Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia hydrokoloidów z nasion lnu, wytloków lnia¬ nych lulb sruty lnianej.Hydrokoloidy bedace polisacharydami, znajduja zastosowanie w przemysle spozywczym jako sta¬ bilizatory w produkcji sosów, pieczywa, wyrobów miesnych i wedlin oraz deserów mrozonych. Sta¬ bilizatory sa niezbedne jako dodatki ulepszajace lulb modyfikujace strukture, konsystencje i smak produktów zywnosciowych .poprzez zageszczenie, zelowanie, wzrost lepkosci, emulgowanie, stabili¬ zacje zawiesiny itp* Hydrokoloidy jako substancje stabilizujace znaj¬ duja równiez zastosowanie w przemyslach: far¬ maceutycznym, wlókienniczym, fatfb i lakierów oraz klejów.Hydrokoloidy w postaci naturalnych polisacha¬ rydów wytwarzane sa z róznych surowców np. z celulozy, skrobi, z roslin pektynowych np. bu¬ raków i skórek owoców cytrusowych oraz z ros¬ lin sluzowych.Sluz -zawarty w roslinach sluzowych stanowi mieszanine zwiazków o charakterze polisachary¬ dów. W nasionach lnu, a scislej biorac w zeslu- zowacialej skórce lupiny nasiennej lnu, zawartosc sluzu wynosi okolo 3%—11%. Sluz ten poddany hydrolizie daje galaktoze, arabinoze, ksylóze, ram- noze i nieznaczne ilosci fukozy.Znane metody otrzymywania hydrokoloidów z surowców roslinnych czy pektynowych polegaja 20 30 na tym, ze rozdroibnione buraki lub skórki owo¬ ców cytrusowych zalewa sie goraca woda lub wo¬ da z domieszka kwasów lufo lugów, a z otrzyma¬ nych naparów straca sie pektyne za pomoca al¬ koholu.Znane sa równiez sposoby otrzymywania pekty¬ ny przez zatezenie wodnych roztworów pektyny, stracanie jej alkoholem, suszenie i mielenie.Hydrokoloidy z roslin sluzowych np. z korzenia prawoslazu, nasion kozieradki i nasion lnu otrzy¬ muje sie przez ekstrakcje wodna i jako ekstrakt wodny stosuje sie je przewaznie w farmacji jako skladnik leków lub w kosmetyce.W przemysle sjpozywczym niezwykle waznym zagadnieniem jest dobór odpowiedniego stabiliza¬ tora w odniesieniu do wymagan stawianych pro¬ duktom finalnym. W zwiazku z tym hydrokoloidy tworzace zele moga byc jedynie w ograniczonym zakresie stosowane jako stabilizatory przy pro¬ dukcji deserów mrozonych lub majonezów. Moga byc one natomiast z powodzeniem stosowane przy produkcji np. galaretek owocowych. Do produk¬ tów spozywczych zawierajacych mleko, cukry i tluszcze, krzysitne jeslt stosowanie stabilizatorów- majacych zdolnosc tworzenia z bialkami, cukrami i tluszczami kompleksów bialkowo-tluszczowo-po- lisacharydowych.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze z roslin sluzo¬ wych jedynie hydrokoloidy otrzymane z nasiom lnu maja te wlasciwosc, ze niezaleisnie od ich ste- 122 225122 225 zenia w roztworze pozostaja one w postaci plyn¬ nej nie tworzac zeli, podczas gdy hydrokoloidy innych roslin Sluzowych np. agaru, karagenu i ziaren strakodrzewa tworza zele juz przy nie¬ wielkich stezeniach wynoszacych 0,1%—0,5%.Stwierdzono równiez, iz hydrokoloidy z nasion lnu tworza z bialkami i tluszczami kompleksy bialko- wo-itluszczowo-polisacharydowe.Sposobem wedlug wynalazku, nasiona lnu, wy¬ tloki lniane luib isrute lnjana poekstrakcyjna zale¬ wa sie woda pasteryzowana o temperaturze 85°— 95°C w ilosci potrzebnej do uzyskania wodnego ekstraktu sluzu o zawartosci 2%—6% suchej masy, na okres co najmniej 1,5 godz. Nastepnie po od¬ dzieleniu ekstraktu sluzu od czesci stalych doda¬ je sie do niego w temperaturze 10°-H20°C alkohol -etylowy, w ilosci niezbednej do calkowitego wy¬ tracenia hydrokoloidów w postaci osadu, który oddziela sie od roztworu macierzysitego i suszy w warunkach czesciowej ffluidyzacji w temperatu¬ rze korzystnie podwyzszonej, ale nie przekraczaja¬ cej 75°C, po czym wysuszony produkt ochladza sie do temperatury okolo 20°C i poddaje granulacji.Opisanym wyzej sposobem otrzymuje sie czysty hydrokoloid pozbawiony innych dodatków zawar¬ tych w sluzie lnu. Przyklad: 100 kg nasion lnu zalewa sie 175 1 wody pasteryzowanej o tempera¬ turze 85°C-H9i50C. Po uplywie 1,5 godziny, ekstrakt sluzu zawierajacy okolo 6,5% suchej masy poddaje sie procesowi oddzielenia czesci plynnej, w tym celu ekstrakt ten przepuszcza sie przez wirówke zaopatrzona w stozkowy wirnik, przenosnik sli¬ makowy i odpowiednio perforowany beben. Do te¬ go samego celu mece równiez sluzyc wirówka wypychajaca lub prasa zaopatrzona w tkanine iKltracyjiia.W dalszym ciagu procesu nastepuje faza wy¬ dzielania hydrokoloidu z czesci plynnej ekstraktu.W tym celu do pojemnika zawierajacego 150 kg wodnego ekstraktu o stezeniu 6,9% suchej masy 1 temperaturze 1j0°—(20°C wlewa sie 300 1 alkoholu etylowego o mocy ftStt, calosc poddaje sie doklad¬ nemu wymieszaniu, az do calkowitego wytracenia hydrokoloidu, Q do chwili uzyskania klarownego roztworu alkoholowego nad wytraconym osadem.Osad ten poddaje sie filtracji na prasach filtra¬ cyjnych lub na wirówkach. Otrzymany produkt 10 ^ 35 40 suszy sie metoda czesciowej fluidyzacji w suszar¬ ce mechanicznej z poduszka powietrzna luib su¬ szarce fluidalnej z cylindryczna komora suszenia.Temperatura powietrza nawiewnego wyaiosi 66°C proces suszenia trwa 15 min. Suszenie mozna pro¬ wadzic równiez w temperaturze niaszej np* 20°C, ale w tym wypadku czas suszenia wynosi 3 go¬ dziny. Wysuszony i ochlodzony do temperatury 20°C produkt rozdrabnia sie na mlynku uzyskujac granulat o srednicy 0,25 mm.Otrzymuje sie czysty hydrokoloid — heteropoli- sacharyd Do tak otrzymanego hydrokoloidu prze¬ znaczonego jako stabilizator do produkcji np. de¬ serów mrozonych dodaje sie sacharoze luib gluko¬ ze w proporcji 1:1 i dokladnie miesza.Otrzymywanie naturalnych hydrokoloidów z na¬ sion lnu, wytloków lnianych lub sruty lnianej poekstrakcyjnej sposobem wedlug wynalazku za¬ pewnia otrzymanie substancji stabilizujacej nada¬ jacej sie do stosowania w przemysle spozywczym w produktach zawierajacych mleko, cukry i tlusz¬ cze a w szczególnosci przy produkcji mrozonych deserów np. lodów czy majonezów, koncentratów itp.Zastrzezenie patentowe Sposób otrzymywania naturalnych hydrokoloidów z nasion lnu, wytloków lnianych lub sruty lnianej poekstrakcyjnej przez ekstrakcje surowców ros¬ linnych woda i wytracenie alkoholem, znamienny tym, ze nasiona lnu, wytloki lniane lub srute lnia¬ na poekstrakcyjna zalewa sie woda -pasteryzowa¬ na o temperaturze 8S°—#*°e, w ilosci potrzebnej do uzyskania wodnego ekstraktu £)nzu o zawar¬ tosci 2%—6,5% suchej masy na okres co najmniej 1,9 godziny, a nastepnie po odezielaaiu efcs&s&tu sluzu od czesci stalych i •czyszczeniu gp np. prze* filtracje dodaje sie do niego w temperaturze- L0°— 20°C alkohol etylowy w ilosci oiezfcedaej do cal¬ kowitego wytracenia hydcakeMdów w pastaci osadu, który oddziela sie od rortwawu macierzy¬ stego i suszy w warunkach czesciowej fliiidyzactf w temperaturze nie przekraczajacej TO°C, po czym wysuszony produkt ochladza ria de temperatury okolo 20^ i poddaje granulacji.PZGraf. Koszalin A-2118 80 A-4 Cena 100 xl PL