Przedmiotem wynalazku jest kompozycja paszo¬ wa, zwlaszcza w postaci koncentratu paszowego, paszy lub dodatku paskowego oraz sposób wytwa¬ rzania nowych pochodnych 1,4-dwutlenku chino¬ ksaliny.Wiadomo, ze pewne pochodne 1,4-dwutlenku chi- noksailiny odznaczaja sie wlasciwosciami makrobój- czymi i powoduja wzrost przyrostu ciezaru zwie¬ rzat. W opisie patentowym St. Zjedh. Am. nr 3371090 opisano zasady Schiffa 1,4-dwutlenków 2- -formylochinoksaliny. Inne pochodne 1,4-dwutlen- v' ków chinoksaliny sa wzmiankowane w bejgiijskim opisie ipatenltowym nr 764 088 i w opisiie patento¬ wym RFN nr 16701935.Kompozycja paszowa, zwlaszcza w postaici kon¬ centratu paszowego, paszy lub dodatku paszowego wedlug wynalazku zawiera jadalny staly lufo cie¬ kly dodatek lufo nosnik oraz skutecznie dzialajaca ilosc nowej pochodnej 1,4-dwutlenku chinoksaliny o wzorze ogólnym 1, w którym Q oznacza atom wodoru, Ri oznacza atom wodoru, grupe cyjanowa iub nizsza grupe alkanoUowa, R2 oznacza grupe o ogólnym wzorze --COOR3, -^CONR4R5 lub —CO— —NH—NR4R5, w których to wzorach R3 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa o 1—18 atomach wegla, R4 'oznacza atom wodoru, girujpe alkilowa o 1—18 atomach wegla, nizsza grupe alkenylowa, niz¬ sza gruipe alkinylowa, nizsza grupe alkilowa pod¬ stawiona grupa hydroksylowa, nizsza grupe cyfclo- alkilowa, grupe fenylowa lub (nizsza grupe fenyilo- 10 15 20 25 alkilowa ewentualnie podstawiona w pierscieniu 1—3 takimi samymi lub róznymi podstawnikami wybranymi z grupy obejmujacej nizsza gruipe alki¬ lowa, atom chlorowca i/lufo nizsza gruipe alkoksy- 'lowa lub R4 oznacza nizsza gruipe alkoksykarbony- lowa, nizsza grupe alkilosulfonylowa lub grupe fe- nylosulfonylowa, ewentualnie podstawiona grupa aminowa lub nizsza grupa alkilowa, R5 oznacza aftom wodoru lufo nizsza girupe alkilowa albo R4 i R5 razem z sasiiednim atomem azotu, do którego sa przylaczone tworza grupe pirolidynowa, pipe- rydynowa lub morfblinowa, z tym, ze gdy Q ozna¬ cza atom wodoru a R2 oznacza grupe karboksylo¬ wa, wówczas Ri ma znaczenie inne niz atom wo¬ doru, ewentualnie jej biologicznie dopuszczalnej soli.Okreslenie „nizszy" odnosi sie do grup weglo¬ wodorowych zawierajacych 1—4 atomów wegla.Okreslenie „atonii chlor^ciwca" Obejmuje atomy wszy¬ stkich czterech chlorowców, to jest fluoru, chloru, bromu lub jodu. .Okreslenie „nizsza grupa alkanod- lowa" oznacza reszte kwasu alkanokarfooksylowego zawierajaca 1—4 atomów wegla, np. grupe acety- lowa, propionylowa lub butyryilowa itd. Okreslenie „grupa alkilowa o 1—18 atomach wegla" oznacza nasycone alifatyczne grupy weglowodorowe o lan¬ cuchu prostym lub rozgalezionym o 1—18 atomach wegla, np. grupe metylowa, etylowa, n-propylowa, izopfropyiowa, n-foutylowa, n-heksylowa, n-dodecy- lowa i podobne. 128 319128 319 3 Pierscien fenylowy powyzszych zwiazków moze ewentualnie zawierac 1—3 takich samych lub róz¬ nych podstawników, takich jak nizsza grupa alko- ksylowa, atom chlorowca (np. girupa 2-, 3- lub 4-metoyfcpwa, 2,3- 2,4-, 2,5-, 3,4- lub 2,6-dwume- toksylo^^ 2,3,5-, 2,4,5- lub 2,4,6-trójimetoksylowa, 2,3-, 2,4^, 2,5- lub 3,5-dwumetylowa, 2-chloro-6- -metylowa, 3,5-dwuchlorofenylowa itd.). Okreslenie „nizsza grupa alkoksylowa" oznacza grupe alko¬ ksylowa o lancuchu prostym lub rozgalezionym, zawierajaca 1—4 atomów wegla (np. grupe meto- ksylowa, etoksylowa, n-propoksylowa itd.).Grupa hydroksyajlkilowa korzystnie oznacza gru¬ pe 2-hydroksyetylowa. Okreslenie „nizsza grupa al- kinylowa" oznacza rodnik alkinylowy o lancucihu prostym lub rozgalezionym, zawierajacy 2,5-atomów wegla, np. propenylowy, l,l-dwuirnetylDrjaxpyn-2- -ylowy itd.Okreslenie „nizsza grupa cykUoalkilowa" oznacza grupe cykloalkilowa o 3—6 atomach wegla, np. grupe clyklopentylowa, cyklohefesylowa i podobne.Korzystnymi „nizszymi grupami alkoksylowymi" sa grupy metoksykarbonylowa i etoksykarbonylowa.„Nizsze grupy alkilosulfionylowe" zawieraja girupy alkilowe okreslone wyzej i oznaczaja np. grupy me- tylosulfonylowa, etylosulfonylowa i podobne.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym Ra oznacza grupe karboksylowa, moga tworzyc sole z zasadami. Sole te równiez moga byc stosowane jako substancja czynna koncentratu, paszy lub do¬ datku paszowego wedlug wynalazku. Szczegól¬ nie korzystne sa sole metali alkalicznych, np. so¬ du lub potasu, sole metali ziem alkalicznych, np. wapnia lub magnezu, sole amonowe i sole utwo¬ rzone z biologicznie dopuszczalnymi zasadami orga¬ nicznymi, np. z frójetyloaimina, dwumetyloamina, dwumetyloanilina, etamoloamina i podobnymi.Szczególnie korzystnym zwiazkiem o ogólnym Wzorze 1 stosowanym w koncentratach paszowych, paszach lub dodatkach paszowych wedlug wynalaz¬ ku* jest 1,4-dwutlenek ^-/2^hinokisalinylo/alkirylanu etylu.Ponadto, do korzystnych zwiazków o ogólnym wzorze 1 stosowanych jako substancja czynna w koncentratach paszowych, paszach lub dodaikach paszowych wedlug wynalazku naleza: l,4^diwutiienefc ^-/2-ehinoik^linyJo/alkTyleinu metylu, 1,4-dwuitlenek a -dwutlenek anawtylo-^-/2Hehinoksalikiylo/akrylanu metylu, 1,4-dwutlenek dodecyloamidd kwasu J0-/B- -chinoksaljnylo/-atoyloweigo, 1,4-dwutlenek amilidu kwasu ^-/2^hinoksalinylo/aikrylowlego, 1,4-dwutte- nek morfolidu kwasu /?-y2Hchinoksalinylo/a!krylowie- go, 1,4-dwutlenek N- ^hinoksaldnylo/akrylowego, 1,4-dwutJenek p-amino- benzenomilfonamidu kwasu ^-/S-chinolkisalLnylo/akry- lowego, 1,4-dwutlanek /2-metok*yk8rcbonylo/-hydra- z^du kwasu ^-/2^hdnctealmyJo/alkxyl/awego i M- -dwutlenek /2-hydrok*yetylo/arnidiu kwasu /?-2-chi- noksaSLinylo/afcrylowiego. | Jako nosniki stosujie sie wszelkie substancje po¬ chodzenia roslinnego lub zwierzecego, przydatne do karmienia zwierzat. Mozna np. stosowac jako nosniki make pszenna, otreby ryzowe, otreby pszenne, maczke sojowa, maczke z kolb kukury¬ dzy, maczke kostna, maczke^z lucerny, kasze so¬ jowa, maczke miesna, maczke rybna, maczke ku¬ kurydziana lub ich mieszaniny. Szczególnie korzy- 8 stnym nosnikiem jest pozbawiony wlókien koncen¬ trat paszowy z zielonych roslin o zwiekszonej za¬ wartosci bialka, np. VEPEX.Jako dodatki mozna stosowac np. krzemionke, srodki zwilzajace, antyutleniaeze, skroJie, fosforan dwuwapniowy, weglan wapnia, kwas sorbowy i po¬ dobne. Jako srodki zwilzajace stosuje sie nietoksy¬ czne oleje, zwlaszcza olej sojowy, kukurydziany lub oleje mineralnie. w Korzystnymi srodkami zwilzajacymi sa równiez Tózne aflkilenoglikole. Jako skrobie stosuje sie sjkro- bie kukurydziana, pszeniczna lub zierófiiac&ana.Korzystny koncentrat paszowy