Przedmiotem wynalazku jest przyrzad przeznaczony do centrowania i mocowania rur w czasie ich obróbki na tokarce. Przedmioty obrabiane za pomoca obróbki skrawaniem na tokarce, musza byc zamocowane na obrabiarce, by ich polozenie odpowiadalo zamierzonej obróbce oraz nie ulegalo zmianie. Do tego celu sluza róznego rodzaju przyrzady zwane uchwytami, nadajace obrabianemu przedmiotowi wlasciwe polozenie w trakcie obróbki, mocujac go równoczesnie na obrabiarce.Ustalenie polozenia przedmiotu na obrabiarce jest funkcja najwazniejsza kazdego uchwytu, gdyz oc1 prawi¬ dlowego ustalenia zalezy, czy wymiary obróbkowe osiagane podczas obróbki beda miescily sie w granicach tolerancji.Znany jest ze wzoru uzytkowego nr 23655 uchwyt do obróbki rur, którego istota polega na zastosowaniu dwóch glowic trójszczekowych polaczonych ze soba lacznikiem rozpierajacym wyposazonym w krazki centruja¬ ce. Jedna, nieruchoma glowica zamocowana jest we wrzecienniku tokarki, druga obrotowa w konikuc Szczeki glowic umieszczone sa w rowkach stozkowo zbieznych ku wierzcholkowi glowicy i polaczone z soba sprezyna¬ mi. Docisniecie konika powoduje, ze lacznik naciskajac jednoczesnie na obie glowice, powoduje rozparcie szczek i tym samym mocuje rure od wewnatrz. Taka konstrukcja uchwytu zapewnia wprawdzie mocowanie elementów rurowych, jednak wystepujace w trakcie obróbki skrawaniem sily osiowe przenoszone poprzez nieruchoma glowice na wrzeciennik tokarki powoduja szybkie niszczenie lozysk wrzeciona. Nastepstwem tego jest zmiennosc osiaganych w trakcie obróbki wymiarów. Celem wynalazku jest opracowanie takiej konstrukcji przyrzadu do obróbki rur, która wyeliminuje nacisk oporów skrawania na wrzeciennik tokarki, a jednoczesnie zapewni powtarzalnosc wymaganych wymiarów obrabianych elementów rurowych.Cel ten osiagnieto za pomoca przyrzadu bedacego przedmiotem niniejszego wynalazku. Przyrzad wedlug wynalazku sklada sie z dwóch niezaleznych uchwytów, z których jeden osadzony jest we wrzecienniku tokarki, drugi natomiast w koniku. Korpusy tych uchwytów maja na obwodzie symetrycznie rozmieszczone trzy otwory, w których znajduja sie przesuwne trzpienie mocujace dociskane sprezynami do stozków osadzonych na srubach.Stozki wyposazone sa w wystepy, które wchodza w rowki nakretek korpusów. Przemieszczajace sie poosiowo stozki powoduja wysuwanie trzpieni mocujacych i tym samym mocowanie obrobionej rury. Przyrzad umozliwia2 115 751 skrócenie czasu mocowania rury przy jednoczesnym samoczynnym jej centrowaniu.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uchwyt wrzeciennika w przekroju osiowym, fig. 2 uchwyt konika w przekroju osiowym, natomiast fig. 3 stozek z trzpieniem mocujacym w przekroju osiowym. Jak uwidoczniono na rysunku uchwyt wrzeciennika sklada sie z korpusu 1 i nakretki 2, w której znajduje sie sruba dociskowa 3. Nakretka 2 posiada na obwodzie trzy promieniowo rozmieszczone rowki 4, w których przemieszczaja sie wystepy 5 stozka 6 osadzonego na srubie 7. Na obwodzie korpusu 1 rozmieszczone sa symetrycznie trzy otwory 8, w których osadzone sa przesuwnie trzpienia mocujacego 9 wyposazone w kolnierz 10, o który opiera sie sprezyna 11 i dociska je do stozka 6. W tylnej czesci korpusu 1 znajduje sie tuleja 12, która opiera sie o lozysko oporowe 13 umieszczone w nakretce oporowej 14 zabezpieczonej pokrywa 15. Pokretlo umieszczone jest na srubie 7 i zabezpieczone przecz zsunieciem za pomoca podkladki 17 i sruby 18. Miedzy pokretlem a lozyskiem oporowym 13 znajduje sie tuleja dystansowa 19. Role lozyska oporowego spelnia kulka 20 znajdujaca sie miedzy srubami 3 i 7.Uchwyt konika sklada sie z tulei 21 znajdujacej sie w korpusie konika 22. Na zewnetrznej powierzchni tu lei 21 osadzona jest nakretka 23, sluzaca do regulacji skoku przesuwu uchwytu w czasie mocowania obrabiane¬ go elementu rurowego. Tuleja 21 w swej wewnetrznej czesci posiada kolnierz 24, o który opiera sie lozysko 25 dociskane za pomoca pokrywy 26. Na koncu sruby 27 umieszczona jest tulejka dystansowa 29 oraz pokretlo 28.W przedniej czesci tulei 21 znajduje sie element laczny 30, do którego przymocowany jest korpus 31 uchwytu, w którym umieszczony jest rzad lozysk tocznych 32 docisnietych do elementu lacznego 30 za pomoca kolnierza 33. Korpus 31 uchwytu posiada trzy otwory 34 rozmieszczone symetrycznie, w których przemieszcza¬ ja sie sworznie mocujace 35 dociskane do stozka 37 umieszczonego na srubie 27 za pomoca sprezyn 36.Stozek 37 ma wykonane na obwodzie wystepy 38 wchodzace w wyciecia 39 nakretki 40 umieszczonej na korpusie 31. W nakretce 40 znajduje sie sruba 41 dociskajaca kulke 42 spelniajaca role lozyska oporowego do czola sruby 27.Obróbka elementów rurowych za pomoca przyrzadu wedlug wynalazku odbywa sie w nastepujacy sposób.Uchyyyty mocuje sie na obrabiarce tak, ze jeden uchwyt znajduje sie we wrzecionie, natomiast drugi w koniku po uprzednim wyjeciu tulei konika. Zamocowanie uchwytu we wrzecionie dokonuje sie za pomoca dokrecania nakretki oporowej 14 do wrzeciona, natomiast zamocowanie uchwytu w koniku — za pomoca nakretki 23. Obrót pokretla w lewo powoduje przemieszczanie sie stozka 6 po srubie 7 w kierunku czola nakretki 2 i wsuwanie sie trzpieni mocujacych 9 w korpus 1, natomiast obrót pokertla 28 powoduje przemieszczanie sie stozka 37 i wsuwanie trzpieni mocujacych 35 w korpus 31. Po nalozeniu na uchwyty elementu rurowego przeznaczonego , do obróbki, obracajac pokretlami w prawo, powoduje sie przemieszczanie stozków 6 i 37 w przeciwnym kierunku i tym samym wysuwanie sie trzpieni mocujacych 9 i 35 az do oparcia ich o powierzchnie wewnetrzna elementu obrabianego. Tak unieruchomiony element poddaje sie obróbce wiórowej. Po wykonaniu obróbki i uzyskaniu zadanych wymiarów nastepuje odmocowanie przedmiotu poprzez odwrotnosc wymienionych czynnosci. Przyrzad wedlug wynalazku cechuje duza prostota w wykonaniu oraz pewnosc mocowania pozwalaja¬ ca na uzyskanie zalozonych wymiarów.Zastrzezenie patentowe Przyrzad do obróbki rur na tokarce majacy dwa niezalezne uchwyty, z których jeden osadzony jest we wrzecienniku a drugi w koniku tokarki, znamienny tym, ze korpusy (1 i 31) uchwytu wrzeciennika i uchwytu konika maja na obwodzie trzy symetrycznie rozmieszczone otwory (8 i 34), w których znajduja sie przesuwne trzpienie mocujace (9 i 35) dociskane sprezynami (11) do stozków (6 i 37) osadzonych na srubie (7 i 27), przy czym stozki (6 i 37) posiadaja wystepy (5 i 38) wchodzace w rowki (4 i 39) nakretek (2 i 40).115751 3 20 2 6 9 H 8 1 7 12 13 H 15 Fig.1 28 2729 26 25 24 25 21 22 30 31 X 3536 38 39 42 41 Fig.2115 751 E^ 0 Ffg.3 Prac. Poligraf. UP PRL. Naklad 120 egz.Cena 100 zl PL