Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania pianek poliuretanowo-poliizocyjanurowych zawiera¬ jacych ugrupowania karbodwuimidowe metoda jednostopniowa.Podczas wytwarzania pianek poliuretanowo-poliizocyjanurowych w masie reakcyjnej przebiega szereg reakcji chemicznych. Podstawowe znaczenie ma reakcja poliizocyjanianu z poliolem orazreakcja trimeryza¬ cji poliizocyjanianu. Ponadto moga przebiegac równoczesnie reakcje prowadzace do utworzenia wiazan alofanianowych, biuretowych i w zaleznosci od skladu ukladu katalitycznego wiazan karbodwuimidowych.W polskim opisie patentowym nr 101798 omówiono stosowane w syntezie pianek poliuretanowo- poliizocyjanurowych wieloskladnikowe uklady katalityczne oparte glównie o katalizatory aminowe. Pianki poliuretanowe lub poliuretanowo-poliizocyjanurowe zawierajace wiazania karbodwuimidowe otrzymuje sie wzbogacajac uklady katalityczne o aktywne katalizatory reakcji tworzenia karbodwuimidów. Do najaktyw¬ niejszych katalizatorów reakcji tworzenia karbodwuimidów naleza tlenki i siarczki fosfolenów i fosfolanów (opisy patentowe USA: 3723364, 3657161, 3755242, 3852101 i 3929733), l,3,5-trój/N,N-dwualkiloaminoal- kileno-s-szesciowodorotriazyny/ opis patentowy brytyjski nr 1377800, opis patentowy USA nr nr: 3766103, 3772217, 3922238), fosfiny i ich pochodne opisy patentowe USA nr nr: 3761502 i 3862989) i enaminy (opisy patentowe nr nr USA: 3933699). Jako katalizatora trimeryzacji uzywa sie równiez octanu potasu (opisy patentowe NRD nrnr: 100273 i 100274, brytyjskie 1343581 i 1404822). Najczesciej stosuje sie go w technologii wytwarzania pianek poliuretanowo-poliizocyjanurowych w postaci roztworów wodnych (opisy patentowe NRD nr nr: 100273 i 100274). Korzystniejszym rozwiazaniem jest stosowanie octanu potasu w postaci roztworu w maloczasteczkowym diolu np. glikolu dwupropylenowym (opis patentowy brytyjski 1318925) lub w postaci roztworu w ppliolu (opis patentowy brytyjski 1343581). Omawiane sposoby wprowadzania octanu potasu do kompozycji poliuretanowej ograniczaja zastosowanie jego roztworów w praktyce.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu wytwarzania pianek poliuretanowo-poliizocyjanurowych zawierajacych wiazania karbodwuimidowe metodajednostopniowa. Odpowiednie zsynchronizowanie szyb¬ kosci przebiegajacych reakcji poliizocyjanianu z poliolem, trimeryzacji poliizocyjanianu i tworzenia karbo¬ dwuimidów uzyskuje sie przez odpowiedni dobór ukladu katalitycznego,jego skladu ilosciowego ijakoscio¬ wego. Sposób przygotowania ukladu katalitycznego wedlug wynalazku eliminuje koniecznosc stosowania rozpuszczalników dla poszczególnych skladników ukladu. Uwzglednienie octanu potasu wiaze sie z jego dostepnoscia na rynku oraz cena.2 116409 Istota wynalazku polega na tym, ze sposób wytwarzania pianki poliuretanowo-poliizocyjanurowej przebiega wobecnosci ukladu katalitycznego sporzadzonego wtemperaturze od 293 do 353 K, najkorzystniej od 313 do 343 K, przy czym w sklad ukladu katalitycznego wchodzi octan potasu w ilosci od 0,20 do 0,60, najkorzystniej od 0,30 do 0,50, trójetylenodwuamina w ilosci od 0,15 do 0,40i 1,3,5-trójetanoloszesciowodo- ro-s-triazyna w ilosci od 0,05 do 0,25 mola na 1 mol N-N/N\N'-dwuetanoloaminometyleno/karbaminianu etylu a caly uklad katalityczny stosuje sie w ilosci od 5 do 12 czesci wagowych na 100 czesci wagowych poliizocyjanianu.Pianki poliuretanowo-izocyjanurowe zawierajace wiazania karbodwuimidowe, wytwarzane sa przy stosunku równowaznikowym polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu do polieterolu od 1-2 do 10:1, ~ korzystnie 2,5:1 do 6:1 w obecnosci kopolimeru polisiloksanopolioksyetylenooolioksypropylenowego i monofluorotrójchlorometanu