Opis patentowy opublikowano: 30.06.1982 113273 Int. Cl.2 A01N &/36 Twórca wynalazku Uprawniony z patentu: Monsanto Company, St. Louis (Stany Zjednoczone Ameryki) Srodek chwastobójczy Niniejszy wynalazek dotyczy srodka chwastobójczego, zawierajacego nowe. nitryle jako substancje biologicznie czynne.Zgodnie z opisem patentowym Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 3 923 877 otrzymana N-fosfonometyloglicyna dziala chwastobójczo po wzejsciu roslin. Stwierdzono, ze nitryl N/0,0-dwuetylofosfonometylo/glicyny wytwarzany sposobem podanym w cytowanym opisie nie wykazuje dzialania chwastobójczego po wzejsciu roslin przy dawce 4,48 kg/hektar, a przed wzejsciem roslin przy dawce 5,60 kg/ha.Obecnie stwierdzono, ze nitryle N-/0,0-dwuarylofosfo- nometylo/glicyny wykazuja dzialanie chwastobójcze przed wzejsciem i po wzejsciu roslin, co stanowi ceche calkowicie nieoczekiwana biorac pod uwage brak dzialania chwasto¬ bójczego w przypadku nitrylu N-dwuetylofosfonometylo- glicyny.Nitrylami N-fosfonometyloglicyny wedlug niniejszego wynalazku sa zwiazki o wzorze 15 w którym Aryl oznacza grupe fenylowa, naftylowa lub bifenylilowa, kazdy z pod¬ stawników X jest podstawnikiem przy grupie arylowej i oznacza atom chlorowca, grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla^grupe alkoksylowa lub alkilotio o 1—3 atomach wegla, grupe alkoksykarbonylowa o 2—3 atomach wegla, grupe metylenodwuoksy, cyjanowa, trójfluorometylowa lub nitrowa, Z oznacza atom tlenu lub siarki, a oznacza liczbe calkowita od zera do 3, b oznacza liczbe cajkowita od zera do 1, R oznacza mocny kwas zdolny do utworzenia soli z grupa aminowa, a x oznacza zero lub 1, przy czym gdy b oznacza 1, to x musi oznaczac zero. 10 20 25 30 Zgodnie z tym warunkiem mocny kwas moze tworzyc sole jedynie z dwuestrami. Dodanie mocnego kwasu do monoestru moze spowodowac hydrolize obecnej w cza¬ steczce grupy arylowej.Przyklad I. Dzialanie chwastobójcze po wzejsciu roslin róznych zwiazków wedlug niniejszego wynalazku zbadano w nastepujacy sposób. Substancje czynne nanie¬ siono w postaci strumienia rozpylonej cieczy na 14—21 dniowe próbki róznych gatunków roslin. Rozpylany stru¬ mien, to jest roztwór wodny lub roztwór w rozpuszczal¬ niku organicznym i wodzie, zawierajacy substancje czynna, srodek powierzchniowo czynny (35 czesci soli butyloaminy i kwasu dodecylobenzenosulfonowego oraz 65 czesci oleju talowego skondensowanego z tlenkiem etylenu w stosunku 11 moli tlenku etylenu na 1 mol oleju talowego), nanoszono na rosliny w róznych zestawach misek stosujac kilka dawek (kg/hektar) substancji czynnej. Rosliny umieszczano nastepnie w cieplarni i obserwowano oraz zarejestrowano wyniki próby po uplywie okolo 2 tygodni lub okolo 4 ty¬ godni. Dane podano w tablicach I i II.Wskazniki dzialania chwastobójczego po wzejsciu roslin podane w tablicach I i II sa nastepujace: Reakcjarosliny Wskaznik