PL128316B1 - Apparatus for electroplating of machined workpieces - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jesit urzadzenie do gal¬ wanicznego pokrywania obrabianych przedmiotów przez obróbke elektrolityczna w wielu etapach, zawierajace srodki przytrzymywania i obracania obrabianego przedmiotu, wiele elektrod, z których przynajmniej jedna sluzy w kazdym etapie do umieszczania jej przy obrabianym przedmiocie za pomoca uchwytu elektrody, oraz srodki dostarcza¬ nia, w kazdym etapie, odpowiedniego elektrolitu do obszaru obracajacego sie przedmiotu obrabia¬ nego i nieobracajacej sie elektrody, która pod¬ czas obróbki jest dolaczona do jednego bieguna zródla pradu stalego, podczas gdy drugi biegun tego zródla jest dolaczony do obrabianego przed¬ miotu.Za pomoca takiego znanego urzadzenia mozna przeprowadzac szczotkowe nakladanie warstwy gal¬ wanicznej bez potrzeby zanurzania obrabianego [przedmiotu w kapieli elektrolitu.W kazdym etapie obróbki jedna lub kilka elek¬ trod, zwykle anod, które typowo sa wykonane z grafitu i sa owiniete materialem pochlaniajacym, takim jak bawelna lub wlókno polipropylenowe it^)., umieszczonych jest przy wirujacym przed¬ miocie obrabianym, przy czym material pochla¬ niajacy styka sie z obrabianym przedmiotem, pod¬ czas gdy saima elektroda moze byc usytuowana w odleglosci na przyklad 0,5 mm lub mniej od obrabianego przedmiotu. Elektrolit doprowadzany jest do obszaru elektrody i obrabianego przed- 10 15 20 25 30 miotu i jony metalu sa osadzane z elektrolitu na powierzchni obrabianego przedmiotu przy elek¬ trodzie.W calym cyklu obróbki pokrywania galwanicz¬ nego potrzebnych jest kilka etapów. Pierwszym etapem moze byc odtluszczanie, drugim aktywacja lub trawienie, trzecim osadzanie warstwy metalu wiazacego, a czwartym osadzanie glównej warstwy metalu. Kazdy z tych etapów jest przeprowadzany za pomoca specjalnego elektrolitu i jednej lub kil¬ ku specjalnych elektrod.Chociaz za pomoca takiego urzadzenia mozna uzyskac pokrycie galwaniczne o duzej jakosci, to jednak wada jest mala wydajnosc.W praktyce zastosowano uchwyt, w którym trze¬ ba mocowac pierwsza elektrode dla przeprowadza¬ nia pierwszego etapu obróbki, na przyklad odtlu¬ szczania.Ponadto do elektrody tej trzeba dolaczyc waz itp. dla doprowadzania elektrolitu odtluszczajacego do elektrody. Po zakonczeniu odtluszczania elek¬ trode trzeba odlaczyc od uchwytu i zamontowac w uchwycie inna elektrode, na przyklad elektrode dla elektrolitu trawiacego, inny zbiornik elektro¬ litu trzeba doprowadzic w poblize uchwytu i dola¬ czyc do elektrody za pomoca weza. Analogicznie obróbka jest kontynuowana az do ukonczenia ca¬ lej operacji pokrywania galwanicznego przez nalo¬ zenie glównej warstwy metalu. W praktyce taka operacja pokrywania galwanicznego moze zawie- 128 316128 316 3 rac cztery lub wiecej etapów obróbki co sprawia, ze cala operacja jest bardzo pracochlonna.Celem wynalazku jest wyeliminowanie opisanej wyzej niedogodnosci i umozliwienie jak najszyb¬ szego i najbardziej wydajnego przeprowadzania operacji galwanicznego pokrywania metalem.W szczególnosci celem wynalazku jest umozli¬ wienie pelnego zautomatyzowania pokrywania me¬ talem obrabianych przedmiotów w dlugich seriach produkcyjnych.Wedlug wynalazku cel ten osiagnieto dzieki te¬ mu, ze wiele uchwytów elektrod wraz z przypo¬ rzadkowanymi im elektrodami rozmieszczonych jest na wspólnym czlonie nosnym, który jest nastaw¬ nie ruchomy wzgledem uchwytu obrabianego przed¬ miotu i wzgledem obracajacego sie przedmiotu obrabianego, aby wybrany uchwyt wraz z elektro¬ da przeznaczona dla przeprowadzania zadanego etapu obróbki doprowadzic do polozenia robocze¬ go -wzgledem wirujacego przedmiotu obrabiane¬ go.Dzieki temu mozna szybko i wydajnie iprze- prowadzac kilka kolejnych etapów obróbki przez przemieszczenie czlonu nosnego wzgledem obra¬ bianego przedmiotu, tak aby uchwyty z przypo¬ rzadkowanymi im elektrodami 'doprowadzac kolej¬ no do polozenia roboczego wzgledem obrabianego przedmiotu bez koniecznosci oddzielnych manipu¬ lacji, i montowania elektrod.Urzadzenie do galwanicznego pokrywania obra¬ bianych przedmiotów wedlug wynalazku, przez o- bróbke elektrolityczna w wielu etapach zawiera¬ jace srodki (2) do przytrzymywania i obracania obrabianego przedmiotu, wiele elektrod (8) i (9), z których co najmniej jedna przystosowana jest do umiejscowiania w danym stadium obróbki przy przedmiocie poddawanym obróbce za pomoca uch¬ wytu elektrody (10) oraz srodki dostarczajace w kazdym etapie odpowiedni elektrolit do obszaru wirujacego przedmiotu obrabianego i nieobrotowej elektrody, która podczas obróbki jest podlaczona do jednego bieguna zródla pradu stalego, podczas gdy drugi 'biegun tego zródla jest polaczony z przedmiotem poddawanym obróbce, charakteryzu¬ je sie tym, ze uchwyty (10) elektrod wraz z od¬ powiadajacymi im elektrodami (8, 9) sa umiesz¬ czone na wspólnym czlonie nosnym (11), który jest nastawnie ruchomy wzgledem wymienionych elementów utrzymujacych oraz wzgledem obra¬ cajacego sie przedmiotu poddawanego obróbce, aby wybrany uchwyt elektrody wraz z jago elektroda dla zadanego etapu obróbki doprowadzic do po¬ lozenia roboczego wzgledem obracajacego sie przed¬ miotu poddawanego obróbce oraz, ze czlon nosny (11) zawiera zlbiorniilki (14) na elektrolit w liczbie równej liczbie uchwytów (10) elektrod, przy czym kazdy zbiornik ma element sluzacy do doprowa¬ dzania elektrolitu do obszaru jednego z uchwy¬ tów elektrod.Korzystne jest, ze czlon nosny (11) jest obroto¬ wy. Czlon nosny (1,1) jest ruchomy i przemiesz¬ czany obrotowo wokól osi prostopadlej do osi obrotu przedmiotu poddawanego obróbce, a takze moze byc przemieszczany wzdluz osi obrotu przed¬ miotu poddawanego obróbce. Czlon nosny (11) jest takze ruchomy pod katem do osi obrotu obra¬ bianego przedmiotu. Uchwyty (10) czlonu nosne¬ go (11) sa rozmieszczone wokól jeigo obwodu i sa 5 usytuowane we wspólnej plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu czlonu nosnego.Natomiast kazdy z uchwytów (10) zawiera co najmniej jeden element (36) sluzacy do porusza¬ nia elektrody (8, 9), przyporzadkowanej uchwy- 10 towi w kierunku do polozenia wyjscdiowego zbli¬ zonego do obrabianego przedmiotu i oo najmniej jeden dru^i element (45), (46) sluzacy do poru¬ szania elektrody z polozenia wyjsciowego do po¬ lozenia roboczego tuz przy obrabianym przed- 13 miocie. Same elektrody (8), (9) sa zamocowane do uchwytu (10) w sposób nasta(wny z mozliwo¬ scia latwego ich przemieszczania.Przedmiot wynalazku jest przedstawiiony szcze¬ gólowo w przykladzie wyfoonania ponizej w opar- 20 cki o rysunki, na których fig. 1 przedstawia urza¬ dzenie wedlug wynalazku w widoku perspekty¬ wicznym, przy czym dla przejrzystosci {rysunku pominieto niektóre czesci, fig. 2 przedstawia czesc urzadzenia z fig. 1 w widoku z góry, a fig. 3 — 25 czlon nosny w przekroju, przy czym w górnej czesci przedstawiono przekróx wzdluz linii Ilia—Ilia z fig. 1, a w dolnej czesci przekrój wzdluz linii IIIb-^EIIb z fig. 1, a fig. 4 — przedstawia prze¬ prowadzanie obróbki elektrolitycznej na wewnetrz- 30 nej powierzchni wydrazonego cylindra.Urzadzenie przedlstawiione na rysunkach zawie¬ ra obudowe 1 z odipowiednim mechanizmem na¬ pedowym do obracania uchwytu 2.Piraedmiot, który ma byc pokrywany galwanicz¬ nie w tym urzadzeniu, moze byc zacisniety w uchwycie. Aby wspierac dluzsze przedmioty (fig. 2), gdzie obrabianym przedmiotem jest dlugi wa¬ lek 5 zastosowano konik 5 z nastawnym klem 4.Konik 3 jest ruchomy wzdluz belki prowadzacej 6, która jest korzystnie usytuowana nad osia obro¬ tu uchwytu 2, nieco ukosnie. Belka prowadzaca 6 jest przy jednym koncu dolaczona do obudo¬ wy 1, a jej drugi koniec jest wsjparty przez dwie 45 podpory 7.Dla iprzeprowadzaniia galwanicznego pokrywania przedmiotu przez obróbke elektrolityczna w kilku stopniach potrzeba Miku elektrod 8, 9 (fig. 3), z których przynajmniej jedna jest w kazdym stop- 50 niu umieszczona przy obrabianym [przedmiocie 5 za pomoca uchwytu 10. Kilka uchwytów 10 z od¬ powiednimi elektrodami umieszczono na wspól¬ nym czlonie nosnym 11, który jest ruchomy wzgle¬ dem obrabianego przedmiiotu, tak aby wytbrany 55 uchwyt z elektroda mógl byc doprowadzony do polozenia roboczego wzgledem obrabianego przed¬ miotu.Dla przejrzystosci rysunlku na fig. 1 pokazano tylko czesciowo jeden uchwyt 10. Na fig. 2 uch- 60 wyt przedstawiony jest calkowicie liniami ciagly¬ mi, a kilka innych uchwytów 10 zaznaczonych jest czesciowo liniami przerywanymi. W tym przy¬ kladzie wykonania liczba uchwytów wynosi 6, a przy czytaniu dalszego ciagu opisu nalezy pa- 85 mietac, ze wszystkie uchwyty sa praktycznie iden- 35 40128 316 5 6 tyczne. Na fig. 3 pokazano uchwyt 10 w calosci z czesciowymi zaznaczeniem uchwytu dodatkowe¬ go.Czlon, nosny 11 jest jako calosc obrotowy wo¬ kól nieruchomego walka 12, który jest otoczony przez czesc tulejowa 13 czlonu nosnego. Czlon nosny jest w widoku z góry szesciokatny i ma szesc zbiorników elektrolitu 14 widocznych na fig. 1, ale nie (pokazanych na fig. 3.Zbiorników elektrolitu 14 jest tyle ile jest uch¬ wytów elektrod 10. Czlon nosny 11 ma plyte gór¬ na 15, plyte dolna 16 i plyte posrednia 17 usy¬ tuowana blisko plyty górnej 15. Te trzy plyty sa polaczone ze soba szescioma pionowymi draz¬ kami 18 usytuowanymi w naroznikach czlonu nos¬ nego 11. Zbiorniki elektrolitu 14 maja w widoku z góry ksztalt trójkatny, tak ze po wprowadzeniu w czlon nosny 11 tworza one uklad odpowiada¬ jacy szesciokatnemu ksztaltowi czlonu nosnego.Czlon nosny 11 nie ma scian bocznych, tak ze kazdy zbiornik elektiialiitu 14 wkladany jest w czlon nosny .pomiedzy dwoma sasiednimi drazka¬ mi 18.Dzieki temu zbiorniki elektrolitu mozna latwo wyjac z czlonu nosnego 11 i wlozyc w ten czlon, jezeli bylby potrzebny inny elektrolit. Kazdy zbior¬ nik, elektroliiitu ma zes(pól dostarczania elektro¬ litu (pompa i potrzebne weze) do obszaru elektrod 8, 9, które sa wsparte przez uchwyt 10 usytuowa¬ ny nad danym zbiornikiem elektrolitu 14.Jak wynika z fig. 3 tuleja 13 czlonu nosnego dolaczona jest do plyty dennej 16. Aby^ umozliwic obrót czlonu nosnego 11 wofcól walka 12 umiesz¬ czono na nim schematycznie oznaczone kolo zebate 19, które zazebione jest z drugim schematycznie o- zniaczonym kolem zebatym 20 napedzanym przez silnik 21 poprzez odlpowiednia przekladnie 22. Sil¬ nik 21 i przekladnia 22 dolaczone sa do plyty 17 i towarzysza czlonowi nosnemu 11 w jego obro¬ cie, podczas gdy kolo zebate 20 odtacza sie po obwodzie kola zebatego 19. Silnik 21 jest na- wrotny, aby umozliwic obrót czlonu nosnego w do¬ wolnym kiieirunku.Czlon nosny 11 jest przestawny prostopadle do osi Obrotu dorabianego przedmiioitu. Roizwiazeno to w ten sposób, ze walek 12 jest dolaczony sztyw¬ no do plyty 23 ruchomej wzdluz prowadnic 24 rozciagajacych sie poprzecznie wzgledem osi obrotu uchwytu 2. Prowadnice 24 moga miec na przy¬ klad przekrój poprzeczny w ksztalcie litery U, a do plyty 23 moga byc przymocowane katowniki 25.Pomiedzy prowadnikami 24 z jednej strony a plyta 23 i katownikami 25 z drugiej strony zastosowa¬ no odpowiednie elementy slizgowe 26. Dla prze¬ mieszczenia czlonu nosnego plyta 23 jest dolaczona sztywno do nakretki 27 wspólpracujacej ze sruba 28 (fig. 1) obracana przez silnik 29 za pomoca przekladni 30.Ponadto czlon nosny 11 jest przestawny wzdluz osi obrotu uchwytu 2. Prowadnice 24 sa dolaczone do dwóch tuled lub suwaków 31, na jednym z któ¬ rych zamocowany jest silnik 29 i przekladnia 30.Wymienione dwa suwaki 31 poruszaja sie kazdy po prowadnicy 32^ a prowadnice te sa usytuowa¬ ne w odstepie od siebie i równolegle do osi obrotu uchwytu 2. Prowadnice 32 maja* charakter dzwi¬ garów skrzynkowych i sa jednym koncem dolaczo¬ ne do obudowy 1, a przy drugim koncu, sa pola¬ czone ze soba czlonem poprzecznym 33 dolaczo¬ nym równiez do podpór 7. W kazdym dzwigarze skrzynkowym 32 umieszczona jest sruba (nie po¬ kazano). Kazdy dzwigar skrzynkowy ma podluzna szczeline 33, a kazdy suwak ma wystep (nie po¬ kazano) z nakretka wchodzacy w szczeline 33, tak ze nakretka wspólpracuje z wymieniona sru¬ ba. Sruby w dzwigarach skrzynkowych 32 sa w odpowiedni sposób napedzane syncha^micznie, tak ze suwaki 31 sa przemieszczane calkowicie równo¬ legle, aby uniknac zakleszczenia.W celu uniemozliwienia przenikania zanieczysz¬ czen do wnetrza dzwigarów skrzynkowych i po¬ miedzy suwaki 31 a dzwigary skrzynkowe zasto¬ sowano korzystnie mieszki 34, z których tylko je¬ den pokazano na fig. 1. Pokazany tam mieszek jest przymocowany jednym koncem do suwaka 31, a swym drugim koncem do obudowy 1 i otacza czesciowo dzwigar skrzynkowy 32.Analogicznie inne czesci dzwigarów skrzynko¬ wych 32 nie zakryte suwakami 31 otoczone sa do¬ datkowymi sekcjami mieszkowymi. TV samo moze równiez dotyczyc polaczenia z prowadnikami 24 i sruba 28. Mieszki takie sa szczególnie istotne, poniewaz uirzadzenie pracujace z elektrolitami, któ¬ re byloby zgubne dla elementów ruchu.Oczywiscie równiez sruby w dzwigarach skrzyn¬ kowych 32 sa napedzane nawrotnie. Jak wynika z fig. 1—3 uchwyty 10 czlonu nosnego 11 sa roz¬ mieszczone wokól obwodu tego czlonu nosnego i u- sytuowane zasadniczo w tej samej plaszczyznie.Wspornik 35 dolaczony jest do plyty górnej 15 czlonu nosnego 11 i ma szesc pionowych otworów 36'. Kazdy uchwyt 10 (fig. 3) zawiera pierwszy si¬ lownik tlokowy 36 dla poruszania elektrod 8, 9 tam i z powrotem w kierunku prostopadlym wzgle¬ dem osi obrotu czlonu nosnego 11. Silownik tlo¬ kowy ma dwa ucha 37 obejmujace czesc wsporni¬ ka 35. Sruba 38 przechodni przez ucha 37 i jeden z otworów 36* we wsporniku 35, tak ze silownik tlokowy 36 jest dolaczony do wspornika 35, ale przechylony w plaszczyznie prostopadlej do osi ob¬ rotu czlonu nosnego 11.Dla umocowania silownika w zadanym polozeniu przechylenia do jego cylindra dolaczony jest kato¬ wnik 39, którego jedno ramie 40 ma wystajaca do dolu srube 41, która przechodzi przez szczeline 42 w plycie 15. Nakretka blokujaca 42' umozliwia za¬ mocowanie silownika w zadanym polozeniu. Tlo- czysko 43 silownika 36 jest przymocowane do ply¬ ty nosnej 44, na której zamocowane sa równiez cylindry dwóch innych silowników 44, 46. Dwa czlony uchwytowe 47 i 48 sa dolaczone przechyl¬ nie do uszu 49 przymocowanych do plyty nosnej 44, tak ze czlony uchwytowe 47, 48 sa przechylne wokól zasadniczo poziomych osi obrotu 50. Czlony uchwytowe 47, 48 maja kazdy po jednej wystaja¬ cej plycie 51, do których dolaczone sa przychyl¬ nie wokól osi równoleglych do osi 50 tloczyaka odjpowiednich silowników 45, 46, 10 15 20 25 SC 35 40 45 5Q 55 60128 316 7 g Kazdy z czlonów uchwytowych 47, 48 ma po¬ chylona powierzchnie 52, na której zamocowana jest elektroda 8, 9. W praktyce elektrody 8, 9 sta¬ nowia zwykle anody i takie oznaczenie bedzie dla' uproszczenia stosowane w dalszej czesci opisu.Kazda anoda 8, 9 ma w tym przykladzie wykona¬ nia ksztalt czesci pierscienia, tak aby mogla cze¬ sciowo otaczac obrabiany przedmiot w ksztalcie walka 5. Kazda anoda 8, 9 jest w nie pokazany sposób dolaczona przestawnie do czlonu uchwyto¬ wego 47, 48, tak ze anoda moze byc poruszana i mocowana w zadanym polozeniu na pochylej powierzchni 52.Anody 8, 9 mozna równiez