PL130253B1 - Fungicide - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobój¬ czy zwlaszcza do zwalczania chorób zbóz.Intensywna uprawa zbóz polegajaca na stosowa¬ niu wysokich dawek nawozów oraz odpowiednio plennych odmian niesie za soba skutki uboczne w postaci zmian mikroklimatu w lanie w kierunku sprzyjajacym rozwojowi chorób grzybowych. Do najbardziej niebezpiecznych nalezy maczniak zbóz wywolywany przez grzyba Erysiphe graminis D.C.Grzyb ten moze byc zwalczany przy pomocy srod¬ ków grzybobójczych dzialajacych ochronnie, tzn. za¬ pobiegajacych kielkowaniu zarodników na lisciach, takich jak siarka, triadimefon i inne. Dzialanie ich jest jednak niewystarczajace, poniewaz nowe przy¬ rastajace liscie nie sa chronione i zazwyczaj grzyb je poraza. Ponadto siarka i jej mieszaniny moga w okreslonych warunkach atmosferycznych (wyso¬ ka temperatura, naslonecznienie) wywolac efekt fito- toksyczny.Znane sa próby wykorzystania do zwalczania cho¬ rób zbóz 6-azauracylu (Systemie fungicides, R.W- -Marsh Ed., sec-ed. London 1977 (dzialajacego syste- micznie. Niestety dalsze badania nad ta substancja czynna okazaly sie malo interesujace ze wzgledu na efekt fitotoksyczny jaki wywoluje sam 6-azauracyl uzyty na rosliny porazone maczniakiem a tym rów¬ niez i zboza, co opisano w pat. St. Zjedn. Am. nr 3116994.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze srodek zawiera¬ jacy jako susbtancje czynna zwiazek o wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ri, R^, R3 ' moga byc takie same lub rózne i oznaczaja atomy wodoru lub rodnik alkilowy Ci-C2o lub hydroksy- alkilowy Ci-C2o lub icykloalkilowy Ca-Ce, nie wyka- 5 zuje efektu fitotoksycznego zwlaszcza na rosliny jednoliscienne oraz charakteryzuje sie wysoka efek¬ tywnoscia zarówno ochronna i kuratywna w dzia¬ laniu grzybobójczym, dzieki systemicznemu dziala¬ niu. ^ io W tablicy 1 zestawiono efekty dzialania fitoto¬ ksycznego srodka wg wynalazku zbadane na 10 ros¬ linach testowych.Dla wykrycia dzialania fitotoksycznego srodka zo¬ stal on zastosowany na nastepujace 14-dniowe ros- 15 liny biowskaznikowe: rajgras, owies, kukurydza, gorczycza, groch, fasola, ogórki, len, buraki i gryka rosnace w rzedach w specjalnych pojemnikach w szklarni. Zastosowano dawke 5 kg substancji czynnej na/ha. Oceniano fitotoksyczne dzialanie 20 srodka po 2 tygodniach po zabiegu, dla kazdego ga¬ tunku oddzielnie stosujac nastepujaca skale: 0 — brak uszkodzen 1 —; uszkodzenia bardzo slabe 2 — uszkodzenia slabe 25 3 — uszkodzenia srednie 4 — calkowite zniszczenie roslin Stwierdzono, ze rosliny opryskiwane 6-azauracy- lem wywoluja wysoki efekt fitotoksyczny na wszy¬ stkie gatunki roslin testowych natomiast sole mono- 30 etanoloaminowa i dwuetanoloaminowa 6-azauracy- 130 2533 130 253 4 lu albo w ogóle nie dzialaja fitotoksycznie na ros¬ liny jednoliscienne (rajgras, owies, kukurydza) albo w stopniu minimalnym. Tak wiec sole te zwlaszcza przy nizszych dawkach/ha beda calkowicie bezpiecz¬ ne dla zbóz.Srodek wedlug wynalazku okazal sie równiez nie¬ oczekiwanie zdecydowanie bardziej aktywny od znanego 6-azauracylu. W tablicy 6 przedstawiono efektywnosc ochronnego dzialania srodka w zwal¬ czaniu maczniaka prawdziwego zbóz. Badania prze¬ prowadzono w szklarni wg ponizej opisanej meto¬ dyki. Du kubeczków parafinowych wysiano psze¬ nice odm. „Sappo" w fazie dwóch lisci opryskiwa¬ no rosliny przygotowanymi uprzednio badanymi substancjami aktywnymi w stezeniach: 400, 200, 100 ppm. Po 24 godz. od zabiegu zakazano rosliny za¬ rodnikami maczniaka prawdziwego zbóz, Erysiphe graminis D.C. opylajac nimi rosliny testowe. Po 12 dniach od zabiegu przeprowadzono ocene po¬ razenia lisci przez maczniaka. Dla sprawdzenia dlu¬ gotrwalosci dzialania ochronnego srodka przeprowa¬ dzono druga ocene porazenia ^.isci przez maczniaka po 17 dniach od zabiegu.Oceniano porazenie wg nastepujacej skali: 0— lisc bez porazenia 1— 0 do 5% zainfekowanej powierzchni liscia 2— 6 do 12% —„— —,,— —„— 3—13 do 25% —„— —„— —„— 4—i2i6 do 50% —„—. —„— —„— 5—50 do 100% —„— —„— —„— Ostateczny wynik podano w % porazenia roslin w stosunku do kontroli przyjetej za 100.Srodek wedlug wynalazku dzialal w zastosowa¬ nych stezeniach bardziej skutecznie niz 6-azauracyl jak i wzorcowy srodek grzybobójczy szeroko stoso¬ wany w zwalczaniu maczniaków prawdziwych zbóz ._— triadimefon zarówno po 12 jak i 17 dniach za¬ biegu. *v^ Celem sprawdzenia systemicznego dzialania srod¬ ka wg wynalazku dokonano oceny porazenia no¬ wych lisci, które nie byly zabezpieczone srodkiem grzybobójczym. W tablicy 3 przedstawiono efektyw¬ nosc tego dzialania. Doswiadczenie wykonano wg metodyki podanej przy ocenie dzialania ochronnego z ta róznica, ze oceniano 3 i 4 lisc tej samej rosliny nietraktowany preparatem. Wszystkie badane sub¬ stancje srodka wg wynalazku dzialaly systemicznie wykazujac w stezeniach 400 i 200 ppm nie tylko wy¬ soka efektywnosc po 12 dniach od zabiegu ale rów¬ niez po 17 dniach, po których rosliny kontrolne po¬ razone byly calkowicie (stopien 5).Celem sprawdzenia kuratywnego (leczniczego) dzialania srodka wg wynalazku, które w warun¬ kach praktycznych jna najwieksze znaczenie prze¬ prowadzono eksperyment którego wyniki zestawio¬ no w tablicy 4 stosujac dwukrotny zabieg przy obnizonych stezeniach srodka wg wynalazku.Doswiadczenie przeprowadzono w warunkach szklarniowych na pszenicy wysianej rzedami w ku¬ wetach. Rosliny byly naturalnie porazone. Pierwsza ocene ich porazenia wykonano przed pierwszym za¬ biegiem, druga po 12 dniach od zabiegu. Po wyko¬ naniu drugiej oceny rosliny potwornie opryskano badanym srodkiem. Trzecia ocene przeprowadzono 11 dni po drugim zabiegu. Ocene przeprowadzono wg. skali podanej przy ocenie dzialania ochron¬ nego.W momencie wykonywania zabiegu (czas = 0) rosliny pszenicy (liscie 1—2) byly porazone w stop- 5 niu 2.2. Przy ocenie po dwunastu dniach od zabie¬ gu rosliny nieopryskiwane byly coraz bardziej po¬ razone i fo nie tylko liscie poprzednio zakazone ale i liscie nowe. Natomiast4 lisce opryskane jednokrot¬ ne zwlaszcza wyzszym stezeniem wykazaly zmniej¬ szenie porazenia. Liscie nowe porazone byly w stop¬ niu nieznacznym. Drugie opryskiwanie wTykonane w 1|2 dni po pierwszym wykazalo, ze na roslinach kontrolnych choroba sie szybko rozwija porazajac w stopniu wysokim (4,1—5) wszystkie liscie nato¬ miast rosliny podwójnie opryskane niskim stezeniem srodka wg wynalazku zdecydowanie wychodza ze stanu chorobowego o czym swiadcza