Przedmiotem wynalazku jest uklad wyodrebnienia póllinii po pierwszym impul¬ sie wyrównawczym z kazdego pólobrazu telewizyj¬ nego wedlug standardu OIRT lub wedlug niektó¬ rych innych standardów telewizyjnych. Mozliwe sa inne zastosowania ukladu, np. do wyodrebnia¬ nia kazdego pierwszego waskiego impulsu z ciagu impulsów, w którym impulsy waskie i szerokie wy¬ stepuja w przemiennie usytuowanych grupach.Stan techniki. W telewizyjnej technice pomiaro¬ wej oraz w systemach nadawania i odbioru dodat¬ kowych obok programu telewizyjnego kodowanych cyfrowo informacji wykorzystuje sie okreslone li¬ nie rastru telewizyjnego usytuowane w czasie trwa¬ nia impulsu gaszacego kazdego pólobrazu. Prawi¬ dlowosc pracy tego rodzaju systemów zalezy od stabilnego sposobu wyodrebniania linii z ciagu im¬ pulsów synchronizujacych fastru. Jesli wybrana li¬ nia jest usytuowana po impulsie synchronizacji pio¬ nowej, wówczas przy pomocy znanych metod ana¬ logowych lub cyfrowych, przyjmujac za moment odniesienia przednie lub tylne zbocze impulsu syn¬ chronizacji pionowej, wyznacza sie czas okreslaja¬ cy poczatek wybranej linii.W przypadku konliiecznoscJ wyodrebniania pierw¬ szej lub którejkolwiek z nastepnych linii impulsu gaszacego usytuowanych przed impulsem synchro¬ nizacji pionowej dotychczas stosowane analogowe metody nie gwarantowaly aostatecznej stabilnosci, natomiast cyfrowe metody wymagaly np, zliczania 10 15 20 25 30 okreslonej ilosci linii wystepujacych po impulsie synchronizacji pionowej oraz zdekodowania stanu licznika w celu wyznaczenia momentu pojawienia sie np, pierwszego impulsu wyrównawczego. Ukla¬ dowe realizacje analogowej metody, jak juz wspom¬ niano, nie gwarantowaly dostatecznej precyzji wy¬ znaczania momentu pojawiania sie pierwszego im¬ pulsu wyrównawczego z powodu duzych trudnosci wykonania dokladnego i stabilnego opóznienia, u- mozliwiajacego odmierzenie przedzialu czasu od przedniego/tylnego zbocza impulsu synchronizacji pionowej do przedniego/tylnego zbocza pierwszego impulsu wyrównawczego w kazdym pólobrazie.Natomiast ukladowe realizacje cyfrowej metody wymagaly stosowania duzej ilosci elementów z wszystkimi ujemnymi konsekwencjami, jak wyso¬ kie zapotrzebowanie mocy zasilajacej, duze ilosci modulów scalonych, koszt ukladu itp.Istota wynalazku. Celem wynalazku bylo opra¬ cowanie prostego ukladu anallgowo-cyfrowego po¬ zbawionego wyzej wymienionych wad, umozliwia¬ jacego wytworzenie na jego wyjsciu sygnalu w po¬ staci uskoku napiecia, którego poczatek wyznacza tylne zbocze pierwszego impulsu wyrównawczego, a koniec przednie zbozze drugiego impulsu wyrów¬ nawczego w impulsie gaszacym kazdego pólobrazu telewizyjnego.Istota wynalazku polega na zastosowaniu w ta¬ kim ukladzie dwóch inwerterów lub innych srod¬ ków umozliwiajacych odwracanie fazy, znanego u- 118 951 %3 kladu rezonansowego LC i sprzezonej z nim cew¬ ki indukcyjnej drugiej, bramki iloczynpwej, dwóch przerzutników typu D oraz wyjsciowej bramki ilo- czynowej. Wyjscie pierwszego inwertera polaczo¬ ne jest z odczepem cewki ukladu rezonansowego, druga cewka sprzezona z obwodem rezonansowym ma jeden koniec uzwojenia polaczony z masa u- kladu, a drugi koniec — polaczony z wejsciem drugiego inwertera, którego wyjscie polaczone jest z jednym z wejsc bramki iloczynowej. Wymienio¬ ne inwertery, obwód rezonansowy LC, sprzezona z nim druga cewka indukcyjna oraz bramka ilo¬ czynowa tworzajuklad analogowo-cyfrowego selek¬ tora szerokosci .impulsów, który na swym wyj¬ sciu wytwarza w 'momencie zakonczenia selekcjo¬ nowanego impulsu stan logiczny „1", Jesli czas trW^nia impulsu miesci sie w zakresie selekcji se¬ lektora draz stan logiczny „O", jesli czas trwania impulsu lezy poza ~tym zakresem. Wyjscie selek¬ tora polaczone jest z wejsciem D pierwszego prze- rzutnika, którego wyjscie Q polaczone jest z wej¬ sciem ustawiajacym drugiego przerzutnika. Wej¬ scie zegarowe pierwszego przerzutnika oraz wej¬ scie zerujace drugiego polaczone sa z wejsciem pierwszego inwertera oraz z wejsciem ukladu we¬ dlug wynalazku.Pozostale wejscia obu przerzutników posiadaja stale przedpiecia odpowiadajace stanowi"logicznemu „1". Wyjscia Q obu przerzutników polaczone sa z wejsciami iloczynowej bramki wyjsciowej. Jesli wejscie ukladu wedlug wynalazku bedzie wystero¬ wane co najmniej przez dwa kolejne impulsy o czasie trwania z zakresu selekcji selektora analo¬ gowo-cyfrowego, to na wyjsciu ukladu pojawi sie impuls prostokatny o czasie trwamdia wyznaczonym przez tylne zbocze pierwszego impulsu wejsciowe¬ go oraz przednie zbocze drugiego impulsu.Objasnienie figur rysunku. Przedmiot wynalazku w przykladzie wykonania uwidoczniony jest na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blo- kowo-ideowy analogowo-cyfrowego ukladu wyod¬ rebniania póllinii po pierwszym impulsie wyrów¬ nawczym z kazdego pólobrazu telewizyjnego, fig. 2 —schematycznie ksztalty napiec w poszczegól¬ nych punktach selektora szerokosci impulsów; wchodzacego w sklad przedmiotowego ukladu, a fig. 3 — ksztalty napiec w niektórych innych pun- ,ktach tego ukladu.Przyklad wykonania wynalazku. Jak pokazano na fig. 1 uklad wedlug wynalazku zawiera bramke iloczynowa 1 pracujaca w ukladzie inwertera ste¬ rujacego, uklad rezonansowy LI, Cl, uzwojenie wtórne L2, sprzezone z uzwojeniem LI, wykorzy¬ stywane do sterowania inwertera 2, bramke ilo¬ czynowa 3, dwa przerzutniki 4 i 5 typu D, wyj¬ sciowa bramke iloczynowa 6, mónostabilny prze- rzutnik 7 o opóznieniu wyznaczonym przez Rl, C2 oraz rezystor R2 wykorzystywany do podawa¬ nia napiecia +U odpowiednio na wejscie B ukla¬ du 7, wejscie C2 i D2 ukladu 5 oraz na wejscie Cli ukladu 4.Do realizacji ukladu moga byc wykorzystywane typowe uklady cyfrowe oraz analogowy uklad LI, L2 i Cl, który wspólpracujac z inwertorami 1 i 2: spelnia funkcje selektora szerokosci impulsów. ; .¦¦ 18 951 ' 4 Zasada pracy selektora szerokosci impulsów w ukladzie wedlug wynalazku wyjasniona bedzie przy pomocy fig. 2a oraz fig. 2b, na których schematy¬ cznie przedstawiono ksztalty napiec w poszczegól- 5 nych punktach selektora.Na figurze 2a przedstawiono przypadek szero¬ kiego impulsu o czasie trwania tM, odpowiadajacy warunkom pracy w trakcie podawania na wejscie A ukladu impulsów synchronizacji poziomej obra- 10 zu telewizyjnego, natomiast na fig. 2b przedstawio¬ no przypadek waskiego impulsu o czasie trwania tm, odpowiadajacy warunkom pracy w trakcie po¬ dawania na wejscie A impulsów wyrównawczych z ciagu impulsów synchronizujacych obrazu telewi-* 13 zyjnego sitamdaardu nip. OIRT. Najplieoie Sa indu¬ kowane w uzwojeniu L2 osiaga wartosc Vi|imiiv dla t=tl oraz t=t2 dla impulsu o czasie trwania rów¬ nym tM. W przypadku impulsu krótkiego o cza¬ sie tnwianiia tm napiecie Sa osiaga wantosc ViHmin 20 dla t=tl oraz t=t2. ViHmin jest minimalna war¬ toscia napiecia wejsciowego uznawana przez in- werter 2 jako stan logiczny „1". przy dodatniej konwencji logicznej. Szerokosc impulsu wyjsciowe¬ go S2 na wyjsciu inwertera 2 wyriosi t2—tl oraz » t'2—tl odpowiednio dla impulsu szerokiego i was¬ kiego tM i tm. Istotna cecha pracy selektora sze¬ rokosci impulsów jest osiaganie przez napiecie Sa stanu logicznego „1" dla impulsów Swe o czasie trwania ti spelniajacym nierównosc tl 30 fig. 2a dla t=tM (tylne zbocze impulsu szerokie¬ go) Sa fig. 2b dla t=tm (tylne zbocze impulsu krótkiego) Sa Napiecie wyjsciowe S3 bramki* iloczynowej 3 35 wykorzystywane jest do sterowania wejscia Dl przerzutnika 4, przy czym sygnal wejsciowy Swe steruje wejscie Cl tego przerzutnika. W momencie zakonczenia impulsu szerokiego dla t = tM (fig. 2a) na wyjsciu Ql przerzutnika 4 sygnal S4 posia- 40 da stan logiczny „0", natomiast w przypadku im¬ pulsu waskiego dla t = tm (fig. 2b) sygnal S4 prze¬ chodzi ze stanu logicznego „0" na „1".Na figurze 2c sygnal wejsciowy Swe przedsta¬ wia dwa pierwsze impulsy wyrównawcze z ciagu 45 impulsów synchronizujacych kazdego pólobrazu o standardzie np. OIRT, W przypadku impulsów wy¬ równawczych spelniony jest w selektorze szeroko¬ sci impulsów warunek SaViHmin dla t=tm, wo¬ bec tego sygnal wyjsciowy S4 z przerzutnika 4 po 50 pierwszym impulsie wyrównawczym przejdzie ze stanu logicznego „0" w stan logiczny „1". Napiecie 54 steruje wejscie P2 przerzutnika 5, z tym ze wej¬ scie C12 sterowane jest ciagiem impulsów wej¬ sciowych Swe. Skoro S4 przejdzie ze stanu logicz- 55 nego „0" na „1" w momencie zakonczenia pierw¬ szego impulsu wyrównawczego, wówczas przednie zbocze drugiego impulsu wyrównawczego dzialaja¬ ce na wejsciu C12 przerzutnika 5 spowoduje zmia¬ ne stanu przerzutnika 5, tzn.;S5 na wyjsciu Q& te- *- go przerzutnika przejdzie ze stanu logicznego „1" na „0". Zanegowany iloczyn logiczny napiec S4 i 55 realizowany przez *bramke 6 okresla ksztalt na¬ piecia wyjsciowego ukladu Swy w punkcie BI. Na¬ piecie wyjsciowe Swy Jest "ujemnym impulsefn u- 60- sytuowanym miedzy tylnym zboczem pierwszego 0118 951 5 I impulsu wyrównawczego a przednim zboczem dru¬ giego impulsu wyrównawczego kazdego pólobrazu telewizyjnego. W czasie trwania pionowego impul¬ su gaszacego po impulsie synchronizacji pionowej wystepuje druga sekwencja impulsów wyrównaw¬ czych, W celu uniemozliwienia wyodrebnienia póllinii po kazdym pierwszym impulsie wyrównawczym z drugiej sekwencji impulsów wyrównawczych w u- kladzie wedlug wynalazku zastosowano przerzut- nik monostabilny 7 sterowany z wyjscia bramki 6.Przednie zbocze ujemnego impulsu Swy powoduje wyzwolenie przerzutnika 7, który napieciem S7 blo¬ kuje bramke 3 na okres czasu wyznaczony przez rezystor Rl i kondensator C2 uniemozliwiajac wy¬ odrebnienie póllinii po pierwszym impulsie wyró¬ wnawczym drugiej sekwencji impulsów wyrównaw¬ czych. .Na figurze 3 przedstawiono schematycznie ksztal¬ ty napiec w niektórych punktach ukladu wedlug wynalazku odniesione do przebiegu sygnalu wej¬ sciowego Swe reprezentowanego przez ciag impul¬ sów synchronizujacych obrazu telewizyjnego przy¬ kladowo przyjetego standardu OIRT..Napiecie wyj¬ sciowe Swy w punkcieUBi posiada ksztalt ujem¬ nych impulsów w kazdej pierwszej polowie 311 li¬ nii oraz w kazdej drugiej polowie 623 linii obrazu telewizyjnego. Czas trwania tych impulsów wyzna¬ czony jest, jak juz wspomniano, przez tylne zbo¬ cze pierwszego impulsu wyrównawczego oraz prze¬ dnie zbocze drugiego impulsu wyrównawczego ka¬ zdego pólobrazu. ¦.,,*..Stala czasowa przerzutnika monostabilnego 7, okreslana przez wartosci rezystora i pojemnosci Rl, C2 w opisywanym przykladowo rozwiazaniu, wy¬ brano znacznie wieksza, niz by to