Przedmiotem wynalazku jest nawijarka auto¬ matyczna do produkcji jednoprzewodowych ze¬ zwojów uzwojenia pretowego.Znane sa nawijarki do produkcji uzwojenia pretowego maszyn elektrycznych, które pracuja jak opisano ponizej.Prosty odcinek przewodu o przekroju prosto¬ katnym i o okreslonej dlugosci zgina sie s poczat¬ kowo srednio o kat 180° wokól waskiego boku przewodu, tworzac petle w miejscu zagiecia. Po ustaleniu odcinków zlobkowych, jeden z nich jest przemieszczany wokól osi narzedzia imitujacej os zestawu zelaza twornika, wzdluz promienia rów¬ nego odleglosci miedzy srodkiem twornika, a od¬ powiednia warstwa uzwojenia, o kat odpowiada- iacy poskokowi zezwoju po zlobkach twornika, przy czym ksztaltuje sie czolowy i zlobkowe od-i cinki zezwoju. Proces tworzenia czolowej czesci zezwoju zachodzi w przestrzeni, w zwiazku z tym ramiona czolowej czesci zezwoju maja mozliwosc skrecenia sie w plaszczyznie waskiego boku prze¬ wodu, w stosunku do glówki zezwoju. Miejsce skrecenia sie jest przy tym rózne w róznych ze- zwojach, co ma w znacznym stopniu wplyw na wielkosc odstepu miedzywarstwowego.Uzyskanie pozadanego kata rozstawienia i odste¬ pów miedzy zlobkowymi cKicinkami .zezwoju, jest utrudnione, przez rozszerzanie zezwoju przy po¬ mocy bebnów o okreslony kat wokól osi, która 2 pokrywa sie z osia wzdluzna zezwoju, poniewaz pod dzialaniem sil odksztalcenia sprezystego ze- zwój stara sie powrócic do polozenia wyjsciowego.Dlatego tez po rozciagnieciu zezwoju o pozadany kat przy pomocy bebnów, których srednice rów¬ ne sa odpowiadajacym im srednicom zwojów ze¬ zwoju, w zlobkach twornika, zezwój odpreza sie zmieniajac swój kat rozwarcia," przy czym od¬ leglosci miedzy odcinkami zlobkowymi równiez sie zmieniaja. Uzyskanie pozadanych parametrów zezwoju przez zwiekszenia kata rozwarcia i zmniejszenia srednicy bebna, wokól którego roz¬ ciaga sie zezwój, jest utrudnione, poniewaz wiel¬ kosc sprezania zalezy w znacznym stopniu od twardosci miedzi i przekroju - poprzecznego prze¬ wodu (wplyw tolerancji — odchylek dopuszczal¬ nych na parametry przewodu). Zmiana srednicy bebna wiaze sie ze zmiana bebna, co jest u- ciazliwe przy eksploatacji urzadzenia.Na utrzymanie zadanego kata rozwarcia zezwo¬ jów ma równiez wplyw szerokosc zlobków ele¬ mentu roboczego nawijarki. W procesie rozwie¬ rania zezwojów o pozadany kat odcinki zlobko¬ we maja tendencje do przekrecania sie w zlob¬ kach elementu roboczego maszyny, w odwrotna strone, o wielkosc odpowiadajaca odstepowi mie¬ dzy przewodem, a sciankami elementu roboczego nawijarki i w efekcie kat rozwarcia zezwojów 30 jest mniejszy od pozadanego. Zlikwidowanie tego 10 15 20 25 110 427110 427 10 20 30 odstepu, przy zachowaniu latwosci zakladania przygotowanego preta w zlobkach bebnowych, wiaze sie ze znacznymi komplikacjami w kon¬ strukcji elemgnjL roboczego nawijarki oraz ca- mg? przygotowanego preta o kat 180°, wokól Iwaskiego boku prapwodu, wzdluz promienia rów- ie^tBitfe#ief^^cLywarstwowego