Przedmiotem wynalazku jest zespól odchylajacy z magnesami ustalajacymi polozenie wiazki elektronów w lampie elektropromieniowej.Wielowiazkowe elektropromieniowe lampy obrazowe takie,jakie sa stosowane w kolorowych odbiornikach telewizyjnych, zwykle wymagaja zastosowania pewnych zespolów przeznaczonych do zapewnienia zbieznosci trzech wiazek elektronów przy ich odchylaniu, co ma na celu uksztalto¬ wanie osnowy obrazu telewizyjnego w celu odtwarzania obrazu kolorowego na widocznej dla telewidza stronie ekranu lub w celu korekcji róznego rodzaju znieksztalcen osnowy obrazu telewi¬ zyjnego takich, jak znieksztalcenia poduszkowe.Lampy obrazowe z wyrzutniami elektronów typu delta zasadniczo sa wyposazone w zespól korekcji zbieznosci zamontowany na szyjce lampy obrazowej, zawierajacy magnesy trwale oraz elektromagnesy zapewniajace zbieznosc dynamiczna, przeznaczone do utrzymywania wymaganej zbieznosci wiazek elektronów.Lampy obrazowe z wyrzutniami w jednej linii wykorzystuja zespoly odchylajace zapewniajace samoczynna regulacje zbieznosci poprzez wytworzenie niejednorodnych pól odchylajacych o wybranym ksztalcie, dzieki czemu zapewnia sie zbieznosc wiazek elektronów.Z róznych powodów w takich lampach obrazowych, które odznaczaja sie szerokim katem odchyla¬ nia wiazek i wykorzystywaniem róznego rodzaju zespolów odchylajacych, jest niezbedne lub pozadane zastosowanie oprócz wymienionych powyzej elementów ukladowych dodatkowych elementów przeznaczonych do zapewnienia zbieznosci wiazek elektronów. Nawiazujac do tego nalezy zaznaczyc, ze znane sa równiez rozwiazania, w których magnesy trwale sa umieszczone tak, aby zmodyfikowac pole odchylajace w sposób, który zapewnilby wymagana zbieznosc wiazek lub wlasciwa geometrie osnowy obrazu telewizyjnego.Jako srodek dodatkowy, oprócz srodków wplywajacych na jedna wiazke elektronów lub wieksza liczbe wiazek elektronów, korzystne jest zastosowanie korekcji kierunku i natezenia nalozonych pól magnetycznych w okreslonej czesci lub czesciach obszaru osnowy obrazu telewizyj¬ nego. Wymagana korekcja kierunku pola moze byc osiagnieta poprzez obracanie biegunów magnetycznych. Wymagana korekcja natezenia pola moze byc osiagnieta poprzez zastosowanie magnesów o róznej sile lub poprzez obracanie biegunów jednego magnesu wzgledem biegunów2 125 491 drugiego, sasiedniego magnesu. Wówczas, gdy bieguny o jednakowej biegunowosci zachodza na siebie,wvtwarzane jest pole o wiekszym natezeniu; gdy bieguny o przeciwnej biegunowosci zacho¬ dza na siebie, wytwarzane jest pole o mniejszym natezeniu.Glówny problem zwiazany z zastosowaniem rozwiazan polegajacych na obracaniu magnesów do regulacji natezenia pola polega na tym, ze pole magnetyczne nigdy nie moze byc zlikwidowane we wsz\stkich punktach rozpatrywanego obszaru w przypadku zachodzenia na siebie biegunów.Przyczyna lezy w tym, ze srodki magnesów zawsze znajduja sie w pewnej odleglosci od siebie.W przypadku dwóch magnesów o jednakowej sile pola sa likwidowane tylko w punktach lezacych na linii przechodzacej przez srodek odstepu miedzy magnesami. Natomiast w punktach, które leza po obu stronach tej linii srodkowej, pole ma kierunki przeciwne. W przypadku dwóch magnesów o róznej sile przy zachodzeniu na siebie biegunów o przeciwnej biegunowosci pole bedzie mialo natezenie zerowe tylko w dwóch punktach odleglych od linii srodkowej, przechodza¬ cej przez srodek odstepu miedzy magnesami. Natomiast