Przedmiotem wynalazku jest srodek do wytwa¬ rzania atmosfery naweglajacej powierzchnie ele¬ mentów stalowych.Srodki do wytwarzania atmosfer naweglajacych sa znane miedzy innymi z polskiego patentu 106 516. Srodek wedlug wyzej wymienionego pa¬ tentu jest mieszanina alkoholu dwuacetonowego i glikolu etylenowego. Zawiera on 30—90% obje¬ tosciowych alkoholu dwuacetonowego oraz 0,95— 69,5% objetosciowych glikolu etylenowego. Srodek nie jest stabilny chemicznie w czasie skladowania; zwlaszcza pod wplywem promieniowania slone¬ cznego ulega przemianom chemicznym obnizaja¬ cym zdolnosc naweglajaca produktów jego piroli¬ zy. Czyni to przygotowywanie wiekszych jego ilo-. sci -niecelowym.Jest to szczególnie klopotliwe przy procesach na- weglania przeprowadzanych w znacznych odste¬ pach czasu, na przyiklad raz na tydzien. W tych ostatnich przypadkach srodek musi byc przygo¬ towywany bezposrednio przed procesem.Srodek wedlug wynalazku zawiera od 19,94% objetosciowych do 32% objetosciowych mieszani¬ ny polimerów tlenku etylenu o ciezarze czastecz¬ kowym zawartym w przedziale 300—600, od 68% objetosciowych do 80% objetosciowych alkoholu dwuacetonowego oraz od 0,03% objetosciowych do 0,06% objetosciowych substancji zasadowych. Jako substancje zasadowe srodek zawiera korzystnie badz od 0,04% objetosciowych do 0,06% objeto- 10 15 20 25 30 sciowych glinianu sodu badz od 0,03% objetoscio¬ wych do 0,06% objetosciowych cynkaniaou sodu, W mieszaninie polimerów tlenku etylenu z alko¬ holem dwuacetonowym nie przebiegaja przemiany chemiczne utrudniajace proces naweglania w pro¬ duktach jego pirolizy. Naweglanie w produktach pirolizy mieszaniny polimerów tlenku etylenu z alkoholem dwuacetonowym przebiega wolniej niz w produktach pirolizy mieszaniny glikoli etyle¬ nowego i alkoholu dwuacetonowego.Szybkosc naweglania w produktach pirolizy mie¬ szaniny zawierajacej polimery tlenku etylenu al¬ kohol dwuacetonowy i substancje zasadowe jest nie mniejsza od szybkosci naweglania w produk¬ tach pirolizy mieszaniny glikolu etylenowego i al¬ koholu dwuacetonowego.Srodek wedlug wynalazku sporzadza sie przez dodanie do 100 czesci objetosciowych 40% roz¬ tworu polimerów tlenku etylenu w alkoholu dwu¬ acetonowym, 2—4, 81 czesci objetosciowych 2,5% roztworu glinianu sodu w alkoholu dwuacetono¬ wym i zmieszanie otrzymanego roztworu z 22 do 97,42 czesciami objetosciowymi alkoholu dwuace¬ tonowego. W przypadku zastosowania cynkanianu sodu jako substancji zasadowej, srodek sporzadza sie przez dodanie do 100 czesci wagowych 40% roztworu polimerów tlenku etylenu w alkoholu dwuacetonowym 2,5—6,02% czesci objetosciowych 1,5% roztworu cynkanianu sodu w alkoholu dwu- cetonowym i zmieszanie otrzymanego roztworu z 123 014123 014 21,25 do 96,44 czesciami objetosciowymi alkoholu dwuacetonowego.Srodek wedlug wynalazku moze byc zastosowa¬ ny (zarówno do foeizgeneratowego jak i generato¬ rowego wytwarzania atmosfer naweglajacych. Do¬ zowany moze byc metoda stosowana do dozowa¬ nia kleczy, najkorzystniej za pomoca pompki pe- rystaltycznej.Otrzymywanie preparatu wedlug wynalazku oraz jego stosowanie zostana blizej objasnione w poniz¬ szych przykladach.Przyklad I. 5,99 1 polimeru tlenku etylenu o ciezarze czasteczkowym 400 znanego pod nazwa firmowa Polikol 400 produkcji Nadodrzanskich Za¬ kladów Przemyslu Organicznego rozpuszczono w 8,98 1 alkoholu dwuafcetonowego. Do otrzymanego roztworu dodano 520j ml 2,5% roztworu glinianu sodu w alkoholu dwuacetonowym. Po wymieszaniu i zniknieciu, piany cfaoilano malymi porcjami ciagle mieszajac 14,58 1 alkoholu dwuacetonowego. Po 24 godzinach srodek byl przydatny do uzycia. Srodek zawieral: polimer tlenku etylenu alkohol dwuacetonowy glinian sodu 19,96 °/o 80,0 % 0,043% Przyklad II. 10 litrów mieszaniny w stosun¬ ku 1:1 polimeru tlenku etylenu o ciezarze cza¬ steczkowym 300 i 400 znanych pod nazwami fir¬ mowymi Polikol 300 i 400 rozpuszczono w 15 li¬ trach alkoholu dwuacetonowego. Do tego roztworu dodano 940 ml 1,5% roztworu cynkanianu sodu w alkoholu dwuacetonowym a do otrzymanego roztworu dodano 6,5 1 alkoholu dwuacetonowego.Po 24 godzinach roztwór byl gotowy do uzycia jako surowiec do wytwarzania atmosfery na we¬ glajacej. Srodek zawieral: polimerów tlenku etylenu 30,82% obj. alkoholu dwuacetonowego 69,15% obj. cynkanianu sodu 0,03% obj.Przyklad III. W piecu wglebnym umieszczo¬ no kola zebate" o srednicy podzialowej 948 mm wykonane ze stali 40 HM wedlug polskiej normy 10 15 PN-72/H-0840300 o zawartosci wegla od 0,38% do 0,45%. Kola mialy po 79 zebów o wysokosci 27 mm, wysokosc iglowy zeba wynosila 7,2 mm, a stopy 19,8 mm. Twardosc zebów przed nawegla- niem wynosila 17—20 HRC. Kola naweglano w produktach pirolizy srodka wedlug wynalazku o- trzymanego zgodnie z przykladem II.Srodek ten przed uzyciem byl przetrzymywany przez okres trzech miesiecy w szklanym balonie na otwartej przestrzeni Parametry naweglania: temperatura 960—980°C, czas 4 godz. 25 min. Sro¬ dek podawano do retorty za pomoca pompki pe- rystaltycznej z szybkoscia 0,6 ml/min. Kola har¬ towano bezposrednio po naweglaniu w oleju har¬ towniczym najpierw przez 5 minut w oleju o tem¬ peraturze 150°C a nastepnie przez 12 minut w oleju o temperaturze 60°C. Po umyciu kola od¬ puszczano w temperaturze 150—180°C. Kola na- weglily sie na glebokosc 0,8—0,9 mm uzyskujac 20 twardosc na powierzchni 60—62 HRC i w rdzeniu 40^45 HRC. Na taka sarnia glebokosc naweglily sie kola naweglane w produktach pirolizy srodka wedlug wynalazku sporzadzonego bezposrednio przed procesem. Kola te hartowane w ainalogicz- 25 nych jak wyzej warunkach uzyskaly te same twar¬ dosci.Zastrzezenia patentowe 30 1. Srodek do wytwarzania atmosfery naweglaja¬ cej powierzchnie elementów stalowych zawieraja¬ cy alkohol dwuacetonowy, znamienny tym, ze sta¬ nowi mieszanine od 68 do 80% objetosciowych al¬ koholu dwuacetonowego, od 19,94 do 32% objeto- 35 sciowych mieszaniny polimerów tlenku etylenu o ciezarze czasteczkowym zawartym w przedziale 300—600 oraz od 0,03 do 0,06% objetosciowych substancji zasadowych. 2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 40 jako substancje zasadowa zawiera glinian sodu w ilosci od 0,04 do 0,06% objetosciowych. 3. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako substancje zasadowa zawiera cynkanian so¬ du w ilosci od 0,03 do 0,06% objetosciowych.Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6, 600/83 Cena 100 zl PL