odst^Pu' wi3ze pie ze znac2^i£Ujiitormacja przewodu w glówce zwojuTli zmiany strukturalne w materiale ze- *z\*jbju, powstajace przy gieciu przygotowanego preta o 180°, nie gwarantuja stabilnosci ksztaltu i rozmiarów zezwoju. • W procesie produkcji duza ilosc zezwojów ma defekty i jest odrzucana jako braki, poniewaz reczne poprawianie tych zezwojów. w produkcji masowej, wiaze sie z duza pracochlonnoscia w porównaniu do zautomatyzowanej produkcji no¬ wych .zezwojów. Utrudnia to znacznie proces o- trzymywania stabilnego pod wzgledem ksztaltu i rozmiarów zezwoju. Brak zezwojów stabilnych pod wzgledem ksztaltu i rozmiarów utrudnia znacznie proces montazu uzwojenia wraz z ze¬ stawem zelaza twornika, a automatyzacje tego procesu czyni szczególnie trudna.Celem wynalazku jest skonstruowanie nawijar¬ ki do produkcji jednoprzewodowych zezwojów urzadzenia pretowego maszyny elektrycznej, zna¬ nego ze zgloszenia patentowego Nr. P-179325, sta¬ bilnych pod wzgledem formy i rozmiarów, po¬ prawienie jakosci oraz oszczednosc zuzycia ma¬ terialów.Cel wynalazku osiagnieto przez skonstruowanie nawijarki automatycznej do produkcji jednoprze- 25 wodowych zezwojów uzwojenia pretowego z prze¬ wodu o przekroju prostokatnym, która ma kor¬ pus, zespól podajacy przewód, tworzacy petle re¬ zerwy oraz podajacy przewód do zespolu kory¬ gujacego i zespolu przesuwu skokowego, dokonu- co jacego odmierzania i odcinania oraz przekazywa¬ nia przygotowanego przewodu do zespolu nada¬ jacego pretowi ksztalt zezwoju pretowego uzwo¬ jenia, w którym zespól ksztaltujacy zezwoje pre¬ towego uzwojenia ma foremnik ze zlobkiem, któ- ^5 rego ksztalt odpowiada profilowi zezwoju oraz stemple, przy czym jeden usytuowany jest w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny forem- nika i przemieszczajac sie wspóldziala z waskim bokiem przygotowanego przewodu, usytuowanego 50 na foremniku, ksztaltujac róznie skierowane wy¬ giecie ramion czolowej czesci zezwoju w plasz¬ czyznie szerokiego boku przewodu, zas drugi stempel usytuowany jest w plaszczyznie foremni- ka i przy wspólosiowym przemieszczaniu sie z 55 nim wspóldziala z szerokim bokiem przewodu, nadajac kat miedzyramienny czolowemu odcinko¬ wi zezwoju, oraz ma nieruchomy kablak usytuo¬ wany nad plaszczyzna foremnika, przy czym przy wspólnym przemieszczeniu sie stempla z foremni- 60 ka w kierunku prostopadlym do kierunku prze¬ suwu przewodu, powierzchnie robocze kablaka wspóldzialajac z przygotowanym' przewodem, for¬ muja zlobkowe odcinki zezwojów.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przyk- 65 ladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia nawijarke automatyczna, fig. 2, 3, 4, 5 — polozenie elementu roboczego nawijarki wzgledem przygotowanego przewodu zezwoju, fig. 6 — zezwój uzwojenia pretowego po uformowa¬ niu w nawijarce.Automatyczna nawijarka do produkcji jedno¬ przewodowych zezwojów uzwojenia pretowego ma zespól podajacy przewód, wyposazony w pednie — elektryczny silnik 5 (fig. 