Przedmiotem wynalazku jest koncentrat srodka do konserwowania drewna i przedmiotów z drewna.Znane sa ze stanu techniki koncentraty srodków do konserwowania drewna utworzone z organiczno-chemi- cznych srodków owadobójczych, nierozpuszczalnych w wodzie i/lub organiczno-chemicznych srodków grzybo¬ bójczych, nierozpuszczalnych w wodzie, a takze z organiczno-chemicznego rozpuszczalnika lub mieszaniny roz¬ puszczalników na oleistej i oleistopodobnej bazie, np. z zastosowaniem weglowodorów aromatycznych, benzyny lakowej i tym podobnych. Srodki do konserwowania drewna maja te zalete, ze owadobójcze i grzybobójcze substancje rozpuszczaja sie latwo w oleistym rozpuszczalniku i dobrze wnikaja w drewno.Jednakze z powodu niedostatku ropy naftowej i wzrostu cen oleiste rozpuszczalniki sa coraz drozsze. Istnieje dodatkowe niebezpieczenstwo polegajace na tym, ze oleiste srodki ochronne drewna w okreslonych wypadkach moga powodowac pewne szkody w przyrodzie, na przyklad przy rozlewaniu.W opisie patentowym RFN Dos nr 3 004 319 omówiono tworzenie koncentratów srodków ochronnych drewna z zastosowaniem wody. Te srodki ochronne drewna maja jednakze wade, polegajaca na powstawaniu metnych emulsji na skutek zastosowania niejonogennych insektycydów i fungicydów. Po pewnym czasie osadzaja sie w koncentracie lub w srodku ochronnym drewna biokatalizatory i nie moga byc dostarczane lub prawie nie moga do roztworu lub emulsji. Takze koncentrat srodka ochronnego drewna wykazuje ubytek biokatalizatora i tym samym zmniejsza swoje dzialanie.Zadaniem niniejszego wynalazku jest usuniecie tych wad wystepujacych przy wytwarzaniu gotowych do stosowania srodków ochrony drewna i dostarczenie gotowego do stosowania klarownego roztworu, pseudoroz- tworu, optycznie klarownej emulsji lub mikroemulsji, przy czym wytworzony srodek powinien miec wysoka skutecznosc.2 132031 Koncentrat srodka do konserwowania drewna i wyrobów z drewna skladajacy sie z co najmniej jednego organicznego chemicznego srodka owadobójczego nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego, takiego jak karba- minian, ester kwasu fosforowego, ester kwasu fosfonowego, ester kwasu tiofosforowego, ester kwasu dwutiofo- sforowego lub ester kwasu tionofosforowego, chlorowany weglowodór, piretroid i/lub endosulfan i/lub co naj¬ mniej jednego organicznego chemicznego srodka grzybobójczego nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego, takiego jak czterowartosciowy zwiazek cynoorganiczny, l-trytylo-l,2,4-triazol o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom fluoru, chloru lub bromu, grupe trójfluorometylowa, nitrowa lub cyjanowa albo grupe alkilowa zawierajaca 1-4 atomów wegla, a n oznacza liczbe 1 albo 2, oraz jego sole z organicznymi lub nieorganicznymi kwasami lub zwiazek N-cykloheksylo- diazenium-dioksymetaliczny (ewentualnie sól N-nitrozo-N-cykloheksylo- -hydroksyloaminy), zwiazek glinoorganiczny, amid kwasu 2,5-dwumetylo-N-cykloheksylo-N-metoksy -3-furano- karboksylowego i/lub N,N-dwumetylo-N'-fenylo -N'-/fluorodwuchlorometylotio/- sulfamid i/lub N,N-dwume- tylo-N' -p-tolilo-N'-p-tolilo-N'- /dwuchlorofluorometylotio/-sulfamid, co najmniej jednej rozcienczalnej woda zywicy sztucznej, rozpuszczalnika lub mieszaniny rozpuszczalników, co najmniej jednego niejonogennego emulga¬ tora lub mieszaniny emulgatorów, dodatkowego zwiazku chemicznego i ewentualnie