Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie nasta¬ wcze z silnikiem krokowym, które jest czescia stosowanych w teletransmisji urzadzen regulacja poziomu i, iktóre jest odporne ina pojawiajace sie zaklócenia. Urzadzenie nastawcze zawiera obwód 5 kontrolny, którego zadaniem jest Odróznienie po* jawiajacyeh sie na linii napowietrznej i nalozonych na sygnal kontrolny zaklócen, majacych charak¬ ter imlpulsowy, od sygnalu uzytecznego i zapewnie¬ nie prawidlowej pracy silnika krokowego. 10 W wejsciowy odcinek lacza urzadzen teletran¬ smisyjnych z linia napowietrzna jest zawsze Wbu¬ dowane urzadzenie regulacji poziomu, którego za¬ daniem jest wyrównywanie zmian ipozdomu po¬ wstalych na skutek dzialania róznych zewnetrz- 15 nych wplywów zaklócajacych, szczególnie na sku¬ tek dzialania zjawisk atmosferycznych, jak zmiana - temperatury itp., dzieki czemu poziom wystepu¬ jacy na wyjsciu toru odbioru imoze byc z duzym przyblizeniem uznany za 'staly. Sluzace temu celo- 20 wi urzadzenia regulacyjne ,sa zwykle wyposazone w elektromechaniczne czlony inastawcze. Zaleta wspomnianych urzadzen jest to, ze sa one wypo¬ sazone w pamiec dzialajaca tak, ze przy zaniku napiecia zasilajacego urzadzenia te pozostaja w 25 stanie, w jakim Ibyly ustawione przez ostatni syg¬ nal nastawczy, a takze przy wylaczeniu pozostaja w tym saimym stanie i nie powoduja zadnych nieoczekiwanych i niekontrolowanych zmian po¬ ziomu na linii. Wspomnianym sposobom regulacji 3Q stawiane sa rózne wymagania, a mianowicie, aby obwód nie dzialal'! nie regulowal dla przypadko¬ wych sygnalów, które imoga byc sygnalami ampli¬ tudowymi, sygnalami czestotliwosciowymi luJb sygnalami synchronicznymi, majacymi ogólnie charakter impulsowy. Zbudowane na tej zasadzie urzadzenia regulacji musza miec duza niezawod¬ nosc dzialania, gdyz pracuja one w wielu przy¬ padkach bez nadzoru i z dala od istanowisk kon¬ serwacyjnych; zasilanie z odleglosci ,stawia wy¬ magania niskiego zuzycia energii i prostej budo¬ wy zasilaczy.Wyzej wspomniane wymagania nie moga byc zaspokojone za pomoca znanych obecnie urzadzen, inaczej mówiac nie istnieje mozliwosc spelnienia wszystkich wymagan. Znane urzadzenia nastawcze zawieraja zwytkle napedy z wielofazowymi serwo- imechanizmaimi imajacymi te istotna wade, ze z jednej strony pobieraja one stale energie, a z dru¬ giej strony wymagaja .specjalnych zasilaczy o wyjsciu impulsowym, gdyz tylko w iten sposób moze byc uzyskany przy niewielkich rozmiarach silnika zadowalajacy moment ustawiajacy. Zasi¬ lanie impulsowe stanowi oddzielne zródlo zaklócen, gdyz w trakcie przelaczania, pojawiaja sie takze wyzsze harmoniczne sygnaly sredniej czestotliwo¬ sci, które jako zaklócenia sa wysylane przez linie wejsciowe. Zaleta urzadzen majacych organy na¬ stawcze w postaci serwomechanizmów polega na tym, ze sa one rniniej wrazliwe na zaklócenia ma- 112 8803 112 880 jace charakter impulsowy, przy czym serwome¬ chanizm — jako element dysponujacy pamiecia, — ¦jest w stanie zapewnic, ze urzadzenie regulacji nie zmieni iswojego stanu równiez