Przedmiotem wynalazku jest polaczenie rozpierajace do mocowania elementów, skladajace sie z czesci tulejowej osadzonej w otworze sciany lub innego pokladu, oraz z plaskiej czesci rozpierajacej wcisnietej w czesc tulejowa, przy czym plaska czesc rozpierajaca rozszerza swoim stoz¬ kowym koncem czesc tulejowa i dociskaja do scianki otworu a na drugim swym koncu ma dwa bocznie wystajace ra¬ miona, które wprowadzone sa do wzdluznych wyciec czesci tulejoWej i opieraja sie na powierzchni czolowej krawedzi otworu.Znane z niemieckiego opisu wylozeniowego nr 2 135 333 tego rodzaju polaczenie rozpierajace nie wymaga dna otworu dla podparcia elementu rozpreznego. Otwór mozna wykonac glebiej anizeli to jest konieczne. Elementy za¬ kotwione na scianie lub nawierzchni w przypadku znanego polaczenia rozpierajacego sa przymocowane do elementu rozpierajacego, który ma w tym celu specjalne elementy uchwytowe, np.' specjalnie uksztaltowany hak, któiy wy¬ staje mimoosiowo z jednej szczeliny wzdluznej tuleii.Umocowanie ksztaltownika rurowego, np. rury, na haku elementu rozpreznego jest pracochlonne i po dokreceniu, lub dospawaniu nie daje tak sztywnego zamocowania, aby mogly byc przenoszone duze momenty sil.Przyczyna powyzszego lezy w tym, ze koniec wystajacego z otworu elementu rozpierajacego wykonanego z plaskow¬ nika mozna przeginac w kierunku poprzecznym i w za¬ sadzie moze byc on obciazany tylko na rozciaganie, równo- - legie do osi otworu. W zwiazku z tym, ze element rozpiera¬ jacy wspiera sie tylko jednostronnie na krawedzi otworu, szczególnie przy nieco za duzej srednicy otworu, moze sie 25 element rozpierajacy przechylic lacznie z tuleja podczas wtlaczania tulei i w zwiazku z tym byc osadzonym mimo- srodowo po wtloczeniu. Poza tym za krótki otwór moze doprowadzic do tak silnego specznienia stozkowego, fali¬ stego odcinka czesci rozpierajacej, ze tuleja nie bedzie juz mogla poprzecznie przejsc na wewnetrzny koniec czesci rozpierajacej.Celem wynalazku jest wykonanie takiego polaczenia rozpierajacego za pomoca którego mozna przy malym na¬ kladzie pracochlonnosci i wysokiej dokladnosci zamocowac ksztaltownik rurowy, a po zamocowaniu obciazyc go po¬ przecznie w stosunku do otworu.Zgodnie z wynalazkiem cel ten osiagnieto dzieki temu, ze element mocujacy stanowi rurowy ksztaltownik, którego koniec tworzy tuleje a lezace naprzeciw siebie ramiona czesci rozpierajacej wystaja na obie strony poza zewnatrzna srednice rurowego ksztaltownika.W przypadku zgodnego z wynalazkiem polaczenia roz¬ pierajacego po zakotwieniu w otworze obciazona zostaje tuleja, a nie czesc rozpierajaca, przy czym tuleja moze prze¬ nosic duzo wieksze sily poprzeczne, anizeli czesc rozpiera¬ jaca. Tuleja przechodzi w ksztaltownik rurowy, który ma byc zamocowany, dzieki czemu nie jest konieczna dodatko¬ wa tuleja. Dla umocowania ksztaltownika rurowego w scia¬ nie lub w nawierzchni (pokrywie, pulapie) wystarczy wy¬ konanie dwu wzdluznych wyciec w koncu ksztaltownika rurowego i wprowadzenie czesci rozpierajacej. Nastepnie ksztaltownik rurowy wtlacza sie w otwór. Prace te mozna nie tylko bardzo predko wykonac, lecz prowadzi ona rów¬ niez do polaczen o wysokiej dokladnosci, poniewaz czesc 117 699117 699 3 rozpierajaca utrzymywana jest bez mozliwosci przechylu.Krótki otwór nie doprowadza do znieksztalcenia czesci rozpierajacej, lecz w tym przypadku konieczne podparcie czesci rozpierajacej przejmuje podstawa otworu.Znanejest z opisu patentowego RFN nr 1110 113 umiesz¬ czenie na koncu drazka rowków w które wprowadzana jest czesc rozpierajaca wykonana z czesci cylindrycznej. Po¬ wyzsza czesc