Przedmiotem wynalazku jest zlacze elektryczne do laczenia przewodów pokrytych izolacja, a zwlaszcza zlacze elektryczne, (które ma styki z ruchomymi lub elastycznymi sciankami bocznymi, które przytrzy¬ muja i podpieraja styki w zaglebieniach zlacza w których styki sa montowane.Zlacze elektryczne ze stykami przenikajacymi przez izolacje sa znane w technice i znajduja szerokie zastosowanie* Typowe przyklady znanych zlacz sa przedstawione w opisach (patentowych Stnów Zjed¬ noczonych Ameryki Pln. nr 3 867 005, 3 926 498. Styki zastosowane w tych zlaczach zawieraja zwykle ele¬ menty zaciskowe, które oddzielaja lub nacinaja izo¬ lacje i zapewniaja elektryczny styk z przewodnikiem elektrycznym 'bez potrzeby wykonania operacji usu¬ wania izolacji lub lutowania. Elementy zaciskowe przenikajace przez izolacje zawieraja zwykle prze¬ ciwlegle ostrza tnace, które rozsuwaja izolacje^prze¬ nikaja przez nia, jednoczesnie sa wykorzystywane jako powierzchnie prowadzace w pewnych konfigu¬ racjach dla wytworzenia potrzebnego elektrycznego polaczenia z przewodem. Zacisk przenikajacy przez izolacje sluzy zarówno do rozsuwania izolacji i do tworzenia polaczenia elektrycznego z przewodem, Znane zlacza przenikajace przez izolacje sa pow¬ szechnie stosowane. Niemniej jednak wystepuja pe¬ wne problemy przy wytwarzaniu zminiaturyzowa¬ nych elementów elektrycznych uzywanych w tych zlaczach, co spowodowalo pewien kompromis w ich projektowaniu dla otrzymania optymalnej charakte- 10 15 20 25 30 rystyki eksploatacyjnej, która moze byc osiagnieta w inny sposó^b. Na przyklad, styki przenikajace przez izolacje najekonomicziniej moga byc wytwarzane z zastosowaniem procesu prasowania i tloczenia, a wiec nalezy stosowac blache metalowa, która moz¬ na latwo formowac.Taka bacha ma wytrzymalosc na rozciaganie mniejsza niz ta, która jest uwazana za optymalna do wytrzymywania sil wystepujacych przy operacji la¬ czenia. Wobec tego niektóre elementy konstrukcyjne wedlug znanego stanu techniki, które maja elementy zaciskowe przenikajace przez izolacje, moga byc w pewnych przypadkach odksztalcane lub zaginane przy operacji laczenia, do takiego stanu, który unie¬ mozliwia prawidlowe polaczenie elektryczne.Ponadto ze wzgledu na zakresy tolerancji jakie sa wymagane dla zminimalizowania kosztu produkcji i ulatwiania montazu, czesto wystepuja male prze¬ strzenie miedzy scinkami bocznymi styku i powierz¬ chniami; bocznymi montazowych zaglebien; w któ¬ rych montuje sie styk. W ten sposób scianki boczne maja jedynie niewielkie podparcie, albo wcale go nie maja i sa podatne na zewnetrzne odksztalcenie poprzeczne podczas operacji laczenia, przy czym nastepuje dalsze zagrozenie dla jakosci otrzymywa¬ nego polaczenia elektrycznego.Inny problem jaki wystepuje W przypadku zna¬ nych zlaczy przenikajacych przez izolacje jest taki, ze nie sa te zlacza odpowiednio przystosowane do przewodów zylowych. Czesto poszczególne zyly ta- 116 554116 3 kich przewodów oddzielaja sie albo zostaja rozsiane przeciwleglymi ostrzami tnacymi elementu zacisko¬ wego przenikajacego przez izolacje. Ponadto przy sto¬ sowaniu przewodów zylowych, jakosc polaczenia^za- równo elektrycznego jak i mechanicznego uzyskiwana w znanych zlaczach moze byc powaznie obnizona.Wyzej wspomniane wady sa usuwane w rozwiaza¬ niu wedlug wynalazku, w którym zlacze elektryczne ma styki przenikajace izolacje. Styki wykorzystywa¬ ne w zlaczach wedlug wynalazku maja konstrukcje, która zmniejsza trudnosci wystepujace w polaczeniu izolowanych przewodów zylowych.Wynalazek dotyczy zlacza elektrycznego do lacze¬ nia przewodów pokrytych izolacja majacego obudo¬ we z dielektrycznego materialu zawierajaca co naj¬ mniej jedno podluzne zaglebienie montazowe, w któ¬ rym zamontowany jest co najmniej jeden element stykowy. Kazdy element stykowy zawiera element zaciskowy umieszczony wewnatrz zaglebienia, przy czym element zaciskowy stanowi kanal w ksztalcie litery U z przeciwleglymi scianami bocznymi, z eo¬ najmniej jedna para wystepów, które sluza do prze- . nikania przez izolacje w celu utworzenia elektrycz¬ nego polaczenia z przewodem, przy czym od kazdej sciany bocznej odchodzi do srodka wystep.Zgodnie z wynalazkiem konstrukcja ta ma wyste¬ py odchodzace do srodka od ruchomych czesci scia¬ nek bocznych, przy czyni te ruchome czesci w polo¬ zeniu wystepnego zmontowania sa usytuowane tak, ze kanl w ksztalcie litery U przy tych czesciach jest szerszy niz przy zaglebieniu montazowym. Scianka dolna laczy przynajmniej w czesci scianki boczne . ruchomej czesci. Kazdy wystep ma nachylona po¬ wierzchnie i korzystnie, plaska powierzchnie pro wadzaca, przy czym nachylone powierzchnie odpo¬ wiedniej pary wystepu tworza droge wejsciowa dla wprowadzenia przewodu do kanalu, maja krawedzie tnace na nachylonych powierzchniach od powierz¬ chni prowadzacych. Powierzchnie prowadzace wyste¬ pów sa zwykle równolegle do siebie bez wzgledu na polozenie czesci ruchomych. Kazdy wystep jest in¬ tegralny z odpowiednia scianka boczna i zawiera czesc rozsuwajaca izolacje i czesc prowadzaca, przy czym czesc rozsuwajaca izolacje ma wymiar wzdluz podluznej osi kanalu wiekszy, niz wymiar czesci pro¬ wadzacej, tak ze izolacja jest rozsunieta z zasadniczo wiekszego odcinka przewodu niz stykajacego sie z czescia prowadzaca przewód. Korzystnie czesc roz¬ suwajaca izolacje ma pionowy wymiar nie mniejszy niz promien przewodu pokrytego izolacja, a czesc prowadzaca przewód ma pionowy wymiar nie mniej¬ szy niz srednica przewodu, przy czym nachylona po¬ wierzchnia tworzy kat okolo 35° z podluzna pionowa powierzchnia kanalu. -¦¦¦"¦- Element stykowy stosowany w zlaczu .wedlug wy¬ nalazku usuwa problemy wystepujace przy urzadze^ niach konwencjonalnych, poniewaz scianki boczne styku, które musza wytrzymywac sily poprzeczne, przykladane przy wprowadzaniu izolowanego prze¬ wodu, opieraja sie na poprzecznych powierzchniach montazowego zaglebienia. W ten sposób wytrzyma- lósc1, i sztywnosc,' stosukowo grubych scianek mon¬ tazowego 'zaglebienia" jest wykorzystana dla prze^ ciws|awema sie silom Wstepujacym podczas' pod¬ laczania f&ZeWbdu i -mozna zastosowac styk o* sto- 554 4 sunkowo malej wytrzymalosci na rozciaganie bez niekorzystnego wplywu na jakosc lub charakter otrzymanego polaczenia elektrycznego. Dlatego moz¬ na stosowac na elementy stykowe blache metalowa 5 o stosunkowo malej wytrzymalosci na rozciaganie, przez co znacznie ulatwia sie ich wytwarzanie. v Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w widoku perspektywicznym element io zaciskowy czlonu stykowego wedlug wynalazku do zastosowania w zlaczu elektrycznym, fig. 2 — w wi¬ doku perspektywicznym fragment elementu zacisko¬ wego z fig. 1, ilustrujac szczególowo jeden z wyste¬ pów lub zaczepów, które powoduja przeciecie, lub !5 przemieszczanie izolacji i zapewniaja polaczenia elektryczne z przewodem, fig. 3 — w widoku z góry element zaciskowy z fig. 1, fig. 4-czesciowy przekrój poprzeczny czlonu stykowego wedlug wynalazku w polozeniu roboczym wewnatrz montazowego zagle- 20 bienia zlacza elektrycznego, a „c" przedstawia izo¬ lowany przewód zylowy usytuowany nad czlonem stykowym bezposrednio przed operacja laczenia, fig. 5 — przekrój poprzeczny podobnie jak fig. 4, izolo¬ wanego przewodu zylowego w ostatecznej pozycji 25 wewnatrz czlonu stykowego z wystepami czlonu sty¬ kowego, które przeciely i odsunely izolacje, zapew¬ niajac elektryczne polaczenie z przewodem zylowym, fig. 6 — widok jak na fig. 1, lecz przedstawiajacy przyklad wykonania wedlug wynalazku, fig. 7 — w 30 widoku perspektywicznym fragment elementu zacis¬ kowego z fig. 6,; fig. 8 — w widoku z góry elementy zaciskowe z fig. 6, fig. 9 przedstawia w widoku z bo¬ ku fragment elementu zaciskowego z fig. 6.Element zaciskowy 10 czlonu stykowego (fig. 1—3). 85 w. przekroju poprzecznym ma ksztalt litery U. Wy¬ konany jest w ksztalcie kanalu majacego scianki 'bo¬ czne 12, 14 oraz scianke dolna 16 laczaca przynaj¬ mniej w czesci boczne scianki 12, 14 ze soba. Odpo¬ wiednio, kazda scianka 12, 14 ma ruchoma czesc 18, 40 która ma co najmniej jeden wystep lub zaczep wy¬ giety do wewnatrz. Wystepy 20 na kazdej czesci 18 sa ustawione w linii i tworza wyciecia przystosowane do przenikania przez izolacje przewodu i tworzenia polaczenia elektrycznego z tym przewodem. Czesci 18 45 kazdej ze scianek bocznych sa ruchome w kierunku poprzecznym wzgledem siebie. W swoim polozeniu poczatkowym, (fig. 3) czesci 18 kazdej ze scianek 12, 14 sa wypukle na zewnatrz. Korzystnie, ruchome czesci 18 sa ustawione pomiedzy zwykle nierucho- 50 mymi koncowymi czesciami 22, 24. Ponadto, czesci 18 sa oddzielone od sciany dolnej 16 otworami ,26, co umozliwia ich .poprzeczne przesuwanie. Nieruchome, koncowe czesci 22, 24 wraz ze sciana dolna 16 nadaja elementowi zaciskowemu 10 potrzebna sztywnosc w 55 celu skutecznego dzialania w zlaczu.Wystepy 20 sa ksztaltowane integralnie w nieru¬ chomych czesciach 18 odpowiednich scianek bocz¬ nych i maja'górna' czesc 27 przesuwajaca izolacje o nachylonej powierzchni 28 oraz dolna czesc 29 pro¬ so wadzaca ku dolowi przewód, która ma korzystnie plaska powierzchnie prowadzaca 30. Powierzchnie 28 kazdej odpowiedniej pary wystepów 20 tworza clroge wejsciowa dla wprowadzania przewodu do ka¬ nalu utworzonego przez te wystepy. Nachylone po- 65 wierzchnie 28 koncza sie górna krawedzia tnaca 32$116 5 s która jest oddalona od powierzchni prowdazacej 30, i która sluzy do zapoczatkowania przenikania przez izolacje na przewodzie, kiedy zostanie on wprowa¬ dzony do elementu zaciskowego 10 czlonu stykowego.W kazdym kanale krawedzie tnace 32 sa rozsunie- 5 te wzgledem siebie o odstep wiekszy niz srednica zyly przewodu, lecz mniejszy niz srednica przewodu z izolacja. Wobec tego wystepy 20 sa w przyblizeniu pól-domkniete przy ich powierzchni górnej.Nachylona powierzchnia 28 gladka, razem z kra- 10 wedzia tnaca 32 oddalona od powierzchni prowa¬ dzacej 30 i podluzna osia elementu zaciskowego 10 wplywa .na polepszenie jakosci otrzymanego polacze¬ nia, poniewaz eliminuje zdzieranie albo przerywanie izolacji. Ponadto, ze wzgledu na to, ze ruchome 15 czesci 18 kazdej z bocznych scianek sa oddzielone od sciany dolnej 16 przez szczeliny lub otwory 26, czesci 18 sa prostopadle wzgledem sciany dolnej 16 bez wzgledu na ich polozenie. Prowadzace powierz¬ chnie 30 wystepów 20 pozostaja zasadniczo równo- 20 legle wzgledem siebie. ' Nachylone powierzchnie 28 sa zwykle plaskie i wy¬ starczajaco szerokie dla usuwania izolacji z metalo¬ wej zyly przewodu, kiedy jest on wciskany do ele¬ mentu zaciskowego 10. Powierzchnie 30 sa takze 25 plaskie i wystarczajaco szerokie, aby usuwac resztki warstewki izolacji z zyly i zapewnic 'czysta powierz¬ chnie na zyle w celu osiagniecia wlasciwego stylu elektrycznego.Na fig. 6—9 przedstawiono alternatywna kons- 30 trukcje wystepów wedlug wynalazku. Zgodnie z przykladem wykonania wedlug wynalazku czesc 27' przesuwajaca izolacje jest tak zwiekszona, ze" jej "wymiar wzdluz osi podluznej elementu zaciskowego 10 (strzalka „a", fig. 8) jest wiekszy od tego samego 35 wymiaru (strzalka „b", fig. 8) czesci 29' prowadza¬ cej przewód. Wobec tego izolacja zostaje rozsunieta lub zdjeta z dluzszego odcinka przewodu stykajacego sie aktualnie z prowadzaca powierzchnia 30'. Stwier¬ dzono, ze to- poprawia jakosc elektryczna zlacza, 40 szczególnie przy uzyciu przewodów zylowych.Ponadto stwierdzono, ze wymiary wystepów 20 w stosunku do wymiaru przewodu C maja istotne zna¬ czenie przy okreslaniu jakosci zlacza. W celu prze¬ prowadzenia wlasciwego usuwania izolacji, czesc 27 45 wystepów ma wymiar pionowy (strzalka ;,C" fig. 4) 00 najmniej tak duzy jak promien laczonego prze¬ wodu. Ponadto dla wlasciwego oczyszczenia odslo¬ nietej zyly przewodu, czesc 29 wystepów 20- ma wy¬ miar pionowy (strzalka „d", fig. 4) co najmniej tak 50 duzy jak srednica przewodu. Ponadto nachylona po¬ wierzchnia 28 korzystnie tworzy kat okolo 35° z pio¬ nowa [plaszczyzna podluzna elementu zaciskowego 10 (kat e, fig. 4.Element zaciskowy 10 stanowi czesc czlonu stoso- 55 wanego w polaczeniach z obudowa zlacza elektrycz¬ nego.Aby element zaciskowy 10 mial wystarczajace pod¬ parcie boczne w celu przeciwstawienia sie silom wy¬ stepujacym podczas podlaczania przewodu C, czesci 60 18 elementu zaciskowego 10 sa wygiete na zewnatrz w celu otrzymania wstepnego wymiaru poprzecznego, który jest wiekszy od wymiaru montazowego zagle¬ bienia 36. Wymiar poprzeczny elementu zaciskowego 10 przy nieruchomych czesciach 22, 24 jest mniejszy 65 6 niz wymiar montazowego zaglebienia 36. Korzystnie element zaciskowy 10 zastosowany w^ zaglebieniu majacym szerokosc 0,35 cm ma szerokosc 0,12 rcm przy stalych czesciach (strzalka „f", fig. 3) oraz wstepna szerokosc 0,14 cm przy czesci ruchomej (strzalka „g", fig. 3).Odpowiednio do tego, kiedy czlon stykowy jest wciskany do obudowy 34 podczas montazu zlacza, czesci 18 elementu zaciskowego 10 zostaja przemiesz¬ czone do koncowej pozycji w której scianki boczne 12, 14 swymi ruchomymi czesciami 18 opieraja sie bezposrednio na bocznych powierzchniach«» 38, 40 za¬ glebienia 36. W ten sposób element zaciskowy 10 zo¬ staje umieszczony w zaglebieniu montazowym 36 z dopasowaniem dociskowym bez zadnego luzu. Po¬ nadto wystepy 20 maja podparcie po kazdej stronie w punktach gdzie wystepy 2Q lacza sie ze swyimiv odpowiednimi bocznymi sciankami.Na fig. 5, widac, ze kiedy przewód C zostaje wcis¬ niety do elementu zaciskowego 10 za pomoca wpro¬ wadzajacego narzedzia 42, izolacja zostaje usunieta z zyly przewodu a prowadzace powierzchnie 30 wy¬ stepów 20 stykaja sie z zyla i tworza potrzebny styk elektryczny.Konstrukcja elementu zaciskowego 10 wedlug wy^ nalazku uniemozliwia przesuwanie na zewnatrz bo¬ cznych scianek 12, 14 jak to ma miejsce w znanych dotychczas zlaczach.W ten sposób poprzeczny wymiar wyciecia dla wprowadzenia przewodu (oznaczony przez strzalke podwójna, fig. 5) pozostaje staly podczas operacji laczenia, przy czym zapewnia 'Sie wlasciwe polacze¬ nie elektryczne, nawet w przypadku przewodów zy¬ lowych.Ponadto tnaca krawedz 32 kazdego wystepu 20 ma wystarczajacy odstep na zewnatrz od osi elementu zaciskowego 10 w celu zapewnienia, aby przewód zylowy nie byl przerwany. Jednoczesnie zmniejszone jest ryzyko przeciecia poszczególnych zyl przewodu przez tnaca krawedz 32.Poniewaz zlacze wedlug wynalazku jest uzaleznio¬ ne od wytrzymalosci .dielektrycznej obudowy dla podparcia (bocznych scianek elementu zaciskowego, styki, moga* byc wytwarzane z blachy metalowej o stosunkowo niskiej wytrzymalosci bez niekorzys¬ tnego wplywu na jakosc otrzymanego zlacza elek¬ trycznego. Ponadto zmiany wymiarów styków i za¬ glebien sa mniej krytyczne, poniewaz boczne scianki elementu zaciskowego sa poprzecznie ruchome.Mozna wykonac wiele modyfikacji i róznych zmian w stosunku do opisanego przykladu wykonania we¬ dlug wynalazku. Na przyklad czesc ruchoma 18 moze byc uzyta jedynie przy jednej sciance bocznej ele¬ mentu zaciskowego, jak równiez mozna zastosowac inna konfiguracje, konstrukcyjna niz kanal trójstron¬ ny. Takie zmiany i modyfikacje mozna wykonac przy zachowaniu istoty wynalazku i jego zakresu.Z" a s t r z e z e n i a patentowe 1. Zlacze elektryczne do laczenia przewodów pokry¬ tych izolacja, majace obudowe z dielektrycznego ma¬ terialu ¦zawierajacego co najmniej jedno podluzne zaglebienie montazowe, w którym zamontowany jest co najmniej jeden element stykowy, przy czym kaz-116 554 FIG. 6 FIG. 7 FIG; 5 23 FIG. 8 J^U PL PL PL PL PL PL