przy wylaczeniu napieciazasilania. £ W urzadzeniach regulacji poziomu stosowanych w teletransmisji nie sa stosowane organy nastaw- cze z napedem krokowym, chociaz takie rozwia¬ zanie bylofoy oczywiste. Napedy krokowe sa jed¬ nakze bardzo wrazliwe na zaklócenia impulsowe lc i urzadzenie regulacji imajace organ nastawczy tego rodzaju Ustawiloby sie w przypadku zaklóce¬ nia w calkiem ^ niekontrolowany stan. Napedy krokowe wykonuja na skutek dzialania ciagiu im¬ pulsów zaklócajacych o niekontrolowanej ilosci, amplitudzie i czasie nieznana liczlbe kroków w nieprzewidzianym .kierunku, przy czym takie dzia¬ lanie wywoluje niedopuszczalne zaklócenia w od¬ biorze."Aby móc wyeliminowac zaklócenia zostaly prze¬ prowadzone liczne próiby, które pozostaly jednakze bez skutku, gdyz, ani wielkosc, ani czestotliwosc i tilu- goisc impulsów, ani czas repetyeji nie mogly byc z góry okreslone tak, ze nawet zastosowanie zwy¬ klych filtrów nie daje zadawalajacego rezultatu.Znane sa rozwiazania — jednym z nich jest np. opisane w wylozeniu RFN DT-AS 2 312 170 —w którym wyeliminowanie zaklócen jest dokonywa¬ ne ~za pomoca szeregowego polaczenia multiwibra- tora monostabilineigo i brmaki I;ale to rozwiaza- 30 •nie nie nadaje sie do wyeliminowania przypadko¬ wych zaklócen, gdyz za pomoca tego sposobu mo¬ ze 'byc wyeliminowane jedynie dzialanie zaklóca¬ jace impulsów o okreslonej dlugosci, których czas repetyeji przekracza z góry okreslany czas. Zigod- 35 nie z celem wynalazku zaklócenia nie maja wspomnianego charakteru — jak juzs wspomniano ^— ale sa nieznane, na skutek czego postawione nadanie jest bardzo zlozone.Celem wynalazku bylo opracowanie urzadzenia natstawczego z silnikiem krokowym, które jest nie¬ wrazliwe na impulsowe zaklócenia niezaleznie od rodza!ju i wielkosci amplitudy impulsu; ciag impul¬ sów moze byc przy tym okresowy luib nieokreso- wy a czas repetyeji impulsów 'moze byc ustalony dowolnie. Jednoczesnie postawiono wymaganie do¬ tyczace urzadzenia mastawczego, aby system rów¬ niez prawidlowo dzialal przy sygnalach zaklóca¬ jacych.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie nastaw- 50 cze z silttfttiem krokowym do stosowanych w tele¬ transmisji urzadzen regulacji poziomu, w którym do .wyjsc ukladu analizujacego sa dolaczone wej¬ scia sterujace ukladu okreslajacego dbrót, do dru¬ giego wejscia tego ukladu jest dolaczone wyjscie 55 generatora impulsowego, a wyjscie ukladu okresla¬ jacego obrót jest polaczone przez przelaczniki mo¬ cy z cewkami wzbudzajacymi silnika krokowego.Istota wynalazku polega na tym, ze wyjscia ukladu analizujacego sa polaczone z wejsciami 60 bramki LUB, przy czym wyjscie bramki LUB z jednej strony jest dolaczone do Wejscia ukladu opózniajacego a z drugiej strony do wejscia ste¬ rujacego generatora sygnalu prostokatnego o nie¬ jednakowym okresie, natomiast zanegowane wyj- fi5 iscie ukladu opózniajacego jest polaczone z wejs¬ ciem bramki NOR, a drugie wejscie bramki NOR jest dolaczone do wyjscia generatora sygnalu pro¬ stokatnego.Urzadzenie nastawcze z silnikiem krokowym wedlug wynalazku moze byc uksztaltowane w taki sposób, ze miedzy uklad okreslajacy obrót i prze-, laczniki mocy jest wlaczony uklad zlozony z wielu bramek, którego wolne wejscie jest dolaczone do wyjscia generatora sygnalu prostokatnego.W rozwiazaniu wedlug wynalazku uklad opóz¬ niajacy jest korzystnie tak uksztaltowany, ze skla¬ da ,sie on z czlonu RC i polaczonego z nim szere¬ gowo inwertera. , Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia nastawczego wedlug wynalazku, niewrazliwego na zaklócenia z silnikiem krokowym, fig. 2 — prze¬ biegi w róznych punktach w urzadzeniu nastaw- czym wedlug wynalazku.Jak wynika z fig. 1 wejscie J urzadzenia na¬ stawczego jest jednoczesnie wejsciem ukladu ana¬ lizujacego 1. Sygnal, którego wielkosc okresla liczbe kroków silnika krokowego 17 lulb wartosc regulowana nastawiana przez organ nastawczy, przychodzi na wejscie J. W ukladzie analizujacym 1 sygnal przychodzacy na wejscie J jest porówny¬ wany z sygnalem podstawowym i jest wysylany, w zaleznosci od wyniku porównania, sygnal, badz na linie okreslajaca obrót w prawo 15, badz na linie okreslajaca obrót w lewo 16, po czym na skutek dzialania wysylanego sygnalu silnik kroko¬ wy 17 wykonuje wymagana liczlbe kroków na pra¬ wo lub na lewo. Linia okreslajaca obrót w prawo 15 i lina okreslajaca obrót w lewo 16 sa dolaczo¬ ne do wejsc sterujacych ukladu okreslajacego obrót 7. Do wejscia ukladu okreslajacego obrót 7 jest dolaczone wyjscie generatora impulsowego 6."Wyjscia ukladu okreslajacego obrót 7 sa polaczone przez uklad braimek 8 z przelacznikiem mocy 9, przy czyni wspomniane przelaczniki mocy 9 uru¬ chamiaja cewki wzbudzajace 10 silnika krokowego 17. Linia okreslajaca obrót w prawo 15 i linia okreslajaca obrót w lewo 16 sa polaczone z 'bram¬ ka LUB 5, przy czym wyjscie bramki LUB z jednej strony jest dolaczone do wejscia steruja¬ cego generatora sygnalu prostokatnego 2 o nie¬ jednakowym okresie i z drugiej strony do wejscia - ukladu opózniajacego 3. Korzystnie, uklad opóz¬ niajacy 3 sklada sie z rezystora 11, kondensatora 12, a takze inwertera 13. Zanegowane wyjscie ukladu opózniajacego 3 jest dolaczone do wejscia bramki NOR 4, natomiast do drugiego wejscia bramki NOR 4 jest dolaczone wyjscie generatora sygnalu prostokatnego 2 o nierównomiernym okresie.Wyjscie generatora sygnalu prostokatnego 2 jest polaczone z wolnym wejsciem zespolu Ibramek 8.Wyjscie bramki NOR 4 jest dolaczone do wejscia sterujacego generatora impulsowego 6.Generator fali prostokatnej 2 daje sygnaly d (fig. 2) skladajace sie z okresów oznaczonych tl i t2. Na wyjsciu generatora 2 dopóty istnieje syg¬ nal, dopóki trwa sygnal sterujacy, w chwili zgas-5 niecia sygnalu sterujacego na wejscia, sygnal za¬ nika, co jest przedstawione na fig. 2d.Oznacza to, ze jesli sygnal ponownie pojawi sie, generator fali prostokatnej wznawia swa czynnosc zaczynajac od poczatku. Generator impulsowy 6 5 wytwarza dopóty impulsy krokowe potrzebne do dzialania silnika krokowego, dopóki na wejsciu sterujacym jest sygnal.Po zniknieciu sygnalu na wejsciu sterujacym móglby sie pojawic jedynie impuls zaklócajacy. 10 Przychodzace na wejscie ukladu okreslajacego obrót 7 impulsy krokowe sa rozdzielane, w zalez¬ nosci od sygnalów pojawiajacych sie na wejsciach sterujacych, i odpowiednio do tego s-ilnik krokowy 17 wykonuje ruch obrotowy na prawo lub na le- 15 wo. v Jak wynika z fig. 2 istniejacy na linii okresla¬ jacej obrót w prawo 15 sygnal a trwajacy stosun¬ kowo dlugo reprezentuje poziom logiczny 1. Zro¬ zumiale, ze w tym przypadku na linii okreslajacej ^ obrót w lewo istnieje sygnal b, wlasciwie brak sygnalu (poziom logiczny równy 0). Za pomoca wspomnianego sygnalu a jest okreslona z jednej strony funkcja ukladu okreslajacego obrót 7, z drugiej strony ten sygnal jest kierowany przez 25 bramke LUB 5 na wejscie sterujace generatora fali prostokatnej 2 i na wejscie sterujace ukladu opózniajacego 3. Po zadzialaniu tego sygnalu ste¬ rujacego na wyjsciu generatora fali prostokatnej 2 pojawi sie wkrótce, w zaleznosci od czasu rege- 30 neracji generatora, poziom logiczny „1", co jest widoczne jako sygnal d. Na wyjsciu ukladu opóz¬ niajacego 3 jest sygnal c, przy czym na wyjsciu po czasie At, gdyz jest ono zanegowane, pojawia sie poziom logiczny 0 (sygnal cl fig. 2). Na skutek 35 tego na wyjsciu bramki NOR 4 pojawi sie sygnal e, a poziom logiczny „1" pojawi sie tam dopiero na poczatku okresu t2.W okresie poprzedzajacym uklad kontrolny musi zadecydowac, czy pojawiajacy sie sygnal jest fak- 40 tycznie sygnalem uruchamiajacym, czy sygnalem zaklócajacym. Odbywa sie to w taki sposób, ze dla przypadku zaklócenia impulsowego generator fali. prostokatnej 2 jest uruchamiany powtórnie, ale nie dochodzi do wygenerowania sygnalu uzy- 45 tecznego, czyli nie zostanie osiagniety czas tl, tak wiec na wyjsciu generatora impulsowego 6 nie po¬ jawia sie impulsy.Czas opóznienia t ukladu opózniajacego 3 mu¬ si byc dluzszy od najdluzszych czasów opóznienia 50 ukladów bramkujacych istniejacych w urzadzeniu i czasu regeneracji generatora fali prostokatnej 2, ale musi on byc krótszy od najdluzszego okresu tl generatora fali prostokatnej 2. Poziomy logiczne „1" istniejace na wyjsciu bramki NOR od chwili 55 t2 steruja generator impulsowy 6. Sygnaly steru¬ jace sa oznaczone na fig. 2 przez e. Z tego widac, ze moze tu powstac trzeci zaklócajacy impuls wy¬ wolujacy krok dodatkowy.Na wyjsciu generatora impulsowego 6 pojawiaja 60 sie sygnaly odpowiadajace wejsciu sterujacemu; takim sygnalem jest np. przedstawiony na fig. 2 sygnal f. Sygnal generatora impulsowego 6 prze¬ chodzi przez uklad okreslajacy obrót 7, zespól bra¬ mek 8 i przelaczniki mocy 9, które przysylaja g5 880 6 wzmocnione sygnaly potrzebne do uruchomienia silnika krokowego 17 do cewek wzbudzajacych 10.Jesli sygnal sterujacy, jak np. sygnal a na fig. 2 jest dluzszy od czasu n-• (tl + t2), sygnal steru¬ jacy wytworzy irówiniez niewlasciwy impuls prze¬ laczajacy. Celem zespolu bramek 8 jest wyelimi¬ nowanie falszywego kroku. Jak widac z fig. 2 sygnal g pojawiajacy sie ma wyjsciu zespolu bra¬ mek 8 nie spowoduje blednego kroku, przez co zapobiega sie wykonaniu blednego kroku przez silnik.Z wyzej przytoczonych uwag wynika, ze w ukla¬ dzie wedlug wynalazku nie powstaje bledny krok, pomimo, ze na wejsciu pojawilo sie zaklócenie impulsowe. Tern fakt mógl byc udowodniony za pomoca doswiadczenia, gdyz nie udalo sie wyge¬ nerowac impulsu, którego skutkiem bylby bledny krok; w krancowym przypadku, gdyiby byly ge¬ nerowane drgania o okresie porównywalnym z okresem sygnalu pilotowego nastapilby maksymal¬ nie ± kirok iblejdny, chociaz okres dirgan byl po¬ równywalny z czasem tl. W praktyce ten jeden bledny krok nie wplywa ria jakosc pracy, bowiem zakres dzialania urzadzenia obejmuje srednio 300 kroków silnika krokowego.Za pomoca urzadzenia nastawczego z silnikiem krokowym mozna zaspokoic wszystkie wymagania stawiane stosowanym w teletransmisji urzadze¬ niom regulacji poziomu.Urzadzenie nie wymaga specjalnego zasilenia, mo¬ ze ono byc zasilane z prostego zasilacza stalona- pieciowego, jest niewrazliwe na zaklócenia impul¬ sowe i moze byc napedzane za pomoca silników • o niewielkich rozmiarach. Urzadzenie ona pamiec, gdyz po wykonaniu kroku silnik krokowy nie zmienia swojego stanu równiez po wylaczeniu na¬ piecia. W wykonaniu monolitycznym czas zycia urzadzenia jest praktycznie nieograniczony; po¬ prawne dzialanie umozliwia jego zastosowanie w miejscach bez nadzoru, a ponadto produkcja urza¬ dzenia jest prosta i tania.Zastrzezenia patentowe 1. Urzadzenie nastawcze z isilnydem krokowym do stosowanych w teletransmisji urzadzen regula¬ cji poziomu, w którymi do wyjsc ukladu analizuja¬ cego sa dolaczone wejscia sterujace ukladu okre¬ slajacego obrót, a do wejscia ukladu okreslajacego obrót jest dolaczone wyjscie generatora impulso¬ wego, natomiast do wyjscia ukladu okreslajacego obrót isa dolaczone, przez co najmniej jeden prze¬ lacznik mocy, uzwojenia wzbudzajace silnika kro¬ kowego, znamienne tym, ze wyjscia ukladu anali¬ zujacego (1) sa dolaczone do wejsc bramki LUB (5), przy czyim wyjscie bramki LUB (5) z jednej strony jest dolaczone do wejscia ukladu opóznia¬ jacego (3), z drugiej strony do wejscia sterujacego generatora fali prostokatnej (2) o niejednakowym okresie i, ze zanegowane wyjscie Ukladu opóznia¬ jacego (3) jest dolaczone do jednego wejscia bram¬ ki NOR (4), a wyjscie generatora fali prostokatnej jest polaczone z drugim wejsciem bramki NOR (4), przy czym wyjscie bramki. NOR <4) jest po¬ laczone z wejsciem sterujacym generatora impul¬ sowego(6). ' ^112 880 7 8 2. Urzadzenie nastawcze wedlug zaslrz. 1, zna¬ mienne tym, ze miedzy uklad okreslajacy obrót (7) i przelaczniki mocy (9) jest wlaczony zespól bramek (8), którego wolne wejscie jest polaczone z wyjsciem generatora fali prostokatnej (2). 3. Urzadzenie nastawcze wedlug zastrz. 1, zna¬ mienne tym, ze uklad opózniajacy (3) zawiera czlon RC skladajacy sie z rezystora i(ll) i konden¬ satora (12), a takze .imwerter (13). | a \b c d e f g- ót ^—^_^_ i ! tt t2 Fig ti ¦ 2 tz LL Opolskie Zaklady Graficzne im. J. Langowskiego w Opolu.Zam. 2128-1400-81, 105+22 egz.Cena 45 zl PL PL PL