niepelnie (4 lisc przy stezeniu 150 ppm) lub minimalnie (4 lisc przy stezeniu 100 ppm) porazone nowe liscie.Z przedstawionych w tabelach 1—4 danych wyni¬ ka, ze srodek wg wynalazku nalezycie chroni zboza przed maczniakiem prawdziwym oraz nie wywoluje fitofoksycznych efektów.Srodek wedlug wynalazku moze byc wytwarzany w postaci róznorodnych znanych form uzytkowych jak np. w postaci stezonych roztworów, tabletek lub proszków zawiesinowych stosowanych po roz¬ cienczeniu ich woda albo w postaci preparatów w pojemnikach aerozolowych przeznaczonych do bezposredniego stosowania. Do wytwarzania prepa¬ ratów handlowych srodka wg wynalazku moga byc uzywane znane rozpuszczalniki, stale nosniki i srod¬ ki pomocnicze.Przeklad I. 204 g 6-azauracylu technicznego, 93% mieszamy z 300 g wody. Do'wytworzonej za¬ wiesiny dodaje sie porcjami przy mieszaniu 350 g technicznej dwumetyloaminy (25% roztwór wodny) utrzymujac temperature mieszaniny reakcyjnej w granicach 50—60°C. Po wdozowaniu aminy i otrzymaniu jednorodnego roztworu dodaje sie 50 g produktu addycji tlenku etylenu i alkilofenolu (Ro- kafenol N-8), a nastepnie uzupelnia sie woda do 1000 g. Produkt stanowi stezony wodny roztwór soli dwumetyloaminy i 6-azauracylu zawierajacy 20% substancji czynnej w przeliczeniu na 6-azauracyl.Stosowany jest po rozcienczeniu woda.Przyklad II. 255 g 6-azauracylu technicznego 98% miesza sie z 200 g wody i przy stalym miesza¬ niu przy temperaturze mieszaniny reakcyjnej okolo 60°C, dodaje sie porcjami 262 g dwuetanoloaminy.Po wdozowaniu aminy roztwór chlodzi sie do tem¬ peratury 20—30°C i dodaje 100 g alkoholu etylowe¬ go i 50i g adduktu tlenku etylenu do estru d-sorbitu i nienasyconego kwasu tluszczowego (Rokwinol 80).Roztwór uzupelnia sie woda do 1000 g. Produkt sta¬ nowi stezony roztwór soli dwuetanoloaminowej i 6- -azauracylu, zawierajacej 25% substancji czynnej w przeliczeniu na 6-azauracyl. Stosuje sie go po rozcienczeniu woda.Przyklad III. 204 g 6-azauracylu technicznego 98% miesza sie z 400 g izopropanolu, a nastepnie dodaje sie 180 g cykloheksyloaminy oraz 50 g Ro- kafenolu N-8. Skladniki miesza sie w temperaturze 40—50°C az do uzyskania jednorodnego roztworu.Produkt' stanowi alkoholowy roztwór soli cyklohe- 15 20 25 30 35 40 43 50 55 60130 253 6 ksyloaminy i 6-azauracylu, zawierajacy 20% sub¬ stancji czynnej w przeliczeniu na 6-azauracyl. Sto¬ suje sie_ go po rozcienczeniu woda.Przyklad IV. Do 0,48 g 6-azauracylu w posta¬ ci soli .monoetanoloaminowej, 0,48 g Rokafenolu N-8 i Ii2 g glikolu propylenowego dodaje sie izo- propanol w ilosci potrzebnej do uzyskania 144, g roztworu. Skladniki miesza sie na zimno w ciagu 3:0 minut i roztwór przenosi do pojemnika aerozo¬ lowego. Po zamknieciu pojemnika dodaje sie 96 g propelentu (Freon 12). Produkt jest preparatem aerozolowym zawierajacym 0,2% skladnika czynne¬ go w przeliczeniu na 6-azauracyl przeznaczonym do bezposredniego stosowania na roslinach.Przyklad V. 150 g technicznej soli n-dodecylo- aminy i 6-azauracylu miesza sie w ciagu 10 minut ze 100 g ziemi krzemionkowej w mieszalniku flu¬ idyzacyjnym, a nastepnie w ciagu 30 minut w mie¬ szalniku typu Vemuleth z wstepnie rozdrobniona maczka fyllitowa dodana w takiej r ilosci azeby otrzymac 1000 g preparatu. Produkt stanowi proszek do opylania zawierajacy 5% skladnika czynnego w przeliczeniu na 6-azauracyl.Przyklad VI. Do mieszalnika fluidalnego za¬ ladowuje sie 150 g technicznej soli n-dodecyloami- nowej i 6-azauracylu i 100 g krzemionki syntetycz¬ nej i zawartosc miesza sie w ciagu 10 minut. Na- 5 stepnie dodaje sie 30 g addukfti tlenku etylenu i alkilofenolu oraz 20 g adduktu tlenku etylenu i wyzszych amin alifatycznych o nasyconym lan¬ cuchu weglowodanowym i ponownie miesza sie w ciagu 15 minut. Mieszanine poddaje sie miele- 10 niu w mlynie sztyftowym. Otrzymuje sie proszek do zawiesin wodnych zawierajacy 26% substancji czynnej w przeliczeniu na 6-azauracyl. 15 Zastrzezenie patentowe Srodek grzybobójczy zawierajacy znane substan¬ cje powierzchniowoczynne, znamienny tym, ze ja¬ ko substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze 20 przedstawionym na rysunku, w którym Ri, R2, Ri moga byc takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru lub rodnik alkilowy, C1-C20 lub hydroksy- alkilowy C1-C20 lub cykloalkilowy Ca-Ce.Tablica 1 FITOTOKSYCZNE DZIALANIE 6-AZAURACYLU I JEGO SOLI AMINOWYCH Lp. 1. 2. 3. 4.Nazwa substancji czynnej 6-azauracyl 6-azauracyl sól monoeta- noloaminowa 6-azauracyl sól dwueta- noloaminowa kontrola Dzialanie fitotfoksyczne rajgras 2 0 1 0, owies 3! 0 2 0 kukury¬ dza 2, 0 0 0 gorczy¬ ca 3 3 3 4 groch 2 3 3 0 fasola 3 3 3 0 ogórki 3 .3 r3 0 flen 3 ,3 3 0 buraki 3 3 3 0 gryka 3 3 3 0130 253 9 10 Tablica 4 EFEKTYWNOSC KURATYWNEGO DZIALANIA SOLI AMINOWYCH 6-AZAURACYLU W ZWAL¬ CZANIU MACZNIAKA PRAWDZIWEGO ZBÓZ (Erysiphe graminis D.C.) I*. 1.Nazwa substancji czynnej 6-azauracyl sól dwumetyloamino- wa Stopien porazenia choroba w stezeniach ppm s.a. po dniach od zabiegu pierwszego 0 ll-2 2,2 12 bez zabiegu li—4,5 I2—3,3 1»—1,'6 ,150 1,9 100 2,8 ¦ il,7 1,0 23/11 dni po drugim zabiegu bez zabiegu li—5,0 la—4,9 ls-4»9 U—1,1 150 1£ 0,5 0,0 (100 2,4 0,9 0,1 % y N R1—N- R3 I H PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Srodek grzybobójczy zawierajacy znane substan¬ cje powierzchniowoczynne, znamienny tym, ze ja¬ ko substancje czynna zawiera zwiazek o wzorze 20 przedstawionym na rysunku, w którym Ri, R2, Ri moga byc takie same lub rózne i oznaczaja atom wodoru lub rodnik alkilowy, C1-C20 lub hydroksy- alkilowy C1-C20 lub cykloalkilowy Ca-Ce. Tablica 1 FITOTOKSYCZNE DZIALANIE 6-AZAURACYLU I JEGO SOLI AMINOWYCH Lp. 1. 2. 3. 4. Nazwa substancji czynnej 6-azauracyl 6-azauracyl sól monoeta- noloaminowa 6-azauracyl sól dwueta- noloaminowa kontrola Dzialanie fitotfoksyczne rajgras 2 0 1 0, owies 3! 0 2 0 kukury¬ dza 2, 0 0 0 gorczy¬ ca 3 3 3 4 groch 2 3 3 0 fasola 3 3 3 0 ogórki 3 .3 r3 0 flen 3 ,3 3 0 buraki 3 3 3 0 gryka 3 3 3 0130 253 9 10 Tablica 4 EFEKTYWNOSC KURATYWNEGO DZIALANIA SOLI AMINOWYCH 6-AZAURACYLU W ZWAL¬ CZANIU MACZNIAKA PRAWDZIWEGO ZBÓZ (Erysiphe graminis D.C.) I*.

1. Nazwa substancji czynnej 6-azauracyl sól dwumetyloamino- wa Stopien porazenia choroba w stezeniach ppm s.a. po dniach od zabiegu pierwszego 0 ll-2 2,2 12 bez zabiegu li—4,5 I2—3,3 1»—1,'6 ,150 1,9 100 2,8 ¦ il,7 1,0 23/11 dni po drugim zabiegu bez zabiegu li—5,0 la—4,9 ls-4»9 U—1,1 150 1£ 0,5 0,0 (100 2,4 0,9 0,1 % y N R1—N- R3 I H PL