Przedmiotem wynalazku jest generator pradu, przeznaczony do wytwarzania impulsów pradowych, majacych ksztalt wycinków paraboli, stosowany w ukladach odchylania urzadzen telewizyjnych te¬ lewizji kolorowej, zapewniajacy korekcje, zbieznos¬ ci wiazek elektronów.W amerykanskim opisie patentowym nr 3 930 185 opisany jest telewizyjny uklad odchylania stosowa¬ ny do odchylania wiazek elektronów kineskopu ko¬ lorowego, wyposazonego w zespól wyrzutni, prze¬ znaczony do wytwarzania trzech wspólplaszczyzno- wych wiazek elektronów. W wymienionym opisie jest ujawnione rozwiazanie, polegajace na tym, ze oprócz zespolu odchylajacego zastosowane jest uz¬ wojenie czterobiegunowe, zasilane impulsami pra¬ dowymi, majacymi ksztalt paraboli. Czestotliwosc powtarzania impulsów pradowych, doprowadzanych do tego uzwojenia, jest równa czestotliwosci odchy¬ lania pola. Uzwojenie zapewnia zbieznosc pozioma linii pionowych, co upraszcza znacznie konstrukcje aparatury, przeznaczona do zapewniania zbieznosci dynamicznej, która to aparatura zwykle wymaga wytwarzania pradów korekcyjnych, zapewniajacych zbieznosc w kierunkach poziomym i pionowym.Znany jest generator impulsów pradowych, ma¬ jacych ksztalt wycinków paraboli, przydatny do za¬ stosowania w ukladach korekcji zbieznosci, opisany w amerykanskim opisie patentowym nr 3 911295.Znany generator zawiera zmodyfikowany uklad mo¬ stkowy z dwoma zalaczonymi szeregowo potencjo- 20 » metrami, zalaczonymi równolegle do zacisków wej¬ sciowych mostka i polaczonymi ze zródlem pradu piloksztaltnego. Potencjometry te sa przeznaczone do zapewnienia rozdzielnej regulacji pradu wyjscio¬ wego mostka w czasie trwania dodatniej i ujemnej czesci wejsciowego pradu piloksztaltnego. Nalezy za¬ znaczyc, ze w niektórych okolicznosciach rezystan¬ cja potencjometrów moze sie zmieniac w sposób niepozadany, wprowadzajac niepozadana niestabil¬ nosc impulsów pradowych, majacych ksztalt wy¬ cinków paraboli a wytwarzanych przez uklad mo¬ stkowy.Udoskonalony generator impulsów pradowych, majacych ksztalt wycinków paraboli, wedlug wy¬ nalazku, zawiera zródlo pradu piloksztaltnego, ob¬ wód irhpedancyjny, polaczony ze zródlem pradu pi¬ loksztaltnego i uklad mostkowy, majacy zaciski wejsciowe dolaczone równolegle do obwodu impe- dancyjnego, zapewniajacy doprowadzenie impulsów pradowych zasadniczo majacyh ksztalt wycinków paraiboli do obciazenia, dolaczonego do zacisków wyjsciowych ukladu mostkowego. Obwód impedan- cyjny zawiera co najmniej pierwszy obwód impe- dancyjny zalaczony równolegle do polaczonych sze¬ regowo regulowanych drugiego i trzeciego obwodów impedancyjnych.Przyklad urzeczywistniania wyrialazku jest blizej, objasniony w nawiazaniu do rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu odchylania, za¬ wierajacy udoskonalony generator impulsów prado- 112 0043 112 004 4 wych, majacych ksztalt wycinków paraboli, wedlug wynalazku, a fig. 2A i 2B — przedstawiaja ksztal¬ ty impulsów generowanych przez uklad, przedsta¬ wiony na fig. 1.Impuls 10 synchronizacji pola otrzymywany ze zródla impulsów synchronizacji, nie pokazanego na rysunku doprowadzany jest do zacisku wejsciowe¬ go 11 generatora 12 impulsów odchylania pola* Ge¬ nerator 12 wytwarza piloksztaltne impulsy prado¬ we 13 o naprzemiennej biegunowosci. Impulsy wyj¬ sciowe 13 generatora 12 impulsów odchylania pola sa doprowadzane do obwodu, zalaczonego miedzy zaciskiem wyjsciowym tego generatora a masa ukladu. Ten obwód sklada sie z zalaczonych szere¬ gowo potencjometru 14, pierwszego rezystora 15, drugiego rezystora 17, drugiego potencjometru 18, cewek odchylajacych odchylania pola 20a, 20b i re¬ zystora sprzezenia zwrotnego 21. Prad odchylania przeplywajacy przez cewke odchylajaca 20 powo¬ duje wytworzenie przez te cewke pola magnetyczne¬ go odchylajacego wiazki elektronów w trójwiazko- wym kineskopie kolorowym, który nie jest pokaza¬ ny na rysunku. Sygnal sprzezenia zwrotnego jest do¬ prowadzony z rezystora sprzezenia zwrotnego 21 do zacisków wejsciowych generatora 12. Równolegle do pierwszego rezystora 15 i pierwszego potencjomet¬ ru 14, zalaczony jest czwarty rezystor 16, a równo¬ legle do drugiego rezystora 17 i drugiego potencjo¬ metru 18 zalaczony jest piaty rezystor 19. Obwód impedancyjny zawierajacy elementy rezystancyjne 14 —19 wspólpracuje z pozostalym ukladem i za¬ pewnia dzialanie generatora impulsów pradowych zgodnie z zalozonymi wymaganiami.Mostek diodowy 22 ma zaciski wejsciowe A i B dolaczone do obwodu impedancyjnego 14—19. Do zacisków wyjsciowych C i D mostka 22 dolaczony jest obwód obciazania, skladajacy sie z zalaczonych równolegle rezystora tlumiacego 27 i czterobieguno- wego uzwojenia 28 korekcji zbieznosci. Uzwo¬ jenie czterobiegunowe 28 korekcji zbieznosci skla¬ da sie z czterech sekcji 28a, 28b, 28c, 28d. Uzwoje¬ nie czterobiegunowe 28 korekcji zbieznosci moze byc nawiniete w znany sposób na cewkach odchy¬ lajacych, które z kolei, sa osadzone na szyjce ki¬ neskopu tak, iz pole wytwarzane przez uzwojenie 45 28 zapewnia wymagana zbieznosc wiazek elektro¬ nów.Uklad mostkowy 22 jest podobny do ukladu, opi¬ sanego we wspomnianym wyzej amerykanskim opi¬ sie patentowym 3 911 295. Dzialanie udoskonalone¬ go generatora impulsów pradowych, majacego za¬ pewnic korekcje zbieznosci wiazek elektronów w ki¬ neskopie trójwiazkowym, jest opisane w nawiaza¬ niu do przebiegów 13 i 31, przedstawionych na fig. 2a i 2b.Moment czasu TQ odpowiada przecieciu wykresu 13y przedstawiajacego prad piloksztaltny, z osia rzed¬ nych (osia czasu T). W momencie czasu TQ prad odchylania jest równy O i prad I28 w uzjoweniu czterobiegunowym 28 równiez jest równy O, ponie¬ waz w tym momencie czasu do elementów rezy¬ stancyjnych 14, 15, 16, 17, 18, 19 nie doprowadza sie napiecia, które by moglo spolaryzowac mostek dio¬ dowy 22 w kierunku przewodzenia. W ukladzie mo¬ stkowym 22 diody 23, 24, 25 i 26 sa diodami krze¬ mowymi, których napiecie odciecia wynosi okolo 0,6 V. Dioda 29, zalaczona równolegle do diody 23 i dioda 30 zalaczona równolegle do diody 25 sa dio¬ dami germanowymi, których napiecie odciecia wy¬ nosi okolo 0,2 V.W momencie czasu Tt prad piloksztaltny ma war¬ tosc —Ij. Jest to wartosc wystarczajaca na to, aby na elementach rezystancyjnych 17 — 19 wytworzyc takie napiecie, które by spowodowalo przejscie dio¬ dy 30 w stan przewodzenia. Na skutek tego w okre¬ sie czasu Tj — T2 w obwodzie plynie prad w kie- , runku: masa ukladu — rezystor sprzezenia zwrot¬ nego 21 — uzwojenie Odchylajace 20 — dioda 30 — obwód równolegly skladajacy sie z rezystora 27 i uzwojenie 28 — w kierunku od zacisku C do za¬ cisku D — poprzez elementy rezystancyjne 14, 15, 16 — do zacisku wyjsciowego generatora 12. Gdy napiecie na obwodzie, skladajacym sie z elementów rezystancyjnych 14, 15, 16 staje sie równym okolo 0,6 V, zaczyna przewodzic dioda 26, bocznikujac elementy rezystancyjne 14 —15.W okresie czasu T^ —T2 wzrastajacy prad, prze¬ plywajacy przez diode 30, powoduje wzrost spadku napiecia na diodzie 30 z powodu, ze rezystancja wewnetrzna diody spolaryzowanej w kierunku prze¬ wodzenia jest wartoscia skonczona tak, iz w mo¬ ment czasu T2 spadek napiecia na tej diodzie 30 sta¬ je sie równy okolo 0,6 V. To napiecie polaryzuje diode krzemowa 25 w kierunku przewodzenia. Dio¬ da 25 zaczyna przewodzic prad elektryczny. Ponie¬ waz dioda 25 jest zalaczona równolegle do diody 30, przewodzaca dioda 25 zaczyna bocznikowac dio¬ de 30, co powoduje zmniejszenie sie impedancji obwodu pradowego. W wyniku tego zwieksza sie szybkosc narastania pradu I» w okresie czasu T2 — — T8, co jest pokazane na fig. 2b. Dzieki zastoso¬ waniu równoleglego polaczenia dwóch diod 30 i 25 o róznych napieciach odciecia, uzyskano to, iz prad wyjsciowy 1^ ukladu mostkowego 22 ma ksztalt bardziej zblizony do wycinka paraboli.Okres czasu T8 — T4, odpowiada okresowi powro¬ tu, w ciagu którego wartosc pradu odchylania pola zmienia sie od wartosci szczytowej —Ip do wartos¬ ci szczytowej +Ip, a znormalizowany prad wyjscio¬ wy I28 ukladu mostkowego 22 zmienia sie tak, jak pokazano na fig. 2b.W okresie czasu, w ciagu którego prad odchyla¬ nia, odwzorowany na fig. 2a wykresem piloksztalt- nym 13, zachowuje wartosci dodatnie, inne dwie ga¬ lezie mostka diodowego 22 znajduja sie w stanie przewodzenia, powodujac wytwarzanie pradu wyjs¬ ciowego I28, zmieniajacego sie w czasie tak, jak po¬ kazano na fig. 2b — okres czasu TQ — T0'. W okre¬ sie czasu T4 — T5 prad przeplywa w kierunku, zgod¬ nym z kierunkiem przewodzenia diody 23 i 29 przez równolegly obwód skladajacy sie z rezystora 27 i uzwojenia 28 od zacisku C do zacisku D przez diode 24 — elementy rezystancyjne 17, 18, 19 uzwo¬ jenie odchylajace 20 —rezystor sprzezenia zwrot¬ nego 21 do masy ukladu. W momencie, gdy wartosc pradu odchylajacego staje sie równa +I2, spadek napiecia na obwodzie, skladajacym sie z elementów rezystancyjnych 14, 15, 16 staje sie mniejszy od 0,6 V i dioda 23 przestaje przewodzic. W okresie czasu TY—Ts dioda 29 przewodzi. Lecz prad, przeplywa- 15 20 25 30 35 55 60112 5 jacy przez te diode 23 stopniowo sie zmniejsza az do momentu T8, w którym nrad odchylajacy I staje sie równy +Ir W tym momencie czasu spadek napie¬ cia na obwodzie skladajacym sie z elementów rezy¬ stancyjnych 14, 15, 16 staje sie mniejszy od 0,2 V.Dioda germanowa 29 przestaje przewodzic, a prad wyjsciowy I28 mostka diodowego staje sie równy 0 w momencie czasu T6. Zacisk D mostka diodowego 22 jest polaczony z punktem polaczenia dwóch ob¬ wodów impedancyjnyeh, z których pierwszy sklada sie z elementów rezystancyjnych 14, 15, 16, a drugi — z elementów rezystancyjnych 17, 18, 19. Dzieki temu zapewnia sie niezalezna regulacje pradu wyjs¬ ciowego I28 mostka diodowego 22 dla okresów cza¬ su, w