Sposób niniejszy dotyczy wyrobu wita- min, niezbednych w odzywianiu organizmu, a znajdujacych sie w tkankach roslinnych i zwierzecych, w szczególnosci u roslin ja¬ dalnych w ichowocach, » Sposób otrzymywania tych witamin badz z komórek roslinnych, badz zwierze¬ cych polega na wylugowaniu odpowied¬ nich cial, jak np. drozdzy przy pomocy roz¬ tworu alkoholowego lugu, na wydzieleniu z powstalych w ten sposób lugów przy po¬ mocy eteru lub innych rozpuszczalników, jak benzen, chloroform i chlorek wegla i t p. odpowiednich cial, na krystalizacji ich z wyciagów eterowych i wreszcie na aktywa¬ cji przez naswietlanie przy pomocy promie¬ ni nadfijolkowych, np. lampy kwarcowej.Aktywujace dzialanie promieni nadfijol¬ kowych lampy kwarcowej oparte jest na przeksztalceniu fizjologicznie nieczynnych cial, zwanych prowitaminami, znajdujacych sie w komórkach zwierzecych i roslinnych na ciala fizjologicznie czynne, zwane wita¬ minami. Zmiana ta nastepuje na skutek wewnetrznego przegrupowania sie atomów naswietlanej drobiny pod wplywem prze¬ chodzacych przez nie swoistych promieni swietlnych. Poniewaz promienie nadfijol* kowe, a w szczególnosci te z posród nich, które wladaja wymienionemi wyzej wlasno¬ sciami swoistemi latwo sa pochlaniane przez ciala plynne lub stale, przeto najwaz- niejszem zadaniem przy naswietlaniu w ce¬ lu aktywowania prowitamin jest osiagniecie równomiernego naswietlenia wszystkich po¬ szczególnych drobin naswietlanej substan-ej i, co uskutecznia sie w odpowiednim przy¬ rzadzie.* ^ Wjym celu substancje te w postaci roz¬ tworu *sa rozlewane cienka bardzo warstwa na powierzchnie plaszczyzny ustawionej pochylo, a oswietlanej promieniami nadfi- jolkowemi. Splywajacy po powierzchni tej plaszczyzny plyn w postaci kulek otrzymu¬ je promienie na calej ich powierzchni.Do naswietlania cial stalych nalezy je stosowac w proszku, jako drobne pylki, i przesuwac w cienkiej warstwie przez sfere dzialania lampy kwarcowej, badz tez roz¬ pylac w przestrzeni oswietlanej lampa kwarcowa, Przyklad wykonania. Drozdze zalewa sie alkoholowym roztworem lugu potaso¬ wego i poddaje ogrzewaniu, poczem alko¬ holowy plyn oddziela sie i zageszcza w prózni, a pozostaly przytem plyn wodny wyklóca sie eterem, w celu przeprowadze¬ nia pozadanych cial do roztworu eterowego.Pozostala po wylugowaniu czesc stala drozdzy ogrzewa sie w eterze.Oba wyciagi eterowe laczy sie, eter od- destylowuje sie w prózni a pozostalosc za¬ daje sie eterem naftowym i poddaje kry¬ stalizacji* Otrzymany po krystalizacji produkt na¬ swietla sie w odpowiednim do tego przy¬ rzadzie promieniami nadfijolkowemi przy pomocy lampy kwarcowej badz w stanie plynnym, rozpuszczony w odpowiednim roz¬ puszczalniku, badz w stanie stalym, jako drobno zmielony proszek.Przyrzad ten przedstawiony jest na ry¬ sunku schematycznie w postaci przykladu, w paru wykonaniach, a mianowicie.Fig. 1 przedstawia widok zprzodu na urzadzenie wedlug jednej postaci wykona¬ nia, fig. 2 — widok zboku na urzadzenie wedlug fig. 1, fig. 3 — przekrój pionowy innej postaci wykonania, fig. 4 — przekrój pionowy jeszcze innej postaci wykonania.Urzadzenie wedlug fig. 1 i 2, przezna¬ czone do naswietlania plynów, sklada sie z plyty / pochylo ustawionej, na która pa¬ daja promienie nadfijolkowe rzucane przez reflektor 2z umieszczona wewnatrz lampa kwarcowa 3 tak podwieszona, aby promie¬ nie te padaly mozliwie prostopadle na ply¬ te 1. Plyta 1 moze byc wykonana ze szkla matowego szlifowanego lub gladkiego lub z lustra szklanego lub metalowego, z ka¬ mienia odpowiednio obrobionego lub z in¬ nych odpowiednich materjalów, w zalezno¬ sci od wlasnosci fizyko-chemicznych ply¬ nów poddawanych naswietlaniu. Do lampy kwarcowej doprowadzony jest przewód 4, polaczony ze zbiornikiem kwasu weglowe¬ go lub innego odpowiedniego gazu.Nad wyzej polozona krawedzia plyty 1 zawieszony jest zbiornik 5 z plynem przeznaczonym do naswietlania, z którego plyn ten wprowadza sie przez rurke 6 do leju 7, a z niego przez elastyczna rurke 8 do dziurkowanego naczynia 9 podwieszo¬ nego na sprezynach 10, a wprawianego w ruch posuwisty i zwrotny zapomoca pola¬ czenia 11 przez mimosród 12, poruszany od zródla sily 13.Doplyw plynu ze zbiornika 5 do leju 7 reguluje sie sciskaczem 14 recznie. Wydo¬ stajace sie przez otwory 15 naczynia 9 kro¬ ple plynu spadaja na plyte 1 i tocza sie po niej, spadajac do podstawionego pod nizej polozona krawedz plyty 1 naczynia 16, np. za posrednictwem leju 17.Droga przebywana przez krople plynu na plycie 1 znajduje sie w sferze dzialania promieni nafijotokowych. Plyta / moze byc zaopatrzona w odpowiednie brózdy o róz¬ nych ich kierunkach.Dla ochrony naswietlanego plynu od ni¬ szczacego nan dzialania ozonu, wytwarza¬ nego przez lampe kwarcowa, pomieszczona wewnatrz metalowego reflektora, urzadzo¬ ny jest w wierzchniej jego czesci staly do¬ plyw odpowiedniego gazu, np. kwasu we¬ glowego, który wytlaczajac powietrze z — 2 —wnetrza reflektora nie dopuszcza do two¬ rzenia sie ozonu.Urzadzenie wedlug fig. 1 i 2 moze byc równiez prosciej urzadzone, a mianowicie plyn moze wprost z leju 7 odpowiedniego ksztaltu spadac na plyte 1 bez stosowania naczynia 7 mimosrodu 12 i silnika 13, a w takim przypadku nie stosuje sie rurki 6, a lej wyklada sie saczkiem z bibuly.Urzadzenie wedlug fig. 3 i 4 stosuje sie do naswietlania cial stalych sproszkowa¬ nych.Urzadzenie wedlug fig, 3 sklada sie z pudla 18 z podwieszonym u jego sufitu re¬ flektorem 19 z lampa kwarcowa 20. Przez pudlo 18 przechodzi tasma 21 bez konca, zalozona na walki 22 i 23 ulozyskowane na róznych poziomach tak, aby tasma 21, mia¬ la odpowiednia pochylosc w kierunku jej posuwu, wskazanego strzalka. Walki 22— 23, a wiec i tasma 21, sa poruszane za po¬ srednictwem pedni przez silnik 24.W odpowiedniego ksztaltu lej 25 wsy¬ puje sie proszek, który przez jego dolna szpare spada na posuwajaca sie tasme 21 i jest odpowiednio rozmieszczony na niej zapomoca strychulca 26. Pod walkiem 22 znajduje sie naczynie 27, zbiei-ajace rozsy¬ pujacy sie proszek.Szczotka 28 umieszczona wpoblizu wal¬ ka 23 zmiata naswietlony juz proszek do naczynia 29; równiez i w tern urzadzeniu rurka 30 c/oprowadza sie do reflektora kwas weglowy lub inny odpowiedni gaz.Tasma 21 moze byc ewentualnie zapo¬ moca odpowiedniego urzadzenia wstrzasa¬ na.Urzadzenie wedlug fig. 4 sklada sie z pudla 31 szczelnie zamykanego z podwie¬ szonym u jego sufitu reflektorem 32 z lam¬ pa kwarcowa 33 z rozgalezionym przewo¬ dem 34 przez który wtlaczane jest powie¬ trze zapomoca nieuwidocznionej na rysun¬ ku pompy. Wewnatrz pudla umieszczony jest dowolnego ksztaltu lej 35, zakonczo¬ ny workiem z gazy 36. Umieszczony powy¬ zej krawedzi leju 35 rozpylacz 38, urucho¬ miany z zewnatrz pudla w dowolny spo¬ sób, rozpyla proszek wypadajacy z otworu leju 37, do którego jest doprowadzany.Drobiny rozpylanego ciala zostaja wszech¬ stronnie naswietlone i sila wtlaczanego po¬ wietrza spadaja do worka z gazy 36, przez który jedynie moze wychodzic wtlaczane powietrze i stamtad w postaci proszku sa wybierane.Urzadzenie to z odpowiedniemi zmia¬ nami moze byc ewentualnie uzyte do na¬ swietlania rozpylonych drobin plynu. PL