Wynalazek niniejszy dotyczy wytwa¬ rzania wzorów na przedmiotach ceramicz¬ nych, np. szklanych, polewanych, porcela¬ nowych, kamionkowych lub podobnych wy¬ robach albo na przedmiotach metalowych lub pokrytych metalowa powloka, np. z ze¬ laza, niklu, miedzi, glinu i t. d.Znany jest sposób ozdabiania takich przedmiotów, polegajacy na pokryciu ich warstwami farb i nastepnem powlekaniu wodnym roztworem gumy arabskiej, tra- gantu lub podobnych substancyj. Przy schnieciu wspomnianych warstw koloid sciaga sie tworzac kanaly lub lin je, w któ¬ rych zawarta warstwa farby zostaje zacho¬ wana, zas podklad farby lezacy pod war¬ stwa koloidu zostaje przez sztywniejaca gume arabska uniesiony ponad powierzch¬ nie ceramicznego przedmiotu. Podczas wy¬ palania uniesione warstwy farb znikaja, zas barwne kanaly lub lin je zostaja wypalone na tle, dajac wrazenie marmurowych po¬ wierzchni o kolorowych zylkach.Wedlug wynalazku niniejszego postepu¬ je sie w ten sposób, ze najpierw na ozda¬ biany przedmiot naklada sie warstwe farby stosujac w tym celu najlepiej roztwory farb znane w przemysle ceramicznym pod na¬ zwa polewy. Takie polewy wyrabia sie np. z metali w postaci bardzo zdyspersowanej(zloto* st^bro lub podobne metale), z tlen¬ ków metali, jak np. z tlenku niklu, miedzi, tlenl^libjbfi&tu Idb z^nfaych odpowiednich zwiazków metali, które z dodatkiem zywic lub zywicowych olejów, lak np. oleju ter¬ pentynowego, oleju lawendowego lub in¬ nych podobnych, dawalyby roztwory zwy¬ kle lub koloidalne. Warstwe farby pokry¬ wa sie nastepnie powloka z cial lub miesza¬ nin cial, które przy ogrzewaniu przedmioty maja wieksze napiecie powierzchniowe niz spodnia miekka lub mieknaca warstwa far¬ by; wskutek tego powloka sciaga sie two¬ rzac rysunek siatkowy lub podobny* przy- czem lin je lub zylki tych deseni wypieraja spodnia warstwa farby, co po wypaleniu przedmiotu da}e np, biala siec zylek, po¬ miedzy ktoreroi zostala zachowana farba tla. Do wytwarzania powierzchni powloki stosuje sie takie na&terjaly lub ciecze, któ¬ re w temperaturze miekniecia mieszaniny zywic i olejów polewy posiadaja plynna for¬ me oraz wieksze napiecie powierzchniowe od miekkiej lub zmiekczonej dolnej war¬ stwy. Takie maA«rjaly stanowia l£g*». ryna, glikol etylenowy, wodzian chloralu i podobne. Stosuje sie je np. w roztworze wodnym lub wodno-alkoholowym albo po¬ dobnym. Celem uzyskania dobrego tworze¬ nia sie blonki na podlozu farby roztwór gli¬ cerynowy lub podobny zadaje sie jeszcze cialami koloidalnemu jak iup. guma arah- sk% zelatyna, ttagantem i t„ d. Ostatecznie do roztworu mozna równiez dodac takie cialo, jak np. cukiei trzcinowy i podobne.Okazja sia np.* ze dodatek cukru lub po¬ dobnych cial wplywa na rodaai i wielkosc Wytwarzanych, figur w tan sposób* ze roz¬ twór gliceryny i gwinty arabskiej, który sta- sawaay. wedlug wynalazku dawal siatke o stosunkowo waskich oczkach, pa dodaniu odfttiwi&dgiiej, ilasci cukru trzcinowego tak sie zmienil* ze dawal, siatke a mniej, lub hardziej, szerokich oczkach- Cukier nalezy dadawac oczywiscie z tego. wzgledu* ze i tutaj. napiecie i^wicrzdmiowe mieszaniny pozostalej po odparowaniu rozpuszczalni¬ ka jest wieksze od napiecia spodniej miek¬ kiej luk mieknacej warstwy farby albo tez warstwy mieszaniny zywic i olejów, stano¬ wiacych tlo.Przyklad 1. Na ceramiczny przedmiot zrobiony np. z polewanej porcelany nakla¬ da sie w zwykly sposób polewe wspomnia¬ nego powyzej gatunku. Po slabszem lub mocniejszem przeschnieciu polewy