Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania poliuretanów alifatyczno-aromatycznych zawierajacych w czasteczce fragmenty poliweglanowe.Znane sposoby wytwarzania poliuretanów polegaja na reakcji poliaddycji polioli z dwuizocyjanianami lub wieloizocyjanianami w obecnosci katalizatorów. Jako poliole stosuje sie zwykle glikole oraz polietery i poliestry zakonczone grupami wodorotlenowymi.Stwierdzono, ze jezeli do syntezy poliuretanów wprowadzi sie obok skladnika poliolowego dodatek oligo¬ merów poliweglanowych, to wytworzony tak poliuretan charakteryzuje sie znacznie zwiekszona odpornoscia termiczna i wytrzymaloscia mechaniczna.W sposobie wedlug wynalazku stosuje sie dodatek oligomerów poliweglanowych o wzorze ogólnym przed¬ stawionym na rysunku, w którym n oznacza liczbe calkowita od 3 do 20, w ilosci 5-60% wagowych w przelicze¬ niu na calkowita ilosc polioli. Jako oligomery poliweglanowe do syntezy zastosowano mieszanine wyodrebniona z produktu odpadowego powstajacego przy wytwarzaniu poliweglanów metoda miedzyfazowa lub rozpuszczal¬ nikowa. Oligomery wyodrebnia sie z produktu odpadowego przez rozpuszczenie w rozpuszczalniku organicznym takim jak chlorek metylenu, chloroform, czterochlorometan, benzen itp., ogrzewanie z weglem aktywnym w temperaturze wrzenia, przesaczenie i wytracenie nierozpuszczalnikiem, korzystnie metanolem. Wytraczone oli¬ gomery poliweglanowe odsacza sie i suszy w suszarce prózniowej, otrzymujac produkt o temperaturze topnienia 130—190°C i sredniej masie czasteczkowej w granicach 800-5000.Poliuretany wytworzone sposobem wedlug wynalazku charakteryzuja sie zwiekszona odpornoscia termi¬ czna i wytrzymaloscia mechaniczna niz polimery wytworzone z polieterów. Dla przykladu na fig. 1 rysunku przedstawiono zaleznosc odpornosci termicznej (tr) poliuretanów wytworzonych z glikolu polioksyetylenowego i trójizocyjanianu (Desmodur L) od zawartosci w nim oligomerów poliweglanowych, a na fig. 2 przedstawiono zaleznosc wytrzymalosci na rozciaganie (Rr) od zawartosci oligomerów poliweglanowych dla tych samych poliu¬ retanów.Nizej podane przyklady ilustruja sposób wedlug wynalazku.Przyklad I. 100 g produktu odpadowego, powstajacego podczas syntezy poliweglanów rozpuszcza sie w 700 ml chlorku*metylenu, dodaje 5 g wegla aktywnego i ogrzewa w temperaturze wrzenia w kolbie kulistej pod1 109485 chlodnica zwrotna wciagu 1/2 godziny. Po ostudzeniu mieszanine odwirowuje sie lub po odstaniu dekantuje i saczy. Przesacz wkrapla sie powoli do 5 1 metanolu intensywnie mieszajac. Wytraczone oligomery oddziela sie na lejku sitowym i suszy w suszarce prózniowej w temperaturze 80°C. Po dwukrotnym oczyszczaniu otrzymuje sie produkt w postaci bialego proszku o temperaturze 150—175°C i sredniej masie czasteczkowej (oznaczonej wiskozymetrycznie) 2600. Zawartosc grup fenolowych 0,051 cmol/g, zawartosc grup chloromrówczanowych 0,015 cmol/g. Wydajnosc procesu wynosila 70%.Przyklad II. 16,0 g Glikolu polioksyetylenowego o sredniej masie czasteczkowej 2000 i 4g oligomerów poliweglanowych o sredniej masie czasteczkowej 2600 rozpuszcza sie w 200 cm9 benzenu i dodaje 0,2 g trójety- lenodwuaminy (katalizator). Calosc ogrzewa sie do temperatury 70°C i silnie mieszajac dodaje sie 8,8 g trójizo- cyjanianu — produktu addycji trójmetylolopropanu z dwuizocyjanianem tolilenu w postaci 75% roztworu w octa¬ nie etylu.Nastepnie roztwór wylewa sie na wypoziomowana plyte lub tasme wylewarki. Calosc ogrzewa sie w tem¬ peraturze 75°C przez okolo 3 godziny. Otrzymuje sie poliuretany w postaci folii o grubosci 0,1 do 1,0 mm, która wygrzewa sie w suszarce prózniowej w temperaturze 75°C przez kilkanascie godzin. Otrzymana folia poliureta¬ nowa jest amorficzna i ma wytrzymalosc na rozciaganie równa 63 kG/cm2, wydluzenie wzgledne przy zerwaniu 510% oraz odpornosc termiczna 230°C.Przyklad III. Synteze prowadzi sie w sposób podany w przykladzie I uzywajac 12,0 g glikolu polio¬ ksyetylenowego o sredniej masie czasteczkowej 2000, 8,0 g oligomerów poliweglanowych o sredniej masie cza¬ steczkowej 2600, 0,2g trójetylenodwuaminy i 8,8 g trójizocyjanianu -produkt addycji trójmetylolopropanu z dwuizocyjanianem tolilenu. Otrzymuje sie amorficzna folie poliuretanowa o wytrzymalosci na rozciaganie 108 kG/cm2, wydluzeniu wzglednym przy zerwaniu 267% oraz odpornosci termicznej 206°C Zastrzezenie patentowe Sposób wytwarzania poliuretanów alifatyczno-aromatycznych przez reakcje skladnika poliolowego z dwu lub wieloizocyjanianem, znamienny tym, ze wprowadza sie do skladnika poliolowego dodatek oligome¬ rów poliweglanowych o wzorze ogólnym przedstawionym na rysunku, w którym n oznacza liczbe calkowita od 3 do 20, w ilosci 5—60% wagowych w stosunku do calkowitej ilosci polioli. 230 220 210 10 2C 30 40 50 X FigiI094S5 |Rr. kG/tnm2 091 07 o4 0 10 20 30 40 50 % Fig.2 CH3 o-o*- CH3 PL