ciagu których prad I piloksztaltny ma war¬ tosci dodatnie i dla okresów czasu, w ciagu których prad I piloksztaltny ma wartosci ujemne.W sytuacji, gdy miedzy zaciskami A i B oraz mie¬ dzy zaciskami D i B mostka 22 sa zalaczone poje¬ dyncze rezystory regulowane, niepozadane zmiany rezystancji, na przyklad wywolane zwiekszeniem sie rezystancji styku w czesci slizgowej potencjo¬ metru, wywolaloby niepozadane zmiany spadku na¬ piecia na odpowiednim potencjometrze. Spowodo¬ waloby to przesuniecie punktów poczatkowych krzywej, odwzorowujacej'' zmiany w czasia pradu wyjsciowego I2g na skutek tego, ze diody bylyby ustawiane w stany przewodzenia i odciecia w róz¬ nych momentach czasu. Poza tym nachylenie krzy¬ wych, odwzorowujacych zmiany pradu miedzy mo¬ mentami czasu, odpowiadajacymi wartosciom szczy¬ towym pradu I2s w momentach czasu T3 — T4 rów¬ niez sie zmienialy. Gdyby taki uklad byl zastosowa¬ ny z ukladem odchylajacym takim, jaki jest opisa¬ ny w amerykanskim opisie patentowym nr 3 930 185, warunki zbieznosci wiazek elektronowych zmienia¬ lyby sie, wywolujac niepozadane zmiany i znieksz¬ talcenia obrazu telewizyjnego. Jest rzecza zrozu¬ miala, ze wynalazek moze byc urzeczywistniony w zastosowaniu do bardziej konwencjonalnego mostka czterodiodowego i odznaczac sie przy tym zaletami opisanej wyzej realizacji tego wynalazku. W ukla¬ dzie, przedstawionym na fig. 1, obwód impedan¬ cyjny zawierajacy elementy rezystancyjne 14 —19 zastosowany w polaczeniu z mostkiem 22 ogranicza niepozadane zimiany pradu wyjsciowego, majacego ksztalt wycinków paraboli.W pierwszej polowie obwodu impedancyjnego, skladajacej sie z elementów rezystancyjnych 14 —16, rezystor 15, polaczony szeregowo z potencjometrem 14, okresla maksymalna rezystancje obwodu. Z te- obwodu. Rezystor 16, zalaczony równolegle do sze¬ regowo zalaczonych rezystora 15 i potencjometru 14, okresla maksymalna rezystancje obwodu. Z te¬ go powodu, iz prad piloksztaltny odchylania pola przeplywa przez szeregowo-równolegle polaczenie elementów rezystancyjnych 14 —15 i 16, niepoza¬ dane zmiany w ustawieniu rezystancji potencjo¬ metru wywolane zmianami rezystancji styku suwa¬ ka potencjometru 14 wywoluja mniejszy efekt. Po¬ za tym przy zastosowaniu równoleglego odgalezie¬ nia zapewnia sie, ze przez potencjometr 14 prze¬ plywa mniejszy prad i dlatego moze byc w takim przypadku zastosowany potencjometr, obliczony na mniejsza moc rozproszenia. Znajduje to odbicie w QQ4 6 zmniejszeniu nakladów na realizacje ukladu. Za¬ stosowanie rezystaTicyjnego obwocni równoleglego zapewnia równiez to, ze calkowita rezystancja btx- wodu pozostaje niewielka i dlatego straty mocy w 5 ukladzie odchylania pola sprowadzane sa darnin mum.To samo dotyczy drugiej polowy-6bWoduvfm- pedancyj,nego, zawierajacej elementy rezystaricyjne 17 — 19. Zaletami tego ukladu:jest"mniejsza czulosc wgledem ustawienia potencjometru, wieksza v sta* 10 bilnosc, spowodowana mniejszym rozproszeriieni tnó^ cy elementów rezystancyjnych, zalaczonych w ob¬ wodzie szeregowo-równoleglyim i zapewnienie moz¬ liwosci regulacji rezystancji dwóch — górnej i dol¬ nej — czesci obwodu impedancyjnego, co, z kolei, 15 zapewnia mozliwosc latwiejszego uzyskiwania wa¬ runków zapewnienia wymaganej zbieznosci wiazek elektronów.Zastrzezenia patentowe 20 1. Generator pradu przeznaczony do wytwarzania impulsów pradowych, majacy zasadniczo ksztalt wycinków paraboli, wykorzystywanych do dynami- cznej korekcji zbieznosci, zawierajacy zródla pradu 25 piloksztaltnego, ukladu impedancyjny polaczony ze zródlem pradu piloksztaltnego, uklad mostkowy, polaczony z obwodem impedancyjnym, przeznaczo¬ ny do ksztaltowania impulsów pradowych maja¬ cych zasadniczo ksztalt wycinków paraboli, obwód 30 obciazenia, dolaczony do zacisków wyjsciowych ukladu mostkowego, a bedacy czterobiegunowym uzwojeniem korekcji dynamicznej zbieznosci wiazek elektronów w kineskopie kolorowym, znamienny tym, ze uklad impedancyjny zawiera co najmniej 35 pierwszy element impedancyjny (16) dolaczony rów¬ nolegle do szeregowo polaczonych drugiego elemen¬ tu impedancyjnego- o_ _ zmiennej impedancji (14) i trzeciego elementu impedancyjnego (15). 2. Generator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 4* pierwszy element impedancyjny (16) jest galezia przewodnosciowa, zapewniajaca odgalezienie czesci pradu piloksztaltnego, dzieki ezeimu zmniejsza sie czesc pradu przeplywajacego drugi (14) i trzeci (18 elementy impedancyjne i zmniejsza sie moc rozpro- 45 szenia w drugim elemencie impedancyjnym (14). 3. Generator wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze pierwszy (16) i trzeci (15) elementy impe¬ dancyjne sa odpowiednio dobrane celem wyregulo¬ wania maksimum i minimum wartosci pradu pilo- 50 ksztaltnego, przeplywajacego przez uklad impedan¬ cyjny i celem wyregulowania poziomu paraboliczne¬ go pradu (I28), doprowadzanego do obciazenia (28), którym jest czterobiegunowe uzwojenie korekcji dynamicznej zbieznosci. 55 4. Generator wedlug zastrz. 1 albo 2 albo 3, zna¬ mienny tym, ze pierwszy (16), drugi (14) i trzeci (15) elementy impedancyjne sa elementami rezy- stancyjnymi. 5. Generator wedlug zastrz. 1, znamienny tym, 60 ze zródlo pradu piloksztaltnego zawiera generator odchylania pola (12), polaczonego z zespolem odchy¬ lania pola (20), zaciski wejsciowe (A, B) ukladu mo¬ stkowego (22) sa polaczone szeregowo z uzwojeniem odchylania pola (20), a obciazenia dolaczone do za*- •5 cisków wyjsciowych (C, D) mostka (22) jest uzwo-112 004 jeniem (28) korekcji dynamicznej zbieznosci, zasi¬ lane impulsami pradowymi, majacymi ksztalt wy¬ cinków paraboli, przy czym uklad impedancyjny zawiera pierwszy (16, 14, 15) i drugi (19, 17, 18) ob¬ wody iimpedancyjne polaczone szeregowo i zalaczo¬ ne równolegle do zacisków wejsciowych (A, B) ukladu mostkowego (22), a kazdy z obwodów impe- dancyjnych zawiera pierwszy element rezystancyj- ny (16, 19) zalaczony równolegle do polaczonych sze¬ regowo drugiego rezystora regulowanego (14, 17) i trzeciego rezystora (15, 18), przy czym punkt pola¬ czenia tych dwóch obwodów impedancyjnyeh jest polaczony z jednym z zacisków wyjsciowych (D) ukladu mostkowego (22) celem zapewnienia mozli¬ wosci osobnego regulowania wyjsciowego pradu ko¬ rekcyjnego wytwarzanego przez mostek (22) dla okresów czasu, w ciagu których prad odchylania pola ma wartosci dodatnie i ujemne. 20 20 b'* 2I-7* Fig. I r—oorr* iryr <*rrv LUU 28t/ 28(/ 28 —— 28 28 Fig. 2a o T3 \ V Bltk 1234/81 95 egz. A4 Cena 45 zl PL