2), sprzeglo 6, reduktor obrotu 7 i doprowadzajace rolki 8 odwijajace przewód 9 ze zwoju 10. Miedzy zwojem 10, a rol¬ kami doprowadzajacymi 8 umieszczony jest ze¬ spól do stabilizacji twardosci miedzi, wykonane w postaci asymetrycznie rozmieszczonych rolek 11 W plaszczyznie waskiego boku przewodu 9. Prze¬ wód 9 przechodzi przy tym miedzy rolkami 11 zginajac sie w plaszczyznie swojego waskiego boku.Dla ulatwienia przygotowania przewodu 9 rolki 11 moga byc regulowane.Przewód 9 przechodzi przez rolki doprowadza¬ jace 8 i zbliza sie do zespolu korygujacego, utwo¬ rzonego z dwóch podzespolów prostujacych rolek 12 i 13. Osie obrotu rolek 12 rozmieszczone sa w plaszczyznie poziomej, a rolek 13 w plaszczyznie pionowej. Rolki 12 i 13 ustawione sa tak, ze od¬ step miedzy nimi moze byc regulowany. Miedzy doprowadzajacymi rolkami 8, a prostujacymi rol¬ kami 12, 12* przewód 9 tworzy petle rezerwy. Pet¬ la rezerwy jest konieczna dla regulowania zuzy¬ cia przewodu 9. Wielkosc petli rezerwy jest re¬ gulowana za pomoca wahacza 14, na którego jed¬ nym koncu znajduje sie rolka ukierunkowywu- jaoa, wspólpracujaca z przewodem 9, a na dru¬ gim koou znajduje sie garbik wspólpracujacy z odwodzacym mikromechanizmem 15* Przy prze¬ suwie przewodów 9 w kierunku rolek 8 wielkosc petli rezerwy zwieksza sie równomiernie i za¬ konczenie wahacza 14 z rolka ukierunkowywujaca opada. Przeciwlegla zakonczenia wahacza 14 z za¬ mocowanym na nim garbikiem obraca sie i wa¬ hacz oddzialywuje na odwodzacy mikromechanizm 15. Gdy petla osiagnie wielkosc przewyzszajaca rezerwe dopuszczalna, silnik elektryczny 5 zosta¬ je wylaczony.Wielkosc petli rezerwy jest okreslona dlugos¬ cia przygotowanego przewodu na zezwój 1, co jest nieodzowne dla uzyskania równomiernego przesuwu skokowego przewodu 9.Zespól przesuwu skokowego przewodu 9 skla¬ da sie z wózka 16 i suwaka 17, przesuwanego za pomoca cylindra 18 w prowadnicach wózka 16.Wózek 16 przemieszcza sie po dwóch pretach 19, a wielkosc jego przemieszczenia jest ograniczona za pomoca ograniczników 20. Na wózku 16 u- mieszczono dwie mimosrodowe rolki 21, na któ¬ rych sztywno zamocowane sa dzwignie 22. Prze¬ ciwlegle zakonczenia dzwigni 22 maja szczeliny, w które zachodza trzpienie 23 suwaka 17. We wpustach wózka 16 ustawiono sa sprezynujace nurniki 24, sluzace do przechwytywania przewodu 9 i wprawianie w ruch przy pomocy mimosrodo- wych rolek 21."110 427 5 « Przy przemieszczaniu sie suwaka 17 za pomoca cylindra 18 wózek 16 zachowuje polozenie wyjs¬ ciowe przy pomocy hamulców (na rysunku nie po¬ kazane). Przy przemieszczaniu sie suwaka 17 trzpienie 23 przesuwaja sie w szczelinach dzwig¬ ni 22 i obracaja polozone z nimi rolki 21 o pe¬ wien okreslony kat. Przy obrocie mimosrodowych rolek 21 sprezynujace nurniki 24, które sa z nimi powiazane, przemieszczaja sie prostopadle do kie¬ runku przesuwu przewodu 9 i zaciskaja go.Po zacisnieciu przewodu 9 przez nurniki 24 trzpienie 23 suwaka 17 oddzialywujac na dzwig¬ nie 22 mimosrodowych rolek 21 przemieszczaja wózek 16 do ograniczników 20, pokonywujac sile hamowania, a tym samym dokonywuje sie prze¬ suw przewodu 9 o wielkosc skokowa równa dlu¬ gosci przygotowanego przewodu.Po przesuwie przewodu 9 o pozadana wielkosc skokowa wózek 16 wraca do polozenia wyjscio¬ wego, a suwak 17 przemieszcza sie w prowadni¬ cach wózka 16 w kierunku odwrotnym. Trzpienie 23 suwaka 17 oddzialywuja na dzwignie 22 obra¬ cajac je. Nurniki 24 pod dzialaniem sprezyn wra¬ caja do polozenia wyjsciowego uwalniajac prze¬ wód 9, który podtrzymywany jest w klinowatym wpuscie 25 przy pomocy sprezynujacej rolki 26.Przy przesuwie skokowym przewodu 9 przewód przemieszcza sie w prowadnicach 27 do ogranicz¬ nika 28.Mechanizm odcinania sklada sie z odcinajacego stempla 29 w ksztalcie litery Z i ze sprzezonego z nim foremnika 30. Odcinajacy stempel 29 za¬ mocowany jest na trzonie tlokowym cylindra 31.W procesie odcinania przygotowanego przewodu na koncach zezwoju 1 uformowywuje sie ukosy w dwóch plaszczyznach. Ukosy w plaszczyznie szerokiego boku przewodu 9 otrzymuje sie dzieki ksztaltowi zblizonego do litery Z krawedzi tna¬ cych odcinajacego stempla 29 i foremnika 30. Uko¬ sy w plaszczyznie waskiego boku przewodu otrzy¬ muje sie dzieki zbieraniu (szlifowaniu) krawedzi tnacych urzadzenia pod katem do powierzchni sze¬ rokiego boku przewodu. W procesie odcinania przygotowanego preta formowuje sie ukosy na po¬ czatku jednego i na koncu drugiego zezwoju 1 jednoczesnie.Urzadzenie do formowania zezwoju pretowego uzwojenia ma foremnik 32 ze zlobkiem 33, któ¬ rego ksztalt odpowiada profilowi zezwoju 1 oraz stemple, z których jeden stempel 34 jest umiesz¬ czony w plaszczyznie, prostopadlej do plaszczyz¬ ny foremnika 32, a drugi stempel 35 jest umiesz¬ czony w plaszczyznie foremnika 32 i przemiesz¬ cza sie wspólosiowo z nim, nastepnie sklada sie z nieruchomego. kablaka 36, umieszczonego nad plaszczyzna foremnika 32. Po odcieciu przygoto¬ wany miarowy przewód w pozycji na sztorc u- mieszcza sie w prowadnicach 27, które rozloko¬ wane sa z obu stron zespolu ksztaltujacego ze- zwój wzdluz osi przesuwu przewodu 9. Nastep¬ nie na waski bok przygotowanego przewodu u- mieszczonego na foremniku 32 (fig. 2, 3) oddzia¬ lywuje odcinajacy stempel 34 umieszczony w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny foremni¬ ka 32, uksztaltowywujac róznie skierowane wy¬ giecia ramion czolowego odcinka 2 w plaszczyz¬ nie szerokiego boku 9. Zakonczenia przygotowa¬ nego przewodu podnosza sie i unosza sie z pro¬ wadnic 27.Po odsunieciu sie odcinajacego stempla 34, do polozenia wyjsciowego, na szeroki bok przewodu 9 oddzialywuje stempel 35 (fig. 4), rozlokowany w plaszczyznie foremnika 32 nadajac kat miedzy- ramienny czolowemu odcinkowi zezwoju. Miedzy stemplem 35, a foremnikiem 32 umieszczony jest nieruchomy kablak 36 (fig. 5). Przy wspólnym przemieszczeniu stempla 35 (fig. 6) i foremnika 32 w kierunku prostopadlym do kierunku prze¬ suwu przewodu pod kablakiem 