Przedmiotem wynalazku jest narzedzie polowu — okreznica dla trawlera-okreznkowca lub okreznicowca.Znana jest powszechnie i nadal stosowana okreznica bedaca rodzajem aktywnego narzedzia polowu. Stanowi ja pasmo tkaniny sieciowej o szerokosci kilkunastu do okolo 200 metrów i dlugosci kilkuset, a nawet do ponad 2000metrówuzbrojonaw linc górna, do której przymoco¬ wanyjest materialsieciowy na stosownych podwieszkach oraz elementy usplawniajace, plywaki. Wzdluz dolnej krawedzi pasma tkaniny sieciowej biegnie linka sciaga¬ jaca przechodzac przez stosowne pierscienie metalowe.Jej poczatek, tak jak i poczatek liny górnej, znajduje sie na pokladzie statku lowczego, zas koniec, po zamknieciu odpowiednim przeplotem obwodu kurtynysieciowej ota¬ czajacej zlokalizowana lawice ryb, podawany jest rów¬ niez na poklad tego statku. Wybieranie, jest to skrócenie dlugosci roboczej tej liny, powoduje stopniowe zmniej¬ szanie sie dolnego obwodu owej kurtyny sieciowej az do zupelnego zamkniecia okreznky od dolu. Poprzez dalsze wybieranie na poklad statku lowczego okreznicy naste¬ puje zageszczenie w niej rybdo momentu,gdy koncentra¬ cja ta pozwoli na wydobywanie lyb jednym ze znanych sposobów. Ryby wydobywa sie ze znanych rozwiazan okreznie za pomoca czerpaków recznych lub mechani¬ cznych, albo ostatnio — za pomoca pomp. Do prac pomocniczych przy wydobywaniu ryb z wody wydzielo¬ nej tkanina sieciowa znanej okreznicy sluzy równiez lódz pomocnicza, która brala równiez udzial w faziewydawa¬ nia okreznicy do wody. Nie sa znane konstrukcje okre¬ znicy, które zawieralyby w sobie elementy skfadowc umozliwiajace wydobycie na pokfcd okreznky lub jej czesci wraz ze znajdujacymi sie w niej rybami.Dotychczasowe rozwiazania techniczne sluzace do wybierania ryb z okreznicy sa pracochlonne i malo wydajne, a w przypadku stosowania pompy rybackiej uszkadzaja ryby zwlaszcza wieksze wymiarowo. Ponadto sposób wybierania ryb z okreznicy na poklad jednostki lowczej rózni sie w zasadniczy sposób od sposobu wybie¬ rania ryb na pokfad przy wlokowej lub tukowej technice polowów.Znane jest powszechnie i stosowane narzedzie polowu — wlok denny lub pelagiczny. Uksztaltowana w formie bardzo wydluzonego leja tkanina sieciowa, odpowiednio uzbrojona, jest holowana w toni wodnej lub po dnie zagarniajac swym otworem wlotowym ryby, które prze¬ suwaja sie nastepnie coraz bardziej w glab wloka. Na koncu narzedzia znajduje sie worek, stanowiacy odpo¬ wiednio mocowana don czesc, której zadaniem jest pomieszczenie zlowionych ryb i umozliwienie wydobycia ich na poklad statku wraz z samym wlokiem. Worek stanowi uformowana w ksztalt rury gesta i szczególnie wytrzymala mechanicznie tkanina sieciowa, ostatnio laczona do zakonczenia wloka odpowiednim ukladem linowym, mozliwym do rozluznienia i uwolnienia worka w wodzie. Worek zamyka u wylotu lina sciagajaca, zwana sznurówka. Ostatnio spotyka sie równiez worki, które opoza wymienionymi elementami skladowymi posiadaja równiez wzdluzne rozciecieprzeplecioneodpo-113 038 wiednia lina podczas pracy narzedzia, wysuniecie której powoduje dodatkowe, wzdluzne otwarcie worka, co moze miec istotneznaczeniepodczasczynnosci opróznie¬ nia worka na pokladzie statku z ryb. Po wydobyciu na poklad narzedzia polowu lub po podciagnieciu go do burty, czy rufy statku, za pomoca systemu lin i stosowa¬ nych manewrów statkowymi wciagarkami, worek pod¬ nosi sie na poklad i nastepnie w calosci lub w czesci, partiami, opróznia z ryb. System ten, ze wzgledu na bardzo liczne zalety jest powszechnie stosowany i pod¬ lega stalemu rozwojowi. Jest on równiez stosowany w narzedziach ciagnionych przez dwa statki, zwanych tuka.Celem wynalazku jest skonstruowanie narzedzia polowy, które umo^fiSift^f&y wybranie na poklad zlapa¬ nych w"okreznlce ryb w sposób identycznyjak przy wlo¬ kowej lub tukowej metodzie polowów.Cel ten zostal osiagniety przez zaprojektowanie nowej odmiany okreznicy posiadajacej w swym powierzchnio¬ wym rogu zaburtowym odpowiednie wybrzuszenie tka¬ niny sieciowej, do którego przylaczony jest worek podobny w swej konstrukcji do odlaczalnego worka wloka czy tez tuki. Nowa konstrukcja okreznicywyposa¬ zona w konwencjonalne uzbrojenie posiada wedlug wynalazku serce wykonane z tkaniny sieciowej orazwyb¬ rzuszenie korzystnie w ksztalcie leja zprzylaczonym don workiem, w którym gromadzone sa zlowione ryby i za pomoca którego ryby wydobywane sa na poklad statku.Serce oraz worek zamykane sa linkami sciagajacymi zamocowanymi do wzmocnionych oczek sieciowych.Linki te przewleczone sa przez oczka sieciowe worka i serca równolegle do obrzeza otworu w wybrzuszeniu okreznicy, a nastepnie przez wzmocnione oczka sieciowe, po czym przechodza przez worek i szczelinezamka lacza¬ cego na zewnatrz okreznicy. Dzieki takiemu rozwiaza¬ niu, worek okreznicy, moze byc odlaczany od narzedzia polowu zarówno na pokladzie jednostki lowczej jak i zdalnie, gdy okreznica znajduje sie jeszcze w wodzie za burta jednostki. W tym drugim przypadku worek przed odlaczeniem od okreznicy jest zamykany zdalnie przy pomocy odpowiedniej linki sciagajacej. W podobny spo¬ sób moze byc takze zamkniety otwór w wybrzuszeniu okreznicy w przypadku, gdy czesc ryb z wiekszego polowu nie miesci sie do worka i mysi pozostac w okre¬ znicy do czasu przylaczenia do niej nastepnego worka. Po odlaczeniu worka od okreznicy, linka sciagajaca worka moze byc wykorzysywana jako linka holownicza dla podholowywania odczepionego i plywajacego po powie¬ rzchni wody worka.Zaleta narzedzia polowu wedlug wynalazku jest ujed¬ nolicone wydobywanie ryb z nowej odmiany okreznicy matniowej przy pomocy worka, co umozliwia latwiejsze opróznianie okreznicy z ryb oraz zaprojektowanie bar¬ dziej efektywnych urzadzen i ukladów polowowych na trawlerach-okreznicowcach zdolnych do obslugi zarów¬ no wloka, czy tuki jak i okreznicy, a ponadto przekazy¬ wanie w morzu w odlaczanym worku ryb zlowionych przez statek okreznicowiec na inny statek przetwórnie.Przedmiot wynalazku pokazany jest na przykladzie wy¬ konania na rysunku, na którym lig. 1 przedstawia widok na zaburtowy róg powierzchniowy okreznicy matniowej plywajacej w wodzie, fig. 2 widok z góry na zaburtowy róg powierzchniowy okreznicy matniowej uwidacznia¬ jacy ksztalt jej wybrzuszenia, z przylaczonym workiem fig. 3 przedstawia sposób zapelnienia worka rybami, po wybraniu prawie calej okreznicy na jednostke lowcza i pozostawieniu w wodzie jedynie konca wybrzuszenia okreznicy z workiem, fig. 4przedstawiaszczegól przewle¬ czenia linki sciagajacej przez wzmocnione oczko w worku wzglednie w sercu okreznicy przy jego otworze, zas fig. 5 przedstawia szczegól konca wybrzuszenia okre¬ znicy z zamocowanym w nim sercem oraz odlaczany worek, po jego zamknieciu przy pomocy sciagniecia linki sciagajacej.Powierzchniowy róg zaburtowy okreznicy matniowej 1 w niewielkiej odleglosci od geometrycznego rogu okre¬ znicy 5 posiada wybrzuszenie 2 o ksztalcie leja uwido¬ cznionym dla przejrzystosci rysunku przy pomocy odpowiednich umownych warstwie 3t do którego przyla¬ czany jest worek 4 i doktórego moga bycprzemieszczane ryby zgromadzone w okreznicy 5 po prawie calkowitym wybraniu jej na poklad jednostki lowczej, a pozostawie¬ niu w wodzie jedynie zaburtowego rogu powierzchnio¬ wego okreznicy 1 zworkiem 4. Worek 4jest zamocowany do wybrzuszenia 2 okreznicy 5 przy pomocy znanych rozwiazan linowego.zamka laczacego 6, ajego rozlacze¬ nie moze byc wykonywane zarówno na pokladzie jed¬ nostki lowczej jak i zdalnie, gdy okreznica 5znajduje sie za rufa lub burtajednostki lowczej. W tym drugim przy¬ padku przed rozlaczeniem worka 4 od okreznicy 5worek 4 musi byc zamkniety, co dokonuje siepoprzez sciagnie¬ cie linki sciagajacej 7 przewleczonej przez wzmocnione oczko sieciowe 8w pewnej stalej odleglosci odjego konca przylaczalnego do okreznicy 5. Po sciagnieciu linki scia¬ gajacej 7 i przejsciu przez wzmocnione oczkotwezla 9 na lince sciagajacej 7 worek 4 zostaje zamkniety i moze byc odlaczony od okreznicy 5 przez otwarcie zamka lacza¬ cego 6 worek 4 z okreznica 5.W przypadku, gdy w okreznicy 5 znalazlo sie wiecej ryb niz moze ich pomiescic worek 4 przed jego odlacze¬ niem nalezy takze zamknac otwór w wybrzuszeniu 2 okreznicy 5 do czego sluzy specjalnie skonstruowane serce 10 z tkaniny sieciowej zamocowane wwybrzuszeniu 2 okreznicy 5. Serce 10 przy jego otworze jest zaopa¬ trzone w identyczna linke sciagajaca 7 z wezlem 9 i wzmocnione oczko sieciowe 8.Dla wybrania dalszej partii ryb z wybrzuszenia 2okre¬ znicy 5 nalezy do serca 10zamocowac nastepny worek 4, co moze byc wykonane z pokfadu jednostki lowczej,a po zwolnieniu linki sciagajacej 7 serca 10 worek 4 moze byc zapelniony nowa porcja ryb.Narzedzie polowu wedlug wynalazku pozwala w spo¬ sób bardzo wyrazny usprawnic wydobycie ryb na poklad statku. Dodatkowa zaleta jest mozliwosc wprowadzenia do praktyki narzedzi wedlug wynalazku poprzez przera¬ bianie znanych, typowych okreznie.Zastrzezenie patentowe Narzedzie polowu-okreznica dla trawlera-okrezni- cowca lub okreznicowca. posiadajace kurtyne z tkaniny sieciowej, elementy usplawniajace i konwencjonalne113 038 uzbrojenie, znamienne tym, ze posiada serce (10) ora? wybrzuszenie (2), korzystnie w ksztalcie leja z przylaczo¬ nym don workiem (4), zamykane linkami sciagajacymi (7) zamocowanymi do wzmocnionych oczek sieciowych (8) i przewleczonymi przez oczka sieciowe worka (4) i serca (10) okreznicy (5) w kierunku równoleglym do obrzeza otworu w wybrzuszeniu (2) okreznicy (5), a nastepnie przez wzmocnione oc/k;« kciowe (8) i wyciag¬ niete do wnetrza worka (4) lub okre/nicy (5)a wyprowa¬ dzone na zewnatrz okreznicy (5) pi av szczeline w zamku laczacym (6), przy czym linka scigajaca (7)ma wezel (9) utrzymujacy stan zamkniecia worka (4) Rg1 Z 1 V\r Etg2113 038 Fig 4 F,qS jr__-_jy_-^_ Prac. 1'nligral'. IPPRL Naklad 120 cg/.Cena IUU/1 PL