperaturze 35-45°C w ciagu 30-60 minut.Skóry po procesie obróbki, po odlezeniu i wysuszeniu, wykazywaly bardzo korzystne cechy organoleptyczne, zwlaszcza miekkosc i „chwyt". Parametry fizyko-chemiczne skór po obróbce odpowiadaly parametrom wyznaczonym przez Polskie Normy.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania preparatu do jednoczesnego wypelniania i natluszczania skór, zna¬ mienny tym, ze zwiazek fenolowy, korzystnie fenol, p-krezol, dian, sulfon lub mieszanine tych zwiazków poddaje sie reakcji z 30% wodnym roztworem formaldehydu, w temparturze 18-24°C, w ciagu 48-72 godziny, przy pH = 8-12, przy zachowaniu stosunku molowego substratów 0,5-5 moli aldehydu mrówkowego na 1 mol zwiazku fenolowego, a produkt tej reakcji, po wydzieleniu ze srodowiska reakcji, poddaje sie dzialaniu alifatycznych sulfochlorków w temperaturze 60-80°C, w4 132 713 trakcie intensywnego mieszania w ciagu 30-120 minut, przy zachowaniu stosunku wagowego substratu 0,25-4 czesci wagowe sulfochlorku na 1 czesc wagowa zwiazku fenolowego, przy czym stosuje sie alifatyczne sulfochlorki, zawierajace 12-16 atomów wegla w rodnikualkilowym, pocho¬ dzace z procesu sulfochlorowania frakcji ropy naftowej o temperaturze wrzenia 230-320°C. 2. Sposób otrzymywania preparatu do jednoczesnego wypelniania i natluszczania skór, zna¬ mienny tym, ze zwiazek fenolowy, korzystnie fenol, p-krezol, dian, sulfon lub mieszanine tych zwiazków poddaje sie reakcji z paraformaldehydem, w temperaturze 80-100°C, w ciagu 2-4 godzin, przy pH = 8-12, w trakcie intensywnego mieszania, przy zachowaniu stosunku molowego substartów 0,5-5 moli aldehydu mrówkowego na 1 mol zwiazku fenolowego, a produkt tej reakcji poddaje sie dzialaniu alifatycznych sulfochlorków w temperaturze 60-80°C, w trakcie intensyw¬ nego mieszania w ciagu 30-12 minut, przy zachowaniu stosunku wagowego substratów 0,25-4 czesci wagowe sulfochlorku na 1 czesc wagowa zwiazku fenolowego, przy czym stosuje sie alifaty¬ czne sulfochlorki, zawierajace 12-16 atomów wegla w rodniku alkilowym, pochodzace z procesu sulfochlorowania frakcji ropy naftowej o temperturze wrzenia 230-320°C.Pracownia Poligraficzna LT PRL. Naklad 100 egz.Cena lOOzl PL