Przedmiotem wynalazku jest srodek grzybobój¬ czy pozwalajacy na zmniejszanie zakresu i ostrosci infekcji grzybowych na roslinach uprawnych a zwlaszcza na zbozach.Z opisów patentowych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 504 404 i 2 710 822 znany jest Zwiazek o nazwie rodzajowej Maneb. Jest to {[1,2-etanodwu- ylobis(karbamodwutioniano)](2-)} mangan. Z drugiej strony znane sa pirymidynometanole o podanym wzorze ogólnym, w którym X oznacza atom chlo¬ rowca. Wytwarza sie je sposobem opisanym w opi¬ sie patentowym Wielkiej Brytanii nr 1218 632.Zwiazki te wykorzystywano oddzielnie w srodkach ochrony roslin.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze kombinacja tych dwóch zwiazków stanowi doskonaly srodek grzybo¬ bójczy, dajac efekt synergiczny* Srodek grzybobójczy wedlug wynalazku zawiera nowa kombinacje {[l,2-etanodwuylobis(karbamo- dwutioniano)](2-)} manganu i pochodnej pirymidy¬ nometanolu o podanym wzorze ogólnym, w którym X oznacza atom chloru lub fluoru, a ponadto nie- fitotoksyczny nosnik i ewentualnie znane srodki po¬ mocnicze.Powyzszy srodek jest skutecznym srodkiem do regulacji i zwalczania infekcji grzybowych na zbo¬ zach. Jest on szczególnie aktywny przy zastosowa¬ niu w postaci apretury nasion i sluzy do zwalczania wielu powaznych chorób, których reprezentatyw¬ nymi przykladami sa nastepujace zarazy: 10 15 20 25 30 — Choroby jeczmienia (Hordeum vulgare): Pyre- nophora graminea, Cochliobolus sativus, Calo- nectria nivalis, Typhula incarnata, Erysiphe gra- minis; — Choroby owsa (Avena sativa): Pyrenophora ave- nae; — Choroby pszenicy: Cerosporella herpotrichoides, Tilletia sp., Calonectria nivalis, Leptosphaeria nodorum.Srodek wedlug wynalazku zmniejsza zakres ostro¬ sci infekcji grzybowych na zbozach. Stosowanie je¬ go polega na pokrywaniu ziarna zbóz chemotera- peutycznie aktywna iloscia nowego srodka.Choc srodek wedlug wynalazku stosuje sie korzy¬ stnie w postaci apretury nasion, dobre wyniki uzy¬ skano równiez przez pokrywanie nim ulistnienia i to w dowolnym czasie od chwili wzejscia roslin az do ich zbioru. Rzeczywista czestosc i okres traktowania okreslone sa ostroscia i faktyczna lub oczekiwana choroba. Skladniki srodka wedlug wynalazku mo¬ zna nakladac kolejno lub jednoczesnie na trakto¬ wane rosliny.Pochodna pirymidynometanolu naklada sie na na¬ siona w ilosci 0,05—0,8 g/kg, korzystnie 0,1 g/kg w przypadku pszenicy i 0,2 g/kg w przypadku jecz¬ mienia, zas Maneb stosuje, sie w ilosci 0*2—1,6 g/kg, korzystnie okolo 0,8 g/kg nasion.. Korzystny stosu¬ nek pochodnej pirymidynometanolu do Manebu wy¬ nosi. 1:2 do 1 :32, korzystnie 1:4 do 1 :8.Srodek wedlug wynalazku stosuje sie korzystnie 111 723s 111 723 4 w postaci mieszanki grzybobójczej zawierajacej po¬ chodna pirymidynometanolu i Maneb lacznie z ich nietoksycznym i niefitotoksycznym oraz obojetnym nosnikiem.Srodki grzybobójcze wedlug wynalazku moga za¬ wierac 5—90% wagowych aktywnych skladników.Stosuje sie je zazwyczaj w postaci zwilzalnego pro¬ szku lub pylu. Takie zwilzalne proszki lub pyly stanowia bezposrednia mieszanke aktywnych sklad¬ ników, jednego lub wiecej obojetnych nosników i odpowiednich srodków powierzchniowoczynnych.Obojetny skladnik mozna dobrac z nastepujacych substancji: glinki typu atapulgitu, lub montmory- lonitu, ziemie okrzemkowe, kaoliny, miki, talki i oczyszczone krzemiany. Jako srodki powierzch- niowo-czynne mozna stosowac sulfonowane ligniny, naftalenosulfoniany i skondensowane naftalenosul- foniany, alkilobursztyniany, alkilobenzenosulfonia- ny, alkilosiarczany i niejonowe srodki powierzch- niowo-czynne, takie jak produkty addycji tlenku etylenu i fenolu. W przypadku stosowania srodka w postaci apretury nasion korzystne jest, aby mie¬ szanki wedlug wynalazku zawieraly równiez spoi¬ wo laczace mieszanke z nasionami, pigment wska¬ zujacy czy dana partia nasion zostala juz poddana obróbce, srodek owadobójczy oraz srodek odstrasza¬ jacy ptaki.Przykladami zwilzalnych proszków sa mieszanki o nastepujacym skladzie: Zwilzalne proszki % wagowy Pochodna pirymidynometanolu 2—20 Maneb 15—50 Srodek owadobójczy 0—40 Srodek odstraszajacyptaki 0—30 Srodek lub srodki zwilzajace 2—10 Srodek dyspergujacy 0—10 Srodek przeciw zbrylaniu 1—10 Spoiwo - 0—5 Pigment 0—10 Wypelniacz obojetny do 100 Przykladami mieszanek pylowych sa mieszanki o nastepujacych skladach: Przyklad I. Sporzadzono srodek grzybobójczy o skladzie.Pyly Pochodna pirymidynometanolu Maneb Srodek owadobójczy Srodek odstraszajacy ptaki Srodki powierzchniowo-czynne Olej Pigment Wypelniacz obojetny i wagowy 2—20 15—50 0—40 0—25 0—10 0—10 0—10 do 100 10 20 25 30 35 40 45 50 55 CFPM Maneb alfaolefinosulfonian sodowy lignosulfonian sodowy krzemionka kaolin Przyklad II. Sporzadzono czy o skladzie: CFPM Maneb Lindane X alkiloarylosulfonian sodowy krzemionka poliwinylopirolidon kaolin % wagowy 8 32 5 5 5 45 srodek grzybobój- % wagowy 6,5 26,5 16,5 2 1,5 1 46 Przyklad III. Sporzadzono mieszanke o skla¬ dzie: % wagowy 6,5 26,5 16,5 16,5 CCPM Maneb Lindane X Antrachinon N-alkilo-N-palitoilotaurynian sodowy lignosulfonian sodowy krzemionka czerwien trwala kaolin 5 5 5 4 15 X Lindane jest nazwa Y-l»2,3,4,5,6-heksachloro- cykloheksanu.W celu przygotowania mieszanek wedlug przy¬ kladów I—III aktywne skladniki rozdrobniano ty¬ powymi metodami i mieszano z innymi skladnika¬ mi w typowym mieszalniku. Nastepnie mieszanke mielono w mlynku fluidalnym do wymiaru ziarn 1—10 mikronów. Ponownie ja mieszano i odpowie¬ trzano przed opakowaniem.Przyklad dzie: IV. Sporzadzono mieszanke o skla- CFPM Maneb Olej silnikowy IOW Czerwien zelazowa sztuczna Talk wagowy 10 40 1 5 44 Nastepujace, specyficzne przyklady podano w ce- Przyklad lu dokladniejszego zilustrowania wynalazku bez dzie: ograniczania jego zakresu. W przykladach tych 60 CCPM oznacza a-(2-chlorofenylo)-a-(4-ehlorofenylo)- -5-pirymidyno-metanol, a CFPM oznacza a-(2-chlo- rofenylo)-a-(4-fluorofenylo)-5-pirymidyno-metanol.Przyklady I—III ilustruja zwilzalne proszki, a przy¬ klady IV i V dotycza mieszanek pylowych. 65 V. Sporzadzono mieszanke o skla- CCPM Maneb Addukt alkilofenolu Czerwien trwala Talk i tlenku etylenu wagowy 20 40 4 4 27111723 Mieszanki wedlug przykladów IV i V przygoto¬ wano przez rozdrobnienie aktywnych skladników typowymi metodami i zmieszanie z innymi sklad¬ nikami, po czym natryskano je olejem lub srod¬ kiem powierzchniowo-czynnym.Mieszanke mielono do rozmiaru ziarn 5—50 mi¬ kronów. Mieszano ponownie i odpowietrzano przed opakowaniem.Po zastosowaniu mieszanki wadlug przykladu I w postaci apretury nasion w polaczeniu ze srodkiem zwalczajacym Septoria (Leptosphaeria nodorum) na pszenicy uzyskano efekt synergiczny. Wielkosc efektu synergicznego oznaczono w przykladzie VI.Przyklad VI. Sporzadzono trzy preparaty grzybobójcze przez zmieszanie skladników tak jak podano ponizej i mielenie ich w mlynie o wysokiej energii plynu w celu uzyskania wtelkosci czastek w zakresie 1—10 mikronów.Skladnik/recept CFPM Maneb Siarczan sodowy a-olefiny ura Siarczan sodowy ligniny Krzemionka Kaolin 1 8 32 5 5 5 45 2 8 0 5 5 5 45 3 0 32 5 5 5 45 Jak widac preparaty róznia sie jedynie zawar¬ toscia Manebu i CFPM. Preparat 1 zawiera zarów¬ no Maneb jak i CFPM, natomiast preparaty 2 i 3 zawieraja badz CFPM badz Maneb, odpowiednio.Kazdy z tych preparatów dokladnie zmieszano z nasionami pszenicy zainfektowanej „Septoria" (Leptosphaeria nodorum) w ilosciach takich, ze dawki wynosily odpowiednio 0,2 g CFPM/kg na¬ sion i 0,8 g Manebu/kg nasion. Nasiona nastepnie wysiano w sposób tradycyjny w szklarni. Nastepnie przeprowadzono ocene w % zdrowych roslin wol¬ nych od choroby. 10 15 25 30 35 Uzyskano nastepujace wyniki: Preparat 1 preparat 2 preparat 3 % zaobserwowanych roslin zdrowych 92 72,8 52,7 Spodziewana skutecznosc preparatu 1 oznaczono ze XXY wzoru Colby'ego (X+Y— ) na bazie wyników 100 uzyskanych dla preparatów 2 i 3.Z obliczenia uzyskano wynik 87* (72,8+52,7— 72,8X52,7 ^ , ). Poniewaz uzyskany w doswiadczeniu 100 wynik 92% byl wyzszy niz wynik spodziewany na podstawie obliczen (87%) oznacza to, ze wystapilo zjawisko synergizmu.Zastrzezenie patentowe Srodek grzybobójczy zawierajacy substancje ak¬ tywna oraz niefitotoksyczny, obojetny nosnik i e- wentualnie srodki pomocnicze, znamienny tym, ze jako substancje aktywna zawiera {[1,2-etanodwu- ylobis(karbamodwutioniano)](2-)} -mangan i pochod¬ na pirymidynometanolu o podanym wzorze ogól¬ nym, w którym X oznacza atom chloru lub fluoru. PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL PL