Przedmiotem wynalazku jest mechanizm uruchamiania sprzegla w samochodach osobowych.Dotychczas znane sa rozwiazania automatycznego sterowania sprzeglem typu Hycomat, Manumatic, Sinomatic, Gravina.Rozwiazania te dotycza nie tylko problemu wylacznie sprzegla, ale równiez automatycznie reguluja predkosc podczas procesu wylaczania i zalaczania sprzegla. Rozwiazania te wykorzystuja zmiany wartosci podcisnienia w rurze ssacej w funkcji obrotów silnika wzglednie zmiany wydatku pompki hydraulicznej, równiez w funkcji zmiany obrotów silnika.W produkowanych dotychczas samochodach osobowych w wersji inwalidzkiej sprzeglo urucha¬ miane jest recznie przez odchylenie dodatkowo zamontowanej dzwigni z zapadka polaczonej z nozna dzwignia wylaczania. Wszelkie uklady z blokada w pozycji wysprzeglania wydluzaja czas wysprzeglania obciazajac niepotrzebnie lozysko wyciskowe.W ukladzie tym jest to oczywiscie konieczne po to, by kierowca nie odrywajac drugiej reki od kierownicy mial mozliwosc zmiany biegu. Operacja ta wydluza czas zmiany biegu i w jakims stopniu skraca zywotnosc lozyska wyciskowego.Znane jest z opisu patentowego RFN nr 1 755 528 rozwiazanie dotyczace urzadzenia do sterowania zalaczania i wylaczania uruchamianego automatycznie przy pomocy silownika pneu¬ matycznego. Sprzeglo wspólpracuje ze skrzynia biegów za posrednictwem hydrodynamicznej przetwornicy momentu obrotowego. Obwód elektryczny sterowania ukladem elektro- pneumatycznym uruchamiajacym sprzeglo zamykany jest przy pomocy wylacznika.Celem wynalazku jest opracowanie dwóch niezaleznych ukladów, noznego i recznego, w których proces zalaczania i wylaczania regulowany jest przez kierowce.Istota wynalazku jest to, ze element uruchamiajacy zamocowany do dzwigni zmiany biegów polaczony jest z dzwignia uruchamiajaca sprzeglo za pomoca linki, na przyklad za pomoca linki prowadzonej w pancerzu. Dzwignia uruchamiajaca sprzeglo polaczona jest elastycznie z dzwignia wyciskajaca sprzeglo, natomiast do zaczepu dzwigni uruchamiajacej sprzeglo podlaczona jest sprezyna przerzutowa z naciagiem srubowym.Element uruchamiajacy stanowi suwak o ruchu prostoliniowym. Rozwiazanie wedlug wyna¬ lazku ma szereg zalet. Jedna z nich jest to, ze umozliwia jazde samochodem inwalidom, których inwalidztwo uniemozliwia obsluge sprzegla noga. Uklad dziala niezaleznie od ukladu noznego, co2 127 394 zezwala na korzystanie z pojazdu kazdej osobie bez potrzeby przyzwyczajania sie do innego rozwiazania niz konwencjonalne, tak wiec z pojazdu moze korzystac zarówno inwalida,jak i osoba pelnosprawna.Istotna zaleta jest to, ze dzwignia uruchamiajaca sprzeglo wbudowana jest w lewarek zmiany biegów i inwalida kierujacy pojazdem uruchamiajac sprzeglo bez oderwania reki od lewarka, moze zmienic biegi. Kierowca ma wplyw na szybkosc zalaczania i wylaczania sprzegla w przeciwienstwie do ukladów automatycznych. Ze wzgledu na elastycznosc dzialania z urzadzenia tego moga korzystac równiez instruktorzy przy nauce jazdy samochodem. Ponadto rozwiazanie wedlug wynalazku nie wymagajace umiejscowienia w pojezdzie dodatkowych dzwigni zajmujacych niepo¬ trzebnie miejsce, jest rozwiazaniem dyskretnym, nie zauwazalnym w pojezdzie.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat polaczen ukladu wykonany dla samochodu osobowego marki Fiat 125p, fig. 2, 3 przedstawiaja rzuty poziome dzwigni zmiany biegów w pólprzekrojach.Uklad sklada sie z dzwigni zmiany biegów z wbudowanym elementem uruchamiajacym 1, dzwigni 2 uruchamiajacej sprzeglo o odpowiednio dobranym polozeniu oraz sprezyny przerzuto¬ wej 3 o regulowanej sile dzialania. Dzwignia 2 uruchamiajaca sprzeglo polaczona jest z elementem uruchamiajacym 1 ca pomoca linki 4 prowadzonej w pancerzu. Element uruchamiajacy 1 prowa¬ dzonyjest w dzwigni zmiany biegów.Dzwignia 2 uruchamiajaca sprzeglo polaczona jest elastycznie z dzwignia 6 wyciskajaca sprzeglo. Miedzy tymi dwoma elementami istnieje mozliwosc regulacji.Aby uzyskac mozliwosc swobodnego wlaczania i wylaczania sprzegla przez kierowce zastosowano spre/yne przerzutowa 3 wspomagajaca prace elementu uruchamiajacego 1. Sprezyna 3 podlaczona jest do zaczepu przy dzwigni 2. Aby uproscic sposób montazu i regulacji sprezyny 3 zastosowano naciag srubowy 5. Dzwignia 2 uruchamiajaca sprzeglo podparta jest wspornikiem przykreconym do skrzyni biegów. Uklad uruchamiajacy sprzeglo recznie, dziala niezaleznie od uruchamiania noznego za pomoca silownika 7.Rozwiazanie wedlug wynalazku w porównaniu z ukladami automatycznymi jest bardzo prosta w wykonaniu i moze byc montowane do kazdego seryjnego pojazdu po odpowiednim przystosowaniu.Jak przedstawiono na fig. 2 i 3 zakonczenie dzwigni zmiany biegów stanowi galka 9 wkrecona w nakretke 8. Pomiedzy dzwignia zmiany biegów a nakretka 8 znajduje sie tulejka oporowa 10.Zastrzezenie patentowe Mechanizm uruchamiania sprzegla w samochodach osobowych, posiadajacy element urucha¬ miajacy do dzwigni zmiany biegów, znamienny tym, ze element uruchamiajacy (1) polaczony jest z dzwignia (2) uruchamiajaca sprzeglo za pomoca linki (4), natomiast dzwignia (2) uruchamiajaca sprzeglo polaczonajest elastycznie z dzwignia (6) wyciskajaca sprzeglo, zas do zaczepu dzwigni (2) uruchamiajacej sprzeglo podlaczona jest sprezyna przerzutowa (3) z naciagiem srubowym (5), przy czym element uruchamiajacy (1) stanowi suwak o ruchu prostoliniowym.127394 & JL fig. 4 -A- yr Fio 2 \ Fi}3 PL