Przedmiotem wynalazku jest sposób wybierania w kopalniach podziemnych grubego zloza rud metali, o miazszosci od okolo 10 m do okolo 20 m i powyzej z ochronna warstw nadleglych.Stan techniki. Wybieranie grubych zlóz rud metali w kopalniach podziemnych odbywa sie obecnie systemami ubierkowymir zabierkowymi, ubierakowo-zabierkowymi, komorowo-filarowymi, systemami wysokich komór lub systemami warstwowymi. W kazdym z tych systemów mozna likwidowac pustki poeksploatacyjne przez zawal stropu lub za pomoca podsadzek róznego rodzaju. Wszystkie systemy ubier- kowe i warstwowe wymagaja stosowania drogich obudów zmechanizowanych.Zaproponowano juz w opisie patentowym nr 106161 rozwiazanie wybierania grubego zloza rud metali, zwlaszcza rud miedzi w polu uprzednio okonturowanym wyrobiskami udostepniajacymi i przygotowa¬ wczymi, prowadzonymi pod stropem zloza, z wykonywaniem rozcinki pola eksploatacyjnego podstropo- wymi rozdzielczymi chodnikami, prowadzonymi po rozciaglosci.Zgodnie z tym rozwiazaniem po wykonaniu do spagu zloza dwóch krótkich upadowych na obu skrzydlach pola, które przedluza sie wzdluz calego skrzydla pola eksploatacyjnego po spagu zloza, drazy sie pod i równolegle do rozdzielczych chodników podstropowych, przyspagowe rozdzielcze chodniki a nastep¬ nie laczy sie miedzy soba chodniki rozdzielcze podstropowe oraz miedzy soba chodniki rozdzielcze przyspa¬ gowe przecinkami eksploatacyjnymi, usytuowanymi równolegle i jedna pod druga. Zloze urabia sie krótkimi odcinkami wzdluz dlugosci przecinki, nawieracajac zabiór znanymi wachlarzowato rozmieszczonymi otwo¬ rami strzalowymi dla materialów wybuchowych a po wybraniu i odstawieniu urobku z kazdego zabioru, likwiduje sie powstala pustke eksploatacyjna w tym krótkim odcinku.System ten umozliwia w sposób tani eksploatacje grubego zloza rud metali z likwidacja pustek poeksplo¬ atacyjnych przez zawal stropu. Moze byc jednak stosowany tylko w warunkach, gdy nie zachodzi potrzeba ochrony warstw nadleglych i obiektów powierzchniowych. Straty substancji zlozowej przy tak prowadzonej eksploatacji wynosza okolo 20%.Istota wynalazku. Sposób wybierania grubego zloza rud metali o miazszosci od okolo 10 m do 20 m i wiecej z ochrona warstw nadleglych, polega na urabianiu calizny zlozowej robotami strzalowymi wykonywa¬ nymi z poszerzonych chodników zlokalizowanych pod stropem zloza lub z chodników zlokalizowanych na spagu zloza i wybieraniu urobku poczatkowo zsypujacego sie do wymienionych chodników na spagu zloza a nastepnie z wnetrza komór powstalych na cala miazszosc zloza za pomoca ladowarek lapowych zdalnie sterowanych i wspólpracujacych z odstawczymi wozami skrzyniowymi, znajdujacymi sie po czesci w chodni¬ kach na spagu zloza oraz na likwidowaniu pustych komór, przez wypelnienie ich podsadzka utwardzona o2 117146 wysokich parametrach wytrzymalosciowych. W polu przyszlego oddaalu wydobywczego drazysie chodniki po spagu i pod stropem furty eksploatacyjnej a z nich prowadzi sie przecinki.Zgodnie z wynalazkiem dla kazdej pary przecinek przyspagowych wykonuje siejedna wspólna przecinke podstropowa, której rzut na plaszczyzne spagu jest usytuowany miedzy tymi przecinkami przyspagowymi i urabiajac zloze krótkimi odcinkami wzdluz dlugosci kazdej pary tych przecinek tworzy sie komore o szerokosci odpowiadajacej w przyblizeniu czterem dlugosciom dysponowanej ladowarki lapowej. Z komory tej wybiera sie i odstawia urobek wykorzystujac obie przecinki przyspagowe a pusta komore wypelnia sie podsadzka betonowa, tworzaca po zwiazaniu monolityczne ociosy nastepnych komór, przy czym w miare postepu frontu robót kazda przecinke podstropowa jak i przecinke przyspagowa poszerza sie zjednej strony w kierunku od przodka i co pewien odstep wykonuje sie z przecinki podstropowej szybiki do obu przecinek przyspagpwychj^wykonane poszerzenie odgradza sie od przecinki przeslana w celu doprowadzenia do przddka iwiezegg powietrza.Objasnienie figui rysunku. Sposób wedlug wynalazku opisano ponizej powolujac sie na towarzyszace rysunki n§ których f%. 1 przedstawia widok z góry prowadzenia oddzialu wydobywczego, fig. 2 — widok z boku wzdluz przekroju A-A. fle. 3 — widok z boku wzdluz przekroju B-B. fig. 4 — schemat koleinvch faz pracy w komorzeladowarki lapowej wspólpracujacej ze skrzyniowym wozem odstawczym, fig. 5 - widok z góry prowadzenia oddzialu wydobywczego wedlug wynalazku fig. 6- widok z boku wzdluz przekroju C-C.Przyklad realizacji Przyklad I. Pole oddzialu eksploatacyjnego o szerokosci do kilkuset metrów rozcina sie parami chodników 1 zlokalizowanymi pod stropem 2 zloza 3 i na spagu 4 zloza 3, prowadzonymi po rozciaglosci zloza 3 i usytuowanymi równolegle do siebie w odleglosci równej dlugosci przecinek podstropowych 5 i przyspagowych 6. Miedzy parami wyrobisk chodnikowych 1, zlokalizowanymi pod stropem 2 i przy spagu 4, wykonuje sie przecinki przyspagowe 6 prowadzone po spagu 4 w odleglosci co 17,5 m miedzy ich osiami. Pod stropem 2 zloza 3 wykonuje sie przecinki podstropowe 5, usytuowane nad przecinkami przyspagowymi 6.Dlugosc przecinek podstropowych 5 i przyspagowych 6 jest zalezna od warunków ruchowych zakladu górniczego, prowadzacego eksploatacje.Przystepujac do wybierania kolejnej komory 7 wykonuje sie poszerzenie przecinek podstropowych 5 i tworzy pod stropem 2 wyrobisko o wymiarach jakie bedzie miala na spagu komora 7. Szerokosc komory odpowiada dwom dlugosciom powszechnie stosowanej ladowarki lapowej 11 na podwoziu gasienicowym a zabiór wynika z dlugosci tej ladowarki i skrzyni ladunkowej wozu odstawczego 12. Zaleznosci te w rzucie pionowym przedstawia fig. 4. Z tak utworzonego wyrobiska o wymiarach 17,0 m X 8,0 m wierci sie otwory strzalowe skierowane ku dolowi lub wierci sie otwory strzalowe z przecinek przyspagowych 6 skierowane ku górze. Po odstrzeleniu calizny, urobek 13 wypelnia powstala komore 7 i zsypuje sie do przecinek przyspago¬ wych 6, skadjest wybierany za pomoca ladowarek lapowych 11 i ladowany na skrzyniowe wozy odstawcze 12 a nastepnie odstawiany do wysypu oddzialowego. W miare ubywania urobku 13 ladowarka lapówa 11 zdalnie sterowana przemieszcza sie do wnetrza komory 7 i wybiera rude do czysta.Po wybraniu urobku z komory 7 instaluje sie w pustej juz komorze 7 lutnociag 14 laczacy przecinke przyspagowa 6 z przecinka przystropowa 5 i buduje na wlotach tych przecinek 5 i 6 do komory 7 tamy podsadzkowe. Rurociagiem podsadzkowym, nie pokazanym na rysunku, zainstalowanym w przecince przystropowej 5 doprowadza sie podsadzke utwardzona i przystepuje do podsadzania pustej komory 7. Po wypelnieniu komory 7 podsadzka utwardzona do poziomu stropu przecinki przyspagowej 6, wstrzymuje sie podsadzanie do czasu zwiazania mieszaniny podsadzkowej. Nastepnie podsadza sie wyeksploatowana komore 7 calkowicie. Po zwiazaniu i stwardnieniu podsadzki 8 przystepuje sie do wybierania kolejnej komory.Roboty wybierkowe w polu oddzialu prowadzi siew taki sposób,ze linia komór 7ma ksztalt schodkowy a kazda komora posiada dwa ociosy z podsadzki utwardzanej I.Przyklad II. Póle oddzialu eksploatacyjnego o szerokosci do kilkuset metrów rozcina sie parami chodników 1 zlokalizowanymi pod stropem 2 zloza 3 i na spagu 4 zloza 3, prowadzonymi po rozciaglosci zloza 3 i usytuowanymi równolegle do siebie w odleglosci równej dlugosci przecinek podstropowych 5 i przyspagowych 6. Miedzy parami wyrobisk chodnikowych 1, usytuowanymi pod stropem 2 i przy spagu 4, wykonuje sie przyspagowe przecinki 6,prowadzone po spagu 4 w odleglosci co 17,5 m miedzy ich osiami. Pod stropem 2 zloza 3 wykonuje sie przecinki podstropowe 9, które w tym przypadku nie sa usytuowane nad przecinkami podstropowymi 6. Przecinki podstropowe 9 sluza dla dwóch komór 10 i sa wykonywane pod stropem 2 zloza 3 miedzy rzutami na plaszczyzne spagu 4kolejnych par przecinek przyspagowych 6. Dlugosc przecinek podstropowych 9 i przyspagowych 6 jest zalezna od warunków ruchowych zakladu górniczego.Przy koncu przecinek podstropowych 9 wykonuje sie poszerzenie na obie ich strony, tworzac wyrobisko o wymiarach 34,0 m X '8,0 m. Sa to wymiary jakie bedzie miala na spagu 4komora 10. Z tych wyrobisk wierci sie otwory strzalowe skierowane ku dolowi albo wierci sie otwory strzalowe z przecinek przyspagowych 6117146 3 skierowane ku górze. Zabiór wynosi okolo 8,0 m. Po odstrzeleniu calizny urobek 13 wypelnia powstala komore 10 i zsypuje sie do dwóch przecinek przyspagowych 6, skad jest wybierany za pomoca ladowarek lapowych 11 i ladowany na skrzyniowe wozy odstawcze 12. W miare ubywania urobku 13ladowarki lapowe 11 zdalnie sterowane przemieszczaja sie do wnetrza komory 10 i wybieraja rude do czysta.Po wybraniu urobku z komory 10 instaluje sie w pustej komorze 10 dwa lutnociagi 14 laczace dwie przecinki przyspagowe 6 z przecinka podstropowa 9 i buduje sie na wlotach przecinek przyspagowych 6 i przecinek podstropowych 9 do komory 10 tamy podsadzkowe.Rurociagiem podsadzkowym, nie pokazanym na rysunku, zainstalowanym w przecince przystropowej 9 doprowadza sie podsadzke utwardzona i podsadza pusta komore 10 do wysokosci stropu przecinki przyspa- gowej 6. Po zwiazaniu mieszaniny podsadzkowej, wypelniajacej komore 10 do poziomu stropu przecinki przyspagowej 6 podsadza sie komore 10 calkowicie. Po zwiazaniu i stwardnieniu podsadzki 8przystepuje sie do wybierania nastepnej komory.Roboty wybierkowe w polu oddzialu prowadzi sie w taki sposób, ze linia komór 10 ma ksztalt schodowy a kazda komora 10 posiada dwa ociosy z podsadzki utwardzonej 8.W celu zapewnienia wlasciwego przewietrzania przodków w czasie wybierania urobku, gdy po odstrzele¬ niu calizny ulegnie zniszczeniu lutnociag 14 laczacy przecinke podstropowa 5 lub 9 z przecinka przyspagowa 6 drazy sie w regularnych odleglosciach szybiki 15 laczace wymienione przecinki. Od tych szybików 15 w strone przodka wykonuje sie poszerzenie 16 przecinek 5, 6 i 9 o okolo 1,0 m i buduje przeslone 17, która wymusza sie przeplyw powietrza w bezposrednim sasiedztwie miejsca pracy ludzi i maszyn.Zastrzezenie patentowe Sposób wybierania bez strat jedna warstwa grubego zloza rud metali za pomoca komór wykonywanych na cala grubosc zloza, zalegajacego pod mocnym i zwiezlym stropem, w polu uprzednio rozcietym wyrobi¬ skami przygotowawczymi, prowadzonymi pod stropem zloza i po spagu tego zloza, z likwidacja pustek poeksploatacyjnych za pomoca podsadzki utwardzonej betonem, która po zwiazaniu stanowi monolit, znamienny tym, ze dla kazdej pary przecinek przyspagowych (6) wykonuje sie jedna wspólna przecinka podstropowa (9), której rzut na plaszczyzne spagu jest usytuowany miedzy tymi przecinkami przyspagowymi (6) i urabiajac zloze krótkimi odcinkami wzdluz dlugosci kazdej pary tych przecinek (6) tworzy sie komore (10) o szerokosci odpowiadajacej w przyblizeniu czterem dlugosciom dysponowanej ladowarki lapowej, z której do komory wybiera sie i odstawia urobek wykorzystujac obie przecinki przyspagowe (6) a pusta komore wypelnia sie podsadzka betonowa, tworzaca po zwiazaniu monolityczne ociosy nastepnych komór, przy czym w miare postepu frontu robót kazda przecinke podstropowa (9) jak i przecinke przyspagowa (6) poszerza sie zjednej strony w kierunku od przodka i co pewien odstepwykonuje sie z przecinki podstropowej (9) szybiki (15) do obu przecinek przyspagowych (6) a wykonane poszerzenie (16) odgradza sie od przecinki przeslona (17) w celu doprowadzenia do przodka swiezego powietrza.117 146 A| 12. 16 15 B ™^»~ IT—1 i H i* n B li 1 H U U L._ -J- - i 3 i '"--~r • r r J ¦ 1 f— 1 ~"1 "Ti Fia 1 1 B A-A -L_ 13 El O; Aj' AJ -L Fig.2.117146 B-B ^T%^^%J^ -i- i . \i ¦-t m X. ,, - ' ^ ¦• v , \ - •--,;¦-• v \ / \ ¦' I ¦/ \ •-"/ ' \ 'V \7~\~77"". v~T\ / n - \ / \ / \ Fig.3. i i £! n Fig 4li 7 14< 10 li 17 - 15- C / | / I" 10 j L. 1 r ¦ i 3 '// ¦ Fig. 5. 13 Si Fig.6.EU U_ N^_ Pracownia Poligraficzna UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL