Pierwszenstwo: 6 listopada 1919 r. (St. Zj. Am.).Przedmiot niniejszego wynalazku stanowi sposób i maszyne do wyrobu zamknietych w sobie i wyrobionych przez kilkakrotne skre¬ cenie z jednego kawalka drutu pierscienio¬ wych kabli, jakich sie uzywa w celu wzmoc¬ nienia obreczy kól samochodowych i w któ¬ rych jeden skret tworzy rdzen czyli dusze, podczas gdy inne skrety ulozone sa srubowo okolo tej duszy, przyczem srubowe warstwy poszczególnych skretów leza obok siebie, a konce kawalka drutu tworza dusze, pomiedzy nimi zas lezaca czesc drutu tworzy skret sru¬ bowy. Maszyna umozliwia wyrób takich pier¬ scieniowych czyli kolowych kjabli, których dotad nie uzywanq tylko dlatego, ze ich wy¬ rób byl bardzo kosztowny.Maszyna, w mysl wynalazku, posiada dysze o srubowato uksztaltowanym otworze i przy¬ rzad doprowadzajacy, który wytlacza drut przez te dysze, jako tez urzadzenie, obraca¬ jace te dysze wokolo linji srodkowej wyra¬ bianego kabla. Skoro, dysza sie obraca, a przyrzad, doprowadzajacy drut, znajduje sie w ruchu, to drut ten zostaje przecisniety przez srubowaty otwór w dyszy, otrzymuje zatem ksztalt srubowaty, a równoczesnie drut ten zostaje ulozony srubowato okolo wyra¬ bianego kabla. Jezeli dysza jest w ten sposób dobrana, ze ulozenie srubowe przepedzanego przez nia drutu ma odpowiedni krok, to kroki srubowe drugiego nawinietego na kabel zwoju ukladaja sie obok kroków pierwszego zwoju, a po nawinieciu szesciu takich srubowych zwo¬ jów ieza kroki srubowe tak obok siebie, ze tworza wokolo calego kabla zupelna oslone, zamykajaca w sobie dusze.Po ukonczeniu'nawijania srubowego przy wyrobie kabla tego rodzaju koniecznem jestzastosowanie kawalka prostego drutu do uzu¬ pelnienia duszy kabla. W tym celu jest jednak waznem to, aby mozna bylo wziac drut ze srubowatej dyszy; jest to wtedy mozebnem, jezeli sie dysza przestanie obracac wokolo srodkowej linji kabla, a drut zostanie przy¬ trzymany, aby sie nie skrecal w kierunku swego obwodu, co dzieje sie przez jego pola¬ czenie z wyrobiona juz czescia kabla. Daje to moznosc samoczynnego zmieniania dopro¬ wadzania srubowatego drutu w doprowadza¬ nie prostego drutu przy pomocy dyszy i nie wstrzymujac biegu maszyny. To zas stanowi znaczne uproszczenie, przyspiesza i czyni tan¬ szym wyrób takich kabli.Jedna droga, do zastosowania tego upro¬ szczonego sposobu wyrobu, prowadzi przez uzycie dwóch wspólsrodkowych i niezaleznie od siebie obracanych czólenek, z których jed¬ no ma dysze i przyrzad, przeciskajacy drut przez nia, drugie zas ma urzadzenie napedne, które puszcza w ruch walce doprowadzajace.Mechanizm '.taki musi uskuteczniac równo¬ czesny obrót obu czólenek z róznemi szybko¬ sciami, aby z jednej strony przecisnac drut przez dysze, z drugiej zas strony, aby rów¬ noczesnie obracac dysze okolo osi wyrabia¬ nego wlasnie kabla, a nastepnie musi tu znaj¬ dowac sie urzadzenie, sluzace do samoczyn¬ nego wstrzymywania obrotu czólenka z dy¬ sza wtedy, gdy wyznaczona zgóry dlugosc srubowatego drutu zostala juz wyrobiona, a teraz ma sie wytworzyc kawalek prostego drutu, potrzebnego do uzupelnienia duszy ka¬ bla. Stosownie dobiera sie prace maszyny w ten sposób, ze po ukonczeniu jednego okresu .roboczego otrzymuje sie zupelny skret pro¬ stego drutu, który na pewnem . oznaczonem miejscu swego obwodu zostaje oddzielonym, przyczem otrzymana^ w ien sposób czesc sluzy do uzupelnienia duszy, jednego kabla, druga zas czesc jako poczatek duszy nastep¬ nego kabla. Taka maszyna posiada licznik od¬ powiedni do liczenia zwojów srubowych drutu, jakie nalezy nawinac, chcac wyrobic jeden pierscieniowy kabel. Licznik ten jest umie¬ szczony w ten sposób, ze kieruje sprzegla lub podobne urzadzenia, tak, ze te samoczynnie poczynaja dzialac, skoro odpowiednia ilosc kroków srubowych zostala wytworzona i dy¬ sza ma wyrabiac drut prosty, zamiast srubo¬ watego.Na dolaczonych rysunkach uwidocznione jest stosowne wykonanie wynalazku, a mia¬ nowicie fig. 1 przedstawia rzut pionowy ma¬ szyny; fig. 2 — przekrój wedlug linji 2 — 2 na fig. 1; fig. 3 — widok zgóry wzgl. cze¬ sciowy przekrój poziomy przez srodek obu czólenek; fig. 4 i 5 — szczególy w przekroju poziomym; fig. 6 i 7 — szczególy trzymadel kabli okraglych w przekroju poziomym, we¬ dlug linij 6 — 6, wzgl. 7 — \l na fig. 8 i 9; fig. 8 i 9 — szczególy w przekroju pionowym wedlug linij 8 — 8 i 9) — 9 na fig. 6, wzgl. na fig. 7.Na plycie podstawowej 10 osadzona jest ra¬ ma // wraz z lozyskami glównego walu na- pednego 12. Na wale tym osadzone jest kolo zebate 13, znajdujace sie w polaczeniu z ko¬ lem zebatem 14, osadzonem na ulozonym rów¬ niez w ramie // wale z kolem pasowem 15, polaczonem pasem 16 z kolem pasowem 17, na wale motoru 18, który jest umieszczony na plycie podstawowej 10. Na koncu glównego walu 12, po przeciwnej stronie kola zebatego 13, umocowane sa dwa kola zebate 19 i 20, sluzace do napedu dwóch walów 21 i 22, ulo¬ zonych w ramie // i umieszczonych równole¬ gle po obu stronach walu 12. Na wale 21 znaj¬ duje sie luzne kolo zebate 23, polaczone z ko¬ lem zebatem 19; tak samo na wale 22 znajdu¬ je sie luzne kolo zebate 24, polaczone z kolem zebatem 20. Oba te luzno osadzone kola zeba¬ te 23 i 24 moga byc polaczone z nalezacemi do nich walami przy pomocy pózniej opisa¬ nych sprzegiel, tak, ze albo jeden z tych wa¬ lów 21 i 22 albo tez oba moga byc wprawione w obrót przez wal 72, za posrednictwem kól trybowych 19, 20, 23 i 24.Na górnej czesci ramy // umieszczono czesc 25 zawierajaca lozysko, nie zamkniete jednak zupelnie, lecz otwarte od góry, jak przedsta-wiono na fig. 1. Wewnatrz tego lozyska obra¬ ca sie czólenko 26, majace na obwodzie ro¬ wek, w który wstawiony jest pierscien 27 (fig. 3), umocowany srubami 28 na lozysku 25.Na przedniej stronie czólenka 26, znajduje sie na powierzchni zewnetrznej przekladnia ze¬ bata 29, polaczona z kolem zebatem 30, osa- dzonem stale na wale 21, tak, ze przez ten wal zostaje czólenko wprawiane w obrót we¬ wnatrz lozyska 25. Czólenko 26 ma promienio¬ wy otwór 31 (fig. 1), stosownie waski i odpo¬ wiadajacy przestrzeni pomiedzy dwoma zeba¬ mi przenosni. Otwór ten sluzy do wyjmowa¬ nia pierscieniowego kabla, wyrobionego we¬ wnatrz czólenka.Wewnatrz czólenka 26 znajduje sie drugie czólenko 32, posiadajace równiez rowek ob¬ wodowy, w którym lezy pierscien 33, podob¬ niez jak przy tamtem czólenku, przytwierdzo¬ ny srubami do czólenka 26. Po jednej stronie opatrzone jest czólenko 32 kolem zebatem 34, znaj dujacem sie w polaczeniu z kolem 35 na wale 22. Wewnetrzne czólenko 32 posiada równiez promieniowy otwór 36, celem umozli¬ wienia wyjmowania pierscieniowego kabla z wnetrza czólenka. Po obu stronach promienio¬ wego wyciecia 31 zewnetrznego czólenka 26, znajduja sie na jego wewnetrznej scianie wciecia 37 (fig. 1), tak, ze jezeli oba otwory promieniowe 36 i 31 sa blisko siebie, jednak nie dokladnie w jednej iinji, pomimo to mozna wy¬ jac pierscieniowy kabel w ten sposób, ze prze¬ suwa sie go przez promieniowe wyciecie 36 wewnetrznego czólenka, a nastepnie posuwa sie go w przestrzeni 37 tak daleko, az wresz¬ cie mozna go wyjac przez promieniowe wy¬ ciecie 31.Na przedniej stronie zewnetrznego czólenka 26, znajduja sie dwa dzwigary 38 i 39 urza¬ dzenia doprowadzajacego drut, jako tez dysza.Na dzwigarze 38, znajduje sie lozysko krót¬ kiego walu, na którem osadzone jest kolo stozkowe 40 i kolo zebate 41. Kolo stozkowe .40. znaj duje sie zawsze w polaczeniu z kolem stozkowem 42 na zwróconej ku niemu strone wewnetrznego czólenka 32. Polaczone z kolem stozkowem AO kolo zebate 41, znajduje sie w polaczeniu z kolem 43 (fig. 1) na wale 44, leza¬ cym pod srodkiem wewnetrznego czólenka na- poprzek niego. Na fdrugim koncu tego walu 44, osadzone jest kolo srubowe 45, chwytaja¬ ce odpowiednie kolo srubowe 46, polaczone za posrednictwem przenosni 47 z walami dwóch par walców 48, doprowadzajacych drut. Wal¬ ce te chwytaja) miedzy siebie kawalek drutu i przetlaczaja go przez srubowaty otwór dy¬ szy 49, umieszczonej na dzwigarze 39, a przy¬ trzymywanej szczekami zaciskowemi 50, wskutek czego obraca sie ona okolo swej osi i mozna ja nastawic w odpowiednie polozenie, w którem zostaje ona nastepnie przytrzyma¬ na szczekami zaciskowemi 50.Drut, posuwany walcami 48, zostaje scia¬ gany ze zwoju 51, umieszczonego wewnatrz oprawy walcowatej 52, osadzonej na ze- wnetrznem czólenku 26 zapomoca ramienia 53, przymocowanego do przedniej strony czó¬ lenka 26.Sposób dzialania opisanych dotad czesci jest nastepujacy: Kiedy motor 18 biegnie, a kolo zebate 23 i 24 sprzegniete sa z ich walami 21 i 22, wtedy obrót glównego walu 12 wywoluje sie przez ruch walów bocznych 21 i 22, jako tez osadzo¬ nych na nich kól zebatych 30 i 35, znajduja¬ cych sie w polaczeniu z kolami zebatemi ze¬ wnetrznego i wewnetrznego czólenka 26 i 32, wskutek czego zewnetrzne czólenko biegnie wewnatrz lozyska 25, wewnetrzne zas biegnie w zewnetrznem.Stosunek przekladni jest tak dobrany, ze oba czólenka biegna w tym sa¬ mym kierunku jednak wewnetrzne czólenko obraca sie z wieksza szybkoscia, niz ze¬ wnetrzne. Wewnetrzne czólenko wiruje sto¬ sownie z podwójna szybkoscia niz czólenko zewnetrzne. Poniewaz czólenko zewnetrzne obraca sie, wiec dysza 49 bedzie sie obracalo okolo osi czólenka, t. j. okolo utworzonego czesciowo pierscieniowego kabla, lezacego wspólsrodkowo na osi obu czólenek. Poniewaz zewnetrzne czólenko obraca sie w tym celu, aby dysza wykonywala ruch obrotowy, wiec yrównoczesnie bedzie sie takze obracal ze¬ wnetrzny mechanizm do doprowadzania dru¬ tu wraz ze swym napedem i lacznie z kolami zebatemi 40 i 41 i ze zwojem drutu. Równo¬ czesnie takze bedzie jednak i czólenko we¬ wnetrzne 32, biec szybciej niz zewnetrzne, wskutek czego nastapi wzgledny ruch obroto¬ wy obu czólenek Wzgledem siebie. Tenwzgled¬ ny ruch obrotowy obu czólenek wywoluje o- brót kola zebatego 41 okolo swej osi, podczas czego biegnie ono równoczesnie wraz z czó¬ lenkiem zewnetrznem, a ten obrót kola stozko¬ wego 40 wprawia w ruch caly mechanizm do doprowadzania drutu, to znaczy powoduje obrót walców 48, doprowadzajacych drut, a sciagajacych drut ze zwoju 51 i posuwajacych go przez srubowy otwór dyszy. Kiedy te cze¬ sci, w sposób opisany poruszaja sie celem przeprowadzenia drutu przez dysze 49,a przy- tern dysza obraca sie okolo osi czólenek, zo¬ staje drut podczas przechodzenia przez sru¬ bowaty otwór dyszy skrecony czyli zgiety i (jezeli niema zadnego urzadzenia, aby temu przeszkodzic) wychodzi z dyszy w postaci nastepujacych po sobie kroków srubowych.Jezeli sie wstrzyma obrót zewnetrznego czó¬ lenka 26, a tylko wewnetrzne czólenko 32 bedzie sie obracalo, to jak to jest widocznem, walce 48, doprowadzajace drut, takze beda sie obracaly, jednak temu ruchowi doprowa¬ dzania drutu nie towarzyszy juz obrót dyszy, ani Urzadzen do doprowadzania drutu i zwoju drtitu okolo osi czólenek.Na glównym wale napednym osadzony jest mimosród 54 (fig. 4), lezacy wewnatrz wycie¬ cia zapadki 55, slizgajacej sie po zebach na¬ stawnych 56 wielkiego kola liczydla 57, osa¬ dzonego w ramie // na wale 58. Aby zapo¬ biec zbytniemu skreceniu sie kola 57 wsku¬ tek jego bezwladnosci, podczas kiedy je za¬ padka wprawia w ruch, przylega jedna po¬ wierzchnia jego do poduszek na ramie 11, a nastepnie samo kolo ma wielka piaste, styka¬ jaca sie z podkladka 59 z materjalu wlókni¬ stego. Tarcze te przyciska do przedniej po¬ wierzchni piasty kola plyta metalowa 60 i nasrubek 61, nakrecony na koniec walu 58, opatrzonego gwintem. Do kola nastawnego 56 przylega wieniec zebaty 62, znajdujacy sie w polaczeniu z kolem 63 (fig. l), osadzo- nem na wale, ulozonym w ramie // i opatrzo¬ nym kolem recznem 64. Przez pokrecenie tern recznem kolem mozna dowolnie zmieniac polozenie wielkiego kola liczydlowego 57.Na powierzchni kola 57 moga znajdowac sie powierzchnie nabiegowe 65, odpowiadajace róznym polozeniom nastawiania. Konce kaz¬ dej z tych powierzchni nabiegowych sa, jak widac na fig. 3 i 4, klinowato zaostrzone, po¬ wierzchnie zas same moga byc podzielone na kilka czesci, tak, ze dlugosc tych po¬ wierzchni da sie dowolnie nastawiac.Jak juz wspomniano, sa kola zebate 23 i 24 luzno umieszczone na walach 2/ i 22 i spo¬ rzadzone z jednego kawalka wraz z piasta 66, której przedni koniec, jak to widoczne na fig. 2 i 3, tworzy zeby sprzegla. Kazda z tych czesci sprzeglowych dziala wspólnie z cze¬ scia sprzeglowa 67, osadzona na wale zapo- moaa przetyczki; kazda z tych czesci sprze¬ glowych 67 ma nastepnie rowek ob¬ wodowy, w kórej wchodzi widelkowaty ko¬ niec przyrzadu nastawnego 68. Przyrzad ten 68, sluzacy do wlaczania i rozlaczania sprzegla osadzony jest luzno na trzpieniu 69, wystajacym z boku ramy //. Przyrzad ten 68 zostaje poruszany od ramy wbok, t. j. na lewo na fig. 2, przez sprezyne 70, nawinieta na pret 69 i umieszczona w wycieciu ramy //.Podczas ruchu nazewnatrz zabiera przyrzad 68 czesc sprzeglowa 67 z soba i zlacza w ten sposób jej zeby z zebami sprzeglowemi pia¬ sty 66 kola zebatego 24, a wskutek tego mo¬ cuje kolo zebate 24 na wale 22. Kiedy przy¬ rzad 6S znajduje sie w tern zewnetrznetn po¬ lozeniu lezy jego ramie 71 na drodze jednej z powierzchni nabiegowych 65 na kole 57, a obrót tego kola powoduje zetkniecie sie po¬ wierzchni nabiegowej z ramieniem 71 i poru¬ sza przyrzad nastawny 68, wbrew dzialaniu sprezyny 70 w ten sposób, ze obie czesci sprzeglowe rozlaczaja sie, a naped walu 22 — 4 ' —przez kola zebate 20 i 2{4 ustaje. Takaz sama konstrukcja i urzadzenie mechanizmu sprze¬ glowego walu 22 znajduje sie takze na wale 21, uskuteczniajac polaczenie walu tego z ko¬ lem zebatem 2$, napedzanem przez wal glów¬ ny 12. Przyrzad do wlaczania i rozlaczania sprzegla walu 22 jest oznaczony 68, zas przy¬ rzad na wale Al oznaczono 68'. Skoro sie wy¬ laczy sprzeglo walu 21 w celu wstrzymania go, to wal ten powinien w tej chwili prze¬ stac sie obracac.W tym celu mozna np. zastosowac kon¬ strukcje wedlug fig. 5. Sklada sie ona z pre¬ tów 72, wsunietych luzno w otwory ramy 11 tak, ze na konce ich natrafia czesc sprze¬ glowa 67, poruszajac sie na prawo w mysl fig. 2. Przeciwne konce tych pretów zamo¬ cowane sa w metalowej tarczy 73, przylega¬ jacej do plyty pilsniowej 74, po przeciwnej stronie której znajduje sie tarcza metalowa 75, umocowana do kola zebatego 30, napedza¬ jacego zewnetrzne czólenko 26. Skoro^ czesci sprzeglowe walu 21 rozlacza sie, zostaja w ten sposób tarcze 73, 74 i 75, wskutek przesu¬ niecia sie na dlugosc pretów 72 do siebie sci¬ sniete, a mianowicie tak, ze kolo zebate 30 wraz z napedzana nim czescia momentalnie stanie.Wyrabiany yapomoca tej maszyny pier¬ scieniowy kabel uklada sie na trzymadle 76, spoczywajacem na slupach 97 plyty podsta¬ wowej 10. Trzymadlo to jest pierscieniowate i ma mala przerwe we wnetrzu czólenek.Po jednej stronie jest ono stosownie szerokie, zweza sie zas ku tej stronie, gdzie znajduja sie czólenka. Jak wskazuja fig. 8 i 9, ma to trzymadlo po wewnetrznej stronie pionowa sciane 77; na' trzymadle osadzone sa dwie plyty przykrywowe 78 i 79, które obracaja sie okolo punktu 80. Grubosc kazdej z tych plyt zmniejsza sie ku stronie wewnetrznej, jak to wskazuja fig. 8 i 9 przy 81, tak, ze trzy¬ madlo 76, plyty przykrywowe 78 i 79, jako tez wystajace sciany 77 i 81 tych czesci two¬ rza pomiedzy soba pierscieniowy |kanal o prostokatnym przekroju, w którym Izostaje kabel wyrabiany i podczas wyrabiania posu¬ wany wprzód w kierunku osi.Jak wskazuje fig. 9 w trzymadle 76 i w ply¬ tach przykrywkowych 78 i 79 znajduja sie dziury na cwieki 82, zapomoca których moz¬ na plyty przykrywowe przytrzymywac w ta¬ kich polozeniach, ze kanal w którym sie wy¬ rabia kabel pierscieniowy, ma przekrój pro¬ stokatny. W plytach przykrywowych znajdu¬ ja sie takze dziury dodatkowe, tak, ze po wyjeciu cwieków 82 mozna plyty, nieco od¬ chylic nazewnatrz, a cwieki umiescic znowu w dziury dodatkowe, wskutek czego przekrój kanalu pierscieniowego na kabel pierscienio¬ wy powiekszy sie. W celu ulatwienia prze¬ stawiania plyt przykrywowych 78 i 79 posia¬ daja one uchwyty 83.Sposób dzialania maszyny jest nastepuja¬ cy.: przed puszczeniem maszyny w ruch zapomoca kola recznego 64, ustawia sie jed¬ na z powierzchni nabiegowych 65 w nalezy¬ tej odleglosci od poruszanego przez nia przy¬ rzadu 68, wlaczajacego wzglednie rozlacza: jacego sprzeglo. Poleca sie nastawic kolo 57, ze wzgledu na polozenie powierzchni nabie- gowej 65, wprawiajacej w ruch przyrzad 68', (fig. 1), wlaczajacy i rozlaczajacy sprzeglo, a sluzacy do regulowania walu 21, napedza¬ jacego zewnetrzne czólenko. W tym celu mu¬ si sie koniec tej powierzchni nabiegowej 65 tak daleko skrecic od przyrzadu 68', aby podczas ruchu wprzód kola 57, zanim po¬ wierzchnia nabiegowa zetknie sie z przyrza¬ dem, poruszajacym (sprzeglo, maszyna do¬ starczyla drutu srubowego w odpowiedniej dlugosci, to znaczy maszyna ma w tym czasie wyrobic kawalek drutu srubowego, wystarcza¬ jacego na pewna oznaczona zgóry ilosc, naj¬ lepiej 6 skretów drutu, w postaci sruby, na¬ winietego na kabel. Skoro to sie stalo, nasta¬ wia sie druga powierzchnie nabiegowa 65 na kole 57 w ten sposób ,zeby zajela polozenie, w jakiem poruszy przyrzad 68, dzialajacy na wal 22. Polozenie powierzchni nabiegowej musi. byc takie, ze po wstrzymaniu obrotu zewnetrznego czólenka wskutek ruchu przy- — 5 —rzadu 68', obrót wewnetrznego czólenka tak dlugo jeszcze trwa, az dysza dostarczy pro¬ stego drutu w odpowiedniej glugosci, po¬ czern przyrzad 68 dziala na wal 22, wstrzy¬ mujac obrót wewnetrznego czólenka. Obie powierzchnie nabiegowe 65 na kole 57 sa tak dlugie, ze jezeli kolo 57, jak to poprzednio po¬ dano, zostalo wstrzymanem, to konce po¬ wierzchni nabiegowych wlasnie maja poruszac sie od przyrzadów 68 i 68', dzialajacych na sprzegla wbok, wskutek czego te zostaja o- swobodzone, a przez to sprezynami odciagnie¬ te w takie polozenie, ze uskuteczniaja sprze¬ gniecie walów 21 i.22 z walem glównym 12.Przed zaczeciem pracy kawalek prostego drutu wystaje z otworu dyszy 49, wchodzac w kanal pierscieniowy miedzy trzymadlem 76, plytami przykrywowemi 78 i 79, jako tez scianami ich 77 i 81 i ten kawalek drutu siega przynajmniej do polowy kanalu, wygodniej jednak nieco dalej jeszcze. Najlepiej koniec tego drutu winien dokladnie dochodzic do znaczka, umieszczonego w tym celu na kon¬ strukcji trzymadla na kabel pierscieniowy.Nastepnie wlacza sie prad do motoru 18, wskutek czego obraca sie wal glówny 12.Kazdy obrót tego walu wywoluje posuniecie sie wprzód zapadki 55, a przy kazdem posu¬ nieciu sie jej zostaje kolo 57 obrócone wprzód o jeden zab umieszczonego na niem kola na- stawniczego 56. Przy pierwszem lub drugiem poruszeniu sie kola 57 odsuwaja sie powierzch¬ nie nabiegowe 6(5 od przyrzadów 68 i 68', poruszajacych sprzegla, tak, ze te poruszaja sie pod dzialaniem sprezyn 70 na lewo na fig. 2. Wskutek tego zostaja czesci sprzeglo¬ we 67, osadzone na walach 21 i 22 zapomoca przetyczek, sczepione z osadzonemi luznie na tych walach czesciami sprzeglowemi 66.Przez to kola zebate 23 i 24 zostaja sprze¬ gniete z walami 21 i 22, a poniewaz te kola zebate znajduja sie w polaczeniu z kolami ze- batemi 19 i 20 na wale glównym 12, wiec waiy 21 i 22 poczynaja sie obracac. Na obu tych walach osadzone sa kola zebate, znajdujace sie w zlaczeniu z wewnetrznem i zewnetrz- nem czólenkiem, a zatem i czólenka poczy¬ naja biec w tym samym kierunku, przyczem zewnetrzne czólenko biegnie w lozysku 25, wewnetrzne zas we wnetrzu zewnetrzenego.Przekladnia kól zebatych, napedzajacych oba czólenka, jest tak dobrana, ze wewnetrzne czólenko wiruje mniej wiecej z podwójna szybkoscia niz czólenko zewnetrzne; wiruja¬ ce czólenko zewnetrzne zabiera ze soba caly zapas drutu, cale urzadzenie do doprowadza¬ nia drutu i dysze, opatrzona srubowatym o tworem. Relatywny ruch wewnetrznego czólenka, ze wzgledu na czólenko zewnetrzne, wprawia w ruch urzadzenie do doprowadza¬ nia drutu przy pomocy wienca zebatego 42, wewnetrznego czólenka i wienca zebatego 40 na zewnetrznem czólenku. Skoro wiec oba czólenka biegna, idrut zostaje sciagany ze zwoju 51 i przy pomocy walców 48 wtloczony w srubowaty otwór dyszy, tak, ze po wyjsciu z niej jest skrecony srubowato. Wychodzacy z dyszy skrecony drut przedstawiony jest w tej postaci jna fig. 3 i 7. W tej mierze, w ja¬ kiej dysza dostarcza srubowatego drutu, wchodzi on w pierscieniowy kanal trzymadia na wyrobiony czesciowo kabel pierscieniowy i posuwa tamze wyrobiona juz czesc pier¬ scieniowego kabla wprzód. Fig. 7 przedstawia schematycznie kabel 'pierscieniowy w tern stadjum, gdy nieco wiecej niz jeden skret zo¬ stal wyrobiony. Na poczatku ioboty prosty drut w kanale pierscieniowym na kabel sie¬ ga az do punktu, oznaczonego przez 84. Ma¬ szyna, pracujac, przyprowadza ten drut do postaci srubowatej i popycha przytem wspo¬ mniany pólokragly kawalek prostego drutu w kole wprzód, a srubowaty drut dostaje sie do kanalu pierscieniowego. Jak na rysunku przedstawiono, znajduje sie tamze nieco wie¬ cej, niz polowa skretu drutu srubowego, przy¬ czem drut prosty; sluzacy jako dusza kabla, zostal przez drut srubowaty tak daleko wprzód w kole posunietym, ze minal otwór w trzymadle kabla i na koniec tego prostego drutu nawinelo sie kilka skretów drutu sru¬ bowego. Maszyna pracuje w ten sam sposób — 6 —dalej, a podczas tego zostaje drut, potrzebny na skrety poszczególne kabla, srubowato zwiniety i wepchniety w trzymadlo na wyro¬ biony wlasnie kabel pierscienowy. Przetla¬ czanie drutu przez srubowy otwór dyszy na¬ daje drutowi postac srubowata, istotna dla tego typu wyrabianych kabli pierscieniowych, a bieg dyszy okolo osi czólenka lacznie z równoczesnem wychodzeniem drutu srubo¬ wego z dyszy, uskutecznia ukladanie srubo¬ watego drutu w zadany sposób na powierzchni wyrabianego kabla pierscieniowego. Skoro jedna warstwa skretów srubowych zostala nawinieta na dusze, ukladaja sie kroki dru¬ gich skretów tuz obok pierwszych i to powta¬ rza sie przy nastepnych skretach w ten sam sposób, az cala powierzchnia kabla pierscie¬ niowego jest pokryta. Przytem nalezy przy nastawianiu maszyny zwazac na to, aby kro¬ ki srubowe drugiego skretu ukladaly sie tuz obok jPierwszych. Osiaga sie to w ten sposób, ze zaopatruje sie kola zebate 20 i 24 w odpo¬ wiednia ilosc zebów i zmienia szybkosc do¬ prowadzania drutu w tej mierze, w jakiej zmienia sie stosunek zebów.Jak wspomniano, przy poczatku pracy pro¬ sty drut, tworzacy dusze, siega tylko do pewnej czesci dlugosci kanalu pierscieniowe¬ go, w którym wyrabia sie kabel pierscienio¬ wy. Dlatego tylko czesc, wyrabianego przez maszyne kabla posiada dusze, podczas gdy reszta niema jej. Ukladanie skretów srubo¬ wych nie jest zawarunkowane obecnoscia du¬ szy, gdyz drut, tworzacy skrety srubowe, otrzymuje swa odpowiednia postac od dyszy, a nie przez nawijanie na dusze. Z tego powo¬ du jest koniecznem po ukonczeniu doprowa¬ dzania srubowatego drutu i po ulozeniu skre¬ tów jego na kabel pierscieniowy miec kawa¬ lek prostego drutu, wystarczajacego do uzu- . pelnienia duszy. Prostego drutu dostarcza to samo urzadzenie do doprowadzania drutu i ta sama dysza, co drut srubowaty, a zmiana dostarczania drutu srubowatego na dostar¬ czanie drutu prostego odbywa sie samoczyn¬ nie bez przerwy w pracy maszyny. Jak wspomniano, zostaje powierzchnia (nabiego- wa 65 tak nastawiana w stosunku do przy¬ rzadu 68% poruszajacego sprzeglo, a wpra¬ wianego przez nia w ruch, ze styka sie ona z przyrzadem 68' wtedy, dzialajac nan zara¬ zem, skoro odpowiednia czesc drutu srubo¬ wego zostala przez dysze i^rzetloczona.Struktura kabla pierscieniowego, jaki sie wy¬ rabia, jest taka, ze sklada sie on z duszy z prostego drutu i z 6 skretów drutu srubo¬ watego, nawinietego na dusze, przyczem te 6 skretów srubowych leza calkowicie obok siebie wokolo kabla, a caly kabel pierscienio¬ wy sporzadzony jest z jednego nieprzerwa¬ nego kawalka drutu, którego konce tworza dusze, srodkowa zas czesc jego tworzy ze¬ wnetrzne skrety srubowe. Dla takiego kabla musi przyrzad 68' i poruszajaca powierzchnia nabiegowa 65 tak byc nastawiona, aby po dostarczeniu odpowiedniej ilosci drutu srubo¬ watego poruszyla przyrzad 68', t. j. skoro ilosc drutu srubowatego, potrzebnego do 6 skretów zostala dostarczona.Skoro' powierzchnia nabiegowa natraii na przyrzad 68', to czesc sprzeglowa 67 na wale 21 rozlaczy sprzeglo, a nastepnie powierzch¬ nia nabiegowa 65 utrzymuje sprzeglo w sta¬ nie rozlaczonym. Przez to wal 21 zostaje mo¬ mentalnie wstrzymany, zwlaszcza, ze prety 72 powoduja zahamowanie walu 21. Wskutek tego czólenko, zewnetrzne 26 zostaje wstrzy¬ mane, tak), ze przechodzi ono, jako tez caly zapas drutu, przyrzad do doprowadzania drutu i dysza w stan spoczynku i to natj^ch- miast. Obrót wewnetrznego czólenka trwa zas dalej z ta sama szybkoscia, jak przedtem, a zatem ze wzgledu na zewnetrzne czólenko z szybkoscia podwójna, niz przedtem. Ten dalszy obrót czólenka wewnetrznego powo¬ duje wprawienie w ruch urzadzenia do dopro¬ wadzania drutu i jak przedtem tak i teraz zo¬ staje drut przeciskany przez dysze. Ta oko¬ licznosc zapobiega jednak skrecaniu sie osio wemu drutu, gdyz ten przytwierdzony jest do czesciowo gotowego pierscieniowego kabla.Skutkiem tego drut wychodzi teraz z dyszy w — 7 —stanie prostym, zamiast srubowatym, jjak przedtem, gdzie drut, wirowal okolo osi czó¬ lenek. W ten sposób trwa proces roboczy da<= lej z ta róznica, ze drut prosty zostaje dostar¬ czanym, a czesciowo gotowy kabel pierscie¬ niowy porusza sie w kole wprzód, wewnatrz trzymadla swego, jak uwidocznione na fig. 6 i 8. W tym okresie kabel pierscieniowy jest gotowy, co sie tyczy jego zewnetrznego wy¬ gladu, a doprowadzany drut prosty lezy obok kabla, jak to widac na fig. 8. Proces ten trwa tak dlugo, az dysza dostarczyla calego skre¬ tu drutu prostego, który to skret, jak to wskazuje fig. 8, lezy obok kabla. Ten caly skret prostego drutu sluzy do uzupelnienia duszy, sporzadzanego kabla i do utworzenia polowy duszy nastepnego kabla pierscienio¬ wego, jaki sie bedzie wyrabialo. Po dostar¬ czeniu tego jednego calego skretu prostego drutu przez dysze styka sie druga powierzch¬ nia nabiegowa 65 z przyrzadem 68, dzialaja¬ cym na sprzeglo walu 22. Powierzchnia ta dziala na sprzeglo i przyprowadza wal 22, wraz z napedzanem przezen czólenkiem we¬ wnetrznym, w stan spoczynku. Wtedy robot¬ nik wyciaga cwieki 82, przytrzymujace ply¬ ty przykrywowe 78 i 79, dajace sie odchylac, i skreca je tak daleko do tylu, ze przylegaja¬ cy do sciany 77 trzymadla kabel pierscienio¬ wy zostaje oswobodzony. Nastepnie przecina on drut prosty, lezacy obok gotowego kabla pierscieniowego, np. w miejscu A4, na fig. 7; kabel pierscieniowy jest wtedy gotowy z wy¬ jatkiem tego, ze polowa jego duszy znajduje sie zewnatrz. Ten czesciowo gotowy kabel wyjmuje sie z maszyny przez wyciecia 31 i 36 obu czólenek. Aby oba te wyciecia przy¬ prowadzic w polozenie, umozliwiajace wyje-, cie kabla, moze byc koniecznem mniej lub wiecej przestawienie kola recznego 98 na wa¬ le 22. Oba te wyciecia moga nie znajdowac sie w jednej linji, a to dlatego, ze na we¬ wnetrznej stronie zewnetrznego czólenka znajduja sie wciecia 37. Zewnetrzne czólen¬ ko mozna takze opatrzyc w przeciwciezar, umieszczony w ten sposób, ze czólenko przej¬ dzie w stan spoczynku i zajmie takie poloze¬ nie, ze wyciecie 31 bedzie sie znajdowalo w wycieciu lozyska. Zwój drutu 51 moze sluzyc jako ]taki, przeciwciezar, lepiej jest ijednak umiescic przeciwciezar po przeciwleglej stro¬ nie czólenka; w tym celti mozna czesci me¬ chanizmu do doprowadzania drutu lacznie z dzwigarem 38 uksztaltowac w ten sposób, ze beda tworzyc zadany przeciwciezar. Wyro¬ biony w ten sposób kabel pierscieniowy wy¬ koncza sie przez [wprowadzenie reszty duszy do jego wnetrza. Proces ten wymaga tylko kilku sekund gdyz drut, wtloczony pomiedzy kroki srubowate skretów, zaskakuje w prze¬ strzen pusta kabla pierscieniowego. Jezeli drut zostal na pocziatku i na koncu procesu roboczego dokladnie odcietym, to oba konce duszy leza wewnatrz srubowej oslony kabla bardzo blisko siebie.Jak jest to widocznem, na koncu opisanego procesu sporzadzania kabla pierscieniowego siega dostarczony przez dysze drut prosty w kanale pierscieniowym tylko do punktu 84.Ten kawalek prostego drutu tworzy czesc du¬ szy nastepnego kabla pierscieniowego, wy¬ rabianego na maszynie. Przygotowujac ma¬ szyne do wyrabiania nastepnego kabla, moz¬ na tego doswadczyc, ze zajdzie potrzeba, aby robotnik raz lub dwa razy obrócil kolem recznem 64 w celu przyprowadzenia po¬ wierzchni nabiegowych 65 w odpowiednie polozenie; bedzie to koniecznem wtedy, jezeli bedzie sie wyrabiac na maszynie mniejsze kable pierscieniowe, niz te, do jakich maszy¬ na jest przeznaczona.Na fig. 9 uwidoczniono kanal pierscieniowy ksztaltu prostokatnego na kabel pomiedzy pionowemi scianami plyt przykrywowych i pionowa sciana 77 trzymadla 76, szerokosci, kltóra odpowiada mniej wiecej srednicy goto¬ wego kabla, przytern cwiek 82 umieszczony jest w zewnetrznej dziurze plyty przykry- wowej. Na fig. 8 uwidoczniona jedna z obu plyt przykrywowych w stanie nieco odchylo¬ nym, a cwiek A2 tkwi przytem w dziurze we¬ wnetrznej. Przestrzen na kabel jest zatem — s —nieco wieksza, stosujac- sie jak do rozmiaru gotowego kabla takze i do wiekszej dlugosci drutu, sluzacego jako dusza. Fig. 9 uwi¬ dacznia drut wewnatrz kanalu pierscieniowe¬ go znajdujacy sie tutaj na poczatku procesu roboczego, fig. 8 zas uwidocznia gotowy ka¬ bel pierscieniowy i ponadto jeszcze osobny drut w tym kanale, czyli zmiane kana¬ lu pod koniec procesu roboczego. W ten spo¬ sób mozna te czesci wykonac wtedy, jezeli nie koniecznem jest zupelnie dokladne wy¬ konanie kabla pierscieniowego pod wzgledem jego srednicy.Jezeli jednak pozadanem jest zupelnie do¬ kladne zachowanie srednicy kabla, to wtedy umieszcza sie dziury na cwieki 82 w ten spo¬ sób, ze mozliwe jest przytrzymywanie plyty przykrywowej 79, lub obu plyt 78 i 79, w po¬ lozeniach, w których przestrzen na kabel da sie wiecej zwezic, do tego stopnia, ze odpo¬ wiada ona prawie srednicy drutu, z którego sporzadza sie kabel. Z tego powodu plyty 78 i 79, a szczególnie plyta 79, sluza jako kaliber do sprawdzania srednicy gotowego kabla.Na poczatku procesu wyrabiania, czyli skoro drut dostanie sie w przestrzen pomiedzy ply¬ tami 76, 78 i 79, uklada sie on tuz obok ze¬ wnetrznej sciany tej przestrzeni, t. j. obok pionowej sciany plyty 78 i 79; w miare jednak, jak. koniec drutu postepuje wprzód po kole, wzdluz pionowej sciany plyty 79, szczególnie wzdluz czesci sciany, która znajduje sie wpo- blizu punktu obrotu plyty przykrywowej, nie jest juz wtedy pewnem szczelne przyleganfe drutu do zewnetrznej sciany kanalu pierscie¬ niowego, a przez to moze powstac zmiana srednicy pierscieniowego kabla, gdyz zalezne jest to od szczelnosci przylegania do sciany zewnetrznej. Aby uniknac wywolanych przez to zmian w srednicy kabla, mozna obie ply¬ ty przykrywowe 78 i 79, lub tylko jedna z nich 79, skrecic na jej czopie obrotowym nie¬ co nazewnatrz tak, ze przestrzen wzdluz scia¬ ny 77 trymadla, lub czesc tej przestrzeni, bedzie miala szerokosc, równa w przybli¬ zeniu srednicy drutu. Jezeli sie tylko plyte 79 w ten sposób poruszy, bedzie to wystarczalo, a szerokosc przestrzeni pierscieniowej na ka¬ bel bedzie sie zmniejszala od odchylonego konca plyty 7{) ku jej swobodnemu koncowi, gdzie bedzie równa srednicy drutu. W tern polozeniu utrzymuje sie plyte 79 zapomoca podobnego urzadzenia, jak cwieki 82. Przez to zostaje podczas poczatkowego stadjum wyra¬ biania kabla koniec drutu wstrzymywany tuz obok sciany zewnetrznej, t. j. obok pionowej sciany plyty 79.Kiedy koniec drutu przechodzi przez otwói w trzymadle, t. j. przez przestrzen, gdzie wi¬ ruja czólenka i dostaje sie w przestrzen pod plyta 78, wtedy koniec tego drutu zostaje u- chwycony przez kroki srubowe drugiego skretu i skoro pewna ach czesc, niespelna dwanascie, nawinela sie na( koniec drutu pro¬ stego, tworzacego dusze, wtedy dusza tak silnie jest objeta przez te skrety srubowe i przytrzymana, ze wykluczona jest mozliwosc slizgania sie skretów srubowych po duszy, które to slizganie mogloby pociagnac za soba zmiane nastawionej przedtem srednicy kabla.Dlatego po nawinieciu sie dwunastu lub wie¬ cej skretów srubowych na dusze, nie potrzeba plyty 79 przytrzymywac juz w poprzedniem polozeniu, w którem czesc przestrzeni, w ja¬ kiej wyrabia sie kabel pierscieniowy, ma mniejsza szerokosc, równa srednicy drutu, plyte przykrywowa mozna teraz przypro¬ wadzic w polozenie, uwidocznione na fig. 8, w którem to polozeniu przestrzen pierscienio¬ wa do wyrabiania kabla jest tak szeroka, ze moze w nia wejsc gotowy kabel i ponadto jeszcze drut osobny, sluzacy, jak wspomnia¬ no, do uzupelnienia duszy wyrabianego kabla i jako czesc duszy nastepnego kabla. Prze¬ stawianie plyty czyli kalibru 7A z wewnetrz¬ nego polozenia w zewnetrzne moze sie usku¬ teczniac, w odpowiednim okresie, równiez sa¬ moczynnie, lecz zazwyczaj okazuje sie sto- sownem wstrzymywanie biegu maszyny, po u- tworzeniu kilku kroków srubowych, w celu zbadania, w jakim stosunku znajduje sie ko¬ niec drutu, tworzacego dusze, do ulozonych — 9 —na nim skretów, a podczas tego wstrzymania maszyny mozna szybko plyte 79 przesunac z polozenia wewnetrznego w zewnetrzne. PL