Przedmiot wynalazku niniejszego sta¬ nowi sposób bielenia, mycia, farbowania lub innej obróbki materjalów wlókienni¬ czych pod postacia surowca, przedzy, go¬ towych tkanin i t, d., oraz materjalów po¬ dobnych do wlókienniczych zapomoca cie¬ czy. Wiadomo, jak bardzo jest trudno u- zyskac przy pomocy przerabianej cieczy zupelnie jednostajne wyniki we wszyst¬ kich czesciach towaru: towar szczelnie u- pakowany wykazuje opór przy przenika¬ niu cieczy, która wobec tego musi wyszu¬ kiwac sobie dróg przeplywu o oporze mniejszym; spotyka sie to szczególnie przy uzyciu towaru w sztukach, gdzie pomiedzy poszczególnemi paczkami tworza sie ka¬ naly, przez które ciecz przeplywa najla¬ twiej. Jednostajna obróbka jest utrudnio¬ na nietylko w niniejszym, ale i w wielu in¬ nych przypadkach, szczególnie gdy stosu¬ je sie ciecze, w których zawartosc substan¬ cji czynnej maleje stosunkowo szybko, np. wskutek rozkladu przy zbyt malej szybko¬ sci przeplywu cieczy przez wszystkie war¬ stwy calej masy, a zwlaszcza w przypadku zwartych pak i wielkich komór roboczych, kiedy to roztwór po przesiaknieciu warstw nie posiada juz dostatecznej mocy, by wy¬ wrzec ten sam skutek na czesc towaru, znajdujaca sie dalej od doplywu.Okolicznosc ta posiada szczególniej¬ sza donioslosc przy bieleniu materjalów wlókienniczych roztworami nadtlenków, wówczas bowiem wobec stosunkowo la-twego rozkladu tychze, czyli szybkiego od- "; dawania przez nie tlenu proces obróbki, nalezy, prowadzic w A|mpie przyspieszo*- nem. Pfrzy stosowaniu roztworów tego ro¬ dzaju napotyka sie dalsze trudnosci, a mianowicie tlen, niezuzyty do wlasciwego procesu bielenia, wydziela sie pod postacia gazu, gromadzacego sie badz w faldach tkaniny, badz pod poszczególnemi war¬ stwami materjalu, co nietylko stanowi przeszkode dla przenikania cieczy, ale za¬ myka dostep tejze do czesci tkaniny, leza¬ cej powyzej, pomijajac tu rozmaite inne przykre zjawiska, jak np. mniejsze lub wieksze przesuwanie sie towaru i wzrost cisnienia w naczyniu roboczem.Oprócz wad, zwiazanych z niedosc szybkiem i jednostajnem przepuszczaniem cieczy przez) towar, stanowi jeszcze wade niejednostajna temperatura w rozmaitych czesciach towaru, poddawanego dzialaniu roztworu, naplywajacego do naczynia w temperaturze wyzszej i nieprzeplywajace- go dosc szybko i jednostajnie.Usilowano uzyskac skuteczniejsze dzialanie przez poddawanie towaru po¬ nownej obróbce swiezym roztworem lub obróbce powtórnej tym samym roztworem po uprzedniem przepakowaniu, albo wresz¬ cie towar odrazu pakowano luzno. Obniza to jednak sprawnosc urzadzenia, podno¬ szac jednoczesnie jednorazowe i biezace koszty urzadzenia, robocizny i materjalu.Wynalazek niniejszy usuwa wszystkie te wady w ten sposób, ze obrabiany towar poddaje sie dzialaniu poziomych strumie¬ ni cieczy, skierowanych w strony przeciw¬ ne i rozdzielonych w calej masie towaru mozliwie jednostajnie, ewentualnie przy wspóludziale prostopadlych do poprzed¬ nich strumieni cieczy..Rysunek przedstawia tytulem przykla¬ du jedna z mozliwych form wykonania spo¬ sobu wedlug wynalazku oraz odpowiednie urzadzenie. Fig. 1 przedstawia widok zprzodu naczynia roboczego z przednia sciana czesciowo usunieta, fig. 2—przekrój poziomy wzdluz linji A—B na fig. 1, fig. 3— odpowiedni przekrój o nieco odmiennem doprowadzaniu cieczy.Na fig. 1 przedstawiono naczynie robo¬ cze 20 z dziurkowanem dnem pomocniczem 2\5, na którem uklada sie w sposób odpo¬ wiedni obrabiany materjal az