wynikalo ze wzgledów uprzednio przedstawionych. Wedlug fig. 3 w sygnale S7 stan logiczny „0" wyzwalany jest przez tylne zbocze impulsu wyrównawczego 623,5 linii, natomiast przejscie ze stanu logicznego „0" na „1" wypada w 229 linii. Ujemny impuls z wyj¬ scia Q przerzutnika 7 powtarzany jest w kazdym nastepnym pólobrazie. Wybór staiej czasowej prze¬ rzutnika 7, obejmujacej czas trwania okolo 300 li¬ nii kazdego pólobrazu telewizyjnego, radykalnie zwiekszyl niewrazliwosc ukladu na zaklóceniu typu impulsowego przez zablokowanie bramki iloczyno- wej 3 na czas trwania stanu logicznego „0" w sy¬ gnale wyjsciowym S7 przerzutnika 7. Po przejsciu przerzutnika S7 ze stanu logicznego „0" na „1" pierwszy kolejny impuls synchronizacji poziomej powoduje zmiane stanu przerzutników 4 i 5, przy¬ gotowujac uklad wedlug wynalazku do przyjecia pierwszego kolejnego impulsu wyrównawczego.Wybrany standard OIRT dla zilustrowania za- • sady pracy ukladu wedlug wynalazku nie ogranicza mozliwosci wykorzystania ukladu clo pracy w in¬ nych standardach telewizyjnych, jesli w danym standardzie stosunek czasów trwania impulsów wy¬ równawczych do impulsów synchronizacji pozio¬ mej jest analogiczny jak w standardzie OIRT.Mozliwe sa równiez inne zastosowania ukladu wedlug wynalazku, np. do wyrózniania kazdego krótkiego impulsu z ciagu impulsów^ w którym im¬ pulsy waskie i szerokie wystepuja w przemien¬ nie usytuowanych grupach lub wykorzystanie cze¬ sci ukladu, tj. selektora szerokosci impulsów do selekcjonowania impulsów o okreslonym czasie trwania wedlug zasady uprzednio podanej.Zastrzezenie patentowe Analogowo-cyfrowy uklad wyodrebniania pólli¬ nii po pierwszym impulsie wyrównawczym z kaz¬ dego pólobrazu telewizyjnego, w sklad którego wchodzi obwód rezonansowy LC, dodatkowa sprze¬ zona z nim indukcyjnosc oraz przerzutnik mono¬ stabilny, znamienny tym, ze jest wyposazony w ;dwja inwertery (1), (2) lub inne srodki odwracania fazy, w bramke iloczynowa (3), w dwa przerzutni- ki typu D (4), (5) oraz w wyjsciowa bramke iloczy¬ nowa (6), z których wejscie pierwszego inwertera polaczone jest z wejsciem (A) ukladu, a wyjscie tego inwertera polaczone jest z odczepem cewki ob¬ wodu rezonansowego (LI,. Cl), wejscie drugiego inwertera polaczone jest z koncem uzwojenia cew¬ ki (L2) sprzezonej z obwodem rezonansowym, wyj¬ scie drugiego inwertera polaczone jest z jednym z wejsc bramki iloczynowej (3), wyjscie bramki ilo- czynowej polaczone jest z wejsciem (Dl) pierwsze¬ go przerzutnika (4), którego.wyjscie (Ql) polaczone jest z wejsciem ustawiajacym (P2) drugiego prze¬ rzutnika (5), przy czym wejscie zegarowe (CI) pier¬ wszego przerzutnika oraz wejscie zerujacego dru¬ giego przerzutnika polaczone sa z wejsciem calos¬ ci ukladu (A), natomiast pozostale wejscia obu przerzutników polaczone sa z dodatnim biegunem zródla napiecia zasilania, a wyjscia (Ql i Q2) obu przerzutników (4 i 5) .polaczone sa z wejsciami ilo- czynowej bramkf wyjsciowej (6), której wyjscie p^ laczone jest z wyjsciem (B) ukladu. 29 30 39 40 49118 951 Sm Ti l^)tJc' Cl< Al B * 7 FigJ ¦zzr \Ci Di ix\ - A 9T /te -?0 5-t /i !\ f \ \ \tf \t2 52 53 M i i— \J-L_ n w ^ / /* YlHmn 62 t S3 5* U/ Ci tm t \^~ E fi 3 £l ±4=^ J5 ' 3™ r_ 5/ n_ * Hg.2 S* S5 07 fiwy y—a \* ^nnrr 1 «b j hh ! ! i 1 i j _J ! ¦ ! ! i [ 1 1 i J LL_ . I m *" 1A Tnn.niL„ 1 CIS 1 i 1 . ^ ,;_ II-U~ l 229 1 300 L_ r r 11 r 30< U ^"U- l 3W ^ ^ ^ 1 - rpnnrlnjiruu 1 3*11 i Jtf i J/J I Jfl i i "^ f; i ' ' i 1 1 L li 1 DN-3, zam. nr 713/82 Cena 100 zl. PL