Uszkodzenie 0—24% 0 Uszkodzenia25—49% 1 Uszkodzenia50—74% 2 v Uszkodzenia75—99% 3 Calkowitezniszczenie 4 Gatunki nie biorace udzialu wpróbie * 113 273113 273 We wspomnianych tablicach skrót WAT oznacza ilosc tygodni, która uplynela po podzialaniu srodkiem chwasto¬ bójczym, a kazdemu gatunkowi rosliny odpowiada naste¬ pujace oznaczenie literowe: A — ostrozen polny B — rzepien C —slaz D —powój E — komosa biala F — rdest G — cibora jadalna H — perz wlasciwy I — sorgo aleppskie J — stoklosa K — chwastnica jednostronna L t — soja M — burak cukrowy N —pszenica O —ryz P — sorgo Q — dzika gryka R — poziewnik S — panicum Spp T — palusznik krwawy Zwiazek i i 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22' 23 WAT 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 kg/hektar 3 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 4,48 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 4,48 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 Tab 1 i c a I Gatunki roslin A 4~~ 3 3 4 3 3 3 4 4 2 3 3 2 2 3 2 3 4 4 4 3 4 4 4 4 2 3 4 3 . 4 3 4 4 4 3 3 4 4 2 3 3 4 2 4 3 4 4 B ~ 4 3 4 3 3 4 4 3 4 4 4 4 3 2 4 3 4 4 4 3 4 4 4 4 • • 4 3 4 4 4 4 4 4 3 3 4 4 4 3 4 3 4 3 4 4 1 C 1 6 4 4 3 3 3 1 3 3 3 3 4 1 2 2 2 3 4 4 3 3 4 4 3 3 4 3 4 3 4 0 3 2 4 4 3 2 4 1 2 1 3 3 4 4 4 4 D 7 1 2 2 2 3 2 4 2 4 3 3 3 1 1 1 2 3 2 3 2 4 2 2 2 4 3 3 2 2 1 1 1 3 3 2 2 2 1 2 2 2 2 3 2 4 3 E 8~~ 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 4 4 4 3 '4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 4 4 4 4 2 2 3 4 4 2 4 4 4 4 F 9~~ 4 4 3 4 . 4 4 4 4 3 4 4 4 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 2 2 4 4 4 4 4 4 4 4 G 10 3 2 3 2 2 2 2 2 2 2 1 1 2 1 2 2 1 1 2 1 3 2 2 3 3 3 4 1 4 2 3 2 3 2 2 2 3 3 2 2 2 4 4 3 4 4 H ~^~ 2 . 1 2 1 3 2 2 1 2 1 2 1 1 1 3 1 3 3 3 2 3 3 3 3 3 3 2 1 3 2 4 3 3 2 2 1 1 1 3 1 3 2 4 3 4 2 I ~~^~ 3 1 2 1 3 2 2 1 3 2 2 3 4 4 4 4 2 2 3 1 2 1 4 3 4 3 2 2 3 4 4 4 4 4 3 3 3 1 3 3 4 2 4 3 2 3 J 13 3 2 3 4 2 1 4 3 3 1 2 1 2 1 1 1 3 3 4 3 3 3 2 1 3 3 3 3 4 3 2 0 3 3 2 1 0 0 2 2 3 3 4 2 . 4 4 K 14 3 ' 3 3 •3 3 2 3 4 4 3 3 3 2 3 3 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 4 3 4 3 4 4 3 3 2 2 3 3 3 3 4 4 4 4 I113 273 5 6 TablicaI — ciag dalszy [ 1 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 42 1 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 2 2 4 4 4 4 4 I 1 3 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 5,6 11,2 11,2 5,6 4 4 3 4 4 3 2 2 2 2 3 3 4 3 4 2 2 4 2 4 4 4 2 4 4 3 4 4 4 0 0 2 2 1 4 4 5 3 4 4 4 4 3 3 3 4 3 3 3 3 3 4 3 4 4 4 • 4 3 4 3 4 4 4 4 1 1 4 3 I 2 4 3 1 6 4 4 4 4 3 2 3 3 4 3 4 3 3 3 3 2 4 4 3 4 4 4 3 4 4 2 4 4 1 0 3 2 1 4 2 7 3 1 3 2 3 2 2 2 3 2 2 2 3 2 4 2 4 4 4 2 4 2 3 2 3 3 3 3 0 0 1 1 1 1 4 3 8 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 3 3 4 4 4 3 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 0 0 4 2 4 4 4 1 9 * 4 4 4 4 4 4 4 4 4 3 4 4 4 3 4 3 4 4 4 4 4 3 4 4 