Przy dotychczas uzywanych samoczyn¬ nych urzadzeniach do nastawiania drazków hamulcowych, jak równiez takich, zapomoca których mozna zmniejszac lub zwiekszac luz pomiedzy klockami hamulcowemi a ko¬ lami wagonów, zachodzily trudnosci z tego powodu, ze, wskutek mimowolnego zmniej¬ szania sie luzu przy wyladowaniu nalado¬ wanego wagonu, nietylko skok tloka ha¬ mulcowego przy nastepnem hamowaniu przez dluzszy czas byl mniejszy od nor¬ malnego, lecz równiez czasem nastepowa¬ lo calkowite zahamowanie kól, t. j, wy¬ twarzala sie pewna sztywnosc zespolu drazków hamulca, powodujaca trudnosci przy nastepnem uruchomianiu hamulca. W celu ponownego osiagniecia normalnej wielkosci luzu niezbednem bylo wówczas kilkakrotne dociskanie i zwalnianie hamul¬ ca. Celem wynalazku niniejszego jest za¬ pobiezenie tej niedogodnosci i umozliwie¬ nie samoczynnego iregulowania luzu.Przedmiotem wynalazku jest urzadze¬ nie do nastawiania drazków hamulcowych, zaopatrzone w przyrzad srubowy do zwiekszenia wzglednie zmniejszenia luzu pomiedzy klockami hamulcowemi a kola¬ mi wagonu, uzalezniony od samoczynnie wlaczanego przyrzadu sprzegajacego. Za¬ sadnicza cecha wynalazku polega na tern, ze skok nagwintowania przyrzadu srubo¬ wego jest tak dobrany, ze przyrzad tenhife hamuje sie samoczynnie, a pod wply¬ wem napiecia, wystepujacego w laczniku * 'przy dociskaniu klocków hamulcowych, zo¬ staje wydlulony Wzglednie skrócony, o ile samoczynnie wlaczany przyrzad sprze¬ gajacy na to pozwala.Przyklad wykonania wynalazku przed¬ stawiony jest na rysunku. Fig. 1 przedsta¬ wia schematycznie urzadzenie do nasta¬ wiania drazków hamulcowych z cylindrem hamulca. Fig. 2 uwidocznia przekrój po¬ dluzny przyrzadu do nastawiania. Fig. 3 przedstawia w widoku jeden koniec przy¬ rzadu do nastawiania z dzwignia przeno¬ szaca mich, oraz przekrój przyrzadu po¬ datnego, umieszczonego w mechanizmie poruszajacym. Fig. 4 przedstawia przekrój poprzeczny przyrzadu do nastawiania we¬ dlug linji a—b na fig. 2, widziany w kie¬ runku strzalki.Przez / oznaczono cylinder hamulcowy (fig. 1) hamulca, dzialajacego np. zapo- moca sprezonego powietrza. Tloczysko 2, po doprowadzeniu sprezonego powietrza do cylindra 1, wysuwa sie nazewnatrz.Dzwignia 3 obraca sie okolo stalego sworz¬ nia 31, osadzonego w uchu 37, przymoco- wanem do cylindra 1. Podobna dzwignia 4 polaczona jest przegubowo z tloczyskiem 2. Obie dzwignie 3, 4 polaczone sa zapo¬ moca lacznika 5 o niezmiennej dlugosci* Gdy tloczysko 2 porusza sie nazewnatrz, wolne konce wspomnianych dzwigni 3, 4 zblizaja sie do siebie. Ruch ten wyzysku¬ je sie w odpowiedni sposób do dociskania klocków hamulcowych.Przesuniecie przyrzadów sprzegajacego i srubowego, potrzebne do regulowania lu¬ zu, powoduje dzwignia kolankowa 6, 7, ó- sadzona luzno na sworzniu 8, umocowanym # w oslonie 18 (fig. 3). Jedno ramie 6 tej dzwigni polaczone jest 'zapomoca sworznia 33 z drazkiem 9, który przesuwa sie przy zblizaniu sie konców 35, 34 dzwigni hamul¬ cowych 3 i 4 i Wywoluje obrót dzwigfti 6, 7 okolo osi 8. Znany przyrzad podatny 10, wykonany jako czesc drazka 9, óbraci dziwignie 6, 7 podczas hamowania. W da¬ nym przypadku przyrzad podatny 10 wy¬ konany jest w ksztalcie sprezyny