wedlug wynalazku sporzadza sie z 0,01—9P/t wagowych substancji 20 czynnej o ogólnym wzorze 1, 0,01—40*/# wagowych wodorofosforanu wapnia, 0,01^23% wagowych we¬ glanu wapnia, 0,02~-&ayt wagowych maczki kostnej iAub maczki z lucerny, 2—98^/r wagowych nosnika, 0,2^1,6Vt wagowych krzemionki, 0,1—0,4»/§ wago- 25 wych antyutleniacza i 1—8»/o wagowych srodka zwilzajacego, np. przez zmieszanie skladników. Je¬ sli trzeba, koncentrat moze zawierac 10—25°/# wa¬ gowych skrobii i róznych witamin, co najwyzej w ilosci 3%. 30 Koncentraty paszowe mozna stosowac do karmie¬ nia zwierzat po rozcienczeniu, podczas gdy pasze mozna podawac zwierzetom bezposrednio.Pasze wedlug wynalazku mozna stosowac do kar¬ mienia róznych zwierzat domowych, takich jak 35 swinie, bydlo, owce, drób i podobnie, zwlaszcza swinie.Ilosc substancji czynnej w paszy wedlug wyna¬ lazku moze zmieniac sie w szerokich granicach.Koncentrat paszowy zawiera zwykle okolo 5—80M wagowych, korzystnie 10—80*/© wagowych, zwla¬ szcza 20—50*/o wagowych zwiazku o ogólnym wzo¬ rze 1. Ilosc zwiazku o ogólnym wzorze 1 w dodat¬ ku do paszy wynosi okolo 1^100 ppm, zwlaszcza 10-h50 ppm. 45 *^ Sposób wytwarzania nowych pochodnych 1,4- -dwutlemtou chiinoksaliny o ogólnym wzorze 1, w którym Q, Ri i R2 maja wyzej podane znaczenie i ich soli polega na tym, ze zwiazek o ogólnym 50 wzorze 2, w którym Q, Ri i R2 maja wyzej po¬ dane znaczenie, poddaje sie dehydratacji i ewentu¬ alnie przeeetryfikowuje sie tak otrzymany zwia¬ zek o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza grupe o wzorze —OOOR3, w którym Rs oznacza 55 nizszy alkil, lub ewentualnie estryfikuje sie otezy- many zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza grupe karboksylowa, lub ewentualnie zmy- dla sie otrzymany zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza grupe o wzorze —COOR3 bo a Rj ma wyzej podane znaczenie lecz inne niz atom wodoru, i ewentualnie otrzymany zwiazek o ogólnym wzorze 1 przeksztalca sie w biologicznie dopuszczalna sól lub otrzymana sól przeksztalca sie w wolna zasade. w Be^kcje dehydratacji zwiazku o ogólnym w$0- 40128 319 rze 2 prowadzi sie w znany sposób, korzystnie w srodowisku alkalicznym lub kwasnym.Jako srodowisko alkaliczne odpowiednia jest pi¬ rydyna, a jako srodowisko kwasne mozna stosowac np. kwas chlorowodorowy, szczawiowy, fosforowy lub p-toluenosulfonowy. Reakcje prowadzi sie ko¬ rzystnie w obecnosci katalizatora, np. jodu, w tem¬ peraturze od 10PC do temperatury wrzenia miesza¬ niny reakcyjnej.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R2 ozna¬ cza nizsza grupe alkilowa, mozna na drodze prze- estryfikowania przeksztalcic w inne estry o ogól¬ nym wzorze 1.Przeestryfikowanie prowadzi sie w znany sposób, np. poddajac wyjsciowy ester reakcji z nadmiarem przeestryfikowujacego alkanolu w obecnosci zasa¬ dy, np. wodorotlenku metalu alkalicznego, lub kwa¬ su, np. kwasu chlorowodorowego.. Przeestryfikowanie zwiazku o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza grupe —COOR3, a R3 ozna¬ cza atom wodoru mozna 'prowadzic w znany spo¬ sób. Kwas karboksylowy poddaje sie reakcji z od¬ powiednim alkanolem w obecnosci kwasnego kata¬ lizatora, np. kwasu solnego lub p-toluenosulfonowe- go. Estryfikacje mozna tez prowadzic halogenkiem alkilu lub dwuazometanem.Zmydlanie estrów o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym Rg oznacza grupe o ogólnym wzorze —COOR3, w którym R3 ma wyzej ipodane znaczenie lecz in¬ ne niz atom wodoru, prowadzi sie w znany sposób, d^). poddajac ester reakcji z zasada, np. z wodo¬ rotlenkiem, weglanem, wodoroweglanem alb alko¬ holanem metalu alkalicznego, i tak otrzymana sól metalu alkalicznego traktuje sie kwasem, uwalnia¬ jac wolny kwas karboksylowy o ogólnym wzorze 1.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R2 ozna¬ cza grupe karboksylowa, mozna przeksztalcac w biologicznie dopuszczalne sole lub uwalniac wolny kwas z jego soli. Tworzenie soli prowadzi sie w znany sposób, poddajac kwas karboksylowy o ogól¬ nym wzorze 1 reakcji z odpowiednia zasada w obecnosci obojetnego rozpuszczalnika.Stosowane jako substraty zwiazki o ogólnym wzorze 2 mozna wytwarzac jak opisano w lite¬ raturze naukowej, np. Zumal Obszezoj Chimii, 28, 1378 (1958) i w opublikowanym opisie zgloszenia patentowego RFN nir 2.354 252.Nowe zwiazki wytworzone sposobem wedlug wy¬ nalazku wykazuja dzialanie zwiekszajace przyrost ciezaru ciala i dzialanie przeciwibakteryjne, znaj¬ dujac zastosowanie w hodowli zwierzat, jako sklad¬ niki kompozycji paszowych, zwlaszcza w postaci koncentratu paszowego, paszy i dodatku do pasz.Dzialanie przeciwbakteryjne zwiazków wytwo¬ rzonych sposobem wedlug wynalazku o szerokim spektrum czyni je przydatnymi do zapobiegania systemowym lub miejscowym infekcjom bakteryj¬ nym lub do leczenia tych infekcji. 'Zwiazki te sa skuteczne przeciwko bakteriom Gram-dodatnim i Gram-uj-emnym, zwlaszcza wobec nastepujacych szczepów: Bnterobacteriaceae, np. Escheriohia, zwla¬ szcza E. coli, Pseudomonadaceae, np. Pseudomonas 10 15 35 40 45 50 55 aeruiginosa, Miorocoocaiceae, np. Staphytaocous au- reus.Minimalne stezenie inhibitujace zwiazków o ogól¬ nym wzorze 1 wobec powyzszych bakterii wynosi 0,5-^128 y/ml.Dzialanie zwiazków otrzymanych sposobem we¬ dlug wynalazku zwiekszajace przyrost ciezaru cia¬ la zilustrowano w nastepujacych próbach. Jako zwierzat doswiadczalnych uzyto swdn. Kazda daw¬ ke podawano grupie skladajacej sie z 6 swin i kazda próbe z kazdym zwierzeciem powtarzano trzykrotnie. Pasza stosowana do karmienia zwie¬ rzat zawierala 50 mg/kg pochodnej 1,4-dwutlenku chinoksaliny o wzorze 1. Zwierzeta karmiono w identycznych warunkach i kazda grupa zwierzat zjadala te sama ilosc takiej samej paszy za wy¬ jatkiem zawartosci skladnika aktywnego. Grupe kontrolna karmiono ta Sama iloscia paszy nie za¬ wierajacej skladnika aktywnego. Wyniki otrzyma¬ ne dla l,4-dwu(tlenku /?-/2^hinoksalmylo/akrylanu etylu przedstawiono w tablicy 1.Tablica 1 Badany zwiazek 1,4-dwutlenek ^-/2-chinoksali- nylo/akrylanu etylu Grupa kontrolna substancji czyn¬ nej) Sredni dzienny wzrost przyrostu ciezaru w odnie¬ sieniu do gsrupy kontrolnej 136,4?/© 100,0% Ilosc paszy powodujaca wzrost przyrostu ciezaru 0 1 kg w po¬ równaniu •do grupy kontrolnej 78,7°/o 100,OVt 65 Powyzsze dane dowodza, ze zwierzeta karmione pasza zawierajaca nowe zwiazki wytwarzane spo¬ sobem wedlug wynalazku wykazuja znacznie wiek¬ szy wzrost ciezarni ciala niz zwierzeta z grupy kontrolnej. Taki sam wzrost przyrostu ciezaru mo¬ zna uzyskac przy znacznie zmniejszonej ilosci pa¬ szy, 00 oznacza, ze w ten sposób poprawia sie wy¬ korzystanie paszy.Dalsza zaleta zwiazków wytworzonych sposobem wedlug wynalazku jest to, ze sa one znacznie lat¬ wiej wydalane z organizmu zwierzat niz znane f*o- chodne 1,4-dwutlenku chinioksailiny, to znaczy okres ich wydalania jest krótszy, co ma wielkie znacze¬ nie w hodowli zwierzat.Toksycznosc zwiazków o ogólnym wzorze 1 wo- Jjec zwierzat domowych jest tak niska, ze sa one praktycznie uwazane za nietoksyczne.Zwiazki wytwarzane isposobem wedlug wynalaz¬ ku znajduja równiez zastosowanie w postaci kom¬ pozycji weterynaryjnej zawierajacej skutecznie128 319 8 dzialajaca ilosc zwiazku o ogólnym wzorze 1, w którym Q, Rj i R2 maja wyzej podane znaczenie, lub jego biologicznie dopuszczalnej soli, wraz z obojetnym, stalym lub cieklym nosnikiem lub roz¬ cienczalnikiem.Kompozycje te mozna wytwarzac w postaciach zwykle stosowanych w weterynarii, np. w postaci tabletek, drazetek, proszków ilp. Kompozycje te moga zawierac zwykle stosowane obojetne nosniki lub rozcienczalniki i byc wytwarzane sposobami ogólnie znanymi w przemysle farma'ceutycznyni.Wynalazek jest blizej wyjasniony w ponizszych przykladach, które nie ograniczaja jego zakresu.Przyklad I. 5,9 g (0,02 mola) 1,4-dwutlenku kwasu 2-/a*hy lonowego rozpuszcza sie w 40 ml pirydyny, i roz¬ twór ognzewa sie w ciagu godziny w temperaturze 70°C, po czym chlodzi i oddziela wydzielony pro¬ dukt. Otrzymuje sie 4,1 g (wydajnosc 90°/o) 1,4- -dwutlenku kwasu ^-/2-chdnoksalmylo/akrylowego o temperaturze/ topnienia 227—230°C.Przyklad II. Wychodzac z 1,4-dwutlenku a- -cyjano-^-hydroksy-/2-c^inoksalinylo/propionianu metylu i postepujac jak w przykladzie I, otrzy¬ muje sie z wydajnoscia 85*/o 1,4-dwutlenek a-cyja- no-^-i/12-chinoksalinylo/akrylanu metylu o tempera¬ turze topnienia 198^199°C.Przyklad III. Postepujac jak w przykladzie I i stosujac jako substancje wyjsciowa 1,4-dwutle¬ nek dodecyloairnjidu kwasu ^-hydroksy-/?-/2-chino- ksalmylo/propionowego, otrzymuje sie z wydajno- scia 87*/* 1,4-dwutlenek dodecylamidu kwasu ^-/2- -Ghinoksalmylo/akrylowego o temperaturze topnie¬ nia 198—198,5°C.Przyklad *V. Postepujac jak w przykladzie I i wychodzac z 1,4-dwuitlenku N-benzenapiperazydu kwasu ^-hydn^cksy-^-/2-cMnoksalmyloi^propionow go, otrzymuje sie z wydajnoscia 92°/o 1,4-dwutlenek N-benzenopiperazydu kwasu ^-/2-chinoksalTnylo/- /akrylowiego o temiperaturze topnienia 194—195°C.Przyklad V. Postepujac jak w przykladzie I i wychodzac z 1,4-dwutlenku 2'Hmetoksykarbonylo- hydrazydu kwasu jff-ihydroksy-jl?-/2-chinctaalinylo/- /propionowego, otrzymuje sie z wydajnoscia 89*/o l,4Hdwutlenek 2-metotosykaribonylohydrazydu kwasu ^-/2-chinoksalinylo/akrylowego o temperaturze top¬ nienia 234^235°C.Pnzyklad VI. Postepujac jak w przykladzie I i wychodzac z l^^dwutlenku p-aminobenzenosulfo- naniidu kwasu ^^hydroksy-^-yS-chinioksalinylo/pro- pionowego, otrzymuje sie z wydajnoscia 89*/o 1,4- dwutlenek p-aniinobenzenosulfonaniid kwasu fl-/2- Hchinoksalinylo/akrylowego o temperaturze topnie¬ nia 278^279°C (z rozkladem).Przyklad VII. Mieszanine 13 g (0,05 mola) 1,4-dwutlenku ^-/2^hinoksalinylo/akrylanu etylu, 70 ml metanolu d 7 ml In wodmego roztworu wodorotlenku sodu ogirzewa sie w ciagu 0,5 godzi¬ ny w temperaturze 50°C, nastepnie mieszanine chlodzi sie i odsacza wydzielony produkt. Otrzy¬ muje sie 8,9 g (wydajnosc 73^/o) 1,4-dwutlenku ^-/2-chinoksalinylo/-akrylanu metylu o temperatu¬ rze topnienia 207—208°C.Przyklad VIII. Postepujac jak w przykla¬ dach I—VII i wychodzac z odpowiedniej pochod¬ nej kwasu ^-hydroksy-^-/2-chinoksalmylo/propk)no- wego, wytwarza sie nastepujace zwiazki: * ' 1,4-dwutlenek ^-/2-chmc^salinylo/akirylanu etylu o temperaturze, topnienia 190—191°C, 1,4-dwutlenek ^-/2-chmotosalmy^alkrylanu mety¬ lu o temperaturze topnienia 207-i-(208oC, 1,4-dwutlenek a-cyjano-^-/2- 10 lanu etylu o temperaturze topnienia 160-^161°C, 1,4-dwutlenek /l,l-dwumetyloprQpyn-2-ylo/amidu kwasu ./?-/2-chinoksalmylo/akrylowego o tempera¬ turze topnienia 210°C, 1,4-dwutlenek anilidu kwasu /?-/2-ch3woksaliny- 15 lo/akrylowego o temiperaturze topnienia 245—246°C, 1,4-dwutlenek N-benzylopiperazydu kwasu fi-/2- ^chinoksolmy(Lo/atorylowego o temperaturze topnie¬ nia 196—196°C, 1,4-dwutlenek morfolidu kwasu j£-/2-chinoksalf- 20 nylo/akrylowego o temperaturze topnienia 221— ^222°C, 1,4-dwutlenek 3',4',5'-trójmetoksyandlidu kwasu ^-/2-chdnoksalinylo/akrylowego o temperaturze top¬ nienia 225°C, 25 1,4-dwutlenek 2'-hydroksyetylomidu kwasu £-/2- -chinoksalinylo/akrylowego o temperaturze topnie¬ nia 213—214°C, 1,4-dwutlenek 2,6-dwumetyloanilidu 'kwasu 0-/2- -chinoksalinylo/ajferylowego o temperafturze topnie- 30 nia 229—230°C, 1,4-dwuttlenek pdperydydu kwasu ^-/2-chinoksali- nylo/akrylowego o temperaturze topnienia 201— —202pC, 35 1,4-dwutlenek 2'-metoksykarbonylohydrazydu kwasu ^-/2-chanioksolinylo/akrylowego o tempera¬ turze topnienia 234—235°C, 1,4-dwutlenek a^eetylo^-/l2-ohtooksalmylo/-akry- lanu metylu o temperaturze topnienia 159—160°C, 40 1,4-dwutlenek a-cyjano-^-/2-chinoksalinylo/akry- loamidu o temperaturze topnienia 212°C.Przyklad IX. Wytwarzanie koncentratu pa¬ szowego. 37 kg otrajb pszennych miesza sie z 30 kg 1,4- -dwuiilenku p-amimobenzenosulfonamidu kwasu 0- -/2-»chinoksalinylo/Halkryljowego, mieszanine te na¬ tryskuje sie 3 kg glikolu propylenowego, po czym dodaje sie 2 kg kwasu sarbowego, 0,5 kg chlorku sodu i 2 kg maczki rybnej i calosc miesza sie w ciagu 5 minut.Do innego mieszalnika odwaza sie 120 kg maczM z lucerny i 210 kg koncentratu roslin zielonych (VEPEX), mieszanine te natryskuje sie 6 kg gli- gc kolu propylenowego i dodaje do niej 37 kg kon¬ centratu otrzymanego jak opisano wyzej, mie¬ szajac natryskuje sie 5,5 kg glikolu propyleno- wiegio i wreszcie dodaje sie 815 kg skrobi.Przyklad X. Do mieszalnika odwaza sie 350 kg 60 wstepnie zmielonej maczki sojowej i mieszajac dodaje 2,7 kg oleju sojowego az w produkcie nie widac wolnego oleju, po czym dodaje sie 8,2 kg 1,4-dwutlenku ^-^2-ohinoksalinylo/-akrylanu etylu i mieszanine miesza sie dalej az do uzyskania 65 calkowitej jednorodnosci. Do tak otrzymanej mie- 45 50128 319 9 10 szanki dodaje sie 8,2 kg oleju sojowego i mie¬ szanke homogenizuje sie.Przyklad XI. Do 90 kg maczki kukurydzia¬ nej, mieszajac, dodaje sie 1,2 kg 1,4-dwutlenku ^-/2-chinoksalinylo/-akrylanu metylu, spryskuje mieszanine w miedzyczasie 6,2 kg glikolu propy- lenowego. Wreszcie dodaje sie 3,2 kg fosforanu dwuwapniowego i mieszanke homogenizuje sie.Przyklad XII. Miesza sie razem w ciagu 1;5 minut 20 kg maczki z lucerny i 30 kg koncen¬ tratu paszowego o nazwie VEPEX, po czym mie¬ szanine te spryskuje sie jednolicie 2 kg oleju kukurydzianego, dodajac równiez nastepujace sklad¬ niki: 5 kg 1,4-dwutlenku a-eyjano-^-/2-chinoksali- nylo/akrylanu metylu, 20 kg skrobii z kukury¬ dzy, 5 kg wymienionej poflarzednio Substancji czyn¬ nej, 0,7 kg krzemionki, 1,3 kg kwasu askorbino¬ wego, 17 kg (skrobi kukurydzianej i 5 kg wy¬ mienionej substancji czynnej. Nastepnie mieszani¬ ne miesza sie w ciagu dalszych 5 minut.Przyklad XIII. Postepuje sie jak w przykla¬ dzie X, stosujac jako srodek zwilzajacy zamiast oleju sojowego glikol butylenowy.Przyklad XIV. a) 35 kg skrobi ziemnia¬ czanej miesza sie z 29 kg 1,4-dwutlenku a-acetylo- -^/2-chmoksalinylo/alkrylanu metylu. Mieszanine spryskuje sie 0,5 kg oleju mineralnego, po czym dodaje !2 kg kwasu sorbowego, 3,8 kg krzemionki i 0,9 kg propionianu wapnia i mieszanke miesza sie w ciagu 2 minut. b) Miesza sie razem 42 kg maczki rybnej i 220 kg otrab ryzowych i mieszanine spryskuje 6,3 kg oleju mineralnego, dodaje 38 kg mieszanki otrzymanej jak opisano poprzednio w punkcie a), 105 kg maczki kukurydzianej, 37 kg mieszanki otrzymanej jak opisano w punkcie a) i 90 kg maki kukurydzianej, a wreszcie calosc spryskuje sie 6 kg oleju mineralnego.Przyklad XV. Homogenizuje sie z 3 kg gli¬ kolu priopylenowego z 80 kg otrab pszennych, 9 kg 1,4-dwutlenku hydrazydu kwasu ^-/2-ehinoksaliny- lo/akrylowego, 2,3 kg weglanu wapnia, 0,1 kg a- -tocoferolu i 0,3 kg propdondanu wapnia.Przyklad XVI. Homogenizuje sie 100 kg ma¬ czki sojowej, 5,5 kg 1,4-dwutlenku morfolidu kwa¬ su ^-/2-ohinoksalmylo/akrylowego i 2,3 kg glikolu butylenowego.Przyklad XVII. Homogenizuje sie 90 kg ma¬ czki sojowej, 11 kg 1,4-dwutlenku ^-/2-chinoksali- nylo/afarylanu etylu, 0,9 kg krzemionki, 3,2 kg oleju sojowego i 0,2 kg propionianu wapnia.Przyklad XVIII. Postepuje sie jak w przy¬ kladzie VIII z tym, ze zamiast skrobi stosuje sie chinopitilolit.Zastrzezenia patentowe 1. Kompozycja paszowa, zwlaszcza w postaci koncentratu paszowego, paszy lub dodatku paszo¬ wego, znamienna tym, ze zawiera skutecznie dzia¬ lajaca ilosc zwiazku o ogólnym wzorze 1, w któ¬ rym Q oznacza atom wodoru, Ri oznacza atom wodoru, grupe cyjanowa lub nizsza grupe alka- noilowa, R2 oznacza grupy o ogólnych wzorach —OOORs, -^OONR4R5 lub —CO—NH—NR4R5, 25 w których to wzorach R3 oznacza atom wodoru luib grupe afltoiliowa o 1—18 ato¬ mach wegla, R4 oznacza atom wodoru, grupe alki¬ lowa o 1—18 atamach wegla, nizsza grupe alkeny- 5 Iowa, nizsza grupe alkinylowa, nizsza grupe alki¬ lowa podstawiona grupa hydroksylowa, nizsza gru¬ pe cykloalkilowa, grupe fenylowa lub nizsza grupe fenyloal/kilowa, ewentualnie podstawiona 1—3 ta¬ kimi samyimd lub róznymi podstawnikami, wybna- 10 nymi z grupy obejmujacej nizsza grupe alkilowa, atom chlorowca i/lub nizsza grupe alkoksylowa lub_R4 oznacza nizsza grupe alkilosulfonylowa lub grupe fenylosulfionylowa, ewentualnie podstawiona grupa aminowa lub nizsza grupa alkilowa, R§ oz- 15 nacza atom wodoru lub nizsza grupe alkilowa, albo R4 i R5 razem z sasiednim atomem azotu, do którego sa przylaczone tworza grupe pirolidy- nowa, piperydynowa lub morfolinowa z tym, ze gdy Q oznacza atom wodoru, a R2 oznacza grupe 20 karboksylowa wówczas Ri ma znaczenie inne niz atom wodoru, lub jego biologicznie dopuszczalnej soli oraz jadalny, staly lub ciekly nosnik lub do¬ datek stosowany zwykle do sporzadzania paszy. 2. Kompozycja paszowa wedlug zastrz. 1, zna¬ mienna tym, ze zawiera zwiazek o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym Q oznacza atom wodoru, Ri oz¬ nacza atom wodoru, grupe acetylowa lub cyja¬ nowa a H2 oznacza grupe o ogólnym wzorze -COOR3, -CONR4R5 lub -CONH-NR4R5, w których to wzorach R3 oznacza grupe metylowa lub ety¬ lowa, a R4 oznacza atom wodoru, grupe hydro- ksyetylowa, dodecylowa, fenylowa, p-aminofenylo- sulfonylowa lub metoksykarbonylowa, R5 oznacza atom wodoru, albo R4 i R5 wraz z sasiadujacym atomem azotu, oznaczaja grupe morfolinowa lub piperydynowa. 3. Kompozycja paszowa wedlug zastrz. 1, zna¬ mienna tym, ze zawiera 1,4-dwutlenek ^-/2-chino- 40 -ksalinylo/akrytaiu etylu. 4. Sposób wytwarzania nowych pochodnych 1,4- -dwutlenku chinoksaliny o ogólnym wzorze 1, w którym Q oznacza atom wodoru, Rj oznacza atom wodoru, grupe cyjanowa lub nizsza grupe alka- 45 noiJowa, R2 oznacza grupe o ogólnym wzorze -COOR3, -CONR4R5 lub -CO-NH-NR4R5, w któ¬ rych to wzorach R3 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa o 1—18 atomach wegla, R4 ozna¬ cza atom wodoru, grupe alkilowa o 1—18 ato- 50 mach wegla, nizsza grupe alkenylowa, nizsza gru¬ pe alkinylowa, nizsza grupe alkilowa podstawio¬ na grupa hydroksylowa, nizsza grupe cykloalkilo¬ wa, grupe fenylowa lub nizsza grupe fenyloalki- lowa ewentualnie podstawiona w pierscieniu 1—3 55 takimi samymi lub róznymi podstawnikami, wy¬ branymi z grupy obejmujacej nizsza grupe alki¬ lowa, aton chlorowca i/lub nizsza grupe alkoksy¬ lowa lub R4 oznacza nizsza grupe alkoksykarbo- nylowa, nizsza grupe alkilosulfonylowa lub grupe w fenylosulfonylowa ewentualnie podstawiona grupa aminowa lub nizsza grupa alkilowa, R5 oznacza atom wodoru lub nizsza grupe alkilowa albo R4 i R5 razem z sasiednim atomem azotu, do którego sa przylaczone tworza grupe pirolidynowa, pipe¬ to rydynowa lub morfolinowa z tym, ze gdy R2 oz- 3511 128 319 12 nacza grupe karboksylowa, wówczas Ri ma zna¬ czenie inne niz atom wodoru, ewentualnie w po¬ staci biologicznie dopuszczalnych soli, znamienny tym, ze poddaje sie dehydratacji zwiazek o ogól¬ nym wzorze 2, w którym Q, Rj i R2 maja wy¬ zej podane znaczenie i ewentualnie przeestryfi- kowuje sie tak otrzymany zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza grupe o wzorze -COOR3, w którym R3 oznacza nizszy alkil, lub ewentualnie es"tryfikuje sie otrzymany zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza grupe 10 karboksylowa lub ewentualnie zmydla sie otrzy¬ many zwiazek o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza grupe o wzorze -COOR3, a R3 ma wyzej podane znaczenie lecz inne niz atom wo¬ doru, i ewentualnie otrzymany zwiazek o ogól¬ nym wziorze 1 przeksztalca sie w biologicznie do¬ puszczalna sól lub otrzymana sól przekszitalca sie w wolna zasade. 5. Sposób wedlug zasitrz. 4, znamienny tym, ze dehydratacje prowadzi sie w srodowisku alkalicz¬ nym lub kwasnym. 0 l ccc l o *2 WZÓR 1 WZÓR 2 DN-3, z. 273/85 Cena zl 100 PL PL PL PL PL PL