do wysoko¬ sci górnego konca rury 12; w miejscu naj- glebszem wypuklegq dna naczynia znaj¬ duje sie rura spustowa 1. Pompa 4 dopro¬ wadza przewodami 1 i 3 ciecz robocza na dno 18 naczynia 20. Opróznianie naczynia 20K odbywa sie przez kurek 2 i rure 19 o- raz rure 1. Do ogrzewania cieczy sluzy a- parat, do którego pompa 4 doprowadza ciecz przewodem 26; ciecz z ogrzewacza plynie dalej przewodem 6 do kurków 7 i 9.Do kurka 7 jest dolaczony rozdzielacz cie¬ czy 8, umieszczony w górnej czesci naczy¬ nia roboczego, w postaci jednej lub kilku rur odpowiedniego ksztaltu i urzadzenia, rury spiralnej lub temu podobnej, z któ¬ rej ciecz wyplywa z dolnej strony, np. przez liczne otworki, rozmieszczone mozli¬ wie jednostajnie ponad ciecza. Kurek 9 reguluje doplyw cieczy do rury 10, zaopa¬ trzonej na koncu dolnym w rozgalezienia z kurkami regulacyjnemi 11, 14 i 22. Kurek //. przepuszcza ciecz przez pierscieniowa rure rozdzielcza 13 do rur 12, umieszczo¬ nych pionowo na wewnetrznej bocznej scianie naczynia roboczego jednostajnie rozlozonych i zaopatrzonych w liczne o- twory wylotowe. Kurek 14 laczy sie rura 1$ z rura pionowa, umocowana we wne¬ trzu naczynia, najdogodniej na jego osi srodkowej, posiadajaca równiez na calej swej dlugosci, lub tylko na jej czesci, licz¬ ne otwory wylotowe, skierowane najko¬ rzystniej we wszystkie strony albo zaopa¬ trzona w specjalna nasade rozdzielcza 17, której scianki w celu uzyskania szczegól¬ nie jednostajnego rozdzialu sa w sposób odpowiedni podziurkowane, porowate lub wogóle przepuszczaja ciecz, jak rip. w da-nym przypadku przez siatke druciana lub urzadzenie podobne. Kurek 22 laczy prze¬ wód 10 z pompa 4 z jednej strony, a z przewodem 3 przez kurek 24 z drugiej strony.W opisanem urzadzeniu przerabiany towar poddaje sie w najrozmaitszy i naj¬ skuteczniejszy sposób jednoczesnemu lub kolejnemu dzialaniu rozmaicie skierowa¬ nych strumieni cieczy, a w szczególnosci strumieni plynacych z rury rozdzielczej 16, 17 np. w kierunku promieni ku scian¬ kom naczynia, oraz strumieni skierowa¬ nych od scian naczynia czyli ruryp 12, ku srodkowi, czyli ku osi srodkowej naczynia.Dla przykladu ponizej podano pare mozli¬ wych sposobów polaczen.Jesli zamknac rurki 7, 14 i 22, a otwo¬ rzyc kurki 9 i 11, to wszystka ciecz wy¬ plywajaca z grzejnika 5 przechodzi przez przewód 10 i rure 12 do naczynia robocze¬ go. Jezeli zamiast rurki 11 otworzyc kurek H4, to ciecz wyplywa przez rure rozdziel¬ cza 16, 17 w kierunku przeciwnym ku sciance naczynia. Po otwarciu obu kurków 11 i 14 ciecz wyplywa zarówno przez rure 16, 17, jak i rura 12 i powstaja strumienie o kierunkach przeciwnych, poziome i szcze¬ gólnie skuteczne.Po zamknieciu kurków 9, 11 i 24 a o- twarciu kurków 7, 14 i 22 pompa odprowa¬ dza ciecz z rury rozdzielczej 16, 17 i przez rure rozdzielcza 8 wprowadza ja od góry dol naczynia, tworzac strumienie pionowe.Jesli przeciwnie, zamknac kurki 7, 14 i 22, a otworzyc kurki 9, U i 24, to ciecz zosta¬ je odciagnieta z dna naczynia roboczegb i doprowadzona przez rury 12 do sciany bocznej. Jezeli zamiast tego kurki 7, U i 212 sa zamkniete, a kurki 9, /4 i 24 otwarte, to ciecz zostaje równiez usunieta przez dno z naczynia, lecz znów doplywa, przez rure rozdzielcza 16, 17. W podobny sposób przez odpowiednie nastawienie kurków mozna strumienie cieczy rozmaicie skie¬ rowane prowadzic i rozdzielac dowolnie, stosunek ilosci cieczy w strumieniach moz¬ na dowolnie regulowac w opisany sposób lub inaczej zapomoca kurków lub innych narzadów regulujacych. Tak np. mozna ciecz wypuszczac przez rury 12 albo jed¬ noczesnie przez nie i przez rure 16, 17, a doprowadzac przez górna rure rozdziel¬ cza 8 do naczynia roboczego.Urzadzenie wedlug wynalazku niniej¬ szego umozliwia wpuszczanie lub wypu¬ szczanie cieczy przez wszystkie narzady, znajdujace sie w naczyniu 20, wlacznie z rura odplywowa /, w dowolnem zestawie¬ niu pojedynczo lub razem, jednoczesnie lub kolejno i w dowolnym stosunku ilosci w taki sposób, ze moze przewazac ruch cieczy w kierunku pionowym nad ruchem poziomym lub odwrotnie.Na fig. 2 przedstawiono sposób urza¬ dzenia otworków wyplywowych rur piono- wych 12, przyczem wyplyw cieczy z tych rur w kierunku bocznym zachodzi pod pewnym katem do sciany naczynia lub do jej stycznej w odpowiedniem miejscu; od¬ powiednia wielkosc kata wynosi naogól 30°, zalezy ona jednak zazwyczaj od wa¬ runków pracy w poszczególnych przypad¬ kach, a zwlaszcza od przekroju poprzecz¬ nego naczynia roboczego, od rodzaju i u- pakowania obrabianego towaru i od in¬ nych podobnych warunków. Próby wyka¬ zaly mianowicie, ze w wiekszosci przypad¬ ków ciecz nalezy przez owe rury wypu¬ szczac nie prostopadle do sciany naczynia, lecz ukosnie, jak to wskazuje fig. 2. Jezeli ciecz wypuszcza sie prostopadle do scian naczynia, to jest promieniowo ku jego srodkowi, to obrabiany towar wykazuje sklonnosc odsuwania sie pod wplywem strumieni od scianek naczynia, w ten spo¬ sób wytwarza sie tu przestrzen wolna, przez która ciecz plynie najkrótsza droga na dno naczynia, nie biorac w ten sposób udzialu w obróbce towaru. Szkodliwe to zjawisko mozna usunac przez ukosne i jednostronne umieszczenie otworów wylo- — 3 —towych we wspomnianych rurach. Inny sposób przeciwdzialania takiemu niepoza¬ danemu przesuwaniu sie towaru pod wply¬ wem strumieni dosrodkowych polega na tern, ze zmienia sie okresowo kierunek strumieni, to jest po pewnym czasie prze¬ plywu od obwodu ku srodkowi ciecz pu¬ szcza sie przez pewien czas odwrotnie, tak, ze na mase dziala teraz impuls ruchu w kierunku przeciwnym do poprzedniego.Na fig. 3 przedstawiono odmiane wyko¬ nania, w której wyplyw cieczy z rur ij2 od¬ bywa sie w kazdym kierunku ku srodkowi naczynia. Ta postac korzystna jest w na¬ czyniach o wielkiej srednicy lub w przy¬ padku towaru pakowanego szczególnie scisle.Z trzech mozliwych kierunków strumie¬ ni, a mianowicie: 1. pionowo zgóry nadól, 2. poziomo od srodka ku obwodowi i wresz¬ cie, 3. poziomo od obwodu ku srodkowi, najkorzystniejszym okazal sie kierunek od srodka nazewnatrz, przyczem ciecz do¬ plywa przez rury 16, 17 a odplywa rura 12, calkowicie lub czesciowo, ewentualnie ze zmianami kierunku strumieni co pewien czas oraz ze wspóludzialem pionowych strumieni cieczy lub tez bez nich.W! tym mianowicie przypadku przera¬ biany towar przyciskalyby strumienie co¬ kolwiek do sciany naczynia, co nietylko za¬ pobiegloby powstawaniu wspomnianych kanalów wzdluz scian naczynia lecz jedno¬ czesnie wywolywaloby szczególnie ko¬ rzystne spulchnianie mas od srodka naze¬ wnatrz, a dzieki temu skuteczniejszy i szybszy przeplyw cieczy, co posiada szcze¬ gólniejsza donioslosc przy zastosowaniu roztworów rozkladajacych sie, np. roztwo¬ rów nadtlenków.Otrzymuje sie szczególnie korzystne wyniki przy jednoczesnem doprowadzaniu cieczy do obrabianego towaru przewodem 16, 17 i od obwodu przez rury 12 z jedno¬ czesnem stosowaniem pionowych strumie¬ ni cieczy, wytwarzanych przez rozdzie¬ lacz 8, ciecz odplywa przez dna naczy¬ nia.Ilosc i uklad rur 12 zalezy przede- wszystkiem od istniejacych stosunków i warunków pracy, miedzy innemi do tego, czy rury posiadaja boczne tylko (fig. 2), czy tez skierowane promieniowo (fig. 3) o- tworki wyplywowe. Mozna równiez za¬ miast przedstawionych na rysunku pro¬ stych rur pionowych stosowac i inne ksztalty rur, np. rury pierscieniowe lub wezownice z odpowiedniemi otworkami wyplywowemi, mozna takze doprowadzac ciecz z obwodu naczynia zapomoca innych dowolnych narzadów, np. zapomoca scia¬ ny wewnetrznej wspólsrodkowej ze sciana zewnetrzna naczynia i zaopatrzonej w o- twory wylotowe, czyli zapomoca przestrze¬ ni powstalej pomiedzy obydwiema sciana¬ mi. Wreszcie mozna zastosowac dwa lub kilka ukladów np. rur pionowych z otwo¬ rami wylotowemi, skierowanemi naprze- mian w kierunkach odwrotnych, tak ze raz ciecz doplywa przez jeden uklad rur, a na¬ stepnie wlacza sie na zmiane uklad drugi, celem zapobiezenia wylacznemu dzialaniu tego lub owego kierunku przeplywu. Za¬ miast przez jedna rure rozdzielcza 16, 17 ciecz mozna doprowadzac do naczynia za¬ pomoca paru rur lub urzadzen podobnych, rozmieszczonych np, na przekroju po¬ przecznym naczynia.W razie potrzeby ciecz mozna wpro¬ wadzac do naczynia od dolu, a odprowa¬ dzac np. przez rury 16, 17 lub 12 poje¬ dynczo, jednoczesnie lub kolejno w dowol¬ nym stosunku ilosciowym. Do odprowa¬ dzania cieczy z górnej czesci zbiornika sluzy rura przelewowa 28, oznaczona linja- mi przerywanemi, która za kurkiem 29 konczy sie przewodem 3. O sposobie pra¬ cy w kazdym poszczególnym przypadku decyduje niezaleznie od rozmiarów naczy¬ nia roboczego przedewszystkiem rodzaj i opakowanie obrabianego towaru oraz ro¬ dzaj cieczy roboczej.Na fig. 4 przedstawiono odmiane urza¬ dzenia, w postaci naczynia 20, zaopatrzo¬ nego w czesci górnej w jedna lub kilka rur 27, rozmieszczonych jednostajnie wzdluz obwodu naczynia lub w inne stosowne na¬ rzady do odprowadzania cieczy roboczej przez co odpowiednio wzrasta mozliwosc rozmaitych rodzajów pracy. Mianowicie w tern urzadzeniu ciecz mozna odprowadzac zarówno przez rure dolna 1 jak i jedno¬ czesnie przez górna rure odplywowa lub rury odplywowe. Po odpowiedniem przela¬ czeniu kurków przewodów laczacych, jak przedstawia fig. 4, uzyskuje sie moznosc wprowadzania cieczy zamiast przez roz¬ dzielacz 8 lub oprócz tegoz—równiez przez rury umieszczone w czesci górnej naczy¬ nia. Przy takiem urzadzeniu mozna w pew¬ nych warunkach zrezygnowac wogóle z górnego rozdzielacza 8, a zwlaszcza gdy wspomniane rury odplywowe i doplywowe sa rozmieszczone jednostajnie w czesci górnej na obwodzie naczynia, dzieki czemu zachodzi jednostajny prad cieczy odplywo¬ wy i doplywowy na calym obwodzie na¬ czynia roboczego.Poszczególne czesci urzadzenia i wyko- nanie wynalazku nie sa w zadnym razie o- graniczone wylacznie do szczególów, przed¬ stawionych na rysunku tylko tytulem przy¬ kladu. W szczególnosci sposób i urzadze¬ nia stanowiace przedmiot wynalazku nie zaleza od uzycia grzejnika 5, przedstawio¬ nego na fig. 1, lub pompy 4, a obieg cieczy moze sie odbywac z ogrzewaniem lub bez niego zapomoca wszelkiego stosownego u- rzadzenia przenoszacego, np. w rodzaju inzektora (smoczka). Równiez w zaleznoj- sci od rodzaju obrabianego towaru i cieczy przerabiajacej, prace mozna prowadzic w naczyniach otwartych lub zamknietych pod cisnieniem zwyklem, zwiekszonem lub zmniejszonem. PL