w temperaturze 283 do 300 K, korzystnie 293 ± 2 K.Zaleta wynalazku jest technicznie prosty jednostopniowy proces wytwarzania pianek poliuretanowo- poliizocyjanurowych uwzgledniajacy uklad katalityczny sporzadzony bez koniecznosci stosowania rozpu¬ szczalnika poszczególnych skladników ukladu katalitycznego. Otrzymane sposobem wedlug wynalazku, pianki poliuretanowo-poliizocyjanurowe posiadaja wyzsza odpornosc termiczna i nizsza palnosc niz kon¬ wencjonalne pianki poliuretanowe.Sposób wedlug wynalazku zilustrowano nastepujacymi przykladami: Przyklad I. (w czesciach wagowych).A. Uklad katalityczny sporzadza sie przez rozpuszczenie w temperaturze 333 K 39,26 drobno zmielo¬ nego bezwodnego octanu potasu i 22,434 trójetylenodwuaminy w mieszaninie 206 N-/N',N'- dwuetanoloaminometyleno/karbaminianu etylu i 21,9 1,3,5-trójetanoloszesciowodoro-s-triazyny.B. Przedmieszke sporzadzona przez dokladne wymieszanie 100 polioksypropylenowanego sorbitolu o liczbie hydroksylowej LoH=490mg KOH/g, 11,988 kopolimeru polisiloksanopolioksyetylenopolioksypro- pylenowego, 38,479 ukladu katalitycznego podanych zgodnie z punktem A i 119,88 monofluorotrójchloro¬ metanu energicznie miesza sie w temperaturze 293 ±2 K z 599,4polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu o procentowej zawartosci grup izocyjanianowych —NCO 31,0%. Dobrze wymieszana kompozycje szybko # wylewa sie do otwartej formy, w której nastepuje swobodny wzrost pianki. Otrzymuje sie pianke poliuretanowo-poliizocyjanurowa o gestosci pozornej 25,34kg/m3, kruchosci 35,82% (ASTM C-421), wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 181,62 kPa i temperaturze mieknienia 499+5 K (DIN 53424). Analiza pianki wpodczerwieni technika bromku potasu potwierdzila obecnosc wiazan: uretanowego 1730cm"\ izocyjanurowego 1720-1690 i 1420-1410cm"1 i karbodwuimidowego 2120cm"1.Przyklad II. (w czesciach wagowych).Przedmieszke sporzadzona przez dokladne wymieszanie 100 polioksypropylenowanego sorbitolu o LoH=490mg KOH/g, 11,988 kopolimeru polisiloksanopolioksyetylenopolioksypropylenowego, 67,338 ukladu katalitycznego wedlug punktów podanych w punkcie A (przyklad I) i 119,88 monofluorotrójchloro¬ metanu energicznie miesza sie w temperaturze 293 ± 2 Kz 599,4polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu o . zawartosci grup —NCO 31,0%. Wymieszana kompozycje szybko wylewa sie do otwartej formy, w której swobodnie spienia sie. Otrzymuje sie pianke poliuretanowo-poliizocyjanurowa o gestosci pozornej 23,91 kg/m3, kruchosci 41,21% (ASTM C-421), wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 180,44 kPa i temperaturze mieknienia 480,5 K (DIN 53424).Analiza technika bromku potasu w podczerwieni stwierdza obecnosc nastepujacych wiazan: uretano¬ wego 1730cm~!, izocyjanurowego 1720-1690 i 1420-1410cm~1 i karbodwuimidowego 2120cm"1.Przyklad III. (w czesciach wagowych) A. Uklad katalityczny sporzadza sie przez rozpuszczenie w temperaturze 333 K 39,26 drobno zmielo¬ nego bezwodnego octanu potasu i 22,434 trójetylenodwuaminy w mieszaninie 206 N-/N',N'- dwuetanoloaminometyleno/karbaminianu etylu i 43,8 1,3,5-trójetanoloszesciowodoro-s-triazyny.B. Przedmieszke sporzadzona przez dokladne wymieszanie 100 polioksypropylenowanego sorbitolu o LoH=490mg KOH/g, 11,988 kopolimeru polisiloksanopolioksyetylenopolioksypropylenowego, 41,386 ukladu katalitycznego wedlug pp. Ai 119,88monofluorotrójchlorometanu energicznie mieszasiew tempera¬ turze 293 ±2 K z 599,4 polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu o zawartosci grup —NCO 31,0%. Dobrze wymieszana kompozycje szybko wylewa sie do otwartejformy, w której swobodnie spienia sie. Otrzymuje sie piankepoliuretanowo-poliizocyjanurowaogestosci pozornej 24,34kg/m\ kruchosci 38,93% (ASTM C-421), wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 165,54kPa i temperaturze mieknienia 492,2K (DIN 53424). W widmie pianki w podczerwieni obecne sa pasma charakterystyczne dla wiazania uretanowego 1730cm"1, izocyjanurowego 1720-1690 i 1420-1410cm"1 oraz karbodwuimidowego 2120 cm"1.116409 3 Przyklad IV. (w czesciach wagowych).A. Uklad katalityczny sporzadza sie przez rozpuszczenie w temperaturze 343 K 39,26 drobno zmielo¬ nego bezwodnego octanu potasu i 37,02 trójetylenodwuaminy w mieszaninie 206 N-/N',N'- dwuetanoloaminometyleno/karbaminianu etylu i 21,9 1,3,5-trójetanoloszesciowodoro-s-triazyny.B. Przedmieszke sporzadzona przez dokladne wymieszanie lOOpolioksypropylenowanego sorbitolu o LoH=490mg KOH/g, 11,988 kopolimeru polisiloksanopolioksyetylenopolioksypropylenowego, 40,459 ukladu katalitycznego wedlug podanego punktu A i 119,88 monofluorotrójchlorometanu energicznie miesza sie w temperaturze 293 ±2K z 599,4 polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu o zawartosci grup —NCO 31,0%. Wymieszana kompozycje szybko wylewa sie do otwartej formy, w której nastepuje swobodny wzrost pianki. Otrzymuje sie pianke poliuretanowo-poliizocyjanurowa o gestosci pozornej 23,66 kg/m3, kruchosci 44,50% (ASTM C-421), wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 181,88 kPa i temperaturze mieknienia 505,2 K (DIN 53424). Analiza pianki w podczerwieni potwierdza obecnosc wiaza¬ nia uretanowego 1730cm"1, izocyjanurowego 1720-1690 i 1420-1410cm_1 oraz karbodwuimidowego 2120cm"1.PrzykladV. (w czesciach wagowych).A. Uklad katalityczny sporzadza sie przez rozpuszczenie w temperaturze 333-343 K 39,26 drobno zmielonego bezwodnego octanu potasu i 30,29 trójetylenodwuaminy w mieszaninie 206 N-/N',N'- dwuetanoloaminometyleno/karbaminianu etylu i 21,9 1,3,5-trójetanoloszesciowodoro-s-triazyny.B. Przedmieszke sporzadzona przez dokladne wymieszanie lOOpolioksypropylenowanego sorbitolu o LOH=490mg KOH/g, 14,38 kopolimeru polisiloksanopolioksyetylenopolioksypropylenowego, 47,368 ukladu katalitycznego wedlug pp. A i 143,8 monofluorotrójchlorometanu energicznie miesza sie w tempera¬ turze 293±2K z 719,285 polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu o zawartosci grup —NCO 31,0%.Dobrze wymieszana kompozycje szybko wylewa sie do otwartej formy, w której swobodnie spienia sie.Otrzymuje sie pianke poliuretanowo-poliizocyjanurowa o gestosci pozornej 24,52 kg/m3, kruchosci 43,07% (ASTM C-421), wytrzymalosci na sciskanie w kierunku równoleglym do wzrostu 176,13 kPa i temperaturze mieknienia 510,9 K (DIN 53424).Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania pianek poliuretanowo-poliizocyjanurowych zawierajacych wiazania karbodwui- midowe przy stosunku równowaznikowym polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu do polieterolu od 1,2 do 10:1, najkorzystniej od 2,5:1 do 6:1 w obecnosci kopolimerupolisiloksanopolioksyetylenopolioksypro- pylenowego i monofluorotrójchlorometanu, w reakcji polimetylenopolifenylenopoliizocyjanianu z poliete- rolem w temperaturze od 283 do 300 K, najkorzystniej 293 ±2 K, znamienny tym, ze przebiega w obecnosci ukladu katalitycznego sporzadzonego w temperaturze od 293 do 353 K, najkorzystniej od 313 do 343 K,przy czym w sklad ukladu katalitycznego wchodzi octan potasu w ilosci od 0,20 do 0,60, najkorzystniej od 0,30do 0,50, trójetylenodwuamina w ilosci od 0,15 do 0,40 i 1,3,5-trójetanoloszesciowodoro-s-triazyna od 0,05 do 0,25 mola na 1 mol N-/Nf,N'-dwuetanoloaminometyleno/karbaminianu etylu a caly uklad katalityczny stosuje sie w ilosci od 5 do 12 czesci wagowych na 100 czesci wagowych poliizocyjanianu. PL