latwo odlaczyc od czlonów uchwytowych 47, 48, w celu umozliwienia wymiany anod, kiedy ma byc pokrywany przed¬ miot i innym ksztalcie. Elektrolit doprowadzany jest do anod 8, 9 i walka 5 poprzez weze pola¬ czone z odpowiednimi zbiomikanii elektrolitu 14.W praktyce elektrolit moze byc doprowadzany poprzez, otwory 53 w anodach 8, 9, przy czym weze sa dolaczone do tych otworów 53. Czlony uchwytowe 47, 48 sa wykonane korzystnie z me¬ talu, ale kazdy z nich, aby uniknac zaklócen przy pokrywaniu, zawiera przerwe elektryczna 54 uzy¬ skana za pomoca kawalka izolujacego tworzywa sztucznego laczacego obie oddzielne czesci kazdego czlonu uchwytowego. Aby zbierac nadmiar elektro¬ litu dolny czlon uchwytowy 48 wspiera zbiornik 55, który wyposazony jest w wylot (nie pokazano) polaczony poprzez waz z odpowiednim zbiornikiem elektrolitu, aby zawracac do niego nadmiar elektro¬ litu. Oczywiscie dlugosc czlonów uchwytowych 47, 48 prostopadle do plaszczyzny rysunku (fig. 3) mo¬ ze byc dowolna w zaleznosci od dlugosci obrabia¬ nego przedmiotu 5. To samo dotyczy anod 8, 9.Silowniki tlokowe 36, 45 i 46 maja elementy regu¬ lacji (nie pokazano), aby umozliwic dokladne usta¬ wienie skoku silownika. Ponadto silownik 36 wy¬ posazony jest w prowadnice, tak afoy tloczyisko 43 nie moglo obracac sie wokól swej wlasnej osi.W zwiazku z figura 3 nalezy zauwazyc, ze ano¬ dy 8, 9 nie musza otaczac calego obwodu obrabia¬ nego przedmiotu 5. Anody 8, 9 musza jednakze rozciagac sie wzdluz obrabianego przedmiotu na dlugosci, na której ma byc on pokrywany galwani¬ cznie.Na figurze 2 pokazano, ze czlony uchwytowe (pokazano tylko jeden czlon uchwytowy 47) maja rozpietosc wzdluz obrabianego przedmiotu 5, to anaczy walka, znacznie mniejsza ndz dlugosc tego walka. W tym przypadfou równiez anody 8, 9 maja tak samo duza kib mniejsza (rozpietosc niz czlony uchwytowe i oczywiscie Obróbke elektrolitem oraz pokrywanie galwaniczne uzyskuje sie tylko wzdluz tej dlugosci obrabianego przedmiotu, która jest w styku z anodami lub jest zblizona do nich.Z powyzszego wynika, ze za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku mozna przeprowadzic szesc róz¬ nych etapów obróbki elektrolitycznej. Te rózne eta¬ py obróbki sa przeprowadzane przez rózne uchwy¬ ty anodowe 10 i odpowiednie zbiorniki elektrolitu 14. Dla uproszczenia opisu czlon nosny 11 jest na fig. 2 podzielony liniami przerywanymi na szesc trójkatnych czesci o wielkosci odpowiadajacej kaz¬ demu ze zbiorników elektrolitu 14. Kazda z tych trójkatnych czesci reprezentuje jeden etap obrób¬ ki elektrolitycznej, a rózne czesci sa oznaczone li¬ terami A — F. W praktyce etap obróbki A moze stanowic odtluszczanie za pomoca elektrolitu od¬ tluszczajacego w odipowiednim zbiorniku elektroli¬ tu. Etapy B, C i D umozliwiaja obróbke aktywa¬ cyjna, taka jak trawienie, a odpowiednie zbiorni¬ ki elektrolitu zawieraja rózne elektrolity aktywa¬ cyjne.Etap F moze sluzyc do nakladania na obrabiany przedmiot warstwy podkladu lub spoiwa z metalu zapewniajacego lepsza przyczepnosc materialu, z którego obrabiany przedmiot jest wykonany. W od¬ powiednim zbiorniku elektrolitu znajduje sie elek¬ trolit ódipowiedniego metalu. Wreszcie etap F mo¬ ze sluzyc do nakladania na obrabiany przedmiot glównej warstwy metalu, a odpowiedni zbiornik za¬ wiera elektrolit odpowiedniego metalu. Ostatnio wymieniony elektrolit moze byc wybrany tak, aby otrzymac na przyklad dobra odpornosc na sciera¬ nie, ochrone przed korozja lub inne pozadane wla¬ sciwosci.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc na przy¬ klad uzywane do naprawiania cylindrycznych lub stozkowych powierzchni na narzedziach i czesciach maszyn, jezeli maja one na przyklad bledy tole¬ rancji, objawy zuzycia, zadrapania, slady korozji lub oznaki uderzenia. Czesto mozliwe jest galwa¬ niczne nakladanie metalki bezposrednio do zadanej tolerancji bez pózniejszej obróbki skrawaniem, ale w przypadku nieregularnego zuzycia normalnie po¬ trzebna jest pózniejsza obróbka skrawaniem przez toczenie, szafowanie, frezowanie lub polerowanie pokrycia, galwanicznego.Urzadzenie wedlug wynalazku wykorzystywane jest nastepujaco; wezmy pod uwage fig. 2—3, gdzie pokrywany jest galwanicznie walek 5. Jezeli ma byc pokrywana cala powierzchnia cylindryczna walka 5, wtedy jak juz poprzednio podkreslono anody 8, 9 miusza miec dlugosc odlpowiadajaca dlu¬ gosci walka 5, co obowiazuje dla anod na wszyst¬ kich uchwytach 10 stosowanych podczas pokrywa¬ nia galwanicznego. W typowej operacji pokrywania galwanicznego moze byc potrzebnych na przyklad piec etapów obróbki (na przyklad A, B, D, E 1F). ' Wazna zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze umozliwia ono automatyczne pokrywanie du¬ zej liczby jednakowych przedmiotów obrabianych, które przykladowo moga byc wytwarzane niedo- wymiarowane. W takim calkowicie automatycznym dzialaniu urzadzenie jest sterowane przez kompu¬ ter z okreslonymi programami lub sekwencjami obróbki. Aby przeprowadzic galwaniczne pokrywa¬ nie szeregu walków sposobem automatycznym, trze¬ ba najpierw ustawic dany etap obróbki, chyba ze automatyczny uklad czujnikowy eliminuje koniecz¬ nosc recznego nastawiania.Takie nastawienie reczne jest jednakze przepro¬ wadzane w taki sposób, ze po wyposazeniu czlo¬ nów uchwytowych 47 i 48 uchwytów 10 w odpo1 wiedmie anody 8, 9 przystosowane do walka skok 10 15 20 25 30 35 40 45 56 55 60Sifotófcó& tlokowych '36, 45 i 46 reguluje sie tak, ze anody 8, 9, kiedy tloczyska silowników sa wy- sumiiete^1 znajduja sie we wlasciwym polozeniu wzgledem walka 5 zacisnietego w uchwycie 2; Przed taka regulacja skoków silowników tloko¬ wych trieba wyfegul^ i zabezpieczyc polozenie czlomi nosnego 11 wzdluz prowadnic 24 i 32. Je¬ zeli teraz b^z^owadzi' sie potrzebne operacja -re- gulacji, to operacje automatycznego pokrywania galwanicznego imozna wlaczyc pirasz uruchomienie w^dimnianegb'komputerowego urzadzenia sterow¬ niczego.Parzy wybranej sekwencji obróbki czlon nosn^ 11 jest poczatkowo obracany do polozenia wedlug fig. 2, tak ze mozna przeprowadzac etap obróbki A.Walek zacisniety w uchwycie 2 jest obracany, a mechanizm silownika tlokowego 36 popycha czlony uchwytowe 47, 48 w kierunku do walka 5. Kiedy tloczysko silownika 36 osiagnie skrajne polozenie, wówczas silowniki 45, 46 zostaja automatycznie u- ruchomlone, aby przechylic czlony uchwytowe 47, 48 z polozenia spoczynkowego pokazanego na fig. 3 linia przerywana do polozenia tuz przy wal¬ ku 5.Nastepnie elektrolit odtluszczajacy jest pompo¬ wany ze zbiornika elektrolitu 14 w etapie A do anod 8, 9 i jest doprowadzany poprzez otwory 53 do styku z walkiem 5. Kiedy odtluszczanie zakon¬ czy sie, wówczas czlony uchwytowe 47, 48 sa od¬ chylane przez silowniki 45, 46, po czym silownik 36 odciaga czlon uchwytowy. Czlon nosny 11 jest nastepnie obracany, tak aby etap obróbki B byl usytuowany naprzeciw walka 5 i etap obróbki 7 elektrolitem aktywacyjnym jest przeprowadzany a- nalogicznie jak odtluszczanie.W dalszej analogii do operacji odtluszczania prze¬ prowadzana jest nastepnie obróbka wedlug eta¬ pu C za pomoca dodatkowego elektrolitu akty¬ wujacego, wedlug etapu E z osadzaniem warstwy s,poiwa na walku 5 z elektrolitu meta¬ lu i wreszcie wedlug etapu F polegaja¬ cego na ostatecznej metalizacji przez naklada¬ nie glównej warstwy metalu. Podczas obróbki w etapach E i F grubosc osadzonej warstwy metalu mozna badac za pomoca urzadzenia mierniczego 56 oznaczonego schematycznie na fig. 3. Jest to znanego rodzaju miernik optyczny lub elektroin- dukcyjny do pomiaru grubosci nakladanej war¬ stwy. Miernik 56 moze sluzyc do automatycznego konczenia etapów E i F po osiagnieciu zadanej grubosci warstwy. Miernik 56 moze byc dolaczony do tulei 57 ruchomej wzdluz belki 6.Jak opisano powyzej duza liczbe jednakowych przedmiotów obrabianych mozna szybko i wydaj¬ nie pokrywac galwanicznie za pomoca urzadzenia wedlug wynalazku. Oczywiscie równiez krótsze se¬ rie przedmiotów obrabianych lub tez indywidual¬ nie przedmioty obrabiane mozna pokrywac gal¬ wanicznie szybciej i wydajniej niz to bylo do¬ tychczas.Poniewaz czlon nosny 11 nie tylko obraca sie, ale jest równiez przemieszczany w dwóch wzaje¬ mnie prostopadlych kierunkach, uzyskuje sfte- du¬ za elastycznosc i mozna pokrywac galwanicznie 316 obrabiane przedmioty o znacznie rózniacych sie ksztaltach. Zbiorniki elektrolitu 14 mozna latwo wymieniac w celu przedlstawiania róznego typu operacji pokrywania galwanicznego. Dotyczy to ' równiez anod 8, 9 i jfch czlonów uchwytowych 47, 48.Na figurae 4 przedstawiono przykladowo jak we¬ wnetrzna powierzchnia wydrazonego, cylindrycz¬ nego przedmiotu obrabianego 5 poddawana jest ob- 10 róboe elektrolityoznej. W tym przypadku silownik tlokowy 46 czlonu uchwytowego 48 Jest wylaczony tak ze jest on stale w swym polozeniu Wycofa¬ nym. Cllon uchwytowy 47 z drugiej strony przed¬ stawiony jest z anoda przylozona do wewnetrznej 15 powierzchni cylindra 5. Anoda 8 musi oczywiscie w tym przypadku wystawac w bok wzgledem czlo¬ nu uchwytowego 47.Wynalazek nie jest oczywiscie ograniczony do opisanego powyzej przykladu wykonania. Czlon no- •° sny 11 moze zawierac wiecej lub mniej (na przy¬ klad dwa) niiz sizesc uchwytów 10 i zbiorników e- lektroliltu 14. Czlon nosny 11 nie musi byc koniecz¬ nie obrotowy, a zamiast tego moze zawierac wiele uchwytów umieszczonych obok siebie. Uchwyty te 15 sa doprowadzane do obrabianego przedmiotu przez ruch profsftoliiniowy czlonu nosnego. Wresacie mozna zastosowac mechanizm przernieslzczania recznego zamiast silowników tlokowych 36, 45 i 46.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadizenie do galwanicznego pokrywania ob- 35 rabianych przedmiotów przez obróbke elektrolity¬ czna w wielu etapach, zawierajace srodki (2) do przytrzymywania i obracania obrabianego przed¬ miotu, wiele elektrod (8) i (9), z których co naj¬ mniej jedna przystosowana jest do umiejscowia- 40 nia w danym stadium obróbki przy przedmiocie poddawanym obróbce za pomoca uchwytu elektro¬ dy (10) oraz srodki dostarczajace w kazdym etapie odpowiedni elektrolit do obszaru wirujacego przedmiotu obrabianego i nieobrotowej elek- 45 trody, która podczas obróbki jest podlaczo¬ na do jednego bieguna zródla pradu sta¬ lego, podczas. gdy drugi biegun tego zródla jest polaczony z przedmiotem poddawanym obróbce, znamienne tym, ze uchwyty (10) elektrod 50 wraz z odpowiadajacymi im elektrodami (8, 9) sa umieszczone na wspólnym czlonie nosnym (11), który jest nastawnie ruchomy wzgledem wymie¬ nionych srodków (2) do przytrzymywania obrabia¬ nego przedmiotu oraz wzgledem obracajacego sie 55 przedmiotu poddawanego obróbce, aby wybrany u- chwyt elektrody wraz z jego elektroda dla zadane¬ go etapu obróbki doprowadzic do polozenia robo¬ czego wzgledem obracajacego sie pnzedmiotu pod¬ dawanego obróbce oraz, ze czlon nosny (11) za- 60 wiera zbiorniki (14) na elektrolit w liczbie równej liczbie uchwytów (10) elektrod, przy czym kazdy zbiornik ma element sluzacy do doprowadzania elektrolitu do obszaru jednego z uchwytów elek¬ trod. w 2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym,128 316 11 12 ze czlon nosny (11) jest przemieszczany obrotowo wokól osi prostopadlej do osi obrotu przedmiotu poddawanego obróbce. 3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ ne tym, ze czlon nosny (11) jest ruchomy wzdluz osi obrotu obrabianego przedmiotu. 4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze czlon nosny (11) jest ruchomy pod katem do osi obrotu obrabianego przedmiotu. 5. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze uchwyty (10) czlonu nosnego (11) sa rozmiesz¬ czone wokól jego obwodu i sa usytuowane we wisipólnej plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu czlonu nosnego (11). 10 6. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze kazdy z uchwytów (10) zawiera co najmniej je¬ den element (36) sluzacy do poruszania elektrody (8, 9) przyporzadkowanej uchwytowi do polozenia wyjsciowego zblizonego do obrabianego przedmiotu i co najmniej jeden drugi element (45), (46) slu¬ zacy do poruszania elektrody z polozenia wyjscio¬ wego do polozenia roboczego tuz przy obrabianym przedmiocie. 7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elektroda (8, 9) jest zamocowana do uchwy¬ tu (10) w sposób nastawny z mozliwoscia latwego przemieszczania.128 316128 316 'f V*1 E^r==3i sr-^ B R3 2 PL PL PL

Claims (7)

1.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadizenie do galwanicznego pokrywania ob- 35 rabianych przedmiotów przez obróbke elektrolity¬ czna w wielu etapach, zawierajace srodki (2) do przytrzymywania i obracania obrabianego przed¬ miotu, wiele elektrod (8) i (9), z których co naj¬ mniej jedna przystosowana jest do umiejscowia- 40 nia w danym stadium obróbki przy przedmiocie poddawanym obróbce za pomoca uchwytu elektro¬ dy (10) oraz srodki dostarczajace w kazdym etapie odpowiedni elektrolit do obszaru wirujacego przedmiotu obrabianego i nieobrotowej elek- 45 trody, która podczas obróbki jest podlaczo¬ na do jednego bieguna zródla pradu sta¬ lego, podczas. gdy drugi biegun tego zródla jest polaczony z przedmiotem poddawanym obróbce, znamienne tym, ze uchwyty (10) elektrod 50 wraz z odpowiadajacymi im elektrodami (8, 9) sa umieszczone na wspólnym czlonie nosnym (11), który jest nastawnie ruchomy wzgledem wymie¬ nionych srodków (2) do przytrzymywania obrabia¬ nego przedmiotu oraz wzgledem obracajacego sie 55 przedmiotu poddawanego obróbce, aby wybrany u- chwyt elektrody wraz z jego elektroda dla zadane¬ go etapu obróbki doprowadzic do polozenia robo¬ czego wzgledem obracajacego sie pnzedmiotu pod¬ dawanego obróbce oraz, ze czlon nosny (11) za- 60 wiera zbiorniki (14) na elektrolit w liczbie równej liczbie uchwytów (10) elektrod, przy czym kazdy zbiornik ma element sluzacy do doprowadzania elektrolitu do obszaru jednego z uchwytów elek¬ trod. w

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym,128 316 11 12 ze czlon nosny (11) jest przemieszczany obrotowo wokól osi prostopadlej do osi obrotu przedmiotu poddawanego obróbce.

3. Urzadzenie wedlug zastrz. 1 albo 2, znamien¬ ne tym, ze czlon nosny (11) jest ruchomy wzdluz osi obrotu obrabianego przedmiotu.

4. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze czlon nosny (11) jest ruchomy pod katem do osi obrotu obrabianego przedmiotu.

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 2, znamienne tym, ze uchwyty (10) czlonu nosnego (11) sa rozmiesz¬ czone wokól jego obwodu i sa usytuowane we wisipólnej plaszczyznie prostopadlej do osi obrotu czlonu nosnego (11). 106.

6.Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze kazdy z uchwytów (10) zawiera co najmniej je¬ den element (36) sluzacy do poruszania elektrody (8, 9) przyporzadkowanej uchwytowi do polozenia wyjsciowego zblizonego do obrabianego przedmiotu i co najmniej jeden drugi element (45), (46) slu¬ zacy do poruszania elektrody z polozenia wyjscio¬ wego do polozenia roboczego tuz przy obrabianym przedmiocie.

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze elektroda (8, 9) jest zamocowana do uchwy¬ tu (10) w sposób nastawny z mozliwoscia latwego przemieszczania.128 316128 316 'f V*1 E^r==3i sr-^ B R3 2 PL PL PL