Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia sproszkowanych koncentratów napojów her¬ baty charakteryzujacych sie blyskawiczna roz¬ puszczalnoscia.Znane sa sposoby produkcji sproszkowanych koncentratów napojów herbaty o blyskawicznej rozpuszczalnosci, w których sproszkowany ekstrakt herbaty miesza sie z cukrem i ewentualnie kwa¬ sem cytrynowym oraz innymi substancjami sma- kowo-aromatyzujacymi, a nastepnie otrzymana jednorodna mieszanie poddaje sie procesowi aglo¬ meracji. Wedlug patentu St. Zjedn. Am. nr 2977203 aglomeracje proszku napoju herbaty przeprowadza sie na drodze zwilzania opadajacej swobodnie „kurtyny" proszku strumieniem pary wodnej o temperaturze do 135°C, skierowanej pod katem 45°—90° w stosunku do kierunku opadania prosz¬ ku. Natomiast zgodnie z patentem St. Zjedn. Am. nr 3463642 aglomeracje proszku napoju herbaty przeprowadza sie przez zwilzanie powierzchni jego czastek bardzo drobno rozproszona woda przy uzy¬ ciu tak zwanej platformy wibracyjnej o ruchu wirowym, dla wprowadzenia czastek proszku w ruch wibracyjny lub wirowy, powodujacy ich nieustanne zderzanie sie ze soba, a tym samym — po zwilzeniu ich powierzchni — zlepianie w aglo¬ meraty. Cecha wspólna tych znanych sposobów produkcji jest stosowanie ekstraktu herbaty w po¬ staci proszku suszonego rozpylowo. Fakt ten sta¬ nowi pewna niedogodnosc ze wzgledu na duza 10 15 20 25 30 Z energochlonnosc procesu suszenia rozpylowego oraz stosowane w nim wysokie temperatury, znacznie powyzej 100°C, powodujace znaczne straty aroma¬ tu herbaty.Sposób wytwarzania sproszkowanych koncentra¬ tów napojów herbaty wedlug wynalazku polega na tym, ze jako plynny czynnik aglomerujacy sto¬ suje sie wodny ekstrakt herbaty o zawartosci 10%—20% suchej masy i temperaturze 40°C— 70°C, korzystnie 50°C—60°C, natomiast procesowi aglomeracji poddaje sie rozdrobnione do wielkosci ziarn ponizej 0,1 mm czastki cukru, wzglednie jed¬ norodna mieszanine cukru, kwasu cytrynowego lub innych substancji smakowych w postaci sta¬ lej z ewentualnym dodatkiem substancji smako- wo-aromatyzujacych w postaci stalej, której czast¬ ki rozdrobnione sa do wielkosci ziarn ponizej 0,1 mm. W przypadku uzycia suibsitancji smakowo- -aromatyzujacych w postaci plynnej, wprowadza sie je przez wtryskiwanie za pomoca dyszy na otrzymany aglomerat w procesie jego chlodzenia, wzglednie wprowadza sie je w postaci suchego premiksu do ochlodzonego aglomeratu. Stosuje sie równiez ewentualne powlekanie czastek aglo¬ meratu przez powtórne ich zwilzanie wodnym roz¬ tworem maltodekstryn, badz syropu ziemniacza¬ nego o stezeniu 10%—20%. Proces aglomeracji prowadzi sie najkorzystniej w stanie fluidalnym.Podstawowym korzystnym skutkiem sposobu wedlug wynalazku jest wyeliminowanie z procesu 110 225110 225 3 najbardziej energochlonnej, a przy tym uciazli¬ wej operacji, jaka jest suszenie rozpylowe. Stalo sie to mozliwe dzieki femu, ze jako czynnika aglo- ^"fllWUjAcego * uzyto ekstraktu herbaty, zamiast jak ^ABtylhczas suszyc go 1 poddawac aglomeracji in¬ nym plynnym czynnikiem aglomerujacym. Dzieki femu, jaiejjpodzianie uzyskano produkt o bardzo "dobrymi 4^Jaso§wosciach fizyko-chemicznych i or- "CctiWle^tJtfzTryfch.Koncentraty napojów herbaty otrzymane sposo¬ bem wedlug wynalazku posiadaja lepsze walory smakowo-zapachowe, riieco lepsza zwilzalnosc oraz niespodziewanie lepsza równomiernosc czastek zle- pów, a takze wyzsza £ch trwalosc, zwlaszcza me¬ chaniczna, w porównabiu z takimi samymi kon¬ centratami otrzymanymi tradycyjnymi sposobami: Trwalosc aglomeratu fria olbrzymie znaczenie dla warunków jego konfekcjonowania, skladowania oraz obrotu handlowego, pozwalajac na utrzyma¬ nie jego walorów fizycznych. Jak wykazaly ana¬ lizy sitowe, ilosc czastek o wielkosci 1,5 mm — 0,3 mm stanowiacych gotowy produkt, wynosi okolo 85% w stosunku do ogólnej ilosci otrzyma¬ nego aglomeratu w przypadku stosowania sposobu produkcji wedlug wynalazku, a tylko okolo 65% w przypadku - tradycyjnego sposobu ' produkcji: Wskazuje to równiez na wyzsza wydajnosc pror cestf wedlug wynalazku, gdyz czastki aglomeratu wieksze niz 1,5 mm i mniejsze od 0,3 mm zawra¬ cane sa do ponownegg przerobu. Przedmiot.wyna¬ lazku jest dokladniej wyjasniony w podanych po¬ nizej przykladach jego wykonania.Przyklad I — Napój herbaty zwyklej • Skladniki wodny ekstrakt herbaty o zawar¬ tosci 13% suchej masy cukier Razem Ilosc w kg 1,900 5,000 6,900 Udzial w % 27,5 72r5 100,0 | Cukier rozdrobniony do wielkosci' czastek po¬ nizej 0,1 mm wprowadzono do komory aglomera- . tora fluidyzacyjnego o dzialaniu periodycznym ogrzanej do temiperatury okolo 50°C i mie¬ szano przez 2 minuty, po czym nawilzano plyn¬ nym ekstraktem herbaty ogrzanym do tempera¬ tury 60°C w czasie 14 minut przy uzyciu dyszy pneumatycznej.Otrzymany aglomerat suszono przez 10 minut przy temperaturze wlotowej powietrza 70°C i wy¬ lotowej 50°C, a nastepnie w czasie 10 minut schlodzono do temperatury 30°C, po czym odsiano aglomerat przez zestaw sit o oczkach 1,5 mm i 0,3 mm. Frakcja sitowa o wielkosci czastek 0,3 mm — 1,5 mm stanowiaca gotowy produkt wy¬ niosla 86% ogólnej ilosci otrzymanego aglome¬ ratu. Pozostala czesc zwrócono z powrotem do produkcji.Przyklad II — Napój herbaty o smaku cytrynowym < 15 20 25 30 35 40 46 50 55 Skladniki wodny ekstrakt herbaty o zawar¬ tosci 13% suchej masy cukier kwas cytrynowy substancje smako- wo-aromatyzujace Razem Ilosc w kg , 1,900 5,000 o,ioo 0,005 7005 Udzial w % 27,12 71,38 1,43 0,07 100,00' Cukier i kwas cytrynowy rozdrobniono do wiel¬ kosci czastek ponizej 0,1 mm i mieszano przez 3 minuty W ogrzanej do temperatury 60°C komo¬ rze urzadzenia, po czym nawilzano ekstraktem herbaty podgrzanym do temperatury 60°C przez 15 minut przy pomocy dyszy cisnieniowej.Otrzymany aglomerat suszono przez 10 minut przy temperaturze wlotowej powietrza 70°C i wy¬ lotowej 50°C, a nastepnie schlodizono do tempera¬ tury 3Ó°C w czasie dalszych 10 minut. Z czesci gotowego ostudzonego aglomeratu i substancji smakowo-aromatyzujacyeh sporzadzono premiks- suchy, kitóry nastepnie mieszano powietrzem przez 3 minuty z reszta wsadu w komorze urza¬ dzenia.^ Gotowy .produkt przesiano uzyskujac 84,5% Jrrafkcji o wielkosci czastek 0,3 mm— 1,5 mm.Przyklad III — Napój herbaty o smaku malinowym . Skladniki wodny ekstrakt herbaty o zawar¬ tosci 11% suchej masy cukier kwas cytrynowy substancje smako- 1 wo-aromatyzujace 16% wodny roz¬ twór syropu ziem¬ niaczanego Razem Ilosc w kg 1,4250 4,7600 0,0825 0,0025 0,4300 6,700 Udzial w % | ¦"¦ 21,27 71,04 1,23 0,04 6,42 100,00 1 Cukier, kwas cytrynowy i substancje smako- wo-aromatyzujace w postaci stalej rozdrobniono do wielkosci czastek ponizej 0,1 mm i mieszano w czasie 3 minut w komorze aglomeratora ogrza¬ nej do temperatury 55°C. Otrzymana jednorodna mieszanine nawilzono za pomoca dyszy pneuma¬ tycznej wodnym ekstraktem herbaty ogrzanym do temperatury 50°C w czasie 15 minut. Otrzymany aglomerat podsuszono w czasie 12 minut, po czym ponownie zwilzono przy pomocy dyszy pneuma¬ tycznej roztworom syroipu ziemniaczanego o tem¬ peraturze 50°C w czasie 6 minut. Otrzymany wtórny aglomerat suszono przez 10 minut, a na-5 110 225 6 pomoca dyszy pneumatycznej w czasie 13 minut.Otrzymany aglomerat podsuszono w czasie 10 mi¬ nut, po czym ponownie zwilzono przy pomocy dyszy pneumatycznej roztworem maltodekstryn 5 o temperaturze 45°C w czasie 7 minut. Otrzyma¬ ny wtórny aglomerat suszono przez 10 minut, a nastepnie schlodzono w ciagu dalszych 10 mi¬ nut do temperatury 30°C. Produkt przesiano uzys¬ kujac 85% aglomeratu o wielkosci oczek 0,3 mm iq — 1,5 mm. stapnie schlodzono w ciagu dalszych 10 minut do temperatury 30°C. Produkt odsiano uzyskujac 86,5% aglomeratu o wielkosci czastek 0,3 mm — 1,5 mm.Przyklad IV — Napój herbaty o smaku pomaranczowym Skladniki wodny ekstrakt 1 herbaty o zawar¬ tosci 10,86% su¬ chej masy cukier kwas cytrynowy substancje smako- wo-aromatyzujace Razem Ilosc w kg 1,4270 4,7580 0,0850 0,0025 6,2725 Udzial w % 22,75 75,85 1,36 0,04 100,00 j Cukier d kwas cytrynowy rozdirototnione do wiel¬ kosci czastek 0,1 mm, mieszano w komorze urza¬ dzenia aglomerujacego przez 3 minuty przy tem¬ peraturze 65°C, po czym nawilzano przez 13 mi¬ nut ekstraktem herbaty w ilosci 1,227 kg ogrza¬ nym do temperatury 50°C, przy temperaturze po¬ wietrza wlotowego 70°C.Otrzymany aglomerat podsuszono w czasic 15 minut, po czym rozpoczeto proces chlodzenia. Po czesciowym ochlodzeniu w czasie 4 minut do tem¬ peratury 40°C wtrysnieto *za pomoca dyszy pozo¬ stala ilosc ekstraktu herbaty z rozprowadzonymi w niej plynnymi substancjami smakowo-aromaty- zujacymi. Aglomerat przez 5 minut pozostawiono w stanie zawieszenia fluidalnego, po czym w ciagu dalszych 5 minut schlodzono do temperatury 30°C. Otrzymany produkt przesiano otrzymujac 85,5% frakcji o wielkosci czastek 0,3 mm — 1,5 mm.Przyklad. V — Napój herbaty o simaku jablkowym Skladniki wodny ekstrakt herbaty o zawar¬ tosci 19,2% su¬ chej masy cukier kwas jablkowy substancje smako- wo-aromatyzujace 15% wodny roz¬ twór maltodek¬ stryn Razem Ilosc w kg 1,300 4,790 0,080 r 0,005 0,425 6,600 Udzial w % 19,70 72,58 1,2L 0,07. J 6,44 100,0 | Cukier, kwas jablkowy i substancje smakowo- -aromatyzujace w postaci stalej rozdrobniono do wielkosci czastek ponizej 0,1 mm i mieszano w czasie 3 minut w komorze aglomeratora ogrzanej do temperatury 66°C, po czym nawilzano ekstrak¬ tem herbaty ogrzanym do temperatury 65°C za Aglomerowane koncentraty napojów herbaty otrzymane we wszystkich pieciu przykladach wy¬ konania wynalazku stanowily sypkie proszki o bardzo dobrej zwilzalnosci i blyskawicznej roz¬ puszczalnosci, przy jednoczesnie nisMej higrosko- pijnosci, przy czym charakteryzowaly sie bardzo dobrymi wlasciwosciami organoleptycznymi. Aglo¬ meraty powlekane roztworami weglowodanów przy nieznacznie nizszej zwilzalnosci zachowuja dluzej aromat, co ma niebagatelne znaczenie przy ich przechowywaniu.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania sproszkowanych koncen¬ tratów napojów herbaty, zawierajacych ekstrakt herbaty i cukier oraz ewentualnie kwas cytryno¬ wy, wzglednie inne skladniki smakowe, a takze skladniki smakowo-arornatyzujace, z zastosowa¬ niem procesu aglomeracji plynnym czynnikiem aglomerujacym, znamienny tym, ze procesowi aglomeracji poddaje sie cukier o wielkosci czastek ponizej 0,1 mm, a jako plynny czynnik aglomeru¬ jacy stosuje sie wodny ekstrakt herbaty o zawar¬ tosci 10—20% suchej masy i temperaturze 40—70°C, korzystnie 50—60°C. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze procesowi aglomeracji poddaje sie jednorodna mieszanine cukru i substancji smakowych w po¬ staci stalej oraz ewentualnie substancji smakowo- -aromatyzujacych w postaci stalej, przy czym cza¬ stki tej mieszaniny rozdrobnione sa do wielkosci zaann ponizej 0,1 mm. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie substancje smakowo-aromatyzujace, które wprowadza sie w postaci premiksu suchego do gotowego, wystudzonego aglomeratu. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze stosuje sie plynne substancje smakowo-aromaty¬ zujace, które wprowadza sie przez natrysk, za po¬ moca dyszy cisnieniowej lub pneumatycznej, na czastki aglomeratu w czasie jego chlodzenia. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze czastki aglomeratu powleka sie przez powtórne natryskiwanie roztworem weglowodanów, najko¬ rzystniej weglowodanów wysokoczasteczkowych. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze do powlekania czastek aglomeratu stosuje sie wod¬ ny roztwór maltodekstryn. 7. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze /do powlekania czastek aglomeratu stosuje sie wodny roztwór syropu ziemniaczanego o stezeniu 10—20%. 20 25 30 35 40 45 50 W Ot PL