Przedmiotem wynalazku jest przystawka do maszyn wytrzymalosciowych pojedynczego dziala¬ nia przeznaczona do badan tlocznosci blachy przy pomiarach odksztalcen metoda Nakaizkneu Znana metoda Nakazima pomiaru tlocznosci blach polega na wytlaczaniu odpowiednich pró¬ bek tlocznikiem kulistym o ustalonej srednicy i nacisku z okreslona sila. za pomoca prasy hy¬ draulicznej podwójnego dzialania przy zapewnie¬ niu docisku próbki do matrycy.Z opisu patentowego ZSRR nr 177 665 znana jest dwustopniowa prasa hydrauliczna do badan tlocznosci blach, ponadto z opisu patentowego ZSRR nr 260 248 znany jest agregat badawczy z zespolem pomiarowym dostosowanym do okreslo¬ nych badan technologicznych.Tego rodzaju urzadzenia badawcze sa kosztow¬ ne i umozliwiaja realizacje jedynie scisle okreslo¬ nego zakresu badan. Ponadto obsluga znanych urzadzen jest klopotliwa, poniewaz sa trudne wa¬ runki obserwacji wytloczki w czasie procesu wy¬ tlaczania próbki.Celem wynalazku bylo opracowanie konstrukcji przystawki do badan tlocznosci blach umozliwia¬ jacej wykorzystanie ukladu sciskajacego powsze¬ chnie stosowanych w laboratoriach maszyn wy¬ trzymalosciowych róznego rodzaju.Zgodnie z wynalazkiem przystawka jest wypo¬ sazona w oparty o plyte posrednia maszyny cy- 10 15 linder z tlokiem o podwójnej powierzchni robo¬ czej. Tloczysko tloka jest zamocowane w dolnej plycie, w której sa osadzone rozlacznie ciegnowe kolumny. Na kolumnach tych jest zamocowana plyta dociskowa. Pomiedzy ta plyta dociskowa -a plyta posrednia maszyny jest usytuowana plyta kalibrujaca przystawki. W górnej plycie maszyny wytrzymalosciowej za pomoca uchwytu jest za¬ mocowany tlocznik kulisty. W sciance bocznej cy¬ lindra znajduja sie otwory do dozowania czyn¬ nika roboczego z rozdzielaczem. Plyta posrednia maszyny posiada otwór, przez który jest przemie¬ szczona próbka wytloczona tlocznikiem kulistym przechodzacym przez plyte dociskowa oraz otwór matrycy w plycie kalibrujacej.Korzystne jest, ze przystawka wedlug wynalaz¬ ku moze byc zamontowana do ukladu sciskajace¬ go maszyny wytrzymalosciowej w postaci rozlacz¬ nego urzadzenia do badan tlocznosci blach, oraz zasilana niezaleznym ukladem hydraulicznym.Istotna korzyscia przystawki wedlug wynalazku jest, ze uzyskano mozliwosc stosowania wymien¬ nych matryc, przez co jest mozliwe wykorzystanie tej samej przystawki do badan tlocznosci blach o znacznej róznicy grubosci. Natomiast uzyskana zgodnie z wynalazkiem niezaleznosc docisku prób¬ ki od obciazenia roboczego pozwala na bardzo do¬ kladne pomiary sily tloczenia, sterowanie szybkos¬ cia tloczenia, ustalenie momentu pekania próbki.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy- 123 5753 kladzie wykonania-na rysunku, na którym przed¬ stawiono przystawke w przekroju.W przykladowym wykonaniu przystawka wedlug 1 wynalazku jest-zamontowana pomiedzy górna ply- i \[ "prasy hydraulicznej a podstawa 9 tej prasy nie pokazanej na rysunku, natomiast pozostale ze¬ spoly przystawkil sa zamontowane do dolnej pod¬ stawy 0.Oddzielny zespól stanowi kulisty tlocznik 8 osa¬ dzony za pomoca uchwytu 12 do górnej plyty prasy hydraulicznej.Do podstawy 9 prasy hydraulicznej poprzez czte¬ ry prowadnice kolumnowe 10 i plyte posrednia 11 jest zamocowana przystawka, wyposazona w cy¬ linder 4, w którym umieszczony jest tlok 5 o po¬ dwójnej powierzchni dzialania. Tloczysko tloka 5 zamocowane jest w plycie dolnej 6, w której roz¬ lacznie sa zamocowane ciegnowe kolumny 7 i ply¬ ta dociskowa 2. W sciance bocznej cylindra 4 wy¬ konane sa dwa otwory 13 pozwalajace na odpo¬ wiednie dozowanie czynnika roboczego z rozdzie¬ lacza 14 zasilajacego górna lub dolna komore cy¬ lindra 4. Plyta posrednia 11 posiada otwór 15, przez który jest przemieszczana próbka 1 popy¬ chana kulistym tlocznikiem 8 poprzez otwór w plycie dociskowej 2 oraz otwór matrycy w plycie kalibrujacej 3. Plyta kalibrujaca 3 jest umieszczo¬ na pomiedzy plyta dociskowa 2 a plyta posrednia 11.Zasada dzialania przystawki wedlug wynalazku jest nastepujaca.Odpowiednio przygotowane próbki 1 blach sa wprowadzone pomiedzy plyte kalibrujaca 3 i ply¬ te dociskowa 2 i nastepnie docisniete. Czynnik roboczy zostaje podany do rozdzielacza 14, gdzie dokonuje sie odpowiednia redukcja jego cisnienia i kierowany jest do górnego otworu 13 w cylin¬ drze 4. W efekcie doprowadzenia czynnika robo¬ czego tlok 5 przemieszcza sie w dól cylindra 4 pociagajac plyte dolna 6 i zespól kolumn cie¬ gnowych 7, a przez to i plyte dociskowa 2. Do¬ cisk zostaje zrealizowany przez plyte dociskowa 2 przemieszczajaca sie w kierunku nieruchomej próbki 1 osadzonej na plycie kalibrujacej 3.Odksztalcenie próbki 1 za pomoca maszyny wy¬ trzymalosciowej jest zrealizowane poprzez poda- 575 4 wanie czynnika roboczego pod jej tlok co powo¬ duje ruch podstawy dolnej 9 prasy hydraulicznej, w kierunku tlocznika kulistego 8 osadzonego na nieruchomej plycie górnej. Tlocznik 8 przemiesz- 5 czajacy sie przez otwór w plycie dociskowej 2 odksztalca próbke Iw kierunku otworu 15 znaj¬ dujacego sie w plycie posredniej 11 poprzez ply¬ te kalibrujaca 3.Odciazenie próbki 1 nastepuje przez zmiane 1( kierunku przeplywu czynnika roboczego do cylin¬ dra 4. Tlok 5 przemieszcza sie w góre cylindra 4 pociagajac plyte posrednia 6 i kolumny ciegno¬ we 7 oraz plyte dociskowa 2. Przez szczeline u- tworzona miedzy plyta dociskowa 2 i plyta ka- !5 librujaca 3 jest wyjmowana próbka 1 z urzadze¬ nia.Odczytacie wartosci i okreslanie odksztalcen badanej próbki nastepuje wedlug znanej metody Nakazima, przez odczytanie glebokosci wytloczki 20 z linialu pomiarowego przymocowanego do rucho¬ mej plyty dolnej 9, oraz okreslenie wartosci glów¬ nych odksztalcen.Zastrzezenia patentowe 25 1. Przystawka do maszyn wytrzymalosciowych pojedynczego dzialania mocowana pomiedzy tra¬ wersy tych maszyn, znamienna tym, ze jest wy¬ posazona w oparty o plyte posrednia (11) maszy- 30 ny cylinder (4) z tlokiem (5) o podwójnej po¬ wierzchni roboczej, którego tloczysko jest zamo¬ cowane w dolnej plycie (6), w której sa osadzone rozlacznie ciegnowe kolumny (7) z zamocowana do nich plyta dociskowa (2), przy czym pomiedzy 3« plyta dociskowa (2) a plyta posrednia (11) jest umieszczona plyta kalibrujaca (3), natomiast w górnej plycie maszyny wytrzymalosciowej za po¬ moca uchwytu (12) jest zamocowany tlocznik ku¬ listy (8). 40 2. Przystawka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze w sciance bocznej cylindra (4) znajduja sie otwory (13) do dozowania czynnika roboczego z rozdzielaczem (14). 3. Przystawka wedlug zastrz. 1, znamienna tym, 45 ze plyta posrednia (11) posiada otwór (15), przez który jest przemieszczona próbka (1).123 575 PL