Przedmiotem wynalazku jest podajnik narzedzi obrotowych z gniazdem posrednim majacy zastosowa¬ nie w centrach obróbkowych.Znane sa rózne rozwiazania podajników narzedzi obrotowych z gniazdem posrednim w centrach obróbkowych, a sposoby rozwiazania gniazda posredniego sluzacego wymianie narzedzi miedzy magazynem narzedzi a podajnikiem, oraz podajnika narzedzi sluzacego wymianie narzedzi miedzy gniazdem posrednim i wrzecionem obrabiarki sa uzaleznione od rozwiazania oprawki narzedziowej.W znanych centrach obróbkowych z gniazdami posrednimi dla wymiany narzedzi kosjitcnyjest gazd wrzeciennika do pozycji wymiany w dwóch wspólrzednych, wzglednie w jednej wspólrzednej, akprzytakim rozwiazaniu magazyn umieszczonyjest na jednym z zespolów obrabiarki. Takierozwiazania wydluzajaczas wymiany narzedzia tub niekorzystnie wplywaja na sztywnosc zespolu obrabiarki, na której umieszczonyjest magazyn narzedzi.Istota wynalazku polega na tym, ze korpus podajnika przesuwnyjest na dwóch prowadnicach okraglych nad plyta gniazda posredniego przesuwnego na trzeciej prowadnicy okraglej ijednej z dwóch wymienionych wyzej prowadnic okraglych, przy czym podajnik wyposazonyjest w wymienne chwytaki narzedziaosadzony kazdy na dwóch kolkach w lapach uzbrojonych w zebatke oraz zapadke wspólpracujaca ze sworzniem dla zapewnienia podajnikowi pozycji wyczekiwania, natomiast gniazdo posrednie montowanenaplycie wyposa¬ zone jest w sanki ze szczekami rozwieranymi sprezyna, a zamykanymi plaskimi plaszczyznami osi obracanej wahliwym ramieniem od dzwigni. Cylindry napedowe gniazda posredniego — cylinder do przesuwu sanek i cylinder do zamykania szczek, umieszczone sa nieruchomo na podstawie. Sanki wyposazone sa w bolec, którego tulejka wchodzi w wyciecie tych sanek dla blokowania ich nieruchomo poza pozycje wymiany. Na plycie zainstalowany jest dlawik przeplywu oleju dla zwalniania predkosci przesuwu plyty przeddojsciem do korpusu podajnika.W podajniku narzedzi wedlug wynalazku magazyn narzedzi oraz gniazdo posrednie umieszczone sa obok obrabiarki, natomiast dla wymiany narzedzia konieczny jest zjazd wrzeciennika wraz ze stojakiem tylko w jednej wspólrzednej „Z", co eliminuje wady wystepujace w dotychczasowych rozwiazaniach.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przekrojach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok z przodu na centrum obróbkowe poziome z podajnikiem narzedzi oraz gniazdem posrednim, fig. 2 — widok z przodu na podajnik, fig. 3 — os obrotu podajnika w przekroju wedlug A-A na fig. 2, fig. 4 — przekrój poprzeczny zebatki do obrotu podajnika wedlug B-B na fig. 3, fig. 5 — przekrój osiowy cylindra do wysuwu szczek podajnika wedlug C-C na fig. 3 fig. 6 — przekrój osiowy cylindra do2 121034 obrotu podajnika wedlug E-E na fig. 3, fig. 7—przekrój osiowy prowadzacych tulei kulkowych wedlug G-G na fig. 3, fig. 8 — przekrój poprzeczny osi obrotu podajnika z widocznym elementem pozwalajacym na utrzymanie ramion podajnika w pozycji pionowej wedlug H-H na fig. 3, fig. 9 — przekrój ramienia podajnika z widokiem na zebatki do wysuwu szczek wedlug D-D na fig. 3, fig. 10 — widok z przodu na gniazdo posrednie, fig. 11 — widok z góry na gniazdo posrednie wedlug F-F, na fig. 10, fig. 12 — przekrój osiowy prowadzacych tulei kulkowych oraz cylindra do wysuwu gniazda posredniego wedlugJ-J, na fig. 11, fig. 13 — przekrój poprzeczny przez prowadnice gniazda posredniego oraz przekrój osiowy cylindra do otwierania i zamykania szczek gniazda wedlug K-K na fig. 12, fig. 14 — przekrój przez dlawik przeplywu oleju wedlug L-L na fig. 11, a fig. 15 — przekrój wedlug M-M na fig. 14.Podajnik wedlug wynalazku (fig. 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9) usytuowany jest tak wzgledem wrzeciennika obrabiarki, zejego os obrotu lezyzawsze wjednej plaszczyznie z osiawrzeciona. Jest on odciazony cylindrem hydraulicznym i ciagle zabierany przez listwe stalowa zamocowana na wrzecienniku, dzieki której wrzecien- nik wraz ze stojakiem wykonujac przesuwy w osi „Z" stale utrzymuje os podajnika w tej samej plaszczyznie wzgledem wrzeciennika. Dla zmniejszenia oporów ruchu oraz dokladnego polozenia wzgledem wrzeciona i gniazda posredniego podajnik prowadzony jest w tulejach kulkowych.Gniazdo posrednie wedlug wynalazku (fig. 10, 11, 12,13) wykonuje ruchy w kierunku do magazynu i od magazynu z mozliwoscia otwierania i zamykania szczek w celu oddawania i zabierania narzedzi oraz ruch w kierunku do góry i do dolu w celu wymiany narzedzi przez podajnik z gniazda posredniego do wrzeciona i odwrotnie. Gniazdo posrednie jak podajnik prowadzone jest na tulejach kulkowych.Podajnik narzedzi obrotowych wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacych podstawowych zespolów: korpusu podajnika 1 z umieszczonymi w nim tulejami kulkowymi 2, przesuwajacego sie na dwóch prowadni¬ cach okraglych 3 zamocowanych na dole w korpusie prowadnic 4 a u góry wplycie S wiazacej te prowadnice.W korpusie 1 osadzone sa lozyska kulkowe f i lozysko slizgowe 7, w których przesuwa sie osiowo i obraca os podajnika I zwiazana z obsada lap 9.Dla utrzymywania osi podajnika t w jednej plaszczyznie z osia wrzeciona, sluza zamontowane w korpusie podajnika 1 rolki li wspólpracujace w calym zakresie przesuwu podajnika z prowadnica 11 zamocowana w korpusie wrzeciennika 11 W srodkowej czesci osi podajnika I zamocowanyjest zderzak 13 dzialajacy na mikrolaczniki 14 i 1S odpowiednio przy wsunietym i wysunietym podajniku. Do wysuwu podajnika sluzy cylinder hydrauliczny li, którego tloczysko polaczone jest z jarzmem 17 zamocowanym w tylnej czesci osi podajnika I i ulozyskowanym w lozysku It w celu umozliwienia obrotu osi podajnika I. Do obrotu podajnika sluzy cylinder hydrauliczny 19, którego tlok 24 na pewnej dlugosci ma nacieta zebatke 21 wspólpracujaca z szerokim kolem zebatym 22 nacietym na osi podajnika S. Do utrzymywania podajnika w pozycji wyczekiwania sluzy zapadka 23, o która opiera sie sworzen 24 zamocowany w obsadzie lap 9; dla potwierdzenia tej pozycji sluzy mikrolacznik 25.Skrajne polozenia zebatki odpowiadaja obrotowi obsady fcp 9 podajnika o 90° w prawo i z tego polozenia o 180° w lewo. W obsadzie lap 9 umieszczone sa lapy 28 które w jednym koncu zaopatrzone sa w latwo wymienne sprezynujace chwytaki narzedzia 29, w drugim koncu natomiast posiadaja naciete zebatki 31 zazebiajace sie zluzno obracajacym sienaosi podajnika Skolem zebatym posrednim 31. Chwytaki narzedzia 29 osadzone sa na dwóch kolkach 71 w lapach 28. Do wysuwu lap 2Swraz z chwytakami 29 sluzy cylinder 32, na którego tloku 33 zamocowany jest zabierak 34polaczony z lapa 21. Ruch jednej z lap przenoszonyjest na druga lape przez posrednie kolo zebate 31. Podajnik jest odciazony cylindrem 37. Gniazdo posrednie do narzedzi obrotowych wedlug wynalazku sklada sie z nastepujacych podstawowych zespolów: korpusu prowadnic 4 zamocowanego na podstawie 31, prowadnicy gniazda posredniego 39 zamocowanej jednym koncem w korpusie prowadnic 4,drugim koncem natomiast w plycie 5, specjalnej plyty 49 zumieszczonymi w niej tulejami kulkowymi 41, sanek 42, w których zamocowane sa szczeki gniazda 43i 44z wykonanym w nich stozkowym otworem.Dla utrzymania równoleglosci osi tego stozkowego otworu w plaszczyznie równoleglej do osi podajnika i osi wrzeciona sluza rolki 45umieszczone w plycie 40 stykajace sie na prowadnicy 3. Obie szczeki gniazda 43 i 44 osadzone sa przegubowo na osi 44. Os 47wahliwego ramienia 41 swa plaska czescia umozliwia zamykanie szczek gniazda 43 i 44, a sprezyna 59 powoduje ich otwieranie, przy czym otwieranie i zamykanie szczek gniazda mozliwe jest tylko w pozycji wysunietej, koniecznej dla oddawania i pobierania narzedzia z magazynu. W pozycji wyczekiwania szczeki gniazda sa zawsze zamkniete. Dla realizacji tych dwóch polozen sluzy cylinder 53, którego pokrywa 54 stanowi zabierak wprowadzony do kanalku we wsporniku 42 przesuwajacego sie na prowadnicach 51 i 52.Dla otwierania i zamykania szczek gniazda sluzy cylinder 55, którego tloczysko 56 styka sie z dzwignia 57 zamocowany przegubowo we wsporniku 58 stykajaca sie z kolei z wahliwym ramieniem 48 przez lozysko 49. Najnizsze polozenie szczek gniazda posredniego osiagane jest przez cylinder 59, natomiast kazde121934 3 polozenie wymiany narzedzi przez podajnik cylindrem 60. W momencie dojazdu szczek gniazda do pozycji wymiany jak równiez do pozycji najnizszej predkosc ruchu zostaje calkowicie wyhamowana przez dlawiki przeplywu oleju 61. Dzialanie jego polega na stopniowym przesuwaniu tloczka 62 przymykajacego swoja krawedzia doplyw oleju do cylindra, az do calkowitego zamkniecia. Zawór zwrotny kulkowy 63 umozliwia szybki start szczek gniazda z pozycji najnizszej w pozycji wymiany.Przed wypadnieciem narzedzia z otworu stozkowego w szczekach gniazda oraz umozliwieniem jego wymiany przez podajnik sluzy wahliwa dzwignia 64 z zamocowana na jej koncu zapadka 69wychylajaca sie wokól osi 66 dzieki sprezynie 67. Dla zachowania stale* odleglosci osi stozkowego otworu w sionkach gniazda wzgledem osi obrotu podajnika tw kazdej pozycji wymiany, sluzy trzpien 61z tulejka blokujaca 69 wprowadzana do gniazda we wsporniku 42 sprezyna 71 Blokada ta dziala w momencie kazdorazowego startu gniazda posredniego do pozycji wymiany.Dzialanie podajnika narzedzi obrotowych i gniazda posredniego w czasie cyklu wymiany narzedzijest nastepujace. Po zatrzymaniu sie magazynu z uprzednio wybranym narzedziem do wymiany,do cylindrów 53 i SS podane jest cisnienie hydrauliczne, powodujace wysuw szczek gniazda 43 i 44 z jednoczesnym ich otwarciem. Otwarcie szczek mozliwejest dzieki sprezynie 90,która rozpierajac szczeki gniazda powoduje ich obrót wokól osi 46. Konce szczek gniazda 43 i 44 naciskajac na plaska czesc osi 47 powoduja opadniecie polaczonej z nia dzwigini 41. Nastepnie podane cisnienie na przeciwna strone tloka 56 w cylindrze 99 powoduje jego przemieszczenie w górne polozenie, podnoszac wabliwa dzwignie 97, któraprzez lozysko 49 podnosi dzwignie 41 obracajac os 47, a tym samym zamykajac szczeki 43 i 44 obejmujace chwyt stozkowy narzedzia w magazynie. Nastepnie cisnienie hydrauliczne podane do przeciwnej komory cyiiodm 53powo¬ duje cofniecie szczek gniazda z narzedziem do pozycji wyczekiwania. Po zadaniu funkcji .wymiany narze¬ dzia4' nastepuje zjazd wrzeciennika z podajnikiem w osi „Z" do pozycji wymiany przy jednoczesnym ruchu szczek gniazda posredniego z narzedziem do tej pozycji. Ruch gniazda do pozycji wymiany wywolanyjest przez cisnienie hydrauliczne podane do cylindra 6t, w koncowej fazie ruchu gniazda nastepuje stopniowe wciskanie tloczka 62 dlawika przeplywu deju 61 powodzjacego lagodny dojazdgniazda do pozycji wymiany.Nastepnie cisnienie hydrauliczne w cylindrze 19powoduje obrót podajnika o 90° w prawo co powoduje, ze lapy podajnika 21 ze sprezynujacymi szczekami znajduja sie odpowiednio w poblizu narzedzi we wrzecionie w gniezdzie posrednim.W dalszej kolejnosci nastepuje wysuw lap podajnika 21 cylindrem 32 i sprezyste szczeki 29 chwytaja narzedzia we wrzecionie i w gniezdzie posrednim, po czym nastepuje wyjscie narzedzi z gniazda i wrzeciona cylindrem 16. Nastepnie dla zabezpieczenia narzedzi przed wypadnieciem podczas kolejnego obrotu podaj¬ nika lapy 21 z narzedziami w szczekach zostajawsunietecylindrem31 Obrót podajnika z narzedziami o 180° w lewo wykonany jest cylindrem 19. Po kolejnym wysunieciu lap 21cylindrem 32 nastepuje schowanie lap i sprowadzenie podajnika do pozycji wyczekiwania cylindrem 9 i 16. W tym momencie centrum moze rozpoczac kolejna obróbke, natomiast narzedzie w gniezdzie zostaje odeslane do odpowiedniego gniazda w magazynie, po czym nastepuje wybór kolejnego narzedzia w magazynie, pobranie jego przez gniazdo posrednie i przeniesienie w pozycje wyczekiwania. Wszystkie kolejne fazy cyklu sygnalizwoane sa odpowied¬ nio raikrolacznikami.Zastrzezenia patentowe 1. Podajnik narzedzi obrotowych z gniazdemposrednimusytuowany niezaleznie pomiedzy obrabiarkai magazynem narzedzi, znamienny tym, ze korpus podajnika (1) przesuwny jest na dwóch prowadnicach okraglych (3) nad plyta (49) gniazda posredniego przesuwnego na trzeciej prowadnicy okraglej (39) i prowadnicy (3), przy czym podajnik wyposazonyjest w wymienne chwytaki narzedzia (29) osadzony kazdy na dwóch kolkach (71) w lapach (21) uzbrojonych w zebatke (30) oraz zapadke (23) wspólpracujaca ze sworzniem (24) dla zapewnienia podajnikowi pozycji wyczekiwania, natomiast gniazdo posrednie monto¬ wane na plycie (40) wyposazone jest w sanki (42) ze szczekami (43) i (44) rozwieranymi sprezyna (90), a zamykanymi plaskimi plaszczyznami osi (47) obracanej wahliwym ramieniem (40) od dzwigni (97). 2. Podajnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym* ze cylindry napedowe gniazda posredniego—cylinder (93) do przesuwu sanek (42) i cylinder (99) do zamykania szczek (43) i (44) umieszczone sa nieruchomo w podstawie (31). 3. Podajnik wedlug zastrz. 1, znanrieany tym, ze sanki (42) wyposazone sa w bolec (61), którego tulejka (69) wchodzi w wyciecie tych sanek (42) dla blokowania ich nieruchomo poza pozycja wymiany. 4. Podajnik wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze na plycie (40) zainstalowanyjest dlawik przeplywu oleju (61) dla zwalniania predkosci przesuwu plyty (40) przed dojsciem do korpusu podajnika (1).121134 \2 F=r—*~ tO.fi R/ z7^ FiQ 4.121034 fn 36 -* Fio.5 t r Fiq. 6.121934 Fio.7.121034 fio 9 ii/ -u LSy .45 fio '0.121034 «\y p-j fl l&daiHdL, ^ , ,;...,, .yffi5"^ 4 M.^i. 1, ,,,.,, 1 Hn ii. li Ii ''i^"' " " " ' V' *' J****"*' '' ''' J1 / , hjtj;-, y., »„ jhp~,.» -.yW)^; ¦;jvVWy//// /M\'W//////, A .i \ 33 K| ^3 fi'9- 12121034 fio fi Hi) <4 FttjlS Pracownia l, Ona lOfl/l PL