Przedmiotem wynalazku jest obrabiarka wyposa¬ zona w wymienne wrzecienniki gwinciarskie prze¬ chowywane we wspólnym magazynie wyposazona w urzadzenie umozliwiajace automatycznie stero¬ wanie przy szybkiej wymianie wrzecienników.Znane sa obrabiarki przystosowane do gwintowa¬ nia, wyposazone w urzadzenie sterujace, dzialajace w ten sposób, ze na wrzecionie, w którym jest za¬ mocowany gwintownik, osadzona jest wzorcowa sruba o skoku równym skokowi nacinanego gwin¬ tu, wspólpracujaca z nakretka zamocowana w kor¬ pusie wrzeciennika.Wrzeciono napedzane poprzez odpowiednie prze¬ kladnie silnikiem elektrycznym, wykreca sie z nie¬ ruchomej nakretki nacinajac gwint w obrabianym przedmiocie.Po nagwintowaniu otworu zadana glebokosc odpowiedni zderzak naciska wspólpracujacy z nim lacznik drogowy, który za pomoca polaczonego z nim elektrycznego ukladu sterowania powoduje zmiane kierunku obrotów silnika napedzajacego, a w konsekwencji wykrecenie gwintownika z otwo- TU.Po wycofaniu wrzeciona do okreslonego poloze¬ nia inny zderzak naciska drugi lacznik drogowy powodujac zatrizyimainie tsdilnaka naipedowego. [Zderza- ki naciskajace laczniki drogowe moga byc umiesz¬ czone na listwie przesuwajacej sie wraz z wrze¬ cionem bad^tez na obracajacej sie tarczy zwiaza¬ nej z wrzecionem przekladnia o tak dobranym przelozeniu, ze w czasie pelnego przesuniecia wrze- 10 15 20 25 ciotna w jednym kierunku tarcza ze zderzakami obraca sie o kat mniejszy od 360°. Stosowane sa równiez urzadzenia, w których zderzak jest zamo¬ cowany na nakretce, przesuwajacej sie na srubie napedzanej przez wrzeciono lub walek napedowy.We wszystkich tych znanych urzadzeniach tego ro¬ dzaju dlugosc drogi liniowej lub katowej o jaka przemieszcza sie zderzak jest w okreslonym sto¬ sunku do dlugosci przesuniecia wrzeciona. Tego rodzaju urzadzenia sa powszechnie stosowane w obrabiarkach zespolowych do sterowania wrzecien¬ ników jedno- i wielowrzeGlonowych, przy czyim w tym ostatnim przypadku kazde wrzeciono jest zaopatrzone we wzorcowa srube i nakretke, nato¬ miast urzadzenie sterujace jest wspólne dla calej grupy wrzecion napedzanych jednym silnikiem.Znane dotychczas urzadzenia sterujace, dzialajace w opisany sposób, maja rozwiazania konstrukcyj¬ ne tego rodzaju, ze pozwalaja na zastosowanie ich do sterowania tylko w tych przypadkach, gdy wrzeciennik jest na stale zwiazany z obrabiarka.Urzadzenia te nie daja mozliwosci szybkiej, a tym bardziej automatycznej, wymiany wrzecienników gwinciarskich, poniewaz wymagaloby to rozlacze¬ nia przewodów elektrycznych lub zmiany ustawie¬ nia zderzaków.Celem wynalazku jest opracowanie sterowanej automatycznie obrabiarki wyposazonej w wymien¬ ne wrzecienniki gwinciarskie przechowywane we wspólnym magazynie, która bedzie zaopatrzona w urzadzenie pozwalajace na jej automatyczna pra- 113 141113 141 ce przy stosowaniu szybkiej zmiany wrzecienni- ków.