36 czynne robocze powierzchnie 37 kablaka 36 wspóldzialajace z przygotowanym przewodem i uksztaltowywuja zlobkowe odcinki 3 i 3' zezwoju.W procesie formowywania zezwoju wszystkie jego elementy ukladaja sie w zlobku 33 foremni¬ ka 32. Ruchomy foremnik przemieszcza sie do oporu stawianego przez nieruchomy foremnik 38, który sprzyja osiaganiu wyzszej jakosci uksztal¬ towania sie zalamania miedzy ramionami czolo¬ wego odcinka 2 zezwoju 1. W nieruchomym fo¬ remniku 38 zamocowany jest haczyk (nie poka¬ zany na rysunku), który zdejmuje gotowy juz ze¬ zwój.Przy powrocie ruchomego foremnika 32 do po¬ lozenia wyjsciowego haczyk przechwytuje zezwój 1 zaczepiajac sie za jego czolowy odcinek 2 i zrzuca go do pojemnika (nie pokazano na rysun¬ ku). Po wyczerpaniu sie przewodu 9 w zwoju 10 urzadzenie wylacza sie automatycznie.Pednia nawijarki ,moze byc pneumatyczna, hyd¬ rauliczna, elektromechaniczna, albo mieszana.Zastosowanie zespolu stabilizujacego twardosc miedzi oraz wymuszone zginanie wszystkich od¬ cinków zezwoju w zakrytych dzielach formowa¬ nia urzadzenia uksztaltowywujacego zezwój po¬ zwala na otrzymywanie zezwojów o wysokiej ja¬ kosci oraz pozwala w koncu na mechanizacje pro¬ cesu montazu zezwoju z obwodem magnetycznym.Na skutek zmniejszenia ilosci braków w procesie produkcji zezwojów i ich montaz z rdzeniem magnetycznym, zuzycie materialów maleje.Zastrzezenie patentowe Nawijarka automatyczna do produkcji jedno¬ przewodowych zezwojów uzwojenia pretowego wy¬ konanych z przewodu o przekroju prostokatnym, majaca korpus, zespól podajacy przewód, two¬ rzacy petle rezerwy oraz podajacy przewód do zespolu korygujacego i do zespolu przesuwu sko¬ kowego, dokonujacego ( odmierzania i odcinania oraz przekazywania przygotowanego przewodu do zespolu nadajacego pretowi ksztalt zezwoju u- zwojenia pretowego, znamienna tym, ze zespól ksztaltujacy zezwoje pretowego zezwojenia ma fo¬ remnik (32) ze zlobkiem (33), którego ksztalt od¬ powiada profilowi zezwoju (1) oraz stemple (34, 35), przy czym jeden stempel (34) usytuowany jest 10 15 20 25 30 35 40 45 50 56 607 110427 8 w plaszczyznie prostopadlej do plaszczyzny fo¬ remnika (32) i przemieszczajac sie wspóldziala z waskim bokiem przygotowanego przewodu, usy¬ tuowanego na foremniku (32) ksztaltujac róznie skierowane wygiecie ramion czolowej czesci (2) zezwoju (1) w plaszczyznie szerokiego boku prze¬ wodu, zas drugi stempel (35) usytuowany jest w plaszczyznie foremnika i przy wspólosiowym prze¬ mieszczaniu sie z nim wspóldziala z szerokim bo¬ kiem przewodu, nadajac kat miedzyramienny czo¬ lowemu odcinkowi zezwoju, oraz ma nieruchomy kablak (36) usytuowany nad plaszczyzna foremni¬ ka (32); przy czym przy wspólnym przemieszcze¬ niu sie stempla (35) i foremnika (32) w kierunku prostopadlym do kierunku przesuwu przewodu (9), czynne powierzchnie robocze kablaka (36) wspól¬ dzialajac z przygotowanym przewodem (9) for¬ muja zlobkowe odcinki zezwojów.110 427 Fig. 2 Fig. 3 Fig. 4 \ k V 3-I H3 Fig 6 PL