na jej sucha, ale i miekka warstwe naklada sie przez pokrycie, zanurzenie,, skropienie lub w inny sposób mieszanine np. 40 g gumy arabskiej, 4(ig£lkei:yay, ICO g cukru, 300 g alfcoholu i 500i wody,, przyczem warstwa tej mieszaniny mozna pokryc badz calko¬ wita powierzchnie warstwy polewy, badz tylko jej czesci. Po nalozeniu tej wierzch¬ niej warstwy przedmiot pozostawia sie przez pewien czas w spokoju, poczem pod¬ daje sie go zwyklemu procesowi wypalania.Zamiast ozdabiany przedmiot pozostawic przez pewien czas w spokoju mozna go równiez podgrzac w umiarkowanej tempe- raterae.Przy ogrzewaniu przedmiotu tworza sie na uprzednio równomiernie zabarwionej powierzchni nieregularne linje siatki o mniejszych lub wiekszych oczkach, w li- njach granicznych których barwnik polewy znika calkowicie lub czesciowo, a które wskutek tego przybieraja naturalna barwe ceramicznego, przedmiotu. Gdy górna war¬ stwa sciaga sie w siatke lub podobna figu¬ ra, wówczas; barwnik polewy, lezacy pod nia, zostaje mniej lub wiecej przyciagamy ku owym linijoim lub zylkom,, niejako zdra¬ dzajac sklonnosc do zlania sie z nieaai, jed- nakzet w przeciwstawieniu do wspomnia¬ nych rta poczatku znanych* sposobów* nie unosi sie on z ponad powierzchni przed¬ miotu ceramicznego i nie zostaje spa¬ lony.Powierzchnia wypalanegp. przedmiotu posiada postac siecia plastra miodu lub po¬ dobny wyglad* zas jegp. png^zggnlpp ocz- — 2 —ka, komórki i id. maja nieregularna, cha¬ rakterystyczne ksztalty. Lin je graniczne czyli zylki posiadaja naturalna barwe cg- ramicznego przedmiotu, zas pola zawarte pomiedzy linjami—barwe polewy; jednak¬ ze poniewaz przy sciaganiu sie górnej war¬ stwy czesc barwnika zostaje pociagnieta, wiec poszczególne pola sa zabarwione z rozmaita sila, przez co uzyskuje sie zupel¬ nie nowe efekty zdobnicze/ Wedlug jednej z postaci wykonania wynalazku mozna np, do roztworu prze¬ znaczonego do wytworzenia warstwy wierzchniej dodac farby o odmiennem za¬ barwieniu niz polewa. Jako takie dodatki do roztworów, sluzacych do wytwarzania warstw wierzchnich, stosuje sie np. sole metali, dajace barwne tlenki, jak np. sole zelaza. Zapomoca takich roztworów mozna wytwarzac zylki lub linje inaczej zabar¬ wione, niz polewa tla. Dzieki temu na gra¬ nicy zylki i tla moga równiez powstawac swoiste efekty wskutek zmieszania barw.Przy uzyciu barwnych roztworów do wytworzenia wierzchniej warstwy mozna równiez postapic np. w ten sposób, ze dol¬ na warstwe zasadnicza wytwarza sie z barwnych mieszanin zywic i olejów; w tym przypadku gotowe przedmioty posiadaja na zasadniczej barwie przedmiotu siec ko¬ lorowych linij lub zylek, znamiennych swoistym, charakterystycznym rysunkiem i bardzo delikatnemi figurami.Do wykonania sposobu nadaja sie rów¬ niez tak zwane ceramiczne farby szkliwne, zawierajace np. tlenki metali wraz z topni¬ kami i srodkami wiazacemi takiemi, jak np. tlenek olowiu, tlenek baru, bizmut lub po* dobne. Przy stosowaniu takich farb linje siatki i zylki wytworzonych figur nie sa bezbarwne, lecz wystepuja jako ciemniej¬ szy wzór na jasniejszem, slabiej zabarwio- nem tle. Wypalajac np. odpowiednia czer¬ wona faribe szkliwna na bialym przedmiocie z porcelany otrzymuje sie wzór o linjach siatki lub zylkach barwy ciemno-brunatnej lub ciemno-zielonej i o polach* zawartych pomiedzy temi linjami, barwy 'jasno-czer- wonej rozmaitych odcieni. W danym przy¬ padku mozna równiez przy odpowiedniem postepowaniu otrzymac róznokolorowe li- nje siatki i zylki, np. czesciowo czerwone, czesciowo zielone, czesciowo ciemno-zielo- ne oraz czesciowo naturalnej barwy cera¬ micznego przedmiotu. Mozna równiez sto* sowac mieszaniny rozmaitych farb, a wiec, np., farby szkliwne w polaczeniu z barwa¬ mi polewy.Przyklad 2, Na porcelanowej po¬ wierzchni wytwarza sie przez skrapianie warstwe farby szkliwnej, stosowanej w handlu pod nazwa „blekitu królewskiego" po uprzedniem roztarciu tej farby z 50% gestego oleju. Po przeschnieciu tej war¬ stwy pokrywa sie ja roztworem o nastepu¬ jacym skladzie: 14 czesci gliceryny, 12 czesci gumy arabskiej, 5 czesci cukru, 20 czesci spirytusu i 49 czesci wody. 100 Celem wytworzenia wzoru przedmiot wypala sie w mufli w zwykly sposób, w ja¬ ki sie wypala farby szkliwne.Ozdabianie przedmiotów o metalicznych powlokach odbywa sie w podobny sposób, jak i ozdabianie przedmiotów ceramicz¬ nych. Jako farby stosuje sie tu roztwory farb, znane pod nazwa ^polew", zawiera¬ jace metale, jak np. zloto i srebro lub zwiazki metali, jak np. rezynaty niklu, miedzi, kobaltu albo tez inne odpowiednie zwiazki metali lub ceramiczne fkrby szkliwne, zawierajace tlenki metali lacznie z topnikami i srodkami wiazacemi.Celem spowodowania szybkiego i cal¬ kowitego wypalenia warstwy zasadniczej, zawierajacej farbe, dobrze jest w danym przypadku te ostatnia zmieszac z latwo — 3 —wypalajacemi sie lub sprzyjajacemi wypa¬ laniu substancjami, które moga przytem miec same charakter laku, jak np. nitroce¬ luloza. Stosowanie tych zabiegów okazalo sie wówczas szczególnie celowem, gdy o- zdabiany metal, jak np. cynk, posiada sto- runkowo niska temperature topnienia wskutek czego wypala go sie w dosc ni¬ skich temperaturach.Okazalo sie równiez, ze na sposób o- zdabiania ma tez wplyw uprzednie przy¬ gotowanie metali lub metalowych przed¬ miotów; mozna np. metalowa powierzch¬ nie uprzednio polerowac, wytrawiac lub przyspasabiac termicznie w odpowiedniej atmosferze albo tez poddac kilku wspo¬ mnianym zabiegom.Wynalazek pozwala wytwarzac na me¬ talowych powierzchniach swoiste ozdoby; warstwy farb wytwarzane na metalu sluza jednoczesnie do ochrony przed utlenianiem lub korozja pod wplywem powietrza, wil¬ goci i podobnych czynników.Przyklad 3. Powierzchnie przedmiotu zrobionego z glinu poddaje sie procesowi szczotkowania. Nastepnie w zwykly spo¬ sób wytwarza sie na niej powloke znanej w handlu „purpurowej polewy spekanej", polewa taka sklada sie, jak wiadomo, z nadzwyczaj drobnych zawiesin soli zlota.Po calkowitem przeschnieciu polewy na¬ klada sie przez posmarowanie, spryskanie lub w podobny sposób warstwe wierzchnia z roztworu, który zawiera: 14 czesci gliceryny, 12 czesci gumy arabskiej, 5 czesci cukru, 20 czesci spirytusu i 49 czesci wody. 100 Przedmiot z ta warstwa zostaje to zwy¬ kly sposób wypalony w mufli o zwyklej temperaturze. Wytworzona ozdoba sklada sie z jasnych zylek, obnazajacych zasadni¬ cza barwe glinu, oraz okraglych lub podlu-^ gowatych czerwonych pól o rozmaitych od¬ cieniach.Przyklad 4. Mosiezny przedmiot po¬ krywa sie warstwa farby, znanej w handlu pod nazwa ceramicznej farby szkliwnej „blekit królewski" z dodatkiem 50% ge¬ stego oleju. Po zupelnem przeschnieciu tej warstwy farby pokrywa sie ja warstwa wierzchnia o skladzie podanym w przy¬ kladzie 1. Mosiezny przedmiot zostaje te¬ raz wraz z farba poddany wypalaniu, przy- czem, jezeli wypalanie odbywa sie w u- przednio juz goracym piecu, przedmioty nalezy przed wypaleniem podgrzac celem specjalnego sposobu zdobniczego. PL