Przedmiotem wynalazku jest czlon mieszkowy lub harmonijkowy z materialu wlókienniczego la¬ czonego elastomerem, posiadajacy co najmniej dwie warstwy tkaniny i jedna znajdujaca sie pomiedzy nimi warstwe elastomeru.Znatie czlony mieszkowe lub harmonijkowe sto¬ sowane powszechnie w autobusach przegubowych maja konstrukcjz wykonana z tkaniny, powleczonej elastycznym nosnikiem z tworzywa sztucznego, któ¬ ra to tkanina jest laczona za pomoca szycia i kon¬ fekcjonowana, przy czym zarys zewnetrzny tego czlonu jest dopasowany dokladnie do linii zewne¬ trznej karoserii autobusowej, a zarys wewnetrzny przebiega prawie równolegle do zarysu zewnetrz¬ nego.Jednakze z uwagi na przykrójone i zszyte faldy, taki czlon mieszkowy lub harmonijkowy nie jest samonosny, przez co wymagane jest usztywnienie krawedzi zewnetrznych wzdluz szwów za pomoca dodatkowego zbrojenia metalowego.Wada tego rozwiazania polega na tym, ze pod dzialaniem naprezen, wystepujacych przy rozciaga¬ niu czlonu mieszkowego lub harmonijkowego, me¬ talowe usztywnienia ulegaja deformacji.Znane sa równiez czlony mieszkowe lub harmo¬ nijkowe wytlaczane bez nakladu tkaninowego, któ¬ re moga byc stosowane jedynie w specjalnych dzie¬ dzinach, poniewaz ich rozciagliwosc jest niewielka.Pozwalaja one na dwukrotne rozciaganie.Celem wynalazku jest wyeliminowanie tych wad przez stworzenie czlonu mieszkowego lub harmo¬ nijkowego, który moze byc rozciagniety do 8—10 krótszej poczatkowej dlugosci a nawet wyzej, któ- 5 ry moze byc tak skonfekcjonowany wylacznie z tek- stylno-elastomerowego materialu konstrukcyjnego, oraz który moze spelniac wymagania samonosnosci, bez zastosowania zbrojenia metalowego.Cel ten zostal osiagniety dzieki wykonaniu czlo- 10 nu mieszkowego lub harmonijkowego, którego isto¬ ta polega na tym, ze posiada zebra tak uksztalto¬ wane, ze szerokosc profilu pionowo przebiegajacych zeber (po stronie bocznej) jest stala, a szerokosc profilu zeber usytuowanych poziomo (w sklepieniu) 15 maleje stopniowo, poczawszy od polaczenia piono¬ wo przebiegajacych zeber, w kierunku osi symetrii, zaleznie od wymiaru czlonu mieszkowego lub harmo¬ nijkowego, do okreslonego uprzednio wymiaru, a pionowo przebiegajace zebra i usytuowane pozio- 20 mo zebra lacza sie ze soba bez uskoku po okres¬ lonym luku kolistym, natomiast krawedzie tych ze¬ ber sa wyposazone w zewnetrzne i/lub wewnetrzne usztywnienia wykonane z tasm profilowych, ko¬ rzystnie gumowych. 25 Przedmiot wynalazku jest przedstawiony przykla¬ dowo na schematycznym rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czlon harmonijkowy z materialu tek- stylno-elastomerowego w rzucie czolowym, widzia¬ ny w kierunku jego rozciagania, fig. 2 — ten sam 30 czlon harmonijkowy w przekroju prostopadlym do .v 1D9 033109 033 jego krawedzi zeber, laczacych sie ze soba, a fig. 3 — polaczenie zeber w przekroju i w powieksze¬ niu.Czlon mieszkowy lub harmonijkowy wedlug wy¬ nalazku jest wykonany z materialu tekstylno-ela- stomerowego i sklada sie z fald stanowiacych ze¬ bra. Czlon ten jest samonosny, w zwiazku z czym nie wymaga sie tu zadnych dodatkowych elemen¬ tów usztywniajacych.Zebra czlonu mieszkowego lub harmonijkowego sa wykonane z zewnetrznej warstwy tkaniny 3' i z we¬ wnetrznej warstwy tkaniny 3", a obie te warstwy tkaniny sa polaczone ze soba za pomoca srodkowej warstwy elastomeru 4, na przyklad gumy.Liczba warstw wlókienniczych, a tym samym warstw elastomeru, moze byc oczywiscie zwielo¬ krotniona.W czlonie mieszkowym lub harmonijkowym, któ¬ ry* jest wykonany z zeber, skladajacych sie z zew¬ netrznej warstwy tkaniny 3', srodkowej warstwy elastomeru 4 oraz wewnetrznej warstwy tkaniny 3", sasiednie zebra sa ze soba polaczone swy- m mi scisle przylegajacymi do siebie brzegami w znany sposób, stosowany przy konfekcjonowaniu, tworzac wspólne wewnetrzne lub zewnetrzne kra¬ wedzie. Zewnetrzne krawedzie sa przykryte z zew¬ natrz tasma profilowa 1, a krawedzie wewnetrzne sa pokryte od wewnatrz za pomoca zewnetrznej tasmy profilowej 2, przez co jest zapewniony odpowiedni wyglad estetyczny czlonu mieszkowego lub harmo¬ nijkowego. Ponadto przez zakrycie wspólnych kra¬ wedzi zeber eliminuje sie ewentualne przemoknie¬ cia i zniszczenie czlonu mieszkowego lub harmonij¬ kowego na szwach i uszkodzenia zeber w czasie uzytkowania czlonu.Korzystne jest gdy zewnetrzna warstwa tkaniny 3' i wewnetrzna warstwa tkaniny 3" sa pokryte do¬ datkowo warstwa elastomeru 5 dzieki czemu mate¬ rial wlókienniczy moze byc chroniony przed wply¬ wami atmosferycznymi i przed innymi szkodliwymi dzialaniami.Podczas konfekcjonowania korpusu, laczenie ze so¬ ba sasiednich zeber nastepuje na szerokosci „a" brze¬ gu zebra. Wlasciwy dobór szerokosci „a" odgrywa istotna role w uksztaltowaniu samonosnosci kon¬ strukcji i zdolnosci przenoszenia wystepujacych w konstrukcji sil wypadkowych. Szerokosc ta moze byc ustalona w zaleznosci od masy lub ciezaru wlas¬ nego czlonu mieszkowego lub harmonijkowego.Dla nadania wlasciwosci samonosnosci czlonu mie¬ szkowego lub harmonijkowego, zebra tego czlonu wykonanego z materialu tekstylnego laczonego z ela¬ stomerem sa uksztaltowane w specjalny sposób. Ze¬ bra czlonu mieszkowego lub harmonijkowego, wy¬ konane w postaci harmonii np. laczacej czlony au¬ tobusu przegubowego lub wagony pociagu osobo¬ wego itd., pokazane przykladowo na rysunku sa, jak to widac z fig. 1, tak uksztaltowane pod wzgle¬ dem szerokosci ich profilu, ze szerokosc zeber two¬ rzacych poziome (lukowe) boki czlonu zmniejsza sie stale "w sposób ciagly, poczynajac od miejsca pola¬ czenia z zebrami pionowymi az do plaszczyzny sy¬ metrii czlonu. Istotnym jest aby przejscie pomie¬ dzy* zebrami pionowymi i poziomymi nastepowalo bez zalamania, po luku o okreslonym promieniu krzywizny.Profil zeber przedstawiony przykladowo na fig. 1, jest wedlug wspomnianego juz przykladu tak 5 uksztaltowany, ze posiada on na bokach pionowych szerokosc o stalej wartosci „b", poniewaz takie roz¬ wiazanie odpowiada warunkowi kompensacji wy¬ stepujacych tu naprezen lub warunkowi zapewnie¬ nia wymagan samonosnosci. 10 Inny jest tu jednak stan rzeczy w odniesieniu do poziomo lub prawie poziomo przebiegajacych zeber.Podloze tkaninowe moze tu przyjmowac na sie¬ bie role samonosnosci przez to, ze wedlug wyna¬ lazku stala szerokosc „b" profilu scian bocznych zmniejsza sie w sposób ciagly w górnej scianie czlonu mieszkowego lub falistego w plaszczyznie „c", a w scianie dolnej czlonu do wartosci „d".Uksztaltowanie zeber charakteryzujace sie zmien- 20 na szerokoscia profilu sluzy z jednej strony do tego aby umozliwic wystepowanie wiekszych naprezen wewnetrznych w dolnych i górnych scianach lu¬ kowych co jest bezwarunkowo potrzebne dla uzys¬ kania samonosnosci. Z drugiej strony stopniowe 25 zmniejszanie sie szerokosci lukowej sciany w kie¬ runku scian bocznych jak równiez stosunkowo du¬ za szerokosc scian bocznych zapewniaja rozsuwa¬ nie wzglednie sciaganie czlonu mieszkowego lub harmonijkowego w plaszczyznie prostopadlej do 3o plaszczyzny symetrii podczas zakrecania. Sztywnosc czlonu mieszkowego lub harmonijkowego na obwo¬ dzie brzegów zeber jest uzyskiwana przy laczeniu ze soba zeber wzdluz brzegów (patrz „a" na rysun¬ ku) i jest zapewniona przez zastosowanie wars- 35 twowego materialu skladajacego sie z warstwy tka¬ niny, warstwy elastomeru i warstwy tkaniny.Elastomer umieszczony pomiedzy warstwami tka¬ niny moze stanowic na przyklad kauczuk lub two¬ rzywo sztuczne i moze byc uwazany w tym zesta- 40 wieniu jako niescisliwy. Tak wiec podczas dziala¬ nia obciazen zginajacych warstwy tkaniny ulegaja naprezeniu tak, ze do zgiecia potrzebna jest sila zalezna od wielkosci zginania. Sila ta przyczynia sie takze do powstania wlasciwosci samonosnosci 45 czlonu mieszkowego lub harmonijkowego przez to, ze jest on montowany w stanie naprezonym.Poniewaz przy tym; podczas montazu czlonu mie- szkówegp lub harmonijkowego, poszczególne je^o zebra uzyskuja równomierne naprezenie wstepne 50 przeto zachowuja sie one w kierunku obwodowym jak sztywny uklad i zgodnie z mysla przewodnia tego rozwiazania nie sa potrzebne zadne dodatko¬ we elementy usztywniajace. Mocowanie czlonu mie¬ szkowego lub harmonijkowego nastepuje za posred- 55 nictwem koncowych elementów harmonii, które sa przytwierdzane do laczonych z nia czesci pojazdu.Celowym jest zatem wykonanie elementów konco¬ wych z wielu warstw tkaniny i elastomeru aby mo¬ gly one wytrzymywac wystepujace tutaj wielokie- 60 runkowe i zwiekszone obciazenia.Samonosnosc czlonu mieszkowego lub harmonij¬ kowego wykonanego wedlug wynalazku jest zapew¬ niona, zgodnie z mysla przewodnia powyzszych roz¬ wiazan, przez montowanie w stanie naciagnietym 65 i utrzymywanie w tym stanie a ponadto przez szty-109 033 wnosc calego ukladu w kierunku obwodowym. Jed¬ noczesnie czlon mieszkowy lub harmonijkowy po¬ zostaje w duzym stopniu rozciagliwy dzieki zacho¬ waniu gietkosci w kierunku prostopadlym do tego obwodu. Czlony mieszkowe i harmonijkowe skon¬ struowane wedlug wynalazku sa znacznie mocniej¬ sze od innych znanych czlonów mieszkowych lub harmonijkowych i maja wielokrotnie wieksza trwa¬ losc od tych ostatnich, poniewaz wykluczone sa istotne przyczyny podatnosci na uszkodzenia a mia¬ nowicie stosowanie usztywnien metalowych.Zastrzezenia patentowe 1. Czlon mieszkowy lub harmonijkowy z mate¬ rialu wlókienniczego, laczonego elastomerem, po¬ siadajacy co najmniej dwie warstwy tkaniny i jed- 6 na warstwe elastomeru znajdujaca sie pomiedzy wspomnianymi warstwami, znamienny tym, ze po¬ siada zebra tak uksztaltowane, ze szerokosc ich pro¬ filu wzdluz pionowej strony czlonu jest stala, zas szerokosc profilu zeber wzdluz poziomej strony kor¬ pusu maleje symetrycznie poczawszy od przejscia od pionowej strony, w kierunku pionowej podluz¬ nej srodkowej plaszczyzny czlonu do okreslonego uprzednio wymiaru, a zebra pionowej strony lacza sie z zebrami poziomej strony czlonu, bez uskoku, po okreslonym luku kolistym, przy czym krawedzie tych zeber sa wyposazone w zewnetrzne i/lub we¬ wnetrzne usztywnienia wykonane z tasm profilo¬ wych, korzystnie gumowych. 2. Czlon wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze grubosc poszczególnych zeber maleje poczawszy od elementów bocznych w kierunku elementów srod¬ kowych.Fig. 2 PL