w punktach znajdujacych sie po obu stronach kazdego z tych punktów pole bedzie mialo orientacje przeciwna.W przypadku, gdy bieguny dwóch magnesów nie znajduja sie naprzeciwko siebie, glówny efekt nalozenia sie pól magnetycznych staje sie bardziej zlozony. Jednakze w zasadzie mozna stwierdzic, ze pole wynikowe bedzie zmieniac sie pod wzgledem natezenia i biegunowosci w zaleznosci od odleglosci od magnesów. Jest oczywiste, ze te okolicznosci sprawiaja wiele klopotów i wrecz czynia niemozliwe dokladne uksztaltowanie podstawowego pola odchylajacego zapewniaja¬ cego uzyskanie wymaganej korekcji odchylania wiazki elektronów lub otrzymanie wymaganej osnowy obrazu telewizyjnego.Znany zespól odchylajacy z magnesami ustalajacymi polozenie wiazki elektronów w lampie elektropromieniowej zawiera zespól magnesów trwalych usytuowanych w poblizu cewek odchyla¬ jacych zespolu odchylajacego, który zawiera pierwszy magnes i drugi magnes, z których kazdy ma obszary biegunowe o przciwnych biegunowosciach.Znany jest z polskiego opisu patentowego nr 46333 uklad do magnetycznego odchylania wiazki elektronowej w lampie kineskopowej z ukladem magnesów korekcyjnych, który jest latwo regulowany. Uklad ten ma jedna lub kilka segmentowych plyt z materialu izolacyjnego, które sa utrzymywane nieruchomo przez uzwojenie toroidalne. Plyty te sa wlozone miedzy zebra znajdujace sie wewnatrz przy obudowie ochronnej, dzieki czemu ustalone zostaje polozenie uzwojen odchyla¬ jacych wzgledem magnesów korekcyjnych. Podobne konstrukcje sa przedstawione w opisach patentowych RFN nr 2621 711 i 1274743 oraz w opisach patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 371206 i nr 4109 220. Nie jest znany ze stanu techniki zespól odchylajacy zawierajacy ¦-¦ dwa magnesy majace bocznikujaca strukture wielowypustowa dookola calego obwodu magnesów.Zespól wedlug wynalazku zawiera strukture bocznikujaca pole magnetyczne, umieszczona dookola calego obwodu magnesów i zawierajaca magnesowalne elementy rozmieszczone w konfi¬ guracji wielowypustowej.Magnesy maja ksztalt cylindryczny i co najmniej jeden z magnesów jest obracalny wzgledem magnesowanych elementów.Magnesy maja obszary biegunowe o przeciwnych biegunowosciach lezace w plaszczyznie prostopadlej do ich osi srodkowej.Magnesowalne elementy maja osie podluzne równolegle do osi srodkowej magnesów.Magnesowalne elementy maja jednakowe szerokosci mierzone dookola obwodu magnesów.Co najmniej jeden z magnesowalnych elementów ma szerokosc mierzona dokola obwodu magnesów rózna niz szerokosc innych magnesowalnych elementów.Magnesowalne elementy sa zacisniete przynajmniej na jednym z magnesów.Magnesowalne elementy sa z jednego konca osadzone w cylindrycznym wycieciu w zespole odchylajacym w sposób obracalny dla magnesowalnych elementów i magnesów wzgledem wyciecia.Zaleta wynalazku jest to, ze zespól magnesów jest maly i zwarty oraz dziala jak pojedynczy magnes, którego natezenie jest regulowane.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 i 2 przedstawiaja widok zespolu odchylajacego wedlug wynalazku, fig. 3, 4 i 9 — bardziej szczególowo zespól magnesów z fig. 1, fig. 5 i 6 — elektryczne schematy zastepcze wyjasniajace125491 3 1/ialanie zespolu magnesów, fig. 7 — strukture bocznikujaca wedlug wynalazku oraz fig. 8 — inny przyklad wykonania struktury bocznikujacej wedlug wynalazku.Na figurach 1 i 2 jest przedstawiony zespól odchylajacy 10 skladajacy sie ze stozkowego rdzenia ferrytowego 11, na którym nawiniete jest uzwojenie odchylania pola podzielone na dwie czesci 12 usytuowane naprzeciw siebie. Wewnatrz rdzenia 11 usytuowane sa uzwojenia 13odchyla* nia linii, które równiez sa umieszczone naprzeciw siebie.U/wojcnia i rdzen, tworzace zespól odchylajacy, sa przymocowane do ramki 14, stanowiacej konstrukcje wsporcza do montowania zespolu odchylajacego. Ramka 14 moze byc wykonana z tworzywa sztucznego. W narozach ramki 14, mianowicie w jej czesciach 16 sa umieszczone zespoly 18 magnesów trwalych. Sa one umieszczone w wycieciu 15 naroznej czesci 16. Kazdy z zespolów 18 magnesów trwalych sklada sie z pierwszego trwalego magnesu 17 i drugiego trwalego magnesu 17a.Kazdy z magnesów 17 i 17a ma przynajmniej dwa bieguny. Korzystne jest, gdy te dwa bieguny sa usytuowane po obu koncach srednicy magnesu. Magnesy sa umieszczone blisko siebie wewnatrz struktury bocznikujacej 22 (fig. 7) pole magnetyczne, skladajacej sie z szeregu magnesowalnych elementów 19 rozmieszczonych dokola magnesów. Elementy 19 sa oddzielone od siebie przestrze¬ niami 20. Jeden koniec kazdej ze struktur bocznikujacych 22jest mocno osadzony w wycieciu 15.Taka konstrukcja umozliwia obracanie struktury bocznikujacej 22 w wycieciu 15 i utrzymaniejej w odpowiednim polozeniu.Pierwszy magnes 17 zespolu moze byc obracany wewnatrz struktury bocznikujacej 22 z elementami 19 za pomoca przyrzadu wprowadzonego do wglebienia 21 pierwszego magnesu 17.Elementy 19 struktury bocznikujacej 22 sciskaja magnesy ze wszystkich stron, dzieki czemu magnesy sa utrzymywane w wybranym polozeniu po ich obróceniu. Drugi magnes 17a moze byc polaczony ze struktura 22 i obracany przy obracaniu calej struktury 22. Pierwszy magnes 17 moze byc w ten sposób obracany niezaleznie wewnatrz struktury 22.Figura 3 przedstawia wplyw struktury bocznikujacej 22 pole magnetyczne. Magnesy 17 i 17a umieszczone wewnatrz struktury bocznikujacej 22 sa obracalne tak, aby ich bieguny byly usytuo¬ wane wzgledem siebie zgodnie ze strzalkami poziomymi. Pole magnetyczne wytworzone przez magnesy w przestrzeni miedzy pierwszym magnesem 17 i drugim magnesem 17ajest bocznikowane przez elementy 19 wykonane z materialu magnetycznego. W ten sposób tworzy sie odcinek obwodu magnetycznego dla strumienia magnetycznego wytwarzanego przez magnesy. Elementy 19 odzna¬ czajace sie stosunkowo mala reluktancja zapewniaja, ze stosunkowo slabe pole magnetyczne jest wytwarzane na zewnatrz zespolu 22, gdy magnesy sa ustawione tak, jak na fig. 3.Figura 5 przedstawia elektryczny schemat zastepczy zespolu magnesów przedstawionego na fig. 3. Zródla Ml i M2 sa równowazne przeciwnie spolaryzowanym magnesom 17i 17*. Rezystancje Rsl przedstawiaja odcinki obwodu magnetycznego o stosunkowo malej reluktancji, utworzone przez elementy 19. Rezystancje Ra przedstawiaja odcinki obwodu magnetycznego o stosunkowo duzej reluktancji, utworzone przez szczeliny powietrzne miedzy elementami 19. Rezystancja Re przedstawiaja odcinki obwodu dla strumienia powrotnego miedzy magnesami 17 i 17a. Mozna stwierdzic, ze uksztaltowany jest obwód zamkniety, w którym strumien magnetyczny ze zródlaMl do zródla M2 bedzie skutecznie zamykal sie w obwodzie zamknietym, skladajacym sie z rezystancji Re i Rsl.Poniewaz wartosci rezystancji Ra sa stosunkowo duze w porównaniu z wartosciami rezystancji Rsl, do tego obwodu bedzie odgalezial sie bardzo