wody, charakteryzuje sie tym, ze sklada sie z 5—43 czesci wagowych, korzystnie 8—40 czesci wagowych, co najmniej jednego organiczne¬ go, chemicznego, nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego srodka owadobójczego i/lub co najmniej jednego organicznego, chemicznego, nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego srodka grzybobójczego; 5—35 czesci wagowych, korzystnie 15—25 czesci wagowych co najmniej jednej rozcienczalnej woda zywicy sztucznej (w prze¬ liczeniu na substancje stala), korzystnie zywicy alkidowej, która ma lancuch olejowy sredniej dlugosci; 40 do 5 czesci wagowych, korzystnie 30—15 czesci wagowych rozpuszczalnika lub mieszaniny rozpuszczalników sklada¬ jacej sie z jednego rozpuszczalnego w wodzie, zawierajacego grupy hydroksylowe i/lub eterowe i jednego nieroz¬ puszczalnego w wodzie rozpuszczalnika; co najmniej jednego niejonogennego emulgatora lub mieszaniny emulga¬ torów zawierajacej etoksylowany fenol zawierajacy lancuch boczny, korzystnie etoksylowanynonylofenol i/lub etoksylowany kwas tluszczowy, 0—6 czesci wagowych, korzystnie 1—2 czesci wagowych dodatkowego zwiazku chemicznego, dzialajacego jako bufor lub regulator pH oraz ewentualnie wody.Nierozpuszczalny w wodzie rozpuszczalnik lub mieszanina rozpuszczalników sklada sie z co najmniej jedne¬ go alifatycznego i/lub aromatycznego weglowodoru i/lub jednego cieklego zmiekczacza ewentualnie cieklej mieszaniny zmiekczaczy i wystepuje w stosunku do rozpuszczalnego w wodzie rozpuszczalnika chemicznego jak 6:1 do 1:20, korzystnie 4:1 do 1:10 Koncentrat wedlug wynalazku zawiera jako bufor lub regulator wartosci pH jeden lub wiecej oddzialywuja¬ cych alkalicznie zwiazków dla nastawiania pH na wartosc 7—10.Dokladne zachowanie ilosci wagowych i czesci skladowych, wymienionych w powyzszym zgloszeniu paten¬ towym, zwlaszcza zastosowanie mieszaniny rozpuszczalników skladajacej sie z organiczno-chemicznego, roz¬ puszczalnego w wodzie rozpuszczalnika zawierajacego grupy wodorotlenowe i/lub grupy eteru; z rozpuszczalnika, nierozpuszczalnego w wodzie lub mieszaniny rozpuszczalników, pozwolilo w ramach niniejszego wynalazku na utworzenie koncentratu srodka ochronnego drewna przez dodanie wody, a takze powstanie gotowej do obróbki, optycznie przejrzystej (klarownej) emulsji lub roztworów albo mikroemulsji, które nie sa metne i przy których nie nastepuje poprzez osadzanie sie biokatalizatorów ubytek biokatalizatora.Dzieki zastosowaniu w koncentracie wedlug wynalazku wysokich stezen emulgatora osiaga sie drobne roz¬ dzielenie substancji czynnych i wymieszanie. Zapobiega sie powstawaniu osadu na dnie i kozucha.Koncentrat i otrzymany z niego srodek do konserwowania drewna i przedmiotów z drewna moze zawierac mieszanine emulgatorów o róznej dlugosci lancucha, sposród których co najmniej jeden emulgator posiada etoksylowany lancuch boczny o mniej niz 10 grupach etoksylowych i sposród których co najmniej jeden, inny emulgator posiada etoksylowany lancuch boczny o wiecej niz 10 grupach etoksylowych.Dzieki zastosowaniu w koncentracie wedlug wynalazku zywicy alkidowej o sredniej dlugosci lancucha olejo¬ wego osiaga sie oprócz niewielkiego udzialu organicznego rozpuszczalnika chemicznego na przyklad na bazie ropy naftowej, równiez lepsze utrwalenie substancji czynnej, a z drugiej strony w zaleznosci od udzialu zywicy sztucznej mozliwe jest tworzenie filmu.Do nastawiania wartosci pH w koncentracie i srodku wedlug wynalazku moga byc stosowane miedzy innymi lugi (na przyklad lug sodowy lub potasowy), zasadowo reagujace substancje (na przyklad soda), amina, zwiazek aminowy albo czwartorzedowy zwiazek amonowy lub mieszanina tych substancji.W srodkach owadobójczych stosowanych w koncentracie i srodku wedlug wynalazku wprowadza sie korzy¬ stnie dieldryne, aldryne i lindan. Sposród piretroidów nadaja sie do stosowania korzystnie aUetryna, cykletryna, furetryna, tetrametryna, rezmetryna, permetryna, dekametryna i bioresmetryna, jak równiez i inne syntetyczne lub naturalne substancje owadobójcze na bazie piretroidów.132031 3 Sposród owadobójczych karbaminianów stosuje sie korzystnie karbaminian o-izopropoksyfenylo-N-mety- lowy i/lub karbaminian o-IIrzed.-butylofeny!o-N-metylowy.Jako owadobójcze estry kwasu tionofosforowego stosuje sie korzystnie owadobójcze, chlorowcowane lub nie zawierajace jonów chlorowców estry kwasu tionofosforowego o wzorze 2, korzystnie dwuetoksytiofosforylo- ksyimino- fenyloacetylonitryl lub o,o-dwuetylo-o- /£-cyjanobenzylidencamino/- tionofosforan i/lub dwuetoksytio- fosforyloksyimino - 2- chlorofenyloacetonitryl i/lub inne estry kwasu fosforowego, korzystnie dwumetoksy-0 /6-nitro-m- tolilo/-fosforotionian.Jako karbaminiany rozpuszczalne w rozpuszczalnikach olejowych lub rozpuszczalnikach rodzaju oleju odpo¬ wiednie sa korzystnie alkoksyfenylo-N-alkilokarbaminiany o ogólnym wzorze 3 i/lub alkilofenylo-N-alkilokarba- minian o ogólnym wzorze 4, w których to wzorach Ri oznacza rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, korzy¬ stnie rodnik metylowy, a R2 oznacza rodnik alkilowy o 1-5 atomach wegla, korzystnie rodnik alkilowy o 3 lub 4 atomach wegla.Jako rozpuszczalne w oleju czterowartosciowe, grzybobójcze zwiazki cynoorganiczne moga byc na przyklad stosowane: benzoesan trójbutylocynowy, fosforan tris-trójbutylocynowy, dwutlenek trójbutylocynowy, nafte- nian trójbutylocynowy, kaprylonian trójbutylocynowy.Jako rozpuszczalne w wodzie organiczne rozpuszczalniki chemiczne zawierajace grupy hydroksylowe i/lub eterowe, stosowane sa rozpuszczalne w wodzie poliole lub etery ewentualnie estry polioli, korzystnie eter mono- etylowy glikolu etylenowego.Jako organiczne rozpuszczalniki chemiczne zawierajace grupy hydroksylowe i/lub eterowe stosowane sa korzystnie glikol etylenowy /2-hydroksyetanol/, glikol dwuetylenowy /2,2-dwuhydroksydwuetyloeter/ glikol ety¬ lowy /2-hydroksydwuetyloeter/, butyloglikol /l-hydroksy-2-n-butoksyetan/ i/lub etylodwuglikol /2-hydroksy- -2-etoksydwuetyloetej/.Jako nierozpuszczalne w wodzie rozpuszczalniki organiczne stosowane sa korzystnie trudnolotne rozpu¬ szczalniki ewentualnie mieszaniny rozpuszczalników. Szczególnie odpowiednie sa rozpuszczalniki olejowe zawierajace oleje mineralne albo rozpuszczalniki rodzaju oleju o liczbie parowania powyzej 35 i temperaturze zaplonu powyzej 30°C, korzystnie powyzej 55°C.Jako tego rodzaju rozpuszczalniki stosowane sa odpowiednie oleje mineralne lub ich frakcje aromatyczne lub mieszaniny rozpuszczalników zawierajace oleje mineralne, korzystnie benzyna lakowa, ropa naftowa, olej nape¬ dowy i/lub alkilobenzeny i tym podobne.Szczególnie odpowiednie do stosowania sa oleje mineralne o zakresie temperatur wrzenia 150-220 C. ben¬ zynalakowa o zakresie temperatur wrzenia 170-220°C, olej wrzecionowy o zakresie temperatur wrzenia 250-3 50°C, ropa naftowa lub weglowodory aromatyczne o zakresie temperatur wrzenia 160-260°C, olej terpentynowy i tym podobne.Jako zmiekczacze stosowane sa ciekle w temperaturze pokojowej zmiekczacze lub ciekle mieszaniny zmie- kczaczy.Korzystnie jako zmiekczacze stosowane sa co najmniej jednoalkilo-, arylo- lub alkiloaryloftalany, korzystnie dwubutylo-, dwuoktylo-i benzylobutyloftalany,alkilofosforany lubestery kwasu fosforowego, korzystnie fosforan trójbutylowy lub adypinian, korzystnie dwu-/2-etyloheksylo/-adypinian, alkilostearynian lub alkilooleinian, ko¬ rzystnie butylooleinian, butylostearynian lub amylostearynian lub ciekly ester glicerynowy.Dla okreslonych receptur moze byc celowe dodawanie srodków zapobiegajacych pienieniu takich jak siliko¬ nowe srodki przeciwpianowe lub alkilofosforany, korzystnie trój-n-butylofosforan. Poza tym moga byc wprowa¬ dzone barwniki lub inne dodatki, w zaleznosci od zadanych wlasnosci srodka.Srodki do konserwowania drewna moga byc w znany sposób nanoszone na drewno, korzystnie przez malo¬ wania, wtryskiwanie, natryskiwanie lub przy zastosowaniu postepowania impregnacyjnego, na przyklad sposobu zanurzeniow-cisnieniowego i/lub prózniowego.Przyklad I.Sporzadzono koncentrat zawierajacy wagowo 3% 1,2,3,4,10,10-szesciochloro- l,4,4a,5,8,8a-szesciohydro- l,4-endo-5,8-eksodwumetanonaftalenu (aldryny); 7,5% amidu kwasu 2,5-dwumetylo-N-cykloheksylo-N-metoksy- 3-furanokarboksylowego; 42% etoksylowanego nonylofenolu; 20% rozcienczalnej woda zywicy alkidowej; 8% glikolu butylowego; 10% gHkolu etylenowego; 7,5% mieszaniny rozpuszczalników weglowodorowych; 2% aminy. 20% wagowych koncentratu rozcienczono za pomoca 80% wagowych wody, przy czym gotowy do stosowa¬ nia srodek ochrony drewna otrzymano w postaci optycznie klarownej cieczy.Owadobójczy i grzybobójczy srodek ochrony drewna jest równiez odpowiedni do ochrony drewna i przed* miotów z drewna przed termitami.Przyklad II.Sporzadzono koncentrat zawierajacy wagowo 2,4% 1,2,3,4,10,10-szesciochloro- M^a^^Sa-szesciohydro- 1,4-eksodwumetanoftalenu (aldryny); 10% N-cykloheksylodwuazeniumdwuoksyglinu; 42% etoksylowanego4 132031 nonylofenolu, 14,6% rozcienczalnej woda zywicy alkiolowej; 6,2% butyloglikolu, 23,3% mieszaniny rozpuszczal¬ ników weglowodorowych; 1,5% aminy. 25% wagowych koncentratu rozcienczonego za pomoca 75% wagowych wody, przy czym gotowy do stoso¬ wania srodek ochrony drewna otrzymano w postaci optycznie klarownej cieczy.Owadobójczy i grzybobójczy srodek ochrony drewna jest równiez odpowiedni do ochrony drewna i przed¬ miotów z drewna przed termitami.Przyklad III.Sporzadzono koncentrat zawierajacy wagowo 10%0,0-dwuetylo-0/ -cyjanobenzylidenoamino/-tionofosfora- nu /foksimu/; 7,5% amidu kwasu 2,5-dwujnetylo-N-cykloheksylo-N- metoksy-3- furanokarboksylowego; 44% etoksylowanego nonylofenolu 16,3% rozcienczalnej w wodzie zywicy alkidowej; 7% butyloglikolu; 7,5% miesza¬ niny rozpuszczalników weglowodorowych; 6% dwubutyloftalanu; 1,7% aminy. 20% wagowych koncentratu rozcienczono za pomoca 80% wagowych wody, przy czym gotowy do stosowa¬ nia srodek ochrony drewna otrzymano w postaci optycznie klarownej cieczy.Owadobójczy i grzybobójczy srodek ochrony drewna jest tez odpowiedni do stosowania w obszarze zewne¬ trznym.Zastrzezenia patentowe 1. Koncentrat srodka do konserwowania drewna i wyrobów z drewna skladajacy sie z co najmniej jednego organicznego chemicznego srodka owadobójczego nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego, takiego jak karba- minian, ester kwasu fosforowego, ester kwasu fosfonowego, ester kwasu tiofosforowego, ester kwasu dwutiofos- forowego lub ester kwasu tionofosforowego, chlorowany weglowodór, piretroid i/lub endosulfan i/lub co naj¬ mniej jednego organicznego chemicznego srodka grzybobójczego nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego, takiego jak czterowartosciowy zwiazek cynoorganiczny 1-trytylo-1,2,4- triazol o ogólnym wzorze 1, w którym R oznacza atom fluoru, chloru lub bromu, grupe trójfluorometylowa, nitrowa lub cyjanowa albo grupe alkilowa zawierajaca 1-4 atomów wegla, a n oznacza liczbe 1 albo 2, oraz jego sole z organicznymi lub nieorganicznymi kwasami lub zwiazek N-cykloheksylo-diazenium- dioksymetaliczny (ewentualnie sól N-nitrozo- N-cykloheksylo- hydroksyloaminy), zwiazek glinoorganiczny, amid kwasu 2,5-dwumetylo-N- cykloheksylo-N-metoksy-3-furano- karboksylowego i/lub N,N-dwumetylo-N' -fenylo-N'- /fluorodwuchlorometylotio/-sulfamid i/lub N,N-dwumetylo- -N^p-tokilo-^-p-tolilo-^-Zdwuchlorofluorometylotio/-sulfamid, co najmniej jednej rozcienczalnej woda zywicy sztucznej, rozpuszczalnika lub mieszaniny rozpuszczalników, co najmniej jednego niejonogennego emulgatora lub mieszaniny emulgatorów, dodatkowego zwiazku chemicznego i ewentualnie wody, znamienny tym, ze sklada sie z 5—43 czesci wagowych, korzystnie 8—40 czesci wagowych, co najmniej jednego organicznego, chemicznego, nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego srodka owadobójczego i/lub co najmniej jednego orga¬ nicznego, chemicznego, nierozpuszczalnego w wodzie i niejonowego srodka grzybobójczego; 5—35 czesci wago¬ wych, korzystnie 15—25 czesci wagowych co najmniej jednej rozcienczalnej woda zywicy sztucznej (w przelicze¬ niu na substancje stala), korzystnie zywicy alkidowej, która ma lancuch olejowy sredniej dlugosci; 40 do 5 czesci wagowych, korzystnie 30—15 czesci wagowych rozpuszczalnika lub mieszaniny rozpuszczalników sklada¬ jacej sie z jednego rozpuszczalnego w wodzie, zawierajacego grupy hydroksylowe i/lub eterowe i jednego nieroz¬ puszczalnego w wodzie rozpuszczalnika; co najmniej jednego niejonogennego emulgatora lub mieszaniny emulga¬ torów zawierajacej etoksylowany fenol zawierajacy lancuch boczny, korzystnie etoksylowany nonylofenol i/lub etoksylowany kwas tluszczowy, 0-6 czesci wagowych, korzystnie 1—2 czesci wagowych dodatkowego zwiazku chemicznego, dzialajacego jako bufor lub regulator pH oraz ewentualnie wody. 2. Koncentrat wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze nierozpuszczalny w wodzie rozpuszczalnik lub mieszanina rozpuszczalników sklada sie z co najmniej jednego alifatycznego i/lub aromatycznego weglowodoru i/lub jednego cieklego zmiekczacza ewentualnie cieklej mieszaniny zmiekczaczy i wystepuje w stosunku do rozpuszczalnego w wodzie organicznego rozpuszczalnika chemicznego jak 6:1 do 1:20, korzystnie 4:1 do 1:10. 3. Koncentrat wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze zawiera jako bufor lub regulator warto¬ sci pHjeden lub wiecej oddzialywujacych alkalicznie zwiazków dla nastawiania pH na wartosc 7—10. 4132 031 N kMxN N O-9-O R n Wzórf CgHgO^ S CgHgO CN ii i p-0-N=C Wz&2 O z ^O-R Wzór 3 O II C-NH -R 1 hzór 4 PL PL PL PL