Przedmiotem wynalazku jest dodatek do paliw silnikowych i olejów opalowych sluzacy do po¬ lepszenia wlasciwosci spalania oraz wlasciwosci zmniejszajacych tarciie i scieranie tych produktów z oleju minerailnego.Wiadomo, ze wlasciwosci spalania produktów z oleju mineralnego, w szczególnosci paliw silni¬ kowych takich jak paliwa do siilników wysoko¬ preznych i oleje opalowe mozna polepszyc przez stosowanie dodatku.Tego rodzaju dodatki powoduja polepszenie bezposrednio przez zwiekszenie szybkosci spalania nastepczego i/albo posrednik) przez utrzymywanie w czystosci przestrzeni spalania i elementów wtryskowych. Jako dodatki .proponowano juz roz¬ puszczalne w oleju zwiazki metali przejsciowych np. nafteniany manganu alibo kobaltu, rozpusz¬ czalne w oleju j sulfoniany metali ziiem alkalicz¬ nych, takie jak aryloallkilcsulfoniany baru albo zwiazki allkoksylowe takie jak pochodne alkiieno- glikolu.Dodatek takich srodków do paliw do silników wysokopreznych powoduje nip. zmniejszenie two¬ rzenia czarnego dymu spalinowego.Wada polega na tym, ze przy uzywaniu silni¬ ków wysokopreznych zostaje wywolane niepoza¬ dane zwiekszenie zuzyciia silników wskutek two¬ rzenia popiolu spowodowanego przez dodatki.Wiadomo równiez, ze produkty z oleju mine¬ ralnego obok ich glównego zadania jako zródla 10 15 30 energii dla procesu spalania maja równiez zada¬ nie dzialania smarujacego na nip. pompy wtrysko¬ we silników wysokopreznych i agregatów lotni¬ czych.Ze wzrastajacym stopniem rafinacji paMw sil¬ nikowych pogarszaja sie ich wlasciwosci zmniej¬ szania tarcia i scieraniia, poniewaz zawarte w pa¬ liwach silnikowych aktywne skladniki wzmacnia¬ jace zastaja w znacznym .stopniu rozlozone w pro¬ cesach rafinacji. Proponowano juz taMe dodatki jak N-zasadowe ekstrakty ropy naftowej, kwasy tluszczowe i czyste pochodne, policykliczne hete- rozwiazki jak równiez aminy aromatyczne jako srodki zmniejszajace scieranie zarówno dla paLiw do silników wysokopreznych jak równiez dla pa¬ liw do turbin lotniczych. Wade przy zastosowaniu tych dodatków stanowi to, ze zarówno wymagaja one nakladu przy wytwarzaniu jak równliez przez zwiekszenie zawartosci siarki i azotu w paliwie sinikowym wywieraja niepozadany wplyw np. na stabiilnosc termiczna albo wlasciwosci emulsyjne wobec wody.Celem wynalazku jest opracowanie latwo do¬ stepnego dodatku polepszajacego wlasciwosci spa¬ lania i wlasciwosci zmniejszajacych tarcie i scie¬ ranie do produktów z oleju mineralnego, który nie wplywa na inne wlasciwosci okreslajace war¬ tosc uzytkowa i przy spalaniu nie tworzy dodat¬ kowego popiolu.Zadaniem wynalazku jest znalezienie dodatku 111112111112 do paliw silnikowych i olejów Opalowych, który polepsza wlasciwosci spalania i wlasciwosci zmniejszajace tarcie i scieranie.£ Znaleziono, ze otrzymywany przy mikrobiolo- giczmej obróbce weglowodorów ekstrakt biolilpli- dowy polepsza wlasciwosci spalania i wlasciwosci tarcia i scierania, korzystnie w odniesieniu do paliw do silników wysokopreznych, paliw do tur¬ bin lotniczych oraz Olejów opalowych.Ekstrakt bioliipidiów jest mieszanina komplek¬ sowa, która charakteryzuje sie zawartoscia 10— —60% fosfatydów oraz 10—60% kwasów tluszczo¬ wych i dalszych skladników pochodzacych od istot zywych w weglowodorach jako rozipuszczal- nikaoh.Fosfatydy skladaja sie z, kefalin i lecytyny.Kwasy tluszczowe skladaja sie z mieszaniny na¬ syconych i nienasyconych kwasów tluszczowych o dlugosci lancucha okolo C12—C18.Skladniki biogenne, pochodzace od istot zywych, stanowia steroidy, np. ergosterol i enzlmy, np. \ibh~ chinon.Oddzielenie frakcji fosfatydowej z wymienio¬ nego ekstraktu biolipidowego, nip. przez stracanie acetonem, jest mozliwe.Okazalo sie, ze zarówno ekstrakt biolipidowy, jak równiez wytracona z niego frakcja fosfaty- dowa allbo otrzymana po oddzieleniu frakcji fosfa¬ tydowej frakcja kwasów ^tluszczowych nadaja sie do polepszenia wlasciwosci spalania i wlasciwosci zmniejszajacych tarcie i scieranie.Polepszenie wlasciwosci zmniejszajacych tarcie i scieranie uzyskuje sie przez, dodanie frakcji fosfatydowej allbo frakcji kwasów tluszczowych w takim samym zakresie stezenia.Dzialanie sprzyjajace scalaniu lub zmniejszaja¬ ce dymienie uzyskuje sie przez dodanie 0,001— —0,5%, korzystnie 0,001—0,1% wymienionego do¬ datku lub jego skladników.Korzystne jest stosowanie dodatków nie w po¬ staci czystych substancji, lecz jako roztwór1 w da¬ nym produkcie oleju mineralnego i dodawanie do ulepszanego-produktu oleju mineralnego takiidh ilosci wymienionego roztworu, aby zostal osiag¬ niety wymieniony zakres stezenia ekstraktu bie¬ lipadowego, frakcji fosfatydowej albo frakcji kwa¬ sów tluszczowych w produkcie oleju mineralnego.Wynalazek wyjasniaja blizej nastepujace przy¬ klady.Przyklad I. Do hydrorafinowanego paliwa do silników wysokopreznych o zawartosci 0^01% siarki, którego wlasciwosci zmniejszajace tarcie i scieranie charakteryzuje Obciazenie niszczace (1800 ± 500)N wedlug Almen-Wieland^, dodano 0,05% ekstraktu biolipidowego.Palit\vo do silników wysokopreznych uzupelnione w, ten sposób dodatkiem wykazywalo obciazenie niszczace (3200 + 500)N.Po dodaniu 0,05% poszczególnych skladników ekstraktu biolipidowego, frakcji fosfatydowej lub frakcji kwasu tluszczowego do samego paliwa do silników wysokopreznych okreslono obciazenie niszczace (3000 ± 500)N lub (3600 ± 500JN.Przyklad II. Do hydrorafinowanej frakcji benzyny Tiezkiefj (frakcja naftowa o zakresie tem¬ peratur wrzenia 413—513K), która zawierala 1 ppm siarki merkaptanowej i przy badaniu w cylindrze 5 z kulika (obciazenie 0,4N) spowodowala zuzycie czaszy na kuli doswiadczalnej 0,936 mm, dodano 0,007% frakcji kwasu tluszczowego, otrzymanej jako skladnik ekstraktu biottiipidowego. Po doda¬ niu frakcji kwasu tluszczowego oznaczono sred- 10 nice zuzycia czaszy 0,352 mm w tych samych warunkach doswiadczalnych.Dodatek 0,005% ekstraktu biolipidowego dal dla tego samego produktu srednice zuzycia czaszy 0,384 mm, podczas gdy 0,005% frakcji fosfatydo- 15 wej prowadzilo do srednicy zuzycia czaszy 0,396 mm.Przyklad III. Paliwo do silników wysoko¬ preznych, otrzymane przy destylacji ropy nafto- 20 wejj romaszkinskiej, o zakresie temperatur wrze¬ nia 513—623K mialo oznaczona wedlug TGL 23407 wysokosc wolnego od sadzy plomienia (18 + 1) mm. Przez dodatek 0,25% ekstraktu biolipidowego do wymienionego paliwa do silników wysoko- 25 preznych zwieksza sie wysokosc wolnego od sadzy plomienia do (23 + 1) mm. Dodatek 0,1% ekstrak¬ tu biolipidowego zwieksza wysokosc plomienia do (25 + 1) mm.Przez dodanie 0,1% frakcji fosfatydowej lub frakcji kwasu tluszczowego jako skladników eks¬ traktu biolipidowego osiaga sie wysokosc wolnego od sadzy plomienia (23 + 1) mm lub (22 + 1) mir 35 40 Przyklad! IV. Pozostalosc oleju opalowego, otrzymanego przy przeróbce ropy naftowej ro¬ maszkinskiej, który pod wzgledem jakosci odpo¬ wiada wymaganiom TGL3667, spalono w piecu przemyslowym z "zastosowaniem palnika typu U DL-2. Przy wspólczynniku nadmiaru powietrza X = 1^18 zmierzono gestosc dymu wedlug Bacha- rach/a wynoszaca 4 i zawairtosc CD2 w gazach spalinowych wynoszaca 13,2%. Te sama 'pozosta¬ losc Oleju opalowego potraktowano dodatkiem 0,05% ekstraktu biolipidowego i spalono w tym 45 samym piecu z zastosowaniem wymienionego pal¬ nika. Przy wspólczynniku nadmiaru powietrza k — 1,18 zmierzono gestosc dymu wedlug Bacha- rach'a wynoszaca 2. Dla eksploatacji palnika, któ¬ ra prowadzila do gestosci dymu wedlug Bacha- 50 ractfa, wynoszacej 4, mozliwe bylo obnizenie wspólczynnika nadmiaru powietrza do A = 1,06.W tym przypadku zawartosc COz w gazie spalin ncwym wynosila 14,6%.Zaleta propozycji wedlug wynalazku polega na tyim, ze mozna polepszyc wlasciwosci zmniejsza¬ jace tarcie i scieranie bez pogorszenia przez to innych wlasciwosci okreslajacych wartosc uzyt¬ kowa produktów oleju mineralnego, do których 60 wprowadzono dodatek. Dalsza zaleta .polega-na tyim, ze dodatki te nie powoduja dodatkowego Itworzenia popiolu przy spalaniu traktowanych dodatkami produktów oleju minrealmego, tak np. unika sie uszkodzenia przy uzywaniu silników 65 wysokopreznych. 55111 112 Zastrz e zenie patentowe Dodatek do paliw silniikowych i olejów opalo¬ wych, znamienny tym, ze stanowi roztwór ekstrak¬ tu biolipidowego, który jest kompleksowa mie¬ szanina zlozona z 10—60% fosfatydów, mianowicie kefalin i lecytyn, 10—60% kwasów tluszczowych, mianowicie nasyconych i nienasyconych kwasów tluszczowych o dlugosci lancucha okolo C12—C18, i steroidów, mianowicie ergosteroli, czalniku weglowodorowym. w rozpusz- PL