maly strumien magnetyczny. Przy zastosowaniu opisanej struktury bocznikujacej 22 dwa trwale magnesy 17 i 17a skutecznie dzialaja jako jeden magnes, a przy tym dzieki ich polozeniu naprzeciw siebie, jak pokazano na fig. 3, na zewnatrz struktury przedostaje sie bardzo maly strumien magnetyczny.Figura 4 przedstawia widok z góry struktury bocznikujacej 18 podobnej do tej, jaka jest pokazana na fig. 3. Jednakze na fig. 4 dwa magnesy 17 i 17a sa usytuowane wzgledem siebie tak, ze ich bieguny magnetyczne o takiej samej biegunowosci zachodza na siebie. Elementy 19 oddzialy- wuja jeszcze jako skutecznie bocznikujacy obwód dla strumienia magnetycznego magnesów, lecz ze wzgledu na jednakowe potencjaly magnetyczne, na kazdym z konców elementów 19 struktura magnetyczna nie wplywa na zmiane ksztaltu pola magnetycznego. Kierunki pola magnesów sa rów nolegle i obwód dla strumienia magnetycznego znajduje sie calkowicie na zewnatrz magnesów.Strumien zamyka sie w przestrzeni w taki sposób, jak to jest pokazane przez linie przedstawiajace linie natezenia pola od jednego obszaru biegunowego magnesów do drugiego.4 125 491 Na figurze 6jest przedstawiony elektryczny schemat zastepczy zespolu 18 magnesów, których bieguny sa usytuowane tak, jak pokazano na fig. 4. Zródla Ml i M2 strumieni magnetycznych sa polaczone równolegle tak, ze zaden strumien nie odgalezia sie do obwodów utworzonych przez rezystancje Rsl przedstawiajace elementy 19. Jednakze czesc strumienia, jak pokazano na fig. 4, przechodzi od jednego bieguna magnesu do drugiego przez obwód zawierajacy szeregowo pola¬ czone rezystancje Rsc elementów bocznikujacych i rezystancje Ra szczeliny powietrznej elementami bocznikujacymi. Rezystancji Rsc i Ra jest przy tym tyle, ile elementów 19 i oddzielajacych ich szczelin powietrznych 20 miedzy biegunami magnesów. Oddzielone od siebie elementy 19 wymu¬ szaja teraz, aby strumien magnetyczny przechodzil przez szczeliny powietrzne miedzy tymi elemen¬ tami bocznikujacymi. Przedstawiona jest tutaj równiez wlaczona równolegle pojedyncza rezystan¬ cja Ra przedstawiajaca czesc obwodu magnetycznego.Nalezy zaznaczyc, ze rezystancje Ra nie musza byc wszystkie takie same. Co wiecej, wieksza czesc strumienia magnetycznego przechodzi od jednego bieguna do drugiego przez szczeline powietrzna przedstawiona jako obwód z pojedyncza rezystancja Ra. Innymi slowy, strumien magnetyczny rozgalezia sie w zaleznosci od rezystancji poszczególnych obwodów. Tak wiec poprzez odpowiednie usytuowanie biegunów magnesów strumien moze byc skierowany, jezeli jest to pozadane, w zaleznosci od pola odchylajacego wytworzonego przez zespól odchylajacy z cewkami odchylajacymi, w przestrzen zewnetrzna otaczajaca magnesy korekcyjne tak, ze uzyskuje sie modyfikacje pola odchylajacego, a przez to korekcje warunków zbieznosc wiazek elektronów lub geometrii osnowy obrazu telewizyjnego.Nalezy miec na uwadze, ze przy ustawieniu magnesów w polozeniu posrednim miedzy poloze¬ niami ekstremalnymi pokazanymi na fig. 3 i fig. 4, odpowiednia proporcjonalna czesc strumienia magnetycznego moze zostac skierowana na zewnatrz struktury bocznikujacej i w ten sposób moga byc skorygowane warunki zbieznosci. We wszystkich przypadkach magnesowalne elementy sluza do utworzenia obwodów magnetycznych dla strumienia magnetycznego, wytwarzanego przez dwa magnesy i do spowodowania, aby dwa magnesy dzialaly jako jedno zródlo magnetyczne.Figury 8 i 9 przedstawiaja inne przyklady wykonania struktury bocznikujacej 22.Przedstawione na fig. 7 elementy 19 struktury bocznikujacej sa utrzymywane w ustalonym polozeniu wzgledem siebie za pomoca czesci w postaci opaski metalowej 19a laczacej te elementy z jednego ich konca. Na fig. 8 czesc w postaci paska metalowego 19b laczy elementy 19 w ich czesciach srodkowych.Na figurze 9 jest przedstawiony zespól, w którym elementy 19 struktury bocznikujacej oddzie¬ lone szczelinami powietrznymi 20 rozmieszczone sa tylko na polowie obwodu. Pozostala czesc obwodu zajmuje calkowicie element bocznikujacy 23, który dziala jako ekran i zapewnia, ze strumien magnetyczny przenikac moze na zewnatrz zespolu 18 tylko po stronie usytuowania elementów 19 oddzielonych od siebie szczelinami powietrznymi 20. W tym przypadku strumien moze byc skierowany tylko w okreslony ograniczony obszar i zorientowany w tej przestrzeni przez odpowiednie ustawienie jednego magnesu wzgledem drugiego.W przypadku rozwiazania przedstawionego na fig. 9 element bocznikujacy 23, czyli ekran, moze zajmowac wiecej Tub mniej niz polowe obwodu — w zaleznosci od wymagan. Równiez poszczególne elementy 19 moga byc utrzymywane w odpowiednim polozeniu wzgledem siebie za pomoca paska laczacego takiego, jak pokazano na fig. 7, albo tez takiego, jak pokazano na fig. 8.Zastrzezenia patentowe 1. Zespól odchylajacy z magnesami ustalajacymi polozenie wiazki elektronów w lampie elektropromieniowej, zawierajacy zespól magnesów trwalych usytuowanych w poblizu cewek odchylajacych zespolu odchylajacego, który zawiera pierwszy magnes i drugi magnes, z których kazdy ma obszary biegunowe o przeciwnych biegunowosciach, znamienny tym, ze zawiera struk-125491 5 ture bocznikujaca (22), (22a),(22b) pole magnetyczne, umieszczona dookola calego obwodu magnesów (17, 17a) i zawerajaca magnesowalne elementy (19) rozmieszczone w konfiguracji wielowypustowej. 2. Zespól wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze magnesy (17,17a)maja ksztalt cylindryczny i co najmniej jeden z magnesów (17, 17a) jest obracalny wzgledem magnesowalnych elementów (19). 3. Zespól wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze magnesy (17,17a) maja obszary biegunowe o przeciwnych biegunowosciach lezace w plaszczyznie prostopadlej do ich osi srodkowej. 4. Zespól wedlug zastrz. 2 albo 3, znamienny tym, ze magnesowalne elementy (19) maja osie podluzne równolegle do osi srodkowej magnesów (17,17a). 5. Zespól wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze magnesowalne elementy (19) maja jednakowe szerokosci mierzone dokola obwodu magnesów (17, 17a). 6. Zespól wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze co najmniej jeden z magnesowalnych elementów bocznikujacych (23) ma szerokosc mierzona dokola obwodu magnesów (17, 17a) rózna niz szerokosc innych magnesowalnych elementów (19). 7. Zespól wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze magnesowalne elementy (19) sa zacisniete przynajmniej na jednym z magnesów (17, 17a). 8. Zespól wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze magnesowalne elementy (19) sa zjednego konca osadzone w cylindrycznym wycieciu (15) w zespole odchylajacym (10) w sposób obracalny dla elementów (19) i magnesów (17, 17a) wzgledem wyciecia.125 491 I Fig.5.Fig. 6.Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 100 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL