Przedmiotem wynalazku jest elektroniczny prze¬ kaznik czasowy o duzym zakresie czasów opóz¬ nien.Znany jest elektroniczny przekaznik czasowy, który zawiera dwa komplementarne tranzystory.Do emitera jednego tranzystora podlaczony jest kondensator oraz rezystor, przy czym rezystor da¬ lej polaczony jest poprzez wylacznik z dodatnim biegunem zródla zasilania, a kondensator polaczo¬ ny jest z ujemnym biegunem zródla. Do emitera drugiego tranzystora podlaczona jest cewka kon- taktronu, którego zestyk stanowi wyjscie ukladu.Drugi koniec cewki kontaktronu polaczony jest z ujemnym biegunem zródla zasilania. Baza pierw¬ szego tranzystora polaczona jest z kolektorem dru¬ giego tranzystora i zasilana z dzielnika rezystan- cyjnego. Jednoczesnie rezystor staly dzielnika re- zystancyjnego polaczony jest z ujemnym biegu¬ nem zródla zasilania. Do rezystora tego podlaczo¬ ny jest równiez równolegle kondensator.Po podaniu stalego napiecia zasilajacego na wej¬ scie ukladu na baz^e pierwszego tranzystora ustala sie napiecie zalezne od stosunku rezystancji dziel¬ nika rezystancyjnego oraz wielkosci napiecia za¬ silajacego.Zestyk kontaktronu zamkniety jest na czas roz¬ ladowania kondensatora polaczonego z emiterem pierwszego tranzystora przez cewke kontaktronu.Zalecany jest dla poprawnej pracy ukladu sto¬ sunek rezystancji dzielnika napiecia od 0,4 do 1,6. 10 Znany jest równiez uklad elektronicznego prze¬ kaznika czasowego, w którym zastosowany jest tranzystor jednozlaczowy w miejsce tranzystorów komplementarnych.Wada znanego ukladu jest nieliniowa skala, wy-? magajaca indywidualnego skalowania. W poczat¬ kowej czesci skali uzyskiwany jest bardzo duzy uchyb i rozrzut dochodzacy do 30*/t. Uzyskiwana jest równiez wzglednie krótka zwloka czasowa przy znacznych wartosciach rezystancji i pojem¬ nosci (t=RC), jednoczesnie uzyskiwany jest maly stosunek wartosci górnej nastawy do wartosci dol¬ nej nastawy. u Istota rozwiazania wedlug wynalazku jest uklad, w którym rezystancyjny dzielnik napiecia zboczni- kowany jest precyzyjnym ukladem stabilizujacym wlaczonym pomiedzy mase ukladu i koncówke dzielnika, a jednoczesnie rezystor dzielnika pola- 20 czony z masa zbocznikowany jest kondensatorem, przy czym stosunek rezystancji rezystorów dziel¬ nika napiecia jest wiekszy lub równy 20.Zaleta przekaznika wedlug wynalazku jest cal¬ kowicie liniowa skala, duzy stosunek wartosci 25 nastawy górnej do dolnej wynoszacy 63. Jedno¬ czesnie uzyskano rozrzut mniejszy od 2,5°/o oraz uchyb mniejszy od 5^/t na calym zakresie skali.Uzyskana jest znaczna zwloka czasowa (do 10 mi¬ nut) przy wzglednie malych wartosciach rezystan- 30 cji i pojemnosci (t=3RC). Po zadzialaniu prze- 119 950119 950 kaznika odlaczony jest uklad elektroniczny od napiecia zasilania.Uzyskiwany jest równiez bardzo duzy zakres czasów opóznien. Przekaznik mozna zasilac na¬ pieciem przemiennym lub stalym, przy czym bar¬ dzo latwo mozna przystosowac go do zasilania napieciem o róznej wielkosci w zakresie od 24 V do 380 V. Jednoczesnie uzyskany jest bardzo krót¬ ki czas powrotu zarówno przed jak i po odmie¬ rzeniu czasu.Rozwiazanie wedlug wynalazku przedstawiono w przykladzie wykonania na rysunku w schema¬ cie ideowym.Elektroniczny przekaznik czasowy posiada tran¬ zystory komplementarne Tl i T2 polaczone w ty¬ powy dla nich sposób. Emiter pierwszego tranzy¬ stora Tl polaczony jest z kondensatorem C oraz rezystorem R. Druga okladka kondensatora C po¬ laczona jest z masa ukladu b. Rezystor R pola¬ czony jest z dzielnikiem napiecia R2/R3 i zala¬ czany do pracy za pomoca nastawnika N. Do emitera drugiego tranzystora T2 podlaczona jest cewka kontaktronu Ck, którego zestyk Zk zalacza przekaznik wyjsciowy P. Baza pierwszego tran¬ zystora Tl polaczona z kolektorem drugiego tran¬ zystora T2 zasilana jest z dzielnika rezystancyj- nego R2/R3. Równolegle do rezystora R3 dzielnika napiecia, polaczonego z masa ukladu b, podlaczo¬ ny jest kondensator bocznikujacy Cl. Napiecie na dzielniku rezystancyjnym R2/R3 ustalone jest za pomoca precyzyjnego ukladu stabilizujacego Dz.Przekaznik zasilany jest poprzez zwarty zestyk przekaznika wyjsciowego 3P oraz diode prostow¬ nicza Dl i rezystor redukcyjny Rl polaczone sze¬ regowo.Po podaniu napiecia zasilajacego Uz (stalego lub przemiennego) na bazie pierwszego tranzysto¬ ra Tl ustala sie napiecie odniesienia Uod, które¬ go wartosc zalezy od parametrów precyzyjnego ukladu stabilizujacego Dz oraz stosunku rezystan¬ cji dzielnika rezystancyjnego R2/R3. Jednoczesnie poprzez rezystancje R ladowany jest kondensator C. W tym czasie tranzystory komplementarne Tl 10 15 20 30 35 40 i T2 nie przewodza. W chwili gdy napiecie Uc na kondensatorze C przekroczy wartosc napiecia odniesienia Uod, tranzystory komplementarne Tl i T2 zaczynaja przewodzic. Wzrost pradu plyna¬ cego przez rezystor dzielnika rezystancyjnego R2 polaczonego z baza pierwszego tranzystora Tl po¬ woduje powstanie na nim spadku napiecia i obni¬ zenie sie napiecia na emiterze pierwszego tran¬ zystora Tl.Kondensator C rozladowuje sie poprzez tranzy¬ story komplementarne Tl, T2 oraz cewke kon¬ taktronu Ck. Nastepuje zwarcie zestyku Zk i za¬ dzialanie przekaznika wyjsciowego P. Po odmie¬ rzeniu nastawionego czasu przekaznik odlaczony jest za pomoca zestyku przekaznika wyjsciowego 3P od zródla zasilania, a moc pobierana wówczas z sieci przez caly elektroniczny przekaznik czaso¬ wy jest równa mocy koniecznej do podtrzymania przekaznika wyjsciowego P.Zastrzezenie patentowe Elektroniczny przekaznik czasowy zawierajacy dwa komplementarne tranzystory, w których do emitera pierwszego tranzystora podlaczony jest kondensator polaczony z rezystancyjnym dzielni¬ kiem napiecia, jednoczesnie emiter drugiego tran¬ zystora polaczony jest poprzez cewke kontaktro¬ nu z masa, a baza pierwszego tranzystora i ko¬ lektor drugiego z rezystancyjnym dzielnikiem na¬ piecia zasilanym poprzez polaczone szeregowo re¬ zystor redukcyjny i diode prostownicza oraz zwar¬ ty zestyk przekaznika wyjsciowego, znamienny tym, ze rezystancyjny dzielnik napiecia (R2VR3) zbocznikowany jest precyzyjnym ukladem stabili¬ zujacym (Dz) wlaczonym pomiedzy mase ukladu (b) i koncówke rezystancyjnego dzielnika napiecia (R2/R3) jednoczesnie rezystor dzielnika (R3) po¬ laczony z masa (b) zbocznikowany jest kondensa¬ torem bocznikujacym (Cl) przy czym stosunek re¬ zystancji rezystorów dzielnika napiecia (R3/R2) jest wiekszy lub równy 20. ri .4 p pch-y-y ¦+t Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 6t 105/83 Cena 100 zl PL