rozpierajaca podczas wtlaczania drazka pod¬ piera sie na podstawie otworu. W zwiazku z tym za gleboko wywiercony otwór nie zapewnia wymiarowo dokladnego zamocowania. Poza tym produkcja masywnych elementów rozpierajacych jest kosztowna.Szczególnie prosta konstrukcyjnie i latwa w produkcji postac wykonania mozna uzyskac przez to, ze wieksze po¬ wierzchnie równolegle stozkowego odcinka czesci rozpiera¬ jacej wykonano plasko, a waskie boki tego odcinka roz¬ szerzaja sie stozkowo w kierunku podstawy otworu i przy¬ legajajdo wewnetrznej scianki ksztaltownika. Przy tym waskie boki w odcinku polozonym blizej poczatku otworu uksztal¬ towane sa prawie równolegle do osi wzdluznej czesci roz¬ pierajacej i rozszerzaja sie stozkowo na zewnatrz tylko w miejscu odcinka zwróconego do podstawy otworu. Dzieki temu uzyskuje sie nie tylko bardzo dokladne prowadzenie czesci rozpierajacej, lecz równiez rozprezanie koncówki ksztaltownika wzglednie koncówki tulei na stosunkowo krótkim odcinku koncowym, co daje bardzo silny docisk na sciany otworu na duzej glebokosci tego.otworu.Szczególnie proponuje sie, aby wystajaca czesc skrecona byla srubowo o okolo 90 stopni wokól osi wzdluznej w sto¬ sunku do odcinka rozprezajacego ksztaltownik. To srubowe skrecenie jest bardzo waznym zalozeniem przy produkcji czesci rozpierajacej z materialu plaskiego. Material plaski nie potrzebuje byc w duzym stopniu odksztalcany dla uzyskania w pewnym zakresie kata stozkowego rozwarcia elementu rozpreznego, który osadzony' jest w rowkach wzdluznych ksztaltownika rurowego.Czesc rozpierajaca mozna wytworzyc za pomoca prostej operacji tloczenia, jezeli ksztaltownik ma przekrój teowy, przy czym czesc wystajaca poza srednice ma ksztalt litery T.Szczególnie proponuje sie, aby do uchwycenia obu konców ksztaltownik mial dwa rowki wzdluzne." Poza tym czesc rozpierajaca moze na swej stronie zwróconej w kie¬ runku konca otworu miec plaska powierzchnie opierajaca sie o dno. Przy tym w przypadku otworu o okreslonej gle¬ bokosci moze byc wykonany dodatkowy uchwyt dla czesci rozpierajacej, a w przypadku otworu o za malej glebokosci ^podstawa otworu dziala jako krawedz otworu.Szczególnie proponuje sie, aby'wewnetrzna srednica ksztaltownika zostala zmniejszona za pomoca odpowiednie¬ go kolnierza, z którym czesc rozpierajaca, wywierajac nacisk, dochodzi do styku. Przy tym nie jest wymagane, aby czesc rozpierajaca rozszerzala sie, poniewaz przez stozkowe zweze¬ nie wnetrza ksztaltownika W podobny sposób osiaga sie rozpieranie ksztaltownika.. ¦ ¦ ' Szczególnie zgodnie z wynalazkiem zalecane jest pola¬ czenie rozpierajace w. przypadku strzemion wzglednie . stopni, wykonanych z rur, przy czym oba konce rur maja rowki wzdluzne i za* kazdym razem przylegaja w otworze do jednej sciany.Proste i równolegle do osi otworu wtloczenie ksztaltow¬ nika wykonanego poza otworem uzyskuje sie za pomoca urzadzenia zderzakowego, które nasadzane jest na ksztal¬ townik w miejscu pochylenia ksztaltownika, przy czym urzadzenie to ma wybranie dostosowane do pochylenia 4 oraz powierzchnie oporowa, która ustawiona jest poprzecz-' nie do osi wzdluznej otworu i na jej wysokosci.Urzadzenie zderzakowe jest proste w wykonaniu i mimo to jest bardzo trwale, przy czym jego wybranie uformowane 5 jest przez ksztaltownik o postaci litery U. Miedzy ramiona¬ mi ksztaltownika umocowana jest skosnie, odpowiednio do pochylenia, plyta. Poprzecznie do osi wzdluznej ksztal¬ townika U w odpowiednich otworach ramion, przesuwany jest uchwyt, a na stronie czolowej ksztaltownika U zwróco- 10 nej do otworu uksztaltowana jest powierzchnia oporowa.Szczególnie proponuje sie, aby urzadzenie zderzakowe do ograniczenia drogi przesuwu uchwytu posiadalo czop slizgajacy sie w rowku prowadnicy umocowanej poza ksztal¬ townikiem U.