Przedmiotem wynalazku jest pulapka na owady, zwlasz¬ cza dla tepienia szkodliwych korowców Ips typographus.Na skutek wysuszenia oslabiony las swierkowy stanowi nowe i rozlegle obszary zerowania dla szkodnika Ips typo¬ graphus. Owady te wystepuja w znacznej ilosci w lasach swierkowych calej poludniowej Norwegii i stwarzaja bardzo duze zagrozenie, ze w nadchodzacych latach bedzie mialo miejsce przerzucenie sie tych szkodników na obszary starego drzewostanu swierkowego. Dlatego tezjak najwiek¬ szego znaczenia nabiera koniecznosc celowego i systema¬ tycznego zwalczania szkodnika Ips typographus.Okazalo sie, ze ten rodzaj owadów wydziela okreslona won, kiedy owad znajduje korzystny obszar dla zerowania, np. oslabione na skutek wyschniecia drzewa swierkowe.Udalo sie przeprowadzic synteze tej substancji zapachowej.Jest ona wytwarzana pod nazwa Feromon. Substancje taka stosuje sie w polaczeniu ze stosowaniem pulapek na owady.Znane sa pulapki na owady — na przyklad z norweskiego opisu patentowego nr 85 185 —które skladaja sie z korpusu o ksztalcie rurowym, posiadajacego duza ilosc otworów, umozliwiajacych przedostawanie sie do wnetrza korpusu owadów, z pojemnika zbiorczego na owady umieszczonego na jednym koncu pulapki i pokrywy umieszczonej na dru¬ gim koncu pulapki oraz zawieraja substancje, która stanowi przynete dla owadów.Celem wynalazku jest udoskonalenie znanych juz pu¬ lapek na owady powyzszego rodzaju.Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku rurowy kor¬ pus jest wyposazony w wystajace promieniowo na zewnatrz 15 20 25 30 wystepy, przy czym pomiedzy tymi wystepami znajduja sie otwory. Korzystna postac wykonania wedlug wynalazku wyróznia sie tym, ze wystepy te sa biegnacymi wokól korpusu pierscieniowo lub po linii srubowej kolnierzami.Korzystnie otwory sa umieszczone w poblizu górnej po¬ wierzchni wystepów. Korzystnie zewnetrzna powierzchnia korpusu rurowego jest szorstka. Dalsza korzysc uzyskuje sie dzieki temu, ze równiez i wewnetrzna powierzchnia korpusu rurowego jest szorstka, a co njmniej jest ona szor¬ stka na obszarze otaczajacym kazdy z otworów.Zgodnie z korzystnym przykladem wykonania wynalazku otwory maja srednice od 2 do 3 mm. Korpusy rurowe pulapek wedlug wynalazku maja korzystnie dlugosc od 1 do 2 mm i maja od zewnatrz kolor ciemny, przykladowo sa czarne.Byly juz robione próby z pulapkami charakteryzujacymi sie powyzszymi cechami, a uzyskane wyniki okazaly sie doskonale w porównaniu z badaniami pulapek o innej konstrukcji. Pulapke mocowano pionowo na slupku i umie¬ szczano na wyrebie w lesie na wysokosci okolo 1/2 do 1 m nad ziemia. Zapach Wydzielany przez substancje przywa¬ biajaca Feromon, umieszczona w korpusie rurowym, zwabial owady, które przedostawaly sie przez otwory do wnetrza pulapki. W tego rodzaju pulapki Wedlug wynalaz¬ ku zostalo zlapane w okresie 14-to dniowym na przelomie maja i czerwca 1978 r. okolo 20 000 sztuk owadów. Przy¬ czyne tych dobrych wyników chwytania owadów stanowi to, ze istniejace wystepy, to znaczy kolnierze, stanowia ko¬ rzystne miejsca dla siadania na nich owadów. Owady 120 629120-629 szukaja wtedy w sposób naturalny otworów, przez które moglyby one przedostac sie do wnetrza korpusu. Otwory takie owady znajduja na dnie, pomiedzy wystepami. Rów¬ niez okazalo sie istotnym, aby otwory te byly usytuowane blisko górnej powierzchni wystepów. Owady siadaja na wystepach i wpelzaja do wnetrzakorpusu pulapki, zwabione zapachem substancji, której won wydobywa sie przez ot¬ wory. Przy tym jest waznym, aby otwory byly usytuowane bezposrednio tuz obok górnej powierzchni wystepów, tak aby owady nie musialy pelznac w góre na pionowym odcinku pomiedzy wystepami.Ciemny kolor korpusu rurowego powoduje wzrost tem- rperatury we wnetrzu korpusu rurowego. Parowanie sub¬ stancji przywabiajacej wzrasta wraz ze wzrostem tempera- ; tury i jest szczególnie intensywne w okresach cieplych, . kiedy to owady fruwaja. Szorstka powierzchnia ma za za- ¦ danie przyczynic sie do togo, aby owady—jesli sa one *-V «tankprzepetq\ac przez otwór — mogly wsunac swoje czulki w otwór dla zorientowania sie w warunkach panu¬ jacych wewnatrz. Jeslt powierzchnia wewnetrzna korpusu rurowego jest zbyt gladka, to owady cofaja sie i wypelzaja na zewnatrz. Tak wiec zwiekszenie szorstkosci powierzchni wewnetrznej korpusu rurowego, przynajmniej w obszarze wokól otworów—jest korzystne. Z poprzednich prób wynika równiez, ze korpusy rurowe o stosunkowo wiekszej dlugosci sa bardziej skuteczno od korpusów rurowych o mniejszych dlugosciach.Wyniki chwytania owadów w odniesieniu do metra biezacego dlugosci korpusu okazaly sie najlepsze w przy¬ padku korpusów rurowych o dlugosciach od Vii do 2 m.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykla¬ dzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pulapke na owady wedlug wynalazku pokazana w przekroju oraz szczegól pulapki pokazany w znacznym powiekszeniu; fig. 2 — szczegól dolnej czesci pulapki, w przekroju.Pulapka sklada sie z korpusu rurowego 1 posiadajacego promieniowo wystajace wystepy 2. W sciance korpusu rurowego 1 —pomiedzy wystepami 2 — znajduje sie duza ilosc otworów 3.W pulapce na owady otwory 3 sa umieszczone blisko górnej powierzchni wystepów 2, zas korpus rurowy 1 posiada szorstka zewnetrzna powierzchnie, przy czym wewnetrzna powierzchnia korpusu rurowego 1 jest równiez szorstka, co najmniej w obszarze otaczajacym kazdy z otworów 3, które maja srednice od 2 do 3 mm, a korpus rurowy 1 ma dlugosc od 1 do 2 m.Pulapka na owady ma od zewnatrz ciemna barwe, korzy¬ stnie czarna. Na górny koniec korpusu rurowego 1 nasa¬ dzona jest pokrywa 4. Z pokrywy zwisa ladunek substancji przywabiajacej 5 sluzacej do zwabiania owadów. Korpus rurowy 1 konczy sie u dolu w leju 6, który z kolei jest polaczony z pojemnikiem zbiorczym 7 na zlapane owady.Do zlapania owadów na obszarze lasu pulapke mocuje sie na pionowym slupku 8.Korpus rurowy 1 moze byc wyposazony od dolu w gwint, sluzacy do tworzenia polaczenia gwintowanego z tuleja 9, posiadajaca gwint wewnetrzny i umieszczona na stale na górnym, szerszym otworze leja 6. Jesli usytuowane promie¬ niowo na korpusie rurowym wystepy 2 maja ksztalt obie¬ gajacych po linii srubowej kolnierzy, to mozna je dokrecac dla utworzenia polaczenia z gwintem tulei 9. Górna, wolny krawedz leja 6 jest uksztaltowana w postaci usytuowanej skosnie do góry i skierowanej do wewnatrz krawedzi scie¬ tej 10. Nad ta krawedzia scieta, na dolnym koncu korpusu rurowego 1, znajduja sie otwory przepustowe 11. To samo dotyczy dolnego odcinka tulei wzglednie zlaczki rurowej 9, w której przewidziane sa równiez otwory przepustowe 12.Celem otworów jest chwytanie i odprowadzanie wody, która na przyklad wskutek skraplania moze sie zbierac na i wewnetrznej stronie korpusu rurowego, tak aby nie dosta¬ wala sie ona do pojemnika zbiorczego 7. w przeciwnym bowiem przypadku istnialoby niebezpieczenstwo, ze po¬ jemnik ten napelnia sie stopniowo woda, co spowodowaloby zaprzestanie funkcjonowania pulapki. 10 Na szpiczastym koncu 13 leja znajduje sie równiez umieszczona na stale gwintowana zlaczka rurowa 14, posiadajaca gwint wewnetrzny. Ten gwint wewnetrzny jest wkrecany w gwint zewnetrzny, znajdujacy sie na szyjce 15 pojemnika zbiorczego 7, a otwór leja 6 znajdujacy 15 sie na jego wierzcholku 16 ma srednice o wielkosci co najmniej 15 mm. Sam wierzcholek 16 leja 6 jest wpusz¬ czony nieco w pojemnik zbiorczy 7, korzystnie na glebo¬ kosc 10 do 15 mm, aby owady mogjy z latwoscia wpadac do pojemnika, lecz nie mogly sie wydostawac tak latwo 20 z niego na zewnatrz.Okazuje sie, ze owady, gdy dostana sie przez otwór do pulapki, traca równowage i spadaja w glab korpusu rurowego. Poniewaz owady potrzebuja pewnego czasu dla rozpostarcia skrzydelek, wpadaja one do pojemnika zbior- 25 czego 7. Stosunkowo nie najlepsza lotnosc tych owadów powoduje, ze nie sa one w stanie wzlatywac ponownie do góry. Oprócz tego stosunkowo ciasna przestrzen na odcinku wierzcholka 16 zapobiega wydostawaniu sie owa¬ dów z pojemnika 7, jesli nawet sa one w stanie próbowac so latac.Zakres wynalazku nie ogranicza sie do postaci wykonania pokazanej na rysunku i opisanej powyzej, lecz moze obej¬ mowac rozmaite odmiany wykonania w ramach zalaczo¬ nych zastrzezen. 35 W korzystnych przykladach wykonania wynalazku zbiornikskroplin (krawedz scieta 10) moze byc umieszczony wyzej, bardziej na górze lub tez nizej, bardziej w dole, przykladowo na dolnym koncu leja, nad gwintowana zlaczka rurowa 14. 40 Zastrzezenia patentowe 1. Pulapka na owady, zwlaszcza dla tepienia szkodliwych korowców Ips typographus, majaca korpus o ksztalcie rurowym wyposazony w duza ilosc otworów, umozliwia- « jacych przedostawanie sie do wnetrza korpusu owadów, pojemnik zbiorczy na owady umieszczony na jednym koncu urzadzenia, pokrywe umieszczona na drugim jego koncu, zawierajaca substancje, stanowiaca przynete dla owadów, znamienna tym, ze korpus rurowy (l)jest wyposazony w so wystajace promieniowo na zewnatrz wystepy (2), a po¬ miedzy tymi wystepami (2) znajduja sie otwory (3). 2. Pulapka naowady wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wystepy sa utworzone przez kolnierze (2) obiegajace korpus wokolo pierscieniowo lub po linii srubowej. 3. Pulapka na owady wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze otwory (3) sa umieszczone blisko górnej powierz¬ chni wystepów (2). 4. Pulapka na owady wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze korpus rurowy (1) posiada szorstka zewnetrzna powierzchnie. 5. Pulapka na owady wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze równiez i wewnetrzna powierzchnia korpusu rurowego (1) jest szorstka, co najmniej w obszarze otaczajacym u kazdy z otworów (3). 55 60120 629 6. Pulapka na owady wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze otwory (3) maja srednice od 2 do 3 mm. 7. Pulapka na owady Wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze korpus rurowy (1) ma dlugosc od 1 do 2 m. 8. Pulapka na owady wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ma od zewnatrz ciemna barwe, korzystnie czarna. 9. Pulapka na owady wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze na dolnym koncu korpusu rurowego (1) znajduje sie lej (6), zamocowany swoim wiekszym otworem na kor¬ pusie rurowym (1), przy czym pojemnik zbiorczy (7) umieszczony na szpiczastym koncu (13) leja (6) jest umo¬ cowany w taki sposób, ze wierzcholek (16) leja (6) wpusz¬ czony jest nieco w pojemnik zbiorczy (7). 10. Pulapka na owady wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze na dolnym koncu korpusu rurowego (1) znajduje 10 15 sie wewnetrzny zbiornik skroplin, majac ksztalt pierscie¬ niowej, obiegajacej korpus wokól krawedzi scietej (10), usytuowanej jako wznoszaca sie ukosnie w góre, przy czym na górnej stronie tej krawedzi scietej (10) znajduja sie otwory przepustowe (11) przechodzace przez scianke korpusu rurowego. 11. Pulapka na owady wedlug zastrz. 10, znamienna tym, ze krawedz scieta (10) jest usytuowana na górnej, wolnej krawedzi leja (6). 12. Pulapka na owady wedlug zastrz. 11, znamienna tym, ze otwór leja (6) znajdujacy sie na jego wierzcholku (16) ma srednice o wielkosci co najmniej 15 mm. 13. Pulapka na owady wedlug zastrz. 12, znamienna tym, ze wierzcholek (16) leja (6) wchodzi w pojemnik zbiorczy (7) na glebokosc od 10 do 15 mm.Figi.120 629 IW ,v-12 15—| W[=^-it £—13 —% ¦5-10 mm min.l5mm Fig.2.LDD Z-d 2, Z. 470/1400/83, n. 100+20 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL