Przedmiotem wynalazku jest nowy sposób wy¬ twarzania pochodnych acetoniitrylu, zwlaszcza dwu- nn-propyloacetonitrylu o wzorze 1.DwuHnHpro(pyiloacetoni'tiryl jest zwiazkiem zna¬ nym i wzbudza zainteresowanie jako pólprodukt do wytwiarzanda zwiazków o dzialaniu farmakolo¬ gicznym. Stosuje siie go np. do wytwarzania dwu- -.n-propyloacetamiidiu, odznaczajacego sie bardzo korzystnym dzialaniem neuropsychotropowym, jak opisano we francuskim opisie patentu specjalnego na lek nr 2442 M.Dwu-n-propyloacetamid mozna wytwarzac latwo z doskonala wydajnoscia, rzedu 83°/o, hydroldzujac dwu-n-propyloacetondtryl np. 75—SO^/o wodnym roz¬ tworem kwasu siarkowego w temperaturze 80— —130°C.Znane sposoby wytwarzania dwu-n-propyloace¬ tonitrylu sa zwykle skomplikowane i wymagaja uzycia reagentów niebezpiecznych dla pracowni¬ ków zatrudnionych przy tej syntezie. Na przyklad wytwarzanie dwu-n-propyloacetoniitrylu z dwu-n- -propyloketonu wymaga uzycia cyjanku sodowego, który jest bardzo toksyczny. Ponadto pewne eta¬ py wytwarzania polegaja na uwodornianiu, które jest zawsze trudne do przeprowadzenia w skali przemyslowej.Tak wiec pilna koniecznoscia stalo sie znalezie¬ nie przemyslowego sposobu wytwarzania dwu-n- -propyloacetonitrylu.Dotychczas synteza acetonitrytlu podstawionego 10 15 20 30 w pozycji a dwoma grupami propylowymi z estru kwasu cyjanooctowego jako suibstratu byla tylko przedmiotem eksperymentów w tym przypadku, gdy obie grupy propylowe byly grupami izopropy- lowymi. Sposób taki zostal opisany przez Mar¬ shalla [J. Ohem. Soc., 2754-2761 (1930)], Browna i wspólpracowników [J. Am. Chem. Soc. 77, 1083- -1089 (1955)] oraz przez Newmana i wspólpracow¬ ników [J. Am. Chem. Soc., 82, 873—875 (1960)].Opasane sposoby charakteryzuja sie trzema lub czterema kolejno po sobie nastepujacymi etapami lub operacjami, przy czym jako substrat stosuje sie ester kwasu cyjanooctowego: — etapem alkilowania, wspólnym dla wszystkich trzech sposobów, w celu otrzymania estru kwa¬ su dwuizopropylocyjanooctowego, — etapem usuwania estru mionoaikiiowego, — etapem zmydlania estru kwasu dwuizopropylo- cyjanooctowego w przypadku sposobów propo¬ nowanych przez Marshalla oraz Newmana i wspólpracowników, i — etapem dekarboksylacji albo estru kwasu dwu- izopropylocyjanooctowego w przypadku sposo¬ bu opisanego przez Browna i wspólpracowników, albo kwasu dwiidzopropyilocyjanooctowego w przypadku sposobów proponowanych przez Mar¬ shalla oraz przez Newmana i wspólpracowni¬ ków.I tak, wedlug Marshalla dwuizopropyloacetoni- tryl wytwarza sie z estru kwasu cyjanooctowego, 1081833 108183 4 dzialajac sodem na alkoholowy roztwór tego estru i poddajac otrzymiana mieszanine w ciagu kilku godzin realkcji z nadmiarem jodku izopropylu. Mo- noalkri!lowany produkt usuwa sie dzialaniem lWt roztworu wodorotlenku sodowego i na otrzymany surowy dwualkiiloester dziala sie w ciagu 16 go¬ dzin 36*/o roztworem wodorotlenku potasowego. Po zakwaszeniu otrzymany kwas dwudzopropylocyja- noootowy poddaje sie dekarboksylowaniu na dro¬ dze destylacji w obecnosci dwukrotnej wagowo ilosci stopionego wodorotlenku potasowego.Wedlug Browna i wspólpracowników najpierw wytwarza sie dwuizopropyloacetonitryl, dzialajac jodkiem izopropylu na roztwór estru kwasu cyja- nooctowego w n-propanolu, zawierajacym n-pro- panolan sodowy i ogrzewalnie w ciagu 2 godzin w warunkach wrzenia pod chlodnica zwrotna, a nastepnie ponowne dodanie n-propanolanu sodo¬ wego w n-propanolu i jodku izopropylu. Srodowi¬ sko realkcji ponownie ogrzewa sie w ciagu 3 go¬ dzin w warunkach wrzenia pod chlodnica zwro¬ tna, usuwa sie produkt rnonoallkiilowy 10^/t roztwo¬ rem wodorotlenku sodowego a ester kwasu dwu- izopropylocyjanooctowego destyluje sie kilkakrot¬ nie w obecnosci dwukrotnej waigowo ilosci wodoro¬ tlenku potasowego.Wreszcie sposobem opisanym przez Newmana i wspólpracowników, dwudziopropyloacetonitryl wy¬ twarza sie, prowadzac najp&erw, w warunkach wrzenia pod chlodnica zwrotna, reakcje cyjanooc- tanu etylu z jodkiem izobutyilu w obecnosci eta- nolanu sodowego w srodowdsku etanolu, po czym dodaje sie etanolan sodowy, a nastepnie jodek izo¬ propylu i ponownie ogrzewa sie srodowisko reak¬ cji w warunkach wrzenia pod chlodnica zwrot¬ na w ciagu 3 godzin. Po ponownym dodaniu eta¬ nolami sodowego, nastepnie Jodku izopropylu i ogrzewaniu w ciagu 2 godzin w warunkach wrze¬ nia pod chlodnica zwrotna, otrzymana pochodna dwudzoproipyilowa przemywa sie 16*/t roztworem wodorotlenku potasowego, a nastepnie hydroldizuje w cdajgu 26 godzin w warunkach wrzenia pod chlodnica zwrotna 35f/f alkoholowym roztworem wodorotlenku potasowego i ogrzewa sie otrzymany kwas dwuóziopropylocyjanooctoiwy w obecnosci sproszkowanej miedzi w temperaturze 180—200°C.Ze; wzgledu na wielkie podobdenstwo budowy chemicznej dwulzopropyloacetoniitrylu i dwu-n-pro- pytloacetondltrylu usilowano wytwarzac ten ostatni stosujac opisane sposoby, uzywane do wytwarza¬ nia dwTrizo^ropylolaceitonitrylu.W próbie zastosowania sposobu opisanego przez Marshalla otrzymywano nieznaczna wydajnosc czy¬ stego dwu-n-propyloacetonitrylu, rzedu 2(Wt, o ile oczyszczano poszczególne produkty posrednie, lub 35f/« jesli produkty posrednie stosowano w stanie surowym, przy czym wydajnosci te podano w przeliczeniu na wyjsciowy ester kwasu cyjanooc- towego. Ponadto produkty posrednie wytwarzane w tym procesie zawieraja zanieczyszczenia, przeszka¬ dzajace ich stosowaniu w stanie surowym. I tak, surowy kwas.oWu-nHpropylocyjanooctowy otrzyma¬ ny sposobem opisanym przez MarshaflAa lub spo¬ sobem opisanym przez Newmana i wspólpracowni¬ ków jak stwierdzono, zawiera zanieczyszczenia w ilosci, odpowiednio 18-^25§/t i 32-^34f/t, które pra¬ wdopodobnie stanowi ester kwasu dwu-n-propylo- formamidooctowego.Ponadto, sposób proponowany przez Browna * i wspólpracowników, wymagajacy podwójnej ope¬ racji alkilowania, okazal sie nieprzydatny do wy¬ twarzania dwii-nnpropyloacetoniitrylu. tfeyiskuje sie nim produkt w stanie czystym z wydajnoscia 28— —44§/# w przeliczeniu na wyjsciowy cyjanooctan metyfhi.Wreszcie, sposób proponowany przez Newmana i wspólpracowników wymaga trzykrotnej operacji alkilowania i Jest szczególnie pracochlonny, dajac czysty dwu-n-propyloacetonitryil z wydajnoscia rzedu 40*/# w przeliczeniu na wyjsciowy ester kwa¬ su cyjanooctowego. Stwierdzono, tez, ze zmydlanie estru kwasu dwu-n-propylocyjanooctowego prowa¬ dzi do powstania mieszaniny 10*/« kwasu dwu-n- ^propytocyjanooctowego i 5f/« amidu kwasu dwu- nn-propylocyjanooctowego. Tak wiec, wszystkie sposoby opisane poprzednio, stosowane do wytwa¬ rzania dwu-n-ipropyfloacetonitryau, róznia sie mie¬ dzy soba stopniem skomplikowania, dlugim cza¬ sem trwania, iloscia zanieczyszczen powstajacych w róznych etapach, koniecznoscia usuwania tych zanieczyszczen przed przeprowadzeniem nastepnych operacji oraz slaba wydajnoscia produktu konco¬ wego, dwu-n-ipropyloacetonitrylu.W zwiazku z tym celowe bylo opracowanie spo¬ sobu wyttwarzania dwiu-n-propyloacetonitryhi, od¬ znaczajacego sie prostota postepowania, krótszym czasem przebiegu procesu, wyzsza wydajnoscia i ni¬ skimi kosztami, który mozna by szeroko stosowac w skali przemyslowej.Stwierdzono, ze dwu-n-propyiloacetonitryl moz¬ na wytwarzac sposobem wedlug wynalazku w pro¬ cesie, który mozna stosowac na skale przemyslowa wychodzac z estru kwasu cyjanooctowego.W sposobie wedlug wynalazku dwu-n-propylo- acetonitryl wytwarza sie, poddajac reakcji w pro¬ cesie jednoetapowym i w srodowisku n-propanolu ester kwasu cyjanooctowego o ogólnym wzorze 2, w którym R oznacza rodnik alkilowy o 1—4 ato¬ mach wegla, korzystnie rodnik metylowy lub ety¬ lowy, z bromkiiem lub Jodkiem n-propylu w obec¬ nosci n-propydanu sodowego, nastepnie zmydlenie otrzymanego surowego estru W—Q&h roztworem wodorotlenku sodowego lub potasowego i zakwa¬ szenie powstalej soli silnym kwasem, takdm Jak np. kwas solny, z wytworzeniem surowego kwasu dwu- Hn-propyflocyjanooctowego, który dekanboksyluje sie przez ogrzewalnie w temperaturze 140—190°C, otrzymujac dwuHn-propyiloacetondtryi.Wyjsciowe estry o wzorze 2 sa zwiazkami zna¬ nymi, opisanymi w poprzednio wymienionych pu¬ blikacjach, badz tez produktami wytwarzanymi w znany sposób.W etapie alkilowania reagenty takie Jak n-pro- panoHan sodowy w srodowisku n-propanolu doda¬ je sie w temperaturze 45-^55óC do srodowiska re¬ akcji, które stanowi ester kwasu cyjanooctowego i halogenek n-propylu. Reakcje alkilowania pro¬ wadzi sie nastepnie w ciagu 3 godzin w warun¬ kach wrzenia pod chlodnica zwrotna.Zmydianie surowego estru kwasu dwunn-firopyw 15 20 25 30 95 40 45 50 55 805 1881*3 6 lócyjanooctowego prowadzi sie w temperaturze 30—70°C, krzystnie w 60—70°C w ciagu 3 go¬ dzin przy stosunku molowymi wodorotlenku do estru wynoszacym 1,25^2 moli wodorotlenku na 1 mol estru, po czym mieszanine reakcyjna zakwa¬ sza sde, np. 36*/o roztworem kwasu solnego, w tem¬ peraturze ponizej 40°G.W alternatywnym sposobie postepowania zmy- dlanie mozna prowadzic w obecnosci czwartorze¬ dowego zwiazku amoniowego, takiego jak np. bro¬ mek trójmetylocetyloaminowy, chlorek benzylo- trójmetyloamoniowy lub bromek laurylofcrójmety- loamondowy. Stezenie czwartorzedowego zwiazku amoniowego moze wynosic 0,0015—0,1 mola/mol es¬ tru kwasu dwu-n-(propyJocyjanooctowego. Tempe¬ ratura operacji zmydlania i czas trwania zmydla¬ nia sa zmienne i zmienitaja sie w zaleznosci od Mosci stosowanego czwartorzedowego zwiazku amo¬ niowego.Pnzy stezeniu czwartorzedowego zwcazku amonio¬ wego w ilosci 0,1 mola/mol estru, zmydlanie za¬ chodzi w ciagu 3 godzin w temperaturze 30°C, a przy stezeniu 0,0006 moli/mol estru zostaje za¬ konczone w ciagu 1 godziny w temperaturze 60— —G5°C.Je^M chodzi o operacje dekarlboksylowania, pod¬ daje sie jej surowy kwas dwu-n^propylocyjanooc- towy w temperaturze 140—10O°C, korzystnie 175— —190°C.Modyfikacje tej operacji stanowi prowadzenie dekarboksylacji kwasu dwu-n-propylocyjanoocto- wego w sposób ciagly. Po doprowadzeniu kwasu do temperatury 185—<190°C i zapoczatkowaniu re¬ akcji dekarboksylacji, doprowadza sie w sposób ciagly kwas dwu-n^aropylocyjanooctowy usuwajac jednoczesnie uwolniony gazowy dwultilenek wegla i powstaly dwu-n-propyic«cetonitryL Sposób wedlug wynalazku zapewnia ndewatpliwe korzysci w porównaniu ze sposobami znanymi, opi¬ sanymi poprzednio. : Przede wszystkim, sposób wedlug wynalazku za¬ pewnia mozliwosc otrzymywania czystego dwu-n- ^propyloacetonitrylu ze znaczna wydajnoscia, wy¬ noszaca co najmniej 80*/© w przelaczeniu na wyj¬ sciowy ester kwasu cyjanoocttowego, podczas gdy sposobami znanymi nie mozna bylo uzyskac wy¬ dajnosci wyzszej niz 50V« w przeliczeniu na wyj¬ sciowy ester. Ponadto sposób wedlug wynalazku jest znacznie prostszy niz znane sposoby opisane przez Marshalla, przez Browna i wspólpracowni¬ ków lub Newmana i wspólpracowników, omówio¬ ne poprzednio. Np. sposób wedlug wynalazku po¬ zwala prowadzic alkilowanie jako jedna pojedyn¬ cza operacje z jednokrotnym uzyciem halogenku n-propyfhi i n-propanolanu metalu alkalicznego.W przeciwienstwie do tego, sposób proponowany przez Browna i wspólpracowników wymaga dwu¬ krotnego sukcesywnego dodawania alkoholanu 1 ha¬ logenku, podczas gdy w sposobie proponowanym przez Newmana i wspólpracowników dodawanie alkoholanu i halogenku prowadzi sie w trzech ko¬ lejnych operacjach dla kazdego produktu.W przypadku znanych sposobów równiez czas potrzebny na przeprowadzenie alkilowania i zmy¬ slania Jest znaczny, wynoszac co najmniej 8 go¬ dzin dla operacji alkilowania sposobem opisanym przez Newmana i wspólpracowników, a 26 godzin dla operacji zmydlania (wedlug tych samych auto¬ rów).Sposób wedlug wynalazku przeciwnie, umozliwia pi^zeprowadzenie odpowiednich operacji alkilowa¬ nia i zmyfdlamia znacznie szybciej niz w znanych sposobach.Jesli chodzi o operacje zmydlania, okres czasu potrzebny do jej przeprowadzenia ulega korzyst¬ nemu skróceniu w obecnosci czwartorzedowego zwiazku amoniowego, np. bromku trójmetylocety- loamoniowego. Obecnosc zwiazku amoniowego daje ponadto te korzysc, ze zmniejsza niebezpieczenstwo zhydroldzowania grupy niitryilowej w estrze kwasu dwu-n^ropylocyjanooctowego.Co wiecej; operacja dekarboksylacji w znanych sposobach, oprócz podwyzszenia temperatury, wy¬ maga wprowadzenia dodatkowego produktu, wodo¬ rotlenku potasowego lub sproszkowanej miedzi.Sposobem wedlug wynalazku operacje dekarbo- teyjowania prowadzi sie po prostu przez ogrzanie kwasu d-wuHn-propylocyjanooctowego.Dodatkowa wada znanych sposobów, a zwlasz¬ cza operacji alkilowania wystepujacej w tych spo¬ sobach, jest z odzyskaniem rozpuszczalnika, nie- przereagowanych reagentów i produktów ubocz¬ nych, powstalych podczas reakcji. Odzyskiwanie to, dosc trudne w przypadku stosowania mieszanin etanolan sodowy/etanol lub metamolan sodowy/me¬ tanol, jest latwiejsze w przypadku stosowania mie¬ szaniny n-propanolan sodowy/n^propanol, stwa¬ rzajacej wieksza mozliwosc rozdzielania przez od¬ destylowanie ;nieprzereagowanego lialogenku n-pro- pylu, eteru powstalego w trakcie reakcji i alkoho¬ lu, który moze byc uwalniany przez transestryfika- cje estru kwasu cyjanoootowego n-propanolem.Wszystkie te wady, wykazywane przez sposoby znane, zwiekszaja ilosc stosowanych surowców, ilosc pracy i zuzycie energii,' powodujac równole¬ gly wzrost kosztów wytwarzania.Wsród wad wykazywanych przez znane sposoby, z pewnoscia nie najmniej wazna jest wystepowa¬ nie szkodliwych zanieczyszczen w róznych etapach procesu. Zanieczyszczenia te, obecne w kazdej fa¬ zie procesu, komplikuja pomyslny przebieg proce¬ su. W zwiazku z tym konieczne jest usuwanie ich w kazdym stadium, znacznie zwiekszajac ilosc ope¬ racji posrednich, co jest zawsze kosztowne w skali przemyslowej.Na przyklad, znane sposoby wymagaja usuwania monoalkiilowanego produktu po przeprowadzeniu operacji alkilowania co osiaga sde stosujac 10*/« roztwór wodorotlenku potasowego.Operacja alkilowania w sposobie wedlug wyna¬ lazku czyni zbednym oczyszczanie produktu po¬ sredniego, estru kwasu dwuHn-propyflocyjanoocto- wego, który mozna stosowac dalej w postaci su¬ rowej.Rzeczywiscie stwierdzono, ze uzycie reagentów alkilowania sposobem wedlug wynalazku, bedac uzaleznione w zasadzie od wprowadzenia miesza¬ niny n-propanolan sodowy/n-propanoi do srodowi¬ ska utworzonego przez ester o wzorze 2 i haloge¬ nek n^propylu zapewnia te szczególna korzysc, ze 10 15 20 25 30 95 40 50 857 108183 8 pozwala na maksymalne unikniecie tworzenia sie estru kwasu monopropylocyjanoocitowego, który powstaje w znacznie wiekszej ilosci, gdy halogenek n-tpropylu dodaje sie do mieszaniny ester kwasu cyjanooctowego/n-propanolan sodowy. Ten ester kwasu monopropylocyjanooctowego w rzeczywi¬ stosci prowadzi do powstawania waleronitrylu, który jest szczególnie niepozadany i miusi byc usu¬ niety.Uzycie reagentów alkilowania sposobem wedlug wynalazku pozwala bardzo znacznie zmniejszyc zawartosc waleronitrylu w koncowym produkcie, dwunn^propyloacetonitrylu z okolo 3,6Vi w sposo¬ bach znanych do zaledwie 0,3V§ w sposobie wedlug wynalazku.Ponadto stwierdzono, ze uzycie w sposobie we¬ dlug wynalazku mieszaniny n-propanolan sodowy/ /n-propamol jest znacznie korzystniejsze niz uzycie mieszaniny etanolan sodowy/etanol lub metanolan sodowy/metanol, jak proponowano w znanych spo¬ sobach.Stwierdzono, ze zawartosc estru kwasu monopro¬ pylocyjanooctowego w surowym estrze kwasu dwu- -n-propylocyjanooctowego, który prowadzi nastep¬ nie do powstania waleronitrylu, jest zwiekszona i moze wynosic nawet 2—5Vt jesli temperatura ogrzewania mieszaniny reakcyjnej w warunkach wrzenia pod chlodnica zwrotna podczas alkilowa¬ nia jest zbyt niska, co ma miejsce w przypadku stosowania metanolu i etanolu. Stwierdzono takze, ze uzycie mieszaniny etanolan sodowy/etanol moze spowodowac wzrost powstawania podczas operacji alkilowania estru etylowego kwasu n-propylocyja- nooctowego do znaczacej ilosci rzedu lf/§.Równiez jak stwierdzono poprzednio, zmydlanie surowego dwu-n-propylocyjanooctanu w warun¬ kach proponowanych przez Newmana i wspólpra¬ cowników, a takze przez Marshalla, to znaczy 35f/o roztworem wodorotlenku potasowego w ciagu 16—26 godzin, prowadzi do powstania surowego kwasu dwu-nHpropylocyjanooctowego zawierajace¬ go 18—34*/t zanieczyszczen które wydaje sie stano¬ wic dwuHn-propylorformamidooctan i 'które musza byc usuniete. Produkt ten podczas dekarboksyla- cji nie przechodzi w dwu-n-propyloacetonitryl lecz w dwu-nnpropyloacetaimad.Sposób wedlug wynalazku jest pozbawiony tych wad i nie wymaga oczyszczania produktu przejscio¬ wego, surowego kwasu dwu-n-propylocyjanoocto- wego.Podczas prób realizacji sposobu wedlug wynalaz¬ ku usilowano polaczyc pewne operacje, charakte¬ rystyczne dla tego sposobu, z operacjami stosowa¬ nymi w sposobach znanych.Na przyklad, operacje dwualkilowania prowa¬ dzona sposobem wedlug wynalazku laczono z ope¬ racja dekaiflboksylacji kwasu dwu-n-propylocyjano- octowego przez stapianie z dwukrotna wagowo iloscia 85*/§ wodorotlenku potasowego w tempera¬ turze 190—360°C, zgodnie ze sposobem opisanym przez Marshalla, uzywajac tydbo ll*h dwu-n-pro- pyloacetonitrylu w przeliczeniu na uzyty ester kwasu cyjanooctowego. Przy takim sposobie po¬ stepowania wiekszosc kwasu dwiu-n^propylocyjano- octowego przechodzi w dwu^n-propyloacetamid i kwas dwu^nnoropylooctowy.Próbowano równiez zastosowac sposób dekarbo¬ ksylacja podany przez Marshalla do kwasu dwu-n- 5 npropylocyjanooctowego otrzymanego sposobem wedlug wynalazku, stapiajac go z dwukrotna wa¬ gowo iloscia 9flV# wodorotlenku sodowego. Z mie¬ szaniny tej, destylowanej w ciagu 2 1/4 godziny w temperaturze 370°C, otrzymuje sie tyJko 38,3*/t io dwu-n-propyloacetonitrylu w przelaczeniu na uzyty kwas dwu-n-propylocyjanooctowy.Wreszcie dwu-n-propyiocyjanooctan metylu otrzy¬ many sposobem wedlug wynalazku destylowano w obecnosci wodorotlenku potasowego, postepujac i« zgodnie ze sposobem opisanym przez Browna i wspólpracowników.Stosujac dwukrotna wagowo ilosc 97;7§/« wodo¬ rotlenku potasowego w porównaniu do dlosci estru i ogrzewajac mieszanine reakcyjna w temperaturze 2o 380°C w ciagu co najmniej 2 1/4 godziny, otrzy¬ muje sie zaledwie 28,4f/t czystego dwu-n-propylo¬ acetonitrylu w przeliczeniu na wyjsciowy cyjano- octan; Podobna próbe przeprowadzono z taka sama 25 iloscia 98°/t wodorotlenku sodowego, w takich sa¬ mych warunkach temperatury i w ciagu takiego samego okresu czasu, otrzymujac dwu-n-propylo¬ acetonitryl z wydajnoscia 44,4*/t w przeliczeniu na wyjsciowy cyjanooctan. 30 z omówionych poprzednio prób wynika jasno, ze sposób wedlug wynalazku stanowi niewatpliwie ulepszenie sposobów znanych i wykazuje w porów¬ naniu z nimi szereg zalet. Dowodzi to wyzszosci sposobu wedlug wynalazku w stosunku do znanych 35 sposobów wytwarzania dwu-n-propyloacetonitrylu, opisanych poprzednio.Sposób wedlug wynalazku jest blizej wyjasniony w nastepujacych przykladach wykonania, nie ograniczajacych jego zakresu. 40 Przyklad I. Wytwarzanie dwu-n-propylo¬ acetonitrylu a. Wytwarzanie kwasu dwu-n-propylocyjanoocto- wego.Najpierw z 7,42 g (0,322 moM) sodu i 180 ml * bezwodnego n-propanolu sporzadza sie roztwór n- -propanolanu sodowego, ogrzewajac lagodnie sklad- ndiki w warunkach wrzenia pod chlodnica zwrotna az do calkowitego rozpuszczenia.Do kolby kuUdstej o pojemnosci 500 ml, wyposa- M zonej we wkraplacz, mieszadlo mechaniczne, ter¬ mometr i skraplacz zakonczony rurka z chlorkiem wapnia, wprowadza sie 16,05 g (0,141 moli) cyja- nooctanu etylu i 40,60 g (€,33 moli) i bromku n- propylu. Mieszanine ogrzewa sie do temperatury « 45°C i nastepnie dodaje sie do niej powoli, stale mieszajac, przygotowany poprzednio roztwór n- propanolanu sodowego, utrzymujac temperature mieszaniny reakcyjnej 50—56°C na drodze lagod¬ nego zewnetrznego chlodzenia. * Po zakonczeniu dodawania mieszanine reakcyjna ogrzewa sie w ciagu 30 minut do temperatury wrzenia pod Chlodnica zwrotna i utrzymuje w tej temperaturze w ciagu 3 godzin. Nastepnie oddesty- lowuje sie n-propanol i destylacje przerywa sie, w gdy temperatura pozostalosci osiagnie 115°C.11 108183 1* Nastepnie w aparacie obniza sie cisnienie do okolo 100 mm Hg i odbiera nowa frakcje 1,640 kg dwuHn-propyloacetonitrylu. Postepujac jaik opisano wyzej, otrzymuje sie 67,87 kg dwu-n^propyloace- tonitrylu.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania dwu-nHpropyloacetonitry¬ lu o wzorze 1, znamienny tym, ze w procesie jed¬ noetapowym n-propanolan sodowy w srodowisku n-propanolu dodaje sie do srodowiska reakcji u- tworzonego .z eistru kwasu cyjanooctowego o ogól¬ nym wzorze 2, w którym R oznacza rodnik alkilo¬ wy o 1—4 atomach weigla oraz jodku lub bromku nnpropylu, przeprowadza sie reakcje alkilowania pod chlodnica zwrotna, otrzymany surowy ester zmydla sie 10—zWo roztworem wodorotlenku sodo¬ wego lub potasowego, powstala sól zakwasza sie silnym kwasem otrzymujac surowy kwas dwu-n- ^propylocyjanoootowy, i otrzymany surowy kwas poddaje sie dekarboksylacja przez ogrzewanie w temperaturze 140—190^. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako ester kwasu cyjanooctowego stosuje sie cy- janooctan metylu lufo etylu. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dodawanie n-propanolanu sodowego prowadzi sie, 10 15 gdy temperatura srodowiska reakcji wynosi 45— —55°C. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zmydlanie prowadzi sie w temperaturze 30—70°C. 5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zmydlande prowadzi sie przy stosunku molowym wodorotlenku sodowego lub potasowego do suro¬ wego estru wynoszacym 1,25—'2 : 1. 6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zmydlanie prowadzi sie w obecnosci czwartorze¬ dowego zwiazku amoniowego. 7. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze jako czwartorzedowy zwiazek amoniowy stosuje sie bromek trójmetyiocetyloamoniowy. 8. Sposób wedlug zastrz. 6, znamienny tym, ze zmydlanie prowadza sie w obecnosci 0,005—0,1 mola czwartorzedowego zwiazku arnoniowego na 1 mol surowego estru. 9. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze zakwaszanie prowadzi sie 36% kwasem solnym w temperaturze nie przekraczajacej 40°C. 10. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dekartooksyiliacje prowadzi sie w temperaturze 175— —10O°C. 11. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze dekarboksylacje prowadzi sie przy ciaglym dopro¬ wadzaniu kwasu dwu-n-propylocyjanooctowego i jednoczesnym ciaglym usuwaniu powstajacego dwu-n-propyloacetonitrytlu.CH3—CH2—CH2 CH3 — CH2 — CH.WZ0R 1 CH — CN H9C.CN GOOR WZCJR 2 Drukarnia Narodowa, Zaklad Nr 0, 337/80 Cena 45 ri PL PL PL PL PL PL PL