spiralnej (fig. 3J. Nalezy przytem zauwazyc, ze tyl¬ ko wyzej opisane umieszczenie przyrzadu do nastawiania moze byc uwazane za od¬ powiednie, poniewaz wynalazek polega na tern, ze ruch na urzadzenie hamujace prze¬ nosi sie zapomoca podatnego przyrzadu 10, który wspomniany ruch wstrzymuje, gdy przeciwstawiony opór przy hamowa¬ niu osiagnie okreslona wielkosc. Zamiast nacisku zastosowac mozna równiez ciagnie¬ nie, a podatny przyrzad 10 wykonac jako sprezyne ciagnaca.Ruch drazka 9 przenosi sie na przy¬ rzad do nastawiania za posrednictwem po¬ datnego przyrzadu 10, dzwigni 6, 7 i korby 11, umieszczonej w przyrzadzie do nasta¬ wiania (fig. 2).Przyrzad do nastawiania (fig. 2 i 4) sklada sie z trzonu 12, który jednakze, w przeciwienstwie do obecnie znanych przy¬ rzadów, posiada nagwintowanie o tak du¬ zym skoku, ze przyrzad ten nie hamuje sie samoczynnie, to znaczy, ze nakretka 13 u- mieszczona na sworzniu 12 obraca sie, gdy na sworzen dziala dostatecznie wielka si¬ la ciagnaca lub cisnaca. Sworzen 12 zao¬ patrzony jest w kilkozwojowe nagwinto¬ wanie. Urzadzenie do nastawiania stanowi, jak to widac z fig. 1, czesc lacznika hamul¬ cowego, który przenosi ruch z tloka umie¬ szczonego w cylindrze / na klocki hamul¬ cowe. Sworzen 12 (fig. 2) jest stale pola¬ czony z obsada 14, sluzaca do umocowy¬ wania lacznika, nakretka zas stale pola' czona z obsada 15, obracajac sie na sworz¬ niu 12, nie moze zmieniac swego polozenia wzgledem obsady 15, Przy obrocie zatem sworznia 12 wzgledem nakretki 13 powsta¬ je zmniejszenie lub zwiekszenie odleglosci pomiedzy obsadami 14 i 15, t. j. skrócenie lmb wydluzenie przyrzadu do nastawiania, a wskutek tego zmniejszenie lub zwieksze' — 2 —nic luzu pomiedzy klockami hamulcowemi a kolami wagonu. W tym przypadku jest oczywiscie obojetnem, ozy obraca sie swo- rzen 12 czy tez nakretka 13. Drazek, w którym wlaczony jest przyrzad do nasta¬ wiania, moze miec ksztalt rury 16 (fig. 1 i 2), w której umocowana jest nakretka 13 oraz umieszczony jest sworzen 12, dajacy sie przesuwac w kierunku podluznym, przyczem rura ta 16 tworzy oslone dla cze¬ sci sworznia 12, znajdujacej sie po jednej stronie nakretki 13. Podobna oslona 17 dla czesci sworznia 12, znajdujacej sie po dru¬ giej stronie nakretki 13, polaczona jest z obsada 14 i zachodzi na rure 16.Przyrzad sprzegajacy, który umozliwia przestawianie (wydluzanie wzglednie skra¬ canie) przyrzadu do nastawiania, umie¬ szczony jest w oslonie 18, polaczonej od¬ powiednio z obsada 15. W oslonie 18 umie¬ szczona jest os 19 polaczona stale z jed¬ nym koncem drazka rurowego 16, a zatem i z nakretka 13. Wewnatrz oslony 18 na osi 19 znajduje sie tarcza 20, 'której po¬ wierzchnia zewnetrzna naprzemian przy¬ lega do dwóch powierzchni stykowych 21, 22 oslony 18. W polozeniu przedstawionem na rysunku, tarcza 20 przylega do po¬ wierzchni 22. W tern polozeniu tarcze 20 (po zwolnieniu hamulca) utrzymuje silna sprezyna 23, umieszczona w oslonie 18 i naciskajaca na te tarcze 20 za posrednic¬ twem lozyska kulkowego 24, umieszczone¬ go w tym celu, alby przy obrocie osi 19 wraz z tarcza 20 uniknac tarcia. Na cien¬ szej czesci osi 19 umieszczona jest luzno tuleja 25 sprzegla z kolnierzem 26, zaopa¬ trzonym w zeby, które wspóldzialaja z od¬ powiednim wiencem zebatym 27 tarczy 20.Slabsza sprezyna 28 dazy stale do wza¬ jemnego zazebienia czesci sprzegla 26, 27.Na korbe // (fig. 3), polaczona stale z tu¬ leja 25 (fig. 2) sprzegla, przenosi sie ruch drazka 9 (fig. 1) za posrednictwem podat¬ nego przyrzadu 10 i dzwigni 6, 7. W celu samoczynnego wlaczania przyrzadu sprze¬ glowego, wykonanego w ksztalcie sprzegla 26, 27, oslona 18 zaopatrzona jest w sze¬ reg stalych wystepów 29 (fig. 2, 4), które wspóldzialaja z odpowiedniiemi wystepami 30 tulei 25. Wystepy 29 i 30 posiadaja ku sobie skierowane krawedzie skosne tak sciete, ze stosunkowo latwo moga sie po sobie slizgac, przyczem sprzeglo 26—27 rozlacza sie po przezwyciezeniu nacisku sprezyny 28 (w polozeniu przedstawionem na fig. 2), a sprzega sie zpowrotem zapo- moca wspomnianej sprezyny 28, w chwili gdy wystepy 29, 30 znajduja sie nie na¬ przeciwko siebie (polozenie przedstawione na fig. 4).Przy hamowaniu wystepuja dwie sily majace zasadnicze znaczenie dla dzialania niniejszego urzadzenia, a mianowicie: z jednej strony sila regulujaca luz klocków, wystepujaca w drazku 9, która zapomoca dzwigni 6, 7 i korby 11 obraca czesc 26 sprzegla, a z drugiej strony ciagnienie wzglednie cisnienie w drazku 16 w ksztal¬ cie rury [zaleznie od umieszczenia przy¬ rzadu do nastawiania w laczniku), które to naprezenie zalezy od nacisku wywierane¬ go przez tlok hamulcowy. Cisnienie to (wzglednie ciagnienie) nazwac mozna si¬ la hamowania. Sila regulujaca luz kloc¬ ków, przekazywana za posrednictwem drazka 9 i podatnego przyrzadu 10, dziala na dzwignie 6, 7 i obraca korbe 11 oraz czesc 26 sprzegla, a gdy czesc ta zazebio¬ na jest z czescia 27, to wskutek tego obra¬ ca sie równiez os 19, rura 16, a wreszcie i nakretka 13, o ile sila hamowania nie sta¬ nie sie tak wielka, ze przezwyciezy sile regulujaca luz, w którym to przypadku dalsze sciskanie wzglednie rozciaganie lacznika powoduje gromadzenie sie ener- gji w podatnym przyrzadzie 10.Gdy sprzeglo 26, 27 rozlaczy sie, t. \. gdy preznosc w cylindrze hamulcowym zmniejszy sie i tlok hamulcowy lacznie z tloczyskiem 2 cofnie sie do normalnego po¬ lozenia, wówczas wystepy 29 i 30 znajdu- — 3 —ja sie naprzeciwko siebie i nie dozwalaja na wzajemne zazebianie sie czesci sprze¬ gla 26, 27.Gdy luz pomiedzy klockami hamulco- wemi i kolami posiada wielkosc pozadana, to po rozpoczeciu hamowania, w chwili gdy klocki dotykaja do kól wagonu, korba 11 powinna zajac pewne polozenie, w którem wystepy 29 i 30 tak dalece zblizaja sie do siebie, ze czesci sprzegla 26, 27 zazebiaja sie wzajemnie. Jezeli to nastapi, to przy dalszem dociskaniu klocków hamulcowych wystepuije w laczniku hamulcowym na¬ prezenie, powodujace sciskanie sprezyny 23 i wywolujace przysuniecie sie tarczy 20 sprzegla do powierzchni 21, wskutek cze¬ go powstaje tarcie pomiedzy tarcza 20 i oslona 18, które zapobiega dalszemu ob¬ rotowi tarczy 20, a zatem równiez osi 19, rury 16 i nakretki 13. Dalszy ruch drazka 9 powoduje gromadzenie sie energji w po¬ datnym przyrzadzie 10.Jezeli luz jest za wielki, to przy doci¬ skaniu klocków hamulcowych po osiagnie¬ ciu wyznaczonego polozenia, w którem za¬ zebiaja sie obie czesci sprzegla 26, 27, nie powstaje jeszcze tak wielki nacisk hamu¬ jacy, aby sprezyna 23 zostala scisnieta, a tarcza 20 przysunela sie do powierzchni 21 i wtedy obrót korbowy //, wywolany przy dalszem dociskaniu klocków hamul¬ ca zapomoca drazka 9 przyrzadu podatne¬ go 10 oraz dzwigni katowej 6, 7, przenosi sie za posrednictwem sprzegla 26, 27, osi 19 i rury 16 na nakretke 13. Nakretka 13 nasrubowywuje sie nieco na sworzen 12 i zmniejsza wskutek tego dlugosc przyrza¬ du do nastawiania, a jednoczesnie zmniej¬ sza odstep pomiedzy obsadami 15 i 14. To skrócenie przyrzadu do nastawiania po¬ woduje zblizenie klocków hamulcowych do kól wagonu.Jezeli natomiast luz pomiedzy kloc¬ kami hamulcowemi a kolami wagonu przed ponownem hamowaniem jest za maly (to jest mniejszy od normalnej wielkosci, któ¬ ra utrzymac ma przyrzad do nastawiania), klocki hamulcowe przy hamowaniu doty- kaja juz kola, zanim korba 11 osiagnie po¬ lozenie, w którem czesci sprzegla 26, 27 wzajemnie sie zazebiaja. Przy dalszem ha¬ mowaniu napreza sie system drazków ha¬ mulcowych, wskutek czego przyrzad do nastawiania zostaje rozciagany. Wskutek tego rozciagania oraz duzego skoku gwin¬ tu sworznia 12 i nakretki 13, nie dozwala¬ jacej na samohamowanie, nakretka 13 ob¬ raca sie na sworzniu 12 i przesuwa sie w kierunku rozciagania, to znaczy zesrubo- wywuje sie ze sworznia 12, wskutek czego przyrzad do nastawiania wydluza sie. Je¬ zeli nakretka 13 obraca sie, to w tym sa¬ mym kierunku obracac sie musi równiez rura 16, os 19 i tarcza 20. Staje sie to moz- liwem w chwili, w której rozciaganie tak znacznie wzrosnie, ze zrównowazyc moze nacisk sprezyny 23, przyczem wówczas tar¬ cza 20 nie przylega do zadnej z powierzch¬ ni stykowych 22 i 21 tak, ze na powierzch¬ niach 21, 22 nie zachodzi tarcie, które mo¬ globy zapobiec skreceniu wspomnianych czesci 20, 19, 16, 13. Aby równiez po¬ wierzchnia nacisku sprezyny 23 nie stawia¬ la oporu przy obrocie, zastosowane jest lo¬ zysko kulkowe 24. Obracalne czesci przy¬ rzadu do nastawiania, to jest nakretka 13, rura 16, os 19 i tarcza 20, beda sie zatem obracac wskutek dzialania na nakretke 13 momentu skrecajacego, wystepujacego przy rozciaganiu przyrzadu do nastawia¬ nia, który bedzie sie wydluzac, zaleznie od wielkosci rozciagania tak dlugo, az wol¬ ne konce 34, 35 obu dzwigni hamulcowych 3, 4 o tyle zbliza sie do siebie, ze korba 11 osiagnie wyznaczone polozenie, w któ¬ rem czesci sprzegla 26 i 27 zazebiaja sie i uniemozliwiaja dalszy obrót czesci obra- calnych 13, 16, 19, 20. Wtedy dopiero sila rozciagajaca wieksza od nafnecia sprezy¬ ny 23 moze sie przeniesc za posrednic¬ twem przyrzadu do nastawiania z obsady 15 na obsade 14 i przycisnac tarcze 20 do — 4 —powierzchni stykowe) 21 tak, ze powstale tam tarcie zapobiega dalszemu obrotowi ob- racalnych czesci 13, 16, 19 i 20 w jednym lub drugim kierunku, a calkowita sila ha¬ mujaca z tloka hamulcowego przenosi sie na klocki hamulcowe. Gdy nastepnie po¬ nownie zwalnia sie hamulec, to zibyt maly luz klocków hamulcowych — wskutek wy¬ dluzenia sie przyrzadu do nastawiania az do osiagniecia przez korbe U wyznaczo¬ nego polozenia — powieksza sie i osiaga wlasciwa wielkosc. PL