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ste¬ rowanej automatycznie obrabiarki wyposazonej w wymienne wrzecienniki gwinciarskie nie zwiazane na stale z obrabiarka, przechowywane we wspól¬ nym magazynie umozliwiajacym szybkie przesuwa¬ nie poszczególnych wrzecienników do pozycji, w której nastepuje polaczenie z zespolem napedowym i wyposazonej w polaczony z tym zespolem nape¬ dowym elektryczny uklad sterujac^.Obrabiarka ta jest wyposazona ze strony zespo¬ lu napedowego w urzadzenie umozliwiajace auto¬ matyczne sterowanie jej praca skladajace sie t dwóch laczników drogowych zwiazanych na sta¬ le z korpusem zespolu napedowego za posrednic¬ twem plyty i polaczonego elektrycznie z odpowied¬ nimi wejsciami ukladu sterowniczego. Natomiast ze strony wrzecienników jest wyposazona w szereg listew, z których kazda jest zwiazana z jednym z wrzecienników przesuwnie za posrednictwem równoleglej do osi wrzeciona prowadnicy i polaczo¬ na z wrzecionem nieprzesuwnie za pomoca prosto¬ padlego do niego ramienia.W podluznym kanale wykonanym w kazdej li¬ stwie sa zamocowane dwa przestawne zderzaki.Zderzaki te w polozeniu pracy wrzeciona sa usytuowane w odleglosci od laczników drogowych zapewniajacej icE wspólprace. Obrabiarka wedlug wynalazku jest wiec wyposazona w urzadzenie umozliwiajace jej automatyczne sterowanie, na¬ wet przy szybkich zmianach wrzecienników. Urza¬ dzenie to dzieki swej budowie, która umozliwia laczenie sie jej elementów w funkcjonalna calosc dopiero przy zajmowaniu przez jeden z wrzecien¬ ników przechowywanych w magazynie pozycji pra¬ cy, eliminuje potrzebe przestawiania zderzaków i rozlaczenia przewodów polaczonych z lacznikami drogowymi. Tak zbudowane urzadzenie znacznie zwieksza efektywny czas pracy obrabiarki, przy równoczesnym automatycznym sterowaniu jej pra¬ ca.Sterowana automatycznie obrabiarka wedlug wynalazku wyposazona w wymienne wrzecienniki gwinciarskie przechowywane we wspólnym maga¬ zynie jest pokazana w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 — przedstawia widok z przodu jej wrzeciennika gwinciarskiego i zespo¬ lu napedowego w poczatkowej fazie ich laczenia, a fig. 2 — te same zespoly po ich polaczeniu w po¬ zycji pracy.Na figurze 1 — wrzeciono 1 umieszczone w na¬ kretce 2 osadzonej we wrzecienniku 3 jest wypo¬ sazone na koncu w gwintownik 4 i polaczone nie¬ przesuwnie z listwa 5 za pomoca prostopadlego do tej listwy ramienia 6. Listwa 5 jest umieszczona przesuwnie w prowadnicy 7. Na kazdym wrzecien¬ niku 3 jest zamocowana jedna prowadnica 7, w której moze sie przesuwac listwa 5. W podluznym kanale 8 wykonanym w kazdej z listew 5 sa za¬ mocowane w znany sposób przestawne zderzaki 9 i 1%.; Laczniki drogowe 11 i 12 sa umieszczone nie¬ ruchomo na plycie 13 przytwierdzonej do korpusu zespolu napedowego 14. Magazyn, w którym prze¬ chowywane sa wymienne wrzecienniki 3 i elek¬ tryczny uklad sterujacy nie sa pokazane na rysun¬ ku. Na fig. 2 — na polaczonym ze soba w funkcjo¬ nalna calosc urzadzeniu, w pozycji pracy zajmowa¬ nej przez jeden z wrzecienników 3, który jest po- 5 laczony z zespolem napedowym 14, zamocowane w kanale 8 listwy 5 zderzaki'9 i 10 sa usytuowane w odleglosciach od laczników drogowych 11 i 12 za¬ pewniajacych ich wspólprace.Obrabiarka wedlug wynalazku dziala w,sposób nastepujacy: uklad sterujacy dzieki wyslanym od¬ powiednim impulsom powoduje doprowadzenie jed¬ nego z wrzecienników 3 znajdujacych sie w maga¬ zynie do polozenia pracy, ;w którym zostaje pola¬ czony z zespolem napedowym 14 i zamocowany w tej pozycji. Po zamocowaniu wrzeciennika 3 lacz¬ nik drogowy 11 zostaje nacisniety przez zderzak 9 i zamykajac odpowiednie obwody sterowania elektrycznego sygnalizuje gotowosc do rozpoczecia cyklu roboczego. Cykl ten we wstepnej fazie mo¬ ze obejmowac szybkie przesuniecie zespolu nape¬ dowego 14 wraz z wrzeciennikiem 3 do polozenia, w którym nastepuje automatyczne wlaczenie silni¬ ka napedzajacego wrzeciono 1. Od tego momentu cykl ruchów wrzeciona gwinciarskiego 1 przebiega w ten sposób, ze obracajac sie wrzeciono 1 wykre¬ ca sie z osadzonej w korpusie wrzeciennika, 3 na¬ kretki- 2 przesuwajac sie pociaga za soba listwe 5- ze zderzakiem 9 i 10.Glebokosc gwintowania jest ustalona polozeniem zderzaka 10. Gdy zderzak ten naciska lacznik dro¬ gowy 12, ten ostatni powoduje za posrednictwem elektrycznego ukladu sterowania zmiane kierunku obrotów silnika napedowego. Wrzeciono 1 wykre¬ ca gwintownik 4 z nagwintowanego otworu w obrabianym przedmiocie i wycofuje sie do poloze¬ nia, jakie zajmowalo przed uruchomieniem silnika napedowego. W chwili, gdy polozenie to zostanie osiagniete zderzak 9 naciska ponownie lacznic drogowy 11 powodujac zatrzymanie silnika. W przypadku, gdy cykl ruchów wrzeciona 1 jest po¬ przedzony szybkim dosuwem zespolu napedowego 14, to równoczesnie z zatrzymaniem silnika naste¬ puje szybkie wycofanie zespolu napedowego 14 wraz z wrzeciennikiem 3 do polozenia wyjsciowe¬ go. Po wykonaniu cyklu pracy wrzeciennik 3 moze byc zdjety z zespolu napedowego 14 i przeniesiony do miejsca magazynowania, a na jego miejsce mozna wprowadzic z magazynu nastepny wrze¬ ciennik 3 przystosowany do gwintowania innego rodzaju otworów.Zaleznie od potrzeby wymiana wrzecienników moze byc czesciowo zmechanizowana lub calkowi¬ cie zautomatyzowana dzieki zastosowaniu urzadze¬ nia skladajacego sie w funkcjonalna calosc dopie¬ ro po wprowadzeniu wrzeciennika 3 na zespól na¬ pedowy 14.Zastrzezenie patentowe Sterowana automatycznie obrabiarka wyposazo¬ na w wymienne wrzecienniki gwinciarskie nie zwiazane na stale z obrabiarka, przechowywane we wspólnym magazynie umozliwiajacym szybkie przesuwanie poszczególnych wrzecienników dó po¬ zycji, w której nastepuje polaczenie z zespolem 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60113 141 napedowym i wyposazona w polaczony z tym ze¬ spolem napedowym elektryczny uklad sterujacy, znamienna tym, ze ze strony zespolu napedowego (14) ma urzadzenie umozliwiajace automatyczne sterowanie jej praca skladajace sie z dwóch lacz¬ ników drogowych (11) i (12) zwiazanych na stale z korpusem zespolu napedowego (14) za posrednic¬ twem plyty (13) i polaczony elektrycznie uklad sterowniczy, oraz ze strony wrzecienników (3) ma szereg listew (5), z których kazda jest zwiazana lft z jednym z wrzecienników (3) przesuwnie za po¬ srednictwem równoleglej do osi wrzeciona (1) pro¬ wadnicy (7) i polaczona z wrzecionem (1) nieprze- suwnie za pomoca korzystnie prostopadlego do niego ramienia (6), przy czym w pozycji pracy zaj¬ mowanej przez wrzeciennik (3) przestawne zde¬ rzaki (9) i (10) umieszczone w znany sposób na kazdej listwie (5) usytuowane sa w stosunku do laczników drogowych (11) f (12) w odleglosciach zapewniajacych ich wspólprace.S-i-M- Figi Fig. 2 PL