4 3 4 4 0 0 4 2 1 3 4 10 3 2 3 2 1 1 1 1 2 1 2 2 3 1 1 1 2 2 3 3 2 2 2 2 3 2 3 3 0 0 3 3 1 3 3 1 U 4 2 2 2 1 2 0 2 2 4 3 3 3 3 3 3 3 3 3 0 0 3 2 1 4 2 1 12 3 1 1 2 3 2 1 1 3 1 4 3 2 2 2 4 4 2 4 4 3 3 3 3 4 4 4 3 3 1 4 4 2 4 4 1 13 4 3 4 4 1 2 3 1 4 1 2 1 2 1 2 1 4 4 3 3 3 3 3 3 4 2 4 3 0 0 2 2 0 3 1 | 14 4 3 4 3 3 3 3 2 4 3 4 4 3 3 3 2 4 4 4 4 4 3 4 3 4 3 4 4 0 0 3 3 2 4 4 TablicaII Zwia¬ zek 1 1 1 2 3 4 5 6 7 8 WAT 2 4 4 4 4 4 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 kg/he¬ ktar 3 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 4,48 1,12 0,224 1,12 0,28 0,056 1,12 1,12 Gatunki roslin L 4 4 2 1 4 2 1 3 2 1 4 2 1 4 1 1 2 1 1 0 1 M 5 2 1 1 3 1 0 3 1 0 3 1 0 3 1 0 1 1 0 0 1 N 6 2 1 0 2 1 0, 4 1 0 2 1 1 3 1 1 1 1 0 0 1 O 7 3 1 1 3 1 0 4 1 0 3 1 0 3 2 0 3 1 0 0 1 p 8 3 2 1 3 1 1 3 2 1 3 3 1 4 3 3 4 3 1 1 2 B 9 3 2 1 3 2 1 3 2 1 3 2 1 4 2 2 2 2 1 2 2 Q 10 1 1 1 4 1 0 4 1 0 1 1 1 3 2 1 1 1 0 0 1 D 11 1 1 1 2 1 0 2 1 1 2 1 1 4 2 2 2 2 1 4 1 R 12 1 1 0 4 1 0 3 1 0 2 1 0 4 2 0 4 2 1 0 0 E 13 3 2 2 4 2 0 4 2 1 4 3 2 4 3 2 4 2 1 0 2 F 14 3 2 2 4 2 0 4 1 0 4 2 0 4 3 0 4 2 0 0 3 C 15 3 2 1 3 2 1 1 1 0 3 2 0 4 3 1 4 2 1 0 2 J 16 2 1 0 3 1 0 3 2 0 1 1 0 4 3 1 4 1 0 0 1 s 17 2 2 1 4 1 0 3 2 1 2 1 0 4 4 3 4 3 0 0 0 K 18 3 3 1 3 2 0 3 2 1 3 1 0 4 3 3 4 2 1 0 1 T 19 3 3 1 3 2 1 4 2 1 3 2 0 4 4 3 4 3 2 0 4 |113 273 7 8 TablicaII — ciag dalszy 1 1 9 10 13 14 •15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 1 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 ' 4 4 4 4 4 4 4 4 4 . 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 J 4 4 4 4 1 3 5,6 142 0,28 5,6 1,12 0,28 4,48 1,12 0,224 5,6 1,12 1,12 5X6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 5,6 1,12 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6- 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 li 4 2 1 3 2 1 1 3 1 1 3 2 1 2 1 1 1 2 2 1 2 1 3 1 1 1 1 ' 2 1 3 1 1 3 2 1 4 2 1 3 1 1 4 2 1 4 2 2 3 2 1 4 2 1 4 1 1 3 2 1 4 2 1 1 5 | 6 | 7 | 8 | 9 3 2 1 3 3 1 3 2 0 3 2 1 ° 1 ¦ 1 0 1 0 1 2 1 1 1 0 2 1 1 2 3 1 0 2 1 1 4 1 0 3 1 0 3 1 1 4 1 0 4 1 0 4 2 0 4 1 1 3 3 0 4 1 1 2 2 1 2 2 1 3 1 0 3 1 0 1 1 0 4 1 1 3 1 1 1 0 3 1 1 1 2 1 1 3 1 1 2 1 0 2 1 0 4 1 1 3 1 0 3 I 1 1 4 1 1 2 1 1 2 1 0 3 1 0 3 •3 1 4 3 1 3 2 2 3 2 .0 2 1 1 4 2 1 3 1 4 1 0 4 1 3 '1 4 1 1 3 2 0 4 3 1 4 3 0 4 3 1 4 1 0 3 2 1 3 2 1 4 1 1 2 1 1 4 1 1 3 3 2 4 3 1 3 2 2 3 2 3 3 3 1 4 4 2 4 3 3 3 1 4 2 3 1 4 3 2 4 3 1 4 4 2 4 3 2 4 3 2 4 3 2 4 3 2 3 3 2 4 2 2 3 4 2 4 2 1 3 3 2 3 2 1 ¦ 3 3 1 2 2 2 3 2 0 3 3 1 2 2 3 2 1 2 2 2 1 3 2 1 4 2 1 4 2 1 3 2 1 3 2 2 3 2 1 3 2 2 4 2 1 4 1 1 3 4 1 4 3 1 1 io 3 1 1 4 2 2 3 2 1 1 0 0 1 1 1 1 1 0 2 1 2 2 0 4 1 1 0 1 1 1 1 1 0 2 1 0 1 1 0 2 1 1 2 2 1 2 1 1 1 1 1 4 1 1 1 2 1 2 1. 0 1 U • 2 2 4 3 1 3 2 1 2 2 1 2 1 1 2 2 1 2 1 2 1 0 2 1 1 1 1 1 1 1 3 2 1 4 2 1 4 2 1 4 2 2 4 2 1 4 2 1 4 2 1 4 2 1. 3 2 1 3 1 0 1 12 4 4 2 4 2 1 3 2 1 1 4 4 0 2 1 1 2 2 0 1 1 3 1 0 2 1 1 0 4 2 1 2 2 1 3 3 1 3 2 2 4 2 1 3 2 1 3 2 2 3 2 2 4 2 2 3 2 1 4 4 1 1 I3 4 4 2 4 4 4 4 1 3 3 4 3 2 2 3 1 4 4 2 4 3 4 1 1 4 4 2 1 4 4 2 4 4 4 4 4 1 4 4 4 3 4 4 | 2 i 4 3 2 4 3 2 4 4 2 4 4 2 4 4 3 4 3 1 | 14 4 4 2 4 4 2 3 1 1 4 3 4 4 2 0 4 3 2 4 2 4 2 1 4 4 2 1 1 | 4 3 1 4 4 2 4 4 2 4 3 2 4 4 2 4 3 2 4 3 2 1 4 4 2 4 4 O 4 4 2 4 2 1 1 15 4 4 2 4 2 2 4 1 1 2 2 1 1 1 0 3 2 1 1 1 3 2 0 3 2 1 1 4 o 1 3 2 1 4 2 1 4 3 1 4 4 2 4 2 2 4 2 2 4 2 1 4 4 0 4 I 4 1 . 4 3 1 1 16 3 2 2 4 2 0 3 2 1 4 1 2 0 0 0. 3 2 1 3 1 1 1 0 3 1 1 0 | 3 1 0 3 1 1 0 3 1 0 4 1 0 3 2 1 4 2 1 4 2 1 4 2 0 4 1 2 4 3 1 4 1 0 1 1? 4 4 2 4 4 2 4 4 4 4 2 4 2 9 0 4 2 1 3 2 4 0 1 1 4 2 2 1 4 3 1 4 3 1 4 4 1 4 3 1 4 4 4 4 4 2 4 4 ' 2 4 3 2 4 2 2 4 3 1 4 2 1 1 lg 4 3 2 4 3 1 3 3 2 4 3 1 2 1 0 4 2 1 3 2 3 3 1 4 2 2 1 4 2 1 3 2 1 4 4 1 4 2 1 4 4 3 4 3 2 4 3 2 4 3. 2 4 2 2 4 3 1 4 3 2 1 19 4 4 2 4 4 2 4 3 3 4 4 3 3 2 0 4 4 2 4 3 4 1 1 4 3 3 1 4 3 2 4 4 2 4 4 2 4 3 2 4 4 3 4 4 2 4 3 2 4 4 2 4 4 2 4 3 2 4 3 2 1113 273 10 TablicaII — ciag dalszy 1 1 33 34 35 36 37 38 42 2 4 4 4 4 4 4 4 4 2 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 1 3 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 5,6 1,12 0,28 |4|5 2 0 1 3 2 1 2 1 1 3 1 1 3 1 1 2 1 1 3 1. 1 3 2 1 1 3 1 • 2 2 0 2 1 0 1 1 0 3 2 0 4 1 0 | 6 | 7 | 8 |^9 2 1 0 3 1 0 1 1 0 3 1 0 1 1 1 3 1 1 2 1 o 1 4 1 0 4 0 0 4 1 0 3 1 1 3 1 1 4 1 0 4 1 o 1 4 4 2 4 4 2 4 2 1 4 2 1 4 3 3 4 2 1 3 •3 1 3 2 1 4 3 1 3 2 i 0 3 2 1 3 2 2 3 1 1 4 3 1 | 1 io 1 1 0 2 1 1 2 1 0 3 1 0 1 1 1 4 1 0 4 1 1 | 1 U 2 1 1 2 1 1 2 1 0 2 1 1 2 1 1 2 2 1 4 2 1 | 1 i2 1 1 0 0 2 1 1 2 1 0 2 1 ¦ 1 1 0 0 2 1 0 4 2 1 | 1 13 4 2 ' 1 4 4 1 4 3 0 3 2 1 4 3 2 4 2 2 4 4 3 I 1 14 4 1. 1 2 2 1 4 2 0 4 1 0 3 2 1 4 3 1 4 4 3 I 1 15 3 1 0 1 1 0 2 1 0 3 1 0 2 1 0 3 1 1 4 1 1 | 1 W 4 1 0 3 2 0 2 1 0 3 1 1 1 1 1 3 1 0 2 1 1 | 17 4 1 0 4 2 1 4 2 1 3 1 0 3 2 1 4 2 1 4 3 1 | 18 4 1 0 4 2 1 3 2 0 3 2 0' 3 3 2 4 2 1 4 I 3 1 | 19 | 3 2 2 4 1 2 1 4 2 0 4 2 1 4 3 2 3 3 2 4 3 3 | Przyklad II. Dzialanie chwastobójcze przed wzej- sciem roslin róznych zwiazków wedlug niniejszego wyna¬ lazku zbadano w nastepujacy sposób. Górna warstwe wy¬ sokogatunkowej gleby umieszczono w aluminiowych mis¬ kach i ubito na glebokosc 0,45—1,27 cm liczac od górnej krawedzi kazdej miski. Okreslona uprzednio ilosc nasion wegetatywnych odrosli kazdego z kilku gatunków roslin umieszczono na powierzchni gleby i wcisnieto w jej glab.Srodki chwastobójcze zawierajace substancje czynne wed¬ lug niniejszego wynalazku naniesiono mieszajac je z wierz¬ chnia warstwa gleby lub wprowadzajac je do tej warstwy.Zgodnie z ta metoda, glebe która maja byc przykryte nasiona lub odrosle wazy sie i miesza ja ze srodkiem chwasto¬ bójczym zawierajacym znana ilosc substancji czynnej.Miski wypelnia sie mieszanina i wyrównuje jej poziom.Nawadnianie prowadzi sie w ten sposób, ze pozwala sie glebie wchlaniac wode przenikajaca przez otwory w dnach misek. Zawierajace nasiona i odrosle miski umieszcza sie 30 35 w warstwie mokrego piasku i pozostawia je na okres okolo 2 tygodni w zwyklych warunkach naslonecznienia i na¬ wadniania. Pod koniec tego okresu czasu notuje sie ilosc roslin, które wzeszly i ilosc te porównuje sie z próbka kontrolna, na która nie dziala sie srodkiem chwastobój¬ czym. Wyniki próby podano w tablicy III.Wskaznik dzialania chwastobójczego przed wzejsciem roslin uzyty ponizej oparty jest na sredniej procentowej kontroli wzrostu kazdego z gatunków roslin, jak nastepuje: Procentowa kontrola wzrostu 0—25% 26—50% . 51—75% 76—100% Wskaznik 0 1 2 3 W tablicy III gatunki roslin oznaczono identycznymi literami jak w przykladzie I.Tablica III Zwia¬ zek | 1 1 2 3 4 | 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 J 15 1 kg/hektar 2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 Gatunki roslin A 3 3 2 3 2 3 1 1 1 3 3 3 1 2 3 o 1 B 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 G 5 0 0 ' 0 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 ¦ ° 0 D 6 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 E 7 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 0 0 3 - 3 0 F 8 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 | G 9 0 1 1 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 H 10 0 0 1 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 I 11 0 3 0 0 2 0 0 1 0 0 0 0 1 1 0 J l12 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 K 13 0 0 0 0 0 ¦ o • ° 0 0 0 0 0 0 1 0 j11 1 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 35 37 33 39 40 42 2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 11,2 3 0 1 0 1 0 2 ^2 3 1 2 1 2 2 1 2 2 2 3 3 3 3 3 3 0 3 0 3 4 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 6 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 Na podstawie wyników prób przedstawionych w tabli¬ cach I i II mozna stwierdzic, ze dzialanie chwastobójcze po wzejsciu roslin zwiazków wedlug niniejszego wynalazku ma po'wiekszej czesci charakter uniwersalny, jakkolwiek w pewnych przypadkach obserwuje sie pewna selektywnosc tego dzialania.Z drugiej strony, z rezultatów próby dzialania chwasto¬ bójczego przed wzejsciem roslin jasno wynika, ze dzialanie na ostrozen polny i kilka innych gatunków roslin jest selektywne. Nalezy tu zwrócic Uwage, iz kazdy poszcze¬ gólny gatunek poddawany powyzszym próbom jest re¬ prezentatywnym prze*dstawicielem znanej rodziny gatun¬ ków roslin. \ Srodki chwastobójcze wedlug niniejszego wynalazku, lacznie z koncentratami wymagajacymi rozcienczania przed uzyciem, zawieraja 5—95 czesci wagowych co naj¬ mniej jednej substancji czynnej i 5—95 czesci wagowych cieklego lub stalego srodka pomocniczego, np. okolo 0,25— —25 czesci wagowych srodka zwilzajacego, okolo 0,25—25 czesci wagowych dyspergatora i okolo 4,5—94,5 czesci wagowych obojetnego cieklego wypelniacza, np. wody, przy czym wszystkie te czesci podane sa w przeliczeniu na calkowita wage srodka chwastobójczego. Jesli jest to korzystne, okolo 0,1—2,0 czesci wagowych obojetnego cieklego wypelniacza mozna zastapic inhibitorem korozji lub srodkiem przeciwpieniacym albo oboma tymi dodat¬ kami. Srodki chwastobójcze sporzadza sie mieszajac sub¬ stancje czynna ze srodkiem pomocniczym, np. z rozcien¬ czalnikami, wypelniaczami, nosnikami i srodkami kon- dycjonujacymi utrzymujacymi srodki wedlug wynalazku w postaci bardzo drobnych stalych czastek, pastylek, roztworów, dyspersji lub emulsji. Tak wiec substancje czynna mozna stosowac wespól ze srodkiem pomocniczym takim jak bardzo drobne cialo stale, ciecz pochodzenia organicznego, woda, srodek zwilzajacy, dyspergator, etnul- 273 12 TablicaIII — ciag dalszy 7 0 0 0 0 0 0 0 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 s 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 0 0 0 0 0 0 . 1 0 0 0 0 1 0 0 0 0 0 0 0 2 - 1 0 0 0 0 0 10 0 0 0 0 0 0 1 0 1 0 0 0 0 0 1 0 0 1 0 2 1 1 0 0 1 0 11 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 3 0 0 0 0 1 0 12 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 13 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 gator lub z kazda odpowiednia ich kombinacja. Z punktu widzenia oplacalnosci i wygody stosowania korzystnym rozcienczalnikiem, jest woda.Srodki chwastobójcze wedlug niniejszego wynalazku, 35 szczególnie ciecze i rozpuszczalne proszki, zawieraja ko¬ rzystnie jako srodek kondycjonujacy jeden lub wiecej zwiazków powierzchniowo czynnych w ilosci wystarcza¬ jacej dla umozliwienia latwego dyspergowania danego srodka chwastobójczego w wodzie lub w oleju. 40 Wprowadzenie srodka powierzchniowo czynnego do srodków wedlug wynalazku wybitnie zwieksza efektywnosc ich dzialania. Pod pojeciem „srodek powierzchniowo czynny" rozumie sie srodki zwilzajace, dyspergatory, 4g srodki ulatwiajace tworzenia sie zawiesiny i emulgatory, Stosowac mozna z jednakowa latwoscia srodki anionowe, kationowe i niejonowe.Korzystnymi srodkami zwilzajacymi sa alkilobenzeno- i alkilonaftalenosulfoniany, siarczanowe alkohole tlusz- 50 czowe, aminy lub amidy kwasowe, dlugolancuchowe estry kwasowe izotionianu. sodu, estry sulfobursztynianu sodu, siarczanowane lub sulfonowane estry kwasów tluszczowych, produkty sulfonowania podczas rafinacji ropy naftowej, sulfonowane oleje roslinne, pochodne polioksyetylenowe 55 fenoli i alkilofenoli (szczególnie izooktylofenolu i nonylo- fenolu) oraz polioksyetylenowe pochodne monoestrów wyzszych kwasów tluszczowych bezwodników heksytolu (np. sorbitanu).Korzystnymi dyspergatorami sa metyloceluloza, alkohol 60 poliwinylowy, lignosulfoniany sodu, polimeryczne alkilo- naftalenosulfoniany, naftalinosulfonian sodu, bisnaftaleno- sulfonian polimetylenowy oraz sole sodowe kwasu 2-amino- etanosulfonowego podstawione przy atomie azotu grupa metylowa i rodnikiem pochodzacym z dlugolancuphowego 65 kwasu.113 273 13 Srodki chwastobójcze w postaci proszków tworzacych wodne zawiesiny mozna sporzadzac stosujac jedna lub wiecej substancji czynnych, obojetny staly wypelniacz i jeden lub wiecej srodków zwilzajacych i dyspergatorów.Jako obojetne stale wypelniacze stosuje sie na ogól substancje pochodzenia mineralnego, np. naturalne ily, ziemie okrze¬ mkowa, mineraly syntetyczne bedace pochodnymi krze¬ mionki itp. Przykladami takich wypelniaczy sa kaolinity, glina atapulgitowa i syntetyczny krzemian magnezowy.Zgodnie z niniejszym wynalazkiem proszki tworzace wodne zawiesiny zawieraja zazwyczaj okolo 5—95 czesci wagowych substancji czynnej, okolo 0,25—25 czesci wa¬ gowych srodka zwilzajacego, okolo 0,25—25 czesci wago¬ wych dyspergatora i okolo 4,5—94,5 czesci wagowych, obojetnego stalego wypelniacza, przy czym wszystkie czesci podane sa w przeliczeniu na, calkowita wage srodka chwastobójczego.. Jesli jest to pozadane, okolo 0,1—2,0 czesci wagowych obojetnego stalego wypelniacza mozna zastapic inhibitorem korozji lub srodkiem przeciwpieniacym albo oboma tymi dodatkami.Wodne substancje mozna wytwarzac mieszajac i roz¬ cierajac wodna zawiesine nierozpuszczalnej w wodzie substancji czynnej w obecnosci dyspergatorów, dzieki czemu otrzymuje sie stezona zawiesine bardzo rozdrobnio¬ nych czastek. Cecha charakterystyczna stezonej wodnej zawiesiny sa ekstremalnie male wymiary jej czastek, dzieki czemu po jej rozcienczeniu i przeprowadzeniu opryski¬ wania pokrycie ta zawiesina jest bardzo równomierne* Zawiesina zawiera zazwyczaj od 5 do okolo 95 czesci wa¬ gowych substancji czynnej, od okolo 0,25 do 25 czesci wagowych dysperganta i od okolo 4,5 do 94,5 czesci wa¬ gowych wody.Tworzace emulsje oleje sa zwykle roztworami substancji - czynnej w nierozpuszczalnych lub czesciowo nierozpusz- _ czalnych w wodzie rozpuszczalnikach, zawierajacymi sro¬ dek powierzchniowo czynny. Odpowiednimi rozpuszczal¬ nikami substancji czynnej sa weglowodory i niemieszajace sie z woda etery, estry lub ketony. Srodki chwastobójcze w postaci tworzacych emulsje olejów zawieraja na ogól od okolo 5 do 95 czesci substancji czynnej, okolo 1—50 czesci srodka powierzchniowo czynnego i okolo 4—94 czesci rozpuszczalnika, przy czym wszystkie czesci sa czesciami wagowymi podanymi w przeliczeniu na calkowita wage tworzacego emulsje oleju.Jakkolwiek srodki wedlug niniejszego wynalazku moga zawierac takze inne dodatki, np. nawozy, srodki fitotoksy- czne i regulatory wzrostu roslin, pestycydy i inne substancje stosowane jako srodki pomocnicze, ewentualnie w pola¬ czeniu z którymkolwiek z wyzej wymienionych srodków pomocniczych, dla uzyskania maksymalnego efektu ko¬ rzystne jest stosowanie srodków wedlug niniejszego wy¬ nalazku osobno, a nastepnie sukcesywne stosowanie na¬ wozów, innych srodków fitotoksycznych itp.Przykladowo pole mozna opryskiwac srodkiem wedlug niniejszego wynalazku przed lub po zastosowaniu nawozów, innych srodków fitotoksycznych itp.Srodki wedlug niniejszego wynalazku mozna' równiez mieszac z innymi substancjami, np. nawozami, innymi srodkami fitotóksycznymi itp. i nanosic je równoczesnie w jednym zabiegu. Chemikaliami, które mozna stosowac lacznie z substancjami czynnymi wedlug wynalazku, jednoczesnie lub sukcesywnie, sa np. triazyny, moczniki, karbaminiany, acetamidy, acetanilidy, uracyle, kwasy octowe, fenole, tiolokarbaminiany, triazole, kwasy benzo¬ esowe, nitryle itp. !4 Nawozami, które mozna stosowac w polaczeniu z sub¬ stancjami czynnymi sa np. saletra amonowa, mocznik, potaz i superfosfat.Dzialajac zgodnie z niniejszym wynalazkiem, skuteczne 5 ilosci nitryli glicyny nanosi sie na rosliny lub glebe zawiera¬ jaca rosliny albo wprowadza sie dowolna dogodna metoda do srodowiska wodnego. Nanoszenie na rosliny lub glebe srodków w postaci cieczy lub stalych czastek mozna reali¬ zowac znanymi sposobami, to jest np. za pomoca mecha¬ nicznych opylaczy, opryskiwaczy z rura rozdzielcza i opry¬ skiwaczy recznych oraz opylaczy rozpryskowych. Srodki te mozna równiez rozprowadzac z samolotów w postaci pylu lub rozpylonej strugi cieczy, gdyz dzialaja one sku¬ tecznie w malych dawkach. Nanoszenie srodków chwasto¬ bójczych na rosliny rosnace w wodzie prowadzi sie zazwy¬ czaj dodajac te srodki do wodnego srodowiska na obszarach, na których wymagana jest kontrola tych roslin.Zgodnie z praktyka niniejszego wynalazku zasadniczym i krytycznym warunkiem jest nanoszenie na rosline sku¬ tecznej ilosci zwiazków wedlug tego wynalazku.Scisle okreslona ilosc substancji czynnej~, która ma byc zastosowana zalezy od zadanej reakcji rosliny, jak równiez innych czynników, takich jak gatunki roslin i stadium ich rozwoju, ilosc opadów oraz uzyty rodzaj glicyny. Przy dzialaniu na liscie w celu kontroli wzrostu wegetatywnego, substancje czynne nanosi sie w ilosciach od okolo 0,112 do okolo 22,4 lub wiecej kg/hektar. W dzialaniu przed wzejsciem roslin nanoszona dawka wynosi od okolo 0,56 do okolo 22,4 lub wiecej kg/hektar.Przy dzialaniu w celu kontroli roslin rosnacych w wodzie substancje czynna nanosi sie w dawkach od okolo 0,01 czesci na milion do okolo 1000 czesci na milion, w przeli¬ czeniu na srodowisko wodne. Skuteczna iloscia U to tok¬ syczna lub chwastobójcza jest ilosc niezbedna dla uzyskania calkowitego lub selektywnego zniszczenia, to jest ilosc fitotoksyczna lub chwastobójcza. Przypuszcza sie, ze na podstawie wytycznych zawartych .w niniejszym opisie i przykladach fachowiec z latwoscia bejdziCmógl okreslic przyblizona wielkosc dawki nanoszenia.Jakkolwiek wynalazek opisany zostal w odniesieniu do szczególnych modyfikacji, ich szczególy nie stanowia jego ograniczenia za wyjatkiem. ograniczenia wynikajacego z zakresu nastepujacych zastrzezen. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL