Przedmiotem wynalazku jest srodek do prepa¬ rowania wlókien poliestrowych typu bawelnianego, nadajacy dobre wlasnosci przedne oraz poprawia¬ jacy wlasnosci antyelektrostatyczne wlókien.Wraz z przemyslowym zastosowaniem wlókien syntetycznych wystapil problem gromadzenia sie ladunków elektrycznosci statycznej. Zjawisko to utrudnia bardzo przebieg procesów wlókienniczych.Aby temu zapobiec wprowadzono dodatkowe ope¬ racje, polegajace na nanoszeniu na wlókno srod¬ ków antyelektrostatycznych. W procesach mecha¬ nicznej obróbki wlókien syntetycznych, produkty preparujace powinny ponadto nadac przedzy od¬ powiedni poslizg, miekkosc, zabezpieczyc przed zrywaniem elementarnym wlókien i tworzeniem sie tak zwanych „nopów".Jako srodki o dzialaniu zmiekczajacym stoso¬ wane sa produkty kondensacji kwasów tluszczo¬ wych z tlenkiem etylenu, jako srodki o dzialaniu antyelektrostatycznym stosuje sie najczesciej pro¬ dukty kondensacji tlenku etylenu z kwasami i alkoholami tluszczowymi, poliglikole, estry kwasu fosforowego z alkoholami tluszczowymi lub kon¬ densaty trójetanoloaminy z kwasami tluszczowymi.Z opisu patentowego PRL nr 60893 znany jest srodek skladajacy sie z 40—60% wysokooksyetylo- wanego kwasu stearynowego, 5—15% kondensatu nonylofenolu z tlenkieln etylenu i 30—50% poligli- koli o ciezarze czasteczkowym 1500—2000. Zastoso¬ wany w tym srodku kondensat 1 mola nonylofe- 10 19 20 25 nolu z 8—10 molami tlenku etylenu obnizal na¬ piecie powierzchniowe przez co ulatwial wnikanie i przyczepnosc pozostalych skladników srodka "do wlókien.Opisany w opisie patentowym PRL nr 61112 srodek pomocniczy przeznaczony do preparowania wlókien ciaglych sztucznych i syntetycznych sklada sie z 70—85% oleju mineralnego, 10—25% chloro¬ wanych wyzszych weglowodorów , alifatycznych nasyconych, 2—7,5% kondensatu 1 mola wyzszego nienasyconego alkoholu tluszczowego z 3—4 mo¬ lami tlenku etylenu, 2—7,5% produktu reakcji 1 mola alkilofenolu z 6—8 molami tlenku etylenu.Dzialanie emulgujace ukladu piej — chloropara- fina zapewnia zarówno produkt kondensacji alkilo¬ fenolu z tlenkiem etylenu, jak równiez- produkt kondensacji wyzszych alkoholi tluszczowych z tlen¬ kiem etylenu., Srodek do preparowania przedzy poliamidowej opisany w opisie patentowym PRL nr 71 482 sklada sie z 3—12% oleju wazelinowego, 0,30—1,375% alkoholu oleocetylowego skondensowanego z 3 mo¬ lami tlenku etylenu, 0,875—2,5% alkilofenolu skon¬ densowanego z 8 molami tlenku etylenu, 0,5—2,25% oleiny destylowanej, 0,25—0,625% trójetanoloaminy, 0,45—1,125% chloroparafiny, 0,875—2,5 alkilofosfo- ranu, 77,0—93,5% wody i 0,23 do 0,625% glikolu etylenowego, który powoduje specznienie i roz¬ luznienie struktury wlókna powiekszajac zdolnosc 109 484109 484 do tworzenia trwalych powiazan preparacji z wlóknem. '^ Specznienie i rozluznienie struktury wlókna za pomoca glikolu etylenowego wspóldzialajacego synergetycznie z ukladem emulgatorów umozliwia * wprowadzenie oleju mineralnego, chlorowanych weglQwodorów alifatycznych i innych skladników srodka do obszarów miedzyfcrystalicznych wlókna, co po uksztaltowaniu struktury wlókna w procesie rozciagania zapewnia trwalosc ksztaltu nitki io i umozliwia dalsza obróbke wlókiennicza bez pro¬ cesu skrecania lub przewijania.Znany jest srodek do preparacji wlókien che¬ micznych, skladajacy sie z 10—70 czesci wagowych oksyetylowanych wyzszych kwasów tluszczowych, is 30 czesci wagowych oksyetylowanej mieszaniny amidów tluszczowych i kwasów tluszczowych oraz 2—15 czesci wagowych soli wyzszych kwasów tluszczowych zobojetnionych wodnym roztworem krzemianu sodu lub potasu. 20 Natlustka do wlókien opisana w opisie patento¬ wym PRL nr 70 090 sklada sie z 40—90°/o wago¬ wych oleju mineralnego, 7—17°/§ wagowych emul¬ gatora badz emulgatorów, 0,2—19/« wagowych srodka obnizajacego temperature krzepniecia, ko- 25 rzystnie czteroalkilonaftalenu oraz ewentualnie 3—45P/t wagowych frakcji destylacyjnej ropy naf¬ towej o ciezarze wlasciwym 0,78—0,9 G/cm* i/lub 0,5—2Vt wagowych parafiny.Do preparowania cietych wlókien celulozowych 30 nadaje sie srodek skladajacy sie z 38—50*/o pro¬ duktów kondensacji wyzszych kwasów tluszczo¬ wych o zawartosci wegla od Cl7-C23 z 6—8 molami tlenku etylenu, korzystnie produkt kondensacji kwasu stearynowego z 7 molami tlenku etylenu, 35 21—27°/i eterów poliglikolowych o srednim stopniu polimeryzacji «= 42 oraz 18—25*/o produktu kon¬ densacji wyzszych kwasó»w tluszczowych o zawar¬ tosci wegla od Cn-C23 z amina aromatyczna, ko¬ rzystnie produktu kondensacji kwasu stearynowego 40 z trójetanoloamina i 14—20;% metylosiarczanu me- tylo-trójetanoloamoniowego z domieszka wolnej trójetanoloaminy. Produkt kondensacji wyzszego kwasu tluszczowego i aminy organicznej posiada dzialanie zmiekczajace, poprawia chwyt wlókna. 45 Dodatek czwartorzedowej soli amoniowej z. do¬ mieszka wolnej trójetanoloaminy podwyzsza dzia¬ lanie antyelektrostatyczne preparacji natomiast obecnosc wolnej trójetanoloaminy zapewnia ochrone antykorozyjna urzadzen wlókienniczych. 50 Do preparacji wlókien poliestrowych typu ba¬ welnianego stosowany byl do niedawna srodek znany pod nazwa handlowa Cirrasol ALN-FP o-którym wiadomo, ze zawiera okolo 80% wago¬ wych produktu reakcji 9 moli tlenku etylenu 55 z 1. molem kwasu stearynowego oraz zwiazki krze- moorganiczne prawdopodobnie dwumetylopolisilok- sany.Wlasnosci antyelektrostatyczno-przerobowe, jakie nadaje preparacja tym srodkiem wlóknom poli- 60 estrowym nie sa zadowalajace, niska stabilnosc kapieli preparujacej powoduje nierównomiernosc naniesienia preparacji — przejawiajaca sie: w pro¬ cesie zgrzeblenia — szczepieniem tasmy w nawo¬ jach, 63 w procesie rozciagania — zawyzona zrywnoscia • i nierównomiernoscia przedzy, w procesie przedzenia —¦ osadami preperacji na elementach roboczych maszyn, w procesie przerobu —korozja metalowych czesci maszyn.Istota wynalazku polega na dobraniu okreslonego skladu jakosciowego i ilosciowego srodka do pre¬ parowania wlókien poliestrowych typu bawelnia¬ nego.Srodek wedlug wynalazku sklada sie z 58—65 czesci wagowych produktu reakcji 10 moli tlenku etylenu z jednym molem kwasu stearynowego, 20—25 czesci wagowych produktu reakcji 18 moli tlenku etylenu z jednym molem alkoholu oleoce- tylowego, 7—10 czesci wagowych produktu reakcji 9 moli tlenku etylenu z jednym molem alkoholu oleocetylowego, 3,5—5 czesci wagowych poliety- lenoglikoli o srednim ciezarze czasteczkowym 400—600, 1,2—3,8 czesci wagowych roztworu wod¬ nego azotynu sodu, 0,1—0,2 czesci wagowych alko¬ holi wielowodorotlenowych, 0,6—1,8 czesci wago¬ wych czwartorzedowych soli amoniowych.Jako czwartorzedowe sole amoniowe korzystnie jest stosowac chlorek dwumetylostearyloamoniowy roztworzony w alkoholu izopropylowym, lub pro¬ dukt reakcji siarczanu dwumetylu z produktem reakcji 8 moli tlenku etylenu z amina stearynowa.Korzystne wlasnosci uzytkowe uzyskuje sie przy nastepujacym skladzie srodka: 62 czesci wagowe produktu reakcji 10 moli tlenku etylenu z jednym molem technicznego kwasu stearynowego, 22 czesci wagowe produktu reakcji 18 moli tlenku etylenu z jednym molem alkoholu oleocetylowego, 8 czesci wagowych produktu 9 moli tlenku etylenu z jed¬ nym molem scharakteryzowanego wyzej alkoholu, 4 czesci wagowe polietylenoglikolu o srednim cie¬ zarze czasteczkowym 420, 2,3 czesci wagowe 18% roztworu wodnego azotynu sodu, 0,1 czesci wago¬ wych glikolu etylenowego, 2 czesci wagowe 45% roztworu chlorku dwumetylostearyloamoniowego w alkoholu izopropylowym.Srodek wedlug wynalazku stosowany jest do pre¬ paracji ulatwiajacej przerób wlókien poliestrowych typu bawelnianego. Przy naniesieniu preparacji w sposób i w ilosci takiej jak przy preparacji Cirassolem ALN-FP — uzyskano nastepujace wy¬ niki: trzepanie surowca przebiegalo bez zaklócen, zgrzeblenie — w czasie przerobu zmniejszylo sie znacznie zabijanie sie bebna i zbie¬ racza wlókien oraz zrywanie sie runa, obserwowano lepsza odwijal- nosc zwojów, rozciaganie — proces przebiegal bez zaklócen.W poszczególnych fazach procesu technologicz¬ nego nastapila wyrazna poprawa przerobu oraz mniejsza wrazliwosc na zmiany parametrów wilgotnosci, co jest cecha wybitnie korzystna przy niemozliwosci zapewnienia stalych parametrów klimatycznych w czasie procesu.Srodek wedlug wynalazku posiada jeszcze i te zalete, ze lepkosc roztworów roboczych w czasie 48 godzin, stanowiacym maksymalny okres czasu109 m c od przygotowania kapieli roboczej do jej przerobu, pozostaje niezmieniona. Te wlasnosci kapieli za¬ pewnia srodkowi wedlug wynalazku produkt reak¬ cji 18 moli tlenku etylenu z 1 molem alkoholu oleocetylowego. 5 Stwierdzono, ze najkorzystniejsze wlasnosci uzyt¬ kowe maja produkty reakcji kwasu stearynowego z tlenkiem etylenu zawierajace 7—10 moli tlenku etylenu na 1 mol kwasu. Mankamentem tych pro¬ duktów jest fakt, ze po rozpuszczeniu ich w wo- w dzie tworza sie roztwory lub emulsje zbyt lepkie, co powoduje duze róznice naniesienia, a tym sa¬ mym zla przerobowosc wlókna w przedzalniach czesankowych. Porówmiujac lepkosc 3°/o rotwarów Cirrasolu ALN-FP i srodka zawierajacego w swym 15 skladzie wszystkie skladniki z wyjatkiem produktu reakcji 18 moli tlenku etylenu z alkoholem oleoce- tylowym stwierdzono; ze: 3°/o roztwór wodny Cirrasolu ALN-FP po 1 go¬ dzinie posiada lepkosc 4,4 cP, po 48 5,9 cP a na- 2& stepnie przechodzi w wysokolepki zel; 3*/o roztwór wodny srodka porównawczego po 1 godzinie posiada lepkosc 2,3 cP, po 48 godzinach 2,8 cP i wzrasta w ciagu nastepnych dni.Wprowadzenie do srodka porównawczego pro- 25 duktu reakcji 18 moli tlenku etylenu z alkoholem oleocetylowym powoduje, ze 3°/o roztwór wodny srodka wedlug wynalazku po 1 godzinie posiada lepkosc 1,3 cP, po 48 godzinach 1,3 cP i nie ulega zmianie w czasie. Dodanie produktu reakcji 18 moli 10 tlenku etylenu z alkoholem oleocetylowym wplywa ponadto na poprawe wlasnosci antyelektrostatycz¬ nych i rozpuszczalnosc w wodzie srodka wedlug wynalazku. Srodek nanosi sie na wlókna polie¬ strowe typu bawelnianego z roztworów wodnych sff o stezeniach od 2—10% uzyskanych przez rozpusz¬ czenie srodka w wodzie w temperaturze 20°C. Na¬ noszenie mozna prowadzic przez napawanie tasmy wlókna lub przez zraszanie runa.Przyklad I. 62 czesci wagowe produktu reak- 40 cji 10 moli tlenku etylenu z jednym molem tech¬ nicznego kwasu stearynowego ogrzano do tempera¬ tury 60°C, mieszajac dodano 22 czesci wagowe produktu reakcji 18 moli tlenku etylenu z jednym molem alkoholu oleocetylowego, którego liczba jo- 45 dowa wynosila 58,8 czesci wagowych produktu reakcji 9 moli tlenku etylenu z jednym molem alkoholu oleocetylowego o liczbie jodowej 58, 4 czesci wagowe polietylenoglikoli o srednim cie¬ zarze czasteczkowym 420, 2,3 czesci wagowe 18°/o 50 roztworu wodnego azotynu sodu, 0,1 czesc wagowa gliceryny, 2 czesci wagowe chlorku dwumetylo- stearyloamoniowego w postaci 45% roztworu w alkoholu izopropylowym. Otrzymano 100 czesci wagowych kremowej pasty o temperaturze krzep- 55 niecia okolo 30°C, doskonale rozpuszczajacej sie w wodzie.Jako preparacje antyelektrostatyczno-przerobowa zastosowano 3°/o roztwór wodny, który ulatwil wszelkie operacje mechanicznej obróbki przedzal- 60 niczej, szczególnie umozliwial dobre wymieszanie surowca wlókienniczego, zapewnil optymalna szczepliwosc tasmy oraz odpowiedni wspólczynnik tarcia tasmy z elementami maszyn, ulatwial para- lelizacje wlókienek w tasmie, zapobiegal oblepianiu « sie wlókienkami elementów roboczych maszyn, zmniejszal zapylenie hali produkcyjnej.Przyklad II. Srodek o skladzie: 58 czesci wagowych produktu przylaczania 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet S-10), . . . , 25 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego o C 16—18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 7 czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 5 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim, ciezarze czasteczkowym 420 (nazwa handlowa Polikol 400), 3,8 czesci wagowych wodnego roztworu azotynu sodu, 0,1 czesc wagowa glikolu etylenowego, 1,8 czesci wagowych chlorku dwumetylostearylo- amoniowego.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I.Przyklad III. Srodek o skladzie: 58 czesci wagowych produktu przylaczenia 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet S-10), 25 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowega o C 16—18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 8 czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 4 czesci wagowych polietylenoglikolu b srednim ciezarze czasteczkowym 420 (nazwa handlowa Polikol 40Ó), 3,8 czesci wagowych wodnego roztworu azotynu sodu, 0,1 czesci wagowych glikolu etylenowego, 1,T czesci wagowych chlorku dwumetylostearylo- amoniowego.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I.Przyklad IV. Srodek o skladzie: 58 czesci wagowych produktu przylaczenia 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet S-10), 25 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego o C 16—18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 10 czesci wagowych produktu praylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 4 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 420 (nazwa handlowa Polikol 400), 3,8 czesci wagowych wodnego roztworu azotynu sodu, 0,1 czesci wagowych gliceryny, - 0,9 czesci wagowych chlorku dwumetylostearylo- amoniowego, 0,6 czesci wagowych produktu reakcji siarczanu dwumetylu z produktem reakcji 8 moli tlenku etylenu z amina stearynowa.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I.T Przyklad V, Srodek o skladzie: 58 czesci wagowych produktu przylaczenia 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet S-10), 25 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego a C-lft—18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 14 czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 4'*-czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 620 (nazwa handlowa Polikol 300), 3;? czesci* wagowych wodnego roztworu azotynu sodu, fr,2 czesci wagowych gliceryny, 1,2 czesci wagowych chlorku dwumetylostearylo- amoniowego.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I.Pfzyklad VI. Srodek o skladzie: 58 czesci wagowych produktu przylaczenia 10 moli tlenku, etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa"handlowa Rokacet S-10), 25 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 moli tlenku, etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego b C 16^18" (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 9' czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku/etylenu do i mola alkoholu oleocetylowego (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 4 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze, czasteczkowym 620 (nazwa handlowa Colikoi;*O0), 3,8 czesci wagowych wodnego roztworu azotynu sodu, 0,2* czesci wagowych glikolu etylenowego, 1 czesc wagowa produktu reakcji siarczanu dwu- metylu z produktem reakcji 8 moli tlenku etylenu z amina stearynowa.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I.Przyklad VII. Srodek o skladzie: 58 czesci wagowych produktu przylaczenia 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet S-10), 25 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego o C 16—18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 8 czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 5 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 620 (nazwa handlowa Polikol 600), 3,8; czesci wagowych wodnego roztworu azotynu sodu, 0,2 czesci wagowych gliceryny, 1,5 czesci wagowych chlorku dwumetylostearylo- amoniowego, 0,3 czesci wagowych produktu reakcji siarczanu dwumetylu z produktem reakcji 8 moli tlenku etylenu z amina stearynowa.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I. *484 s Przyklad VIII. Srodek o skladzie: 65 czesci wagowych produktu przylaczenia 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet S-10), 3 20 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego o C 16—18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 7 czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego w (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 3,5 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 420, 3,5 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 620 (nazwa handlowa « Polikol 600), 1,2 czesci wagowe wodnego roztworu azotynu sodu, 0,1 czesc wagowa gliceryny, 0,7 czesci wagowych produktu reakcji siarczanu dwumetylu z produktem reakcji 8 moli tlenku 20 etylenu z amina stearynowa.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I.Przyklad IX. 65 czesci wagowych produktu 25 przylaczenia 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet 5-10), 20 czesci wagowych produktu przylaczenia 18 mol* tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego 30 ° ci6"18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18), 7 czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego, 4 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 420, 33 4 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 620, 1,2 czesci wagowe wodnego roztworu azotynu sodu, 0,1 czesc wagowa glikolu etylenowego, 0,7 czesci wagowych glikolu etylenowego, 40 0,7 czesci wagowych produktu rekacji siarczanu dwumetylu z produktem reakcji 8 moli tlenku etylenu z amina stearynowa.Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I. 45 Przyklad X. Srodek o skladzie: 65 czesci wagowych produktu przylaczenia 10 moli tlenku etylenu do 1 mola kwasu stearynowego (nazwa handlowa Rokacet S-10), 20 czesci wagowych produktów przylaczenia 18 moli w tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego o C 16—18 (nazwa handlowa Rokanol LO-18). 7 czesci wagowych produktu przylaczenia 9 moli tlenku etylenu do 1 mola alkoholu oleocetylowego (nazwa handlowa Rokanol LO-9), 55 45 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 420 (nazwa handlowa Polikol 400), 4,5 czesci wagowych polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 620 (Polikol 600), 60 1,2 czesci wagowych wodnego roztworu azotynu sodu, 0,1 czesci wagowych gliceryny, 0,7 czesci wagowych produktu reakcji siarczanu dwumetylu z produktem reakcji 8 moli tlenku es etylenu z amina stearynowa. \9 Wlasnosci uzytkowe srodka byly podobne do wlasnosci srodka opisanego w przykladzie I.Zastrzezenia patentowe 1. Srodek do preparowania wlókien poliestro- 5 wyeh typu bawelnianego zawierajacy w swym skladzie produkt reakcji tlenku etylenu z kwasem stearynowym, produkt reakcji tlenku etylenu z alkoholem oleocetylowym, polietylenoglikol, azo¬ tyn sodu, alkohole wielowodorotlenowe i czwarto- *o rzedowe sole amoniowe znamienny tym, ze sklada sie z 58—65 czesci wagowych produktu reakcji 10 moli tlenku etylenu z jedrnym molem kwasu stearynowego, 20—25 czesci wagowych produktu reakcji 18 moli tlenku etylenu z jednym molem 1S alkoholu oleocetylowego, 7—10 czesci wagowych produktu rekacji 9 moli tlenku etylenu z jednym molem alkoholu oleocetylowego, 3,5—5 czesci wago¬ wych polietylenoglikoli o srednim ciezarze cza¬ steczkowym 400—600, 1,2—3,8 czesci wagowych 20 roztworu wodnego azotynu sodu, 0,1—0,2 czesci wagowych alkoholi wielowodorotlenowych, 0,6—1,8 10 czesci wagowych czwartorzedowych soli amonio¬ wych. 2. Srodek wedlug zastrz. 1 znamienny tym, ze jako czwartorzedowe sole amoniowe zawiera 45% roztwór chlorku dwumetylostearyloamiooiowego w alkoholu izopropylowym lub produkt reakcji siar¬ czanu dwumetylu z produktem reakcji 8 moli tlenku etylenu z amina stearynowa. 3. Srodek wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, ze sklada sie z 62 czesci wagowych produktu reakcji 10 moli tlenku etylenu z jednym molem technicznego kwasu stearynowego, 22 czesci wago¬ wych produktu reakcji 18 moli tlenku etylenu z jednym molem alkoholu oleocetylowego, 8 czesci wagowych produktu 9 moli tlenku etylenu z jed¬ nym molem alkoholu oleocetylowego, 4 czesci wagowe polietylenoglikolu o srednim ciezarze czasteczkowym 420, 2,3 czesci wagowe 18% roz¬ tworu wodnego azotynu sodu, 0,1 czesci wagowych glikolu etylenowego, 2 czesci wagowe 45% roz¬ tworu chlorku dwumetylostearyloamoniowego w alkoholu izopropylowym. % PL