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czesc rozpierajaca w widoku perspektywicznym, fig. 2 — czesc rozpierajaca w widoku z boku, fig. 3 — czesc rozpierajaca w widoku z boku obrócona o 90° w stosunku do fig. 2, 20 • fig. 4 — odcinek koncowy ksztaltownika rurowego z na¬ sadzona czescia rozpierajaca w polozeniu nie zacisnietym, w przekroju poosiowym, fig. 5 — odcinek koncowy ksztal¬ townika rurowego z nasadzona czescia rozpierajaca w polo¬ zeniu nie zacisnietym w widoku z boku obrócona o 90° w stosunku do fig. 4, fig. 6 —koniec ksztaltownika rurowego z fig. 4 i 5 w widoku z góry, fig. 7 — odcinek ksztaltownika rurowego wsuniety w otwór, w przekroju, z czescia roz- . pierajaca w polozeniu rozprezonym w widoku perspekty¬ wicznym, fig. 8 — zespól z fig. 7 w przekroju wg linii osiowej A-A z czescia rozpierajaca w widoku perspektywicz¬ nym, fig. 9 — ksztaltownik rurowy uformowany w postaci strzemienia z nasadzonym urzadzeniem zderzakowym w widoku izometrycznym, fig. 10 — urzadzenie zderzakowe z fig. 9 W widoku z boku, fig. 11 urzadzenie zderzakowe z fig. 10 w przekroju wg linii osiowej B-B, fig, 12 — urza¬ dzenie zderzakowe w innym przykladzie wykonania w wi¬ doku z boku, fig. 13 — urzadzenie zderzakowe z fig. 12 w widoku z przodu. - 40 Do umocowania rury 2 w otworze 3, który normalnie jest otworem nieprzelotowym i znajduje sie w scianie lub pokrywie, ma rura 2 diametralnie na przeciw siebie polozone rowki wzdluzne 2a, 2b, które biora swój poczatek w koncu l rury i usytuowane sa równolegle do osi wzdluznej rury. 45 Biorac od konca rury w rure wsuwany jest element roz¬ prezny 1, który pokazano na fig. 1 do 8.Czesc rozpierajaca jest wytloczona i wykrojona z blachy -.o wystarczajacej grubosci, której górna poprzeczka usytuo¬ wana jest pod katem prostym do podstawy T i tworzy ko- 5 niec la, który ma dwa naprzeciw siebie lezace ramiona la' i la". Grubosc tych ramion-odpowiada grubosci uzytej blachy i szerokosci rowków'wzdluznych 2a, 2b. Ramiona la7 i la" tak daleko wystaja w stosunku do podstawy zwanej dcinkiem Ib, ze w przypadku wlozenia czesci rozpieraja¬ cej w rure 2, wychodza poza scianke zewnetrzna rury i dochodza do styku z czolowa powierzchnia 4 zewnetrznej krawedzi otworu, przylegajac tym samym do powierzchni sciany lub pokrywy. 60 Podstawa, lub.odcinek Ib czesci rozpierajacej 1 m»ze byc bryla obrotowa, której przekrój dostosowany jest do przekroju wewnetrznego ksztltownika rurowego w tym przypadku rury 2. Zgodnie z powyzszym odcinek 1 b w przy¬ padku rury z przekrojem kolistym moze byc stozkowaty 65 lub miecksztalt stozka scietego, a w przypadku rury czworo- \ /117 katnej moze miec, ksztalt piramidalny lub piramidy ze stozkiem scietym.Czesc rozpierajaca dostosowana do róznych przekrojów ksztaltowników uzyskuje sie przez wykonanie jej odcinka Ib z nieodksztalconego materialu plaskiego, którego oba 5 lezace naprzeciwko siebie waskie boki Ib', Ib" przylegaja do wewnetrznej scianki rury, przy czym przylegajacy do czesci la,odcinek Id przynalezny do wspomnianych was¬ kich boków lezy równolegle do osi wzdluznej czesci roz¬ pierajacej jak i równiez do osi wzdluznej rury i graniczacy 10 przy tym z koncem rury odcinek le jest do tego stopnia rozbiezny, ze szerokosc odcinka Ib, która w zakresie od¬ cinka Id odpowiada mniej wiecej srednicy wewnetrznej rury, przy koncu tej rury powieksza sie tak, ze odcinek le przy nie rozszerzonej rurze wystaje z konca rury. 15 W zwiazku z tym, ze waskie boki Ib', Ib" czesci rozpie¬ rajacej 1 dochodza do styku z wewnetrznymi sciankami rury 2 w których nie znajduja sie rowki wzdluzne 2a, 2b, przekrecono srubowo o 90° odcinek Ib miedzy odcinek Id, a czescia la wokól jego osi wzdluznej. W polozeniu roz- 20 pierajacym i zaciskajacym naciska odcinek le liniowo na obie strony na scianki wewnetrzne rury 2 i wytwarza przez to duzy nacisk. Tarcie miedzy, rura, a sciankami otworu mozna jeszcze dzieki temu podwyzszyc, ze na obwodzie zewnetrznym rury co najmniej w zakresie odcinka le 25 wykonano nie pokazane odsadzenia zebra poprzeczne, zebra wzdluzne lub nadlewy.Wystajaca z rury pionowo do osi wzdluznej usytuowana strona czolowa czesci rozpierajacej 1 tworzy powierzchnie oporowa Je, która dochodzi do styku z podstawa otworu 30 3a, jezeli otwór 3 nie jest wywierconyza gleboko. W przy¬ padku dokladnie obliczonej glebokosci otworu- bedzie wiec czesc rozpierajaca 1 dociskana przez powierzchnie oporowa lc we wnetrzu rury, a w przypadku za glebokiego otworu dociskany bedzie przez czesc la przylegajacej powierzchni 35 czolowej 4. Do przykrycia lezacych poza otworem 3 kon¬ cówek la', la" czesci la przewidziano pierscien pokrywy 5 ( fig. 7 i 8), który nasuniety jest na rure.Na fig. 9 przedstawiono przyklad mocowania w pionowj, _ scianie wykonanego ze zgietej rury 2 strzemienia (stopien 40 szczebel). Na jednym z dwu ramion palaka nasadzone i zamocowane jest w miejscu krzywizny 6 urzadzenie zde¬ rza kcwe7. . v Urzadzenie zderzakowe ma przedstawiona w przekroju ksztaltke 10 w postaci litery U, która otacza rure 2 w miejscu 45 krzywizny 6, przy czym os wzdluzna ksztaltki U lezy rów¬ nolegle do tego odcinka rury, który wsuniety jest w otwór, tak, ze ten odcinek rury znajduje sie wewnatrz dzieki ksztaltce — U. We wnetrzu ksztaltki wspawana jest ukosnie plyta 11, która przylega do ramienia krzywizny 6 wychodza- 50 cego z otworu. Tuzprzedkrzywizna 6 hiiedzy zakrzywieniem i koncem strzemienia wykonano w obu ramionach -lJOa i lOb ksztaltki — U 10 dwa prostokatne otwory 13, do którycKpod katem prostym do osi wzdluznej ksztaltki — U przylozono przesuwnie uchwyt 12, celem pfzymocowa- 55 nia urzadzenia zderzakowego 7 do strzemienia. Uchwyt 12 ma czop 14, który osadzony jest przesuwnie w rowku wzdluznym 15 prowadnicy 16, która przyspawana jest do ramienia. 10 b równolegle do uchwytu 12. Na stronie od¬ wróconej do otworu na powierzchni czolowej ksztaltki — 60 U 10 dospawana jest pod katem prostym powierzchnia zderzakowa 9, w która uderza sie mlotem celem wprowa¬ dzenia rury do otworu.W innym przykladzie wykonania urzadzenia zderzako- , wego przedstawionego na fig. 12 i 13, urzadzenie to wy- 65 6 konano z pelnej plytki metalu* ktprej szeroki bok -zaopa¬ trzono w wybrania 8 o ksztalcie rowków lub wpustów, które odpowiadaja krzywiznie 6 rury 2 tak, aby urzadzenie zde¬ rzakowe nie bylo nasadzane na rure wzglednie strzemie z góry lecz z boku. Urzadzenie zderzakowe ma równiez na stronie zwróconej do otworu powierzchnie oporowa 9, która usytuowana jest pod katem prostym do osi wzdluznej otworu.Zastrzezenia patentowe 1. Polaczenie rozpierajace do mocowania elementów, skladajace sie z czesci tulejowej osadzonej w otworze sciany lub innego podkladu, oraz plaskiej czesci rozpierajacej wcisnietej w czesc tulejowa, przy czym plaska czesc roz¬ pierajaca rozszerza swoim stozkowym koncem czesc tulejo- wa i dociska ja do scianki otworu a na drugim swym koncu ma dwa bocznie wystajace ramiona, które sa wprowadzone do wzdluznych wyciec czesci tulejowej i opieraja sie na powierzchni czolowej krawedzi otworu, znamienne tym, ze element mocujacy w otworze (3) stanowi rurowy ksztal¬ townik (2), którego koniec tworzy tuleje, a lezace naprzeciw siebie ramiona (la7, la") konca czesci rozpierajacej (la) wystaja na obie strony^ poza zewnetrzna srednice rurowego ksztaltownika (2). 2. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze powierzchnia stozkowego odcinka (Ib) czesci rozpierajacej (1) jest plaska, a wasl^e boki (Ib'; Ib'') tego odcinka rozszerzaja sie stozkowo w kierunku podstawy otwo¬ ru i przylegaja do wewnetrznej scianki kszaltownika (2). 3. Polaczenie rozpierajace wedlag zastrz. 2, znamienne tym, ze waskie boki (Ib', Ib") w odcinku (Id) polozonym blizej poczatku otworu (3) sa uksztaltowane prawie równo¬ legle do oji wzdluznej i rozszerzaja sie stozkowo na zewnatrz ^ tylko w miejscu odcinka (le) zwróconego do, podstawy otworu. ' 4. Polacze ile rozpierajace wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 3 znamienne tym, ze wystajaca czesc (la) skrecona jest srubowo o okolo 90 stopni woktl psi wzdluznej w stosunku do odcinka (1 b) rozprezajacego ksztaltownik (2). 5. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 3 albo 4, znamienne tym, ze czesc rozpierajaca (1) wykonana calkowicie z plaskownika ma ksztalt teowy, przy czym czesc (la) wystajaca poza srednica ksztaltownika (2) uksztaltowana jest przez element poprzeczny i rozpierajacy odcinek (Ib) o ksztalcie litery ,,T". 6. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 3, znamienne tym, ze ksztaltownik (2) ma dwa wyciecia* wzdluzne (2n, 2b) do prowadzenia obu ramion (la', la"). 7. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz., 1, znamienne tym, ze czesc rozpierajaca (1) ma na swej stronie zwróconej w kierunku konca otworu (3) powierzchnie (lc) opieraja¬ ca sie o podstawe otworu. 8. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze srednica wnetrza ksztaltownika (2) zmniejszona jest za pomoca odpowiedniego kolnierza, z którym czesc rozpierajaca, wywierajac nacisk; dochodzi do styku. 9. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze ksztaltownik mocowany stanowi strzemie uksztal¬ towane z rury (2), przy czym oba konce Tury posiadaja wyciecia wzdluzne (2a, 2b), ^do których kazdorazowo przylega sciana otworu (3). 10. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 9, znamienne tym, ze ksztaltownik rufowy (2) poza otworem (3) ma co najmniej jedno zakrzywienie (6), w miejscu którego na •117 699 ksztaltownik rurowy nasadzane jest urzadzenie zderzakowe (7), które ma wybranie dostosowane do skrzywienia i opo¬ rowa powierzchnie (9), która ustawiona jest poprzecznie do osi wzdluznej otworu (3) i na jej wysokosci. 11. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 10, znamienne tym, ze urzadzenie zderzakowe (7) ma wybranie ufor¬ mowane przez ksztaltownik (10) w ksztalcie litery U, a miedzy ramionami ksztaltownika (lOa, 10b) umocowana jest skosnie, odpowiednio do zakrzywienia, plyta (11), 8 przy czym poprzecznie do osi wzdluznej ksztaltownika (10) w odpowiednich otworach (13) ramion przesuwany jest uchwyt (12), a na stronie czolowej ksztaltownika (10) zwróconej do otworu (3) uksztaltowana jest powierzchnia oporowa (9). 12. Polaczenie rozpierajace wedlug zastrz. 11, znamienne tym, ze do ograniczenia drogi przesuwu uchwytu (12) ma czop (14), który slizga sie w rowku (15) prowadnicy (16) umocowanej poza urzadzeniem zderzakowym (7) Ul Ib i \ld le F!g.3 70' n 2b~A la" \^2a Fig. 4 Fig 5o*117 699 "^ i * / / // ' - 1 13 - ii fl 'I ' O f 75 6 W -12 Fig 12 Fig 13 LDD Z-d 2, z. 971/1400/82, n. 105 + 20 egz.Cena 100 zl PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL