Jak wiadomo, w robotach prowadzo¬ nych w upadzie, z których napelniane w przodku chodnika wózki sa wyciagane lina na wznoszacej sie kolejce, stosowane sa rozmaite przyrzady, dzialajace w razie zerwania sie liny i majace zapobiec nie¬ szczesliwym wypadkom, które zdarzyc sie moga wskutek stoczenia sie wdól wózków.Umieszczano zwykle na pewnej odleglosci od przodka chodnika przyrzady do za¬ trzymywania wózka, które bez trudnosci zezwalaly na prawidlowy przejazd wóz¬ ków, natomiast zapobiegaly staczaniu sie ich wdól, wzglednie zatrzymywaly wózki, gdy te odczepily sie od liny. Powyzsze przyrzady dzialaja bez przeszkód tylko wtedy, jezeli wózek nie przekroczyl okre¬ slonej predkosci. Gdyby zas po zerwaniu sie liny najblizsze przyrzady zatrzymujace nie dzialaly, wówczas predkosc staczaja¬ cego sie wdól wózka zwiekszylaby sie tak, iz pozostale przyrzady bylyby bezuzy¬ teczne, a wózek bez przeszkody staczalby sie wdól, dzieki czemu zachodzilaby oba¬ wa, ze zycie pracujacych w przodku chod¬ nika górników byloby narazone. Przepisy urzedów górniczych wymagaja, aby na koncu tych chodników umieszczone byly przegrody, organy z drewna, lub slupy ochronne, w które w danym razie wózek móglby uderzyc, przez co niweczylby sie rozped wózka, a pracujacy na koncu chod¬ nika robotnicy byliby uchronieni od wy¬ padku. Powyzsze przyrzaUy posiadajajednak rozmaite wady, gdyz nie moga one zwykle wstrzymac nadzwyczajnej sily u- ^def-zenia tak, ze wózek, chociaz w stanie ^zdruzgotanym, wyrzucany jest poza przy¬ rzad i powoduje nieszczesliwe wypadki.Dalsze wady polegaja na tern, ze wykona¬ nie tego rodzaju przyrzadów do zatrzymy¬ wania wymaga duzo czasu i nakladów; poza tern stanowi wielka trudnosc odpo¬ wiednie przesuwanie, które zalezy znów w jakim stopniu posunal sie przodek chod¬ nika.Wynalazek ma na celu utworzyc urza¬ dzenie, któreby dzialalo bez zawodu, a w razie zerwania sie liny wózek zostalby za¬ trzymany na koncu chodnika, przyczem u- mieszczenie powyzszego urzadzenia nie wymaga wielkich kosztów. Oprócz te¬ go ma sie przytem jeszcze te korzysc, ze urzadzenie, odpowiednio do prowa¬ dzonego przodku chodnika, zawsze latwo moze byc przesuwane. Urzadzenie skla¬ da sie glównie z mocnej ramy, która zaopatrzona jest w odbój i wszystkie kola wózka obejmuje z taka pewnoscia, ze urzadzenie nie moze byc przesuniete wbok lub wgóre ani w jakimkolwiek in¬ nym kierunku. Jednoczesnie wszelkiemi srodkami starano sie zapobiec podniesie¬ niu sie z toru calej ramy albo przesunie¬ ciu sie jej wbok na torze. Praca rozpedu zatrzymanego wózka, zwiekszona jeszcze waga znajdujacego sie w nim mineralu, równowazy sie przytem zapomoca sprezy¬ ny w ten sposób, ze rama moze przesuwac siei na torze i w .swem polozeniu jest utrzy¬ mywana silnemi sprezynami, które w ja¬ kikolwiek sposób zamocowane sa w spa¬ gu. Odpowiednio do prowadzenia przodku chodnika rama, po usunieciu nakladek, za¬ pobiegajacych podniesieniu jej z szyn, bez trudnosci moze byc przesuwana i natych¬ miast znów latwo zamocowana. Poniewaz zuzycie materjalu, w razie zmiany poloze¬ nia ramy, nie ma miejsca, stosowanie tego urzadzenia nie wymaga duzych kosztów.Aby zapobiec, by pracujacy w kierunku jazdy wózka robotnicy nie zostali pokale¬ czeni mineralem wyciaganym, wyrzuco¬ nym ze skrzyni wskutek uderzenia wózka, nalezy jeszcze ztylu urzadzenia umiescic blaszana oslone ochronna. Kola wózka u- derzaja w zapore drewniana, która sluzy do zlagodzenia uderzenia, przyczem jed¬ nak cala rama elastycznie przesuwa sie po powierzchni szyn. Mozna urzadzenie po¬ wyzsze zaopatrzyc w hamulec, któryby po wtoczeniu kól do ramy przyciskal je do góry, zdolu lub zboku tak, iz czesc rozpe¬ du wózka bylaby juz zniszczona, zanim kola uderzylyby w zapore.Przedmiot wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 wskazuje widok zgóry toru kolejki z tunieszczonem na niej urzadzeniem zatrzymuj acem, fig. 2—prze¬ krój podluzny wzdluz linji 2—2 na fig. 1, a fig. 3—przekrój poprzeczny wzdluz linji 3—3 na fig. 2. Fig. 4—6 przedstawiaja od¬ miane urzadzenia zatrzymujacego w prze¬ kroju wzdluz osi wzglednie w przekroju poprzecznym wzglednie w rzucie pozio¬ mym.Na torze kolejki znajduje sie ratiia, wy¬ konana z dwóch ceowników 2, ulozonych wpoprzek toru, których odleglosc dobrana jest odpowiednio do dlugosci wózków. Na ceownikach 2 w kierunku osi toru zamoco¬ wano dwa dalsze ceowniki 3 tak, ze ceow- nik wglebieniem skierowany jest wgóre.Przednie konce ceowników 3 wygiete sa nadól (fig. 1) tak, ze powstaje równia po¬ chyla (fig. 2), po której kola wózka wta¬ czaja sie z toru. Po bokach ceowników 3 przymocowane sa pionowe ceowniki 4 oraz boczne blachy 5, do których na górnej krawedzi przytwierdzone sa katowniki 6.Wysokosc bocznych blach 5 i wielkosc ka¬ towników 6\ sa tak dobrane, ze kola 7 wóz¬ ka otoczone sa ze wszystkich stron i nie moga wysunac sie ani wgóre ani na boki.Do tylnych konców ceowników 3j wpoprzek toru przymocowany jest klocek drewnia-hy 8, o który uderzaja kola wózka, wta¬ czajace sie do urzadzenia* W celu zapo¬ biegania odlaczaniu sie urzadzenia od to¬ ru, na tylnym koncu ramy zamocowany jest ceownik 9, do którego przytwierdzone sa nakladki 10 tak, ze obejmuja one sto¬ py szyn, podczas gdy ceownik 9 rozciaga sie na cala szerokosc toru, w celu zapobie¬ gania przesuwaniu sie ramy wbok. Równiez w wygietych wdól koncach ceowników 3 przedniej strony urzadzenia osadzone sa nakladki 10, które i tu obejmuja stope szy¬ ny w celu zapobiezenia wznoszeniu sie wgóre ramy. Przesuniecia wbok unika sie w ten sposób, ze scianka wygietego wdól ceownika jest tak wycieta, iz tor przecho¬ dzi przez te scianke. Cale urzadzenie moz¬ na przesuwac wzdluz toru i utrzymac w jednem polozeniu silna sprezyna 11 na. lancuchu 12, zalozonym na sworzniu i osa¬ dzonym w spagu. Odpowiednio do dlugo¬ sci lancucha 12 po zluznieniu nakladek 10 cale urzadzenie pozwala sie przesuwac, zaleznie od prowadzenia przodku chodni¬ ka, przyczem, po calkowitem wyzyskaniu dlugosci lancucha 12, sworzen 13 mozna wyciagnac ze spagu i zamocowac w innem odpowiedniem miejscu. Zamiast jednej sprezyny 11, umieszczonej miedzy szyna¬ mi, mozna równiez zastosowac dwie lub wiecej sprezyn i zamocowac do bocznych konców ceowników 2, wiec wzdluz toru, gdyby wielkosc i waga wózków wymagaly umieszczenia kilku sprezyn. Wspomniane urzadzenie zatrzymujace uwidoczniono na fig. 4—6. Sklada sie ono z pasków ze¬ laznych lub stalowych 12, które jednym koncem sa przytwierdzone do wglebienia ceownika 3. Drugie konce pasków nie sa zamocowane, lecz sprezynami, które daja sie scisnac, wyciskane sa wgóre. Skoro wózek na pochylych ceownikach 3 wje¬ dzie na paski 12, obwody kól przyciskane sa sprezynami 13 do katówek 6, dzieki czemu wózek jest zatrzymany, W powyz¬ szy sposób sila uderzenia kól na zapore 8 zmniejsza sie. PL