Przedmiotem wynalazku jest uiklald do automa¬ tycznego przelaczania dwóch zakresów pomiaro¬ wych przetwornika analogowo-cyfrowego, zwlasz¬ cza w systemach centralnej rejestracji danych — CRD, sluzacych w technice pomiarowej.Znane uklady automatycznej zmiany zakresów za¬ stosowane sa w woltomierzu cyfrowym firmy „El- po" — Typ V529 oiraz w woltomierzu firmy „Dy- namco" — Typ 20O6S. Uklady te dzialaja na za¬ sadzie porównania stanu wskaznika cyfrowego z pewna zakodowana wartoscia, przy czynu porów¬ nanie jest dokonywane od najmniej czulego zakre¬ su. W przypadku, gdy stan wskaznika posiada wartosc minieJBEa od zakodowanej, wówczas naste¬ puje automatyczna zmiana zakresu woltomierza na bardziej czuly podzakres. Przelaczniki te sa bar¬ dzo rozbudowane i skomplikowane, a zastosowanie ich ogranicza sie glównie do precyzyjnych i dro¬ gich woltomierzy cyfrowych. Ponadto moga orne pracowac wylacznie w sposób zgodny z rytmem pracy woltomierza cyfrowego.Znane jest równiez rozwiazanie ukladu 'automa¬ tycznego przelacznika zakresów opisane w opisie zgloszenia patentowego nr P-146001. Jest to uklad przeznaczony wylacznie do przetworników napie¬ cie — czestotliwosc.Innym znanym rozwiazaniem automatycznego przelacznika zakresów jest uklad opisany w opisie zgloszenia patentowego nr P-142066. Uklad ten jest glównie stosowany do woltomierzy cyfrowych typu 2 kompensacyjnego a dotyczy automatycznego roz¬ ladowania filtru w przypadku przeciazenia obwo¬ dów wejsciowych woltomierza.Znane uklady automatycznego przelaczania za¬ kresów nie zapewniaja optymalnej wspólpracy przetwornika analogowo-cyfrowego z systemem centralnej rejestracji danych, poniewaz nie posia¬ daja duzej szybkosci dzialania oraz pelnej synchro¬ nizacji pracy ukladu automatycznej zmiany za¬ kresu z rytmem pracy systemu centralnej reje¬ stracji danych. Ponadto informacja o aktualnym zakresie pomiarowym nie jest zapamietywana na okres obslugiwania jednego kanalu pomiarowego.W ukladzie wedlug wynalazku dzialajacym na zasadzie porównania stanu wskaznika cyfrowego z zakodowana wartoscia, impuls synchronizacji do¬ prowadzony jest do wejsc kasujacych przerzuitni- ków typu „D". Przerzutniki pracuja w szeregowym lancuchu polaczen z iloczynem wiciowejsciowym i iloczynem dwuwerjsoiowym, oraz równolegle po¬ laczonym elementem wykonawczym i przerzutni- kieim typu „D". Do jednego z wejsc iloczynu dwu- wejsciowego doprowadzony jest impuls detekcji zera z przetwornika analogowo-cyfrowego, a do 25 wejscia zegarowego przerzutnika typu „D" dopro¬ wadzony jest impuls z systemu centralnej rejestra¬ cji danych przepisujacy wynik w przetworniku cyfrowym.Zaleta ukladu, optymalizujaca predkosc dzia- 30 laniia systemu centralnej rejestracji danych, jest 20 107192107192 3 wyfbór nowego zakresu w pierwszym cyklu pomia¬ rowym przetwornika analoigowo^cyfrowego oraz po¬ wrót do zakresu poczatkowego w chwili czasowej pomiedizy ostatnim cyklem roboczym przetwornika, a momentem zalaczania nowego kanalu. Ponadto g zaleta wynalazku jest wysoka i stala dokladnosc pomiaru osiagana dla sygnalów o róznych pozio¬ mach.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony sche¬ matycznie na rysunku w przykladzie jego wykona¬ nia w ukladzie polaczen blokowych.Wejscia A, B,.C, D i E wielowejsciowego iloczy¬ nu 1 polaczone sa z odpowiednimi punktami cze¬ sci cyfrowej ukladu przetwornika analogowo- -cyfrowego AC, przy czym do wejscia E dopro¬ wadzony jest sygnal determinujacy czas zadzia¬ lania ukladu. Wejscie F iloczynu 1 jest podlaczo¬ ne do wejscia ustawiajacego G przerzutnika 2, któ¬ ry jest polaczony szeregowo z dwuwejisiciowym iloczynem 3, przerzutnika 4 oraz równolegle pola¬ czonymi elementem wykonawczym 5 i przerzutni- kiem 6, który pelni funkcje elementu pamietajace¬ go zakres. Wejscie kasujace H przerzutnika 2 ¦i wejscie1 kasujace M przerzutnika 4 sterowane sa impulsem synchronizujacym z systemu centralnej rejestracji danych. Natomiast do wejscia K ilo¬ czynu 3 doprowadzony jest impuls detekcji zera w przetworniku analogowo-cyfrowym, a do wejscia kasujacego R przerzutnika 6 doprowadzony jest impuls przepisania wyniku w przetworniku ana¬ logowo-cyfrowym.Dzialanie ukladu polega na automatyzacji pro¬ cesu przelaczania dwóch zakresów pomiarowych przetwornika analogowo-cyfrowego stosowanego w w systemach centralnej rejestracji danych, przy czym w stanie poczatkowym przetwórmik jest za- laczyony na najmniej czuly zakres. Ponadto pierw¬ szy cykl pomiarowy przetwornika wykorzystany jest na wybór podzakresu, a czas w "którym prze¬ twornik * jest zalaczony na wylbramym podzakresie jest wystarczajacy dla dokonania rejestracji wyni¬ ku w urzadzeniach peryferyjnych. Powrót do pod¬ zakresu poczatkowego dokonuje sie pomiedzy ostat¬ nim cyklem roboczym przetwornika, a momentem zalaczania nastepnego kanalu systemu centralnej rejestracji CRD.Przetwornik A—C znajduje slie na zakresie IV, a wartosc mierzonego napiecia jest mniejsza od poziomu porównania równego 88,1 mlV. Na wej¬ sciach A, B, C, D i E iloczynu 1 nie wystepuje koincydencja. Impuls synchronizujacy doprowadzo¬ ny z CRD do wejscia kasujacego H przerzutnika 2 ustawia jego wyjscie I w stanie wysokim. Impuls ten jest równiez doprowadzony do wejscia kasu¬ jacego M przeirzutnika 4 ustawiajac jego wyjscie N w stanie niskim. Iloczyn 3 zostaje otwarty po¬ przesz wejscie I i przepuszcza impuls doprowadzo¬ ny do wejscia K z detektora zera przetwornika A—C.Na wyjsciu L iloczynu 3 generowany jest ujem¬ ny skok napiecia, który ustawia wyjscie proste N przerzutnika 4 w stanie wysokim, powodujac za¬ dzialanie elementu wykonawczego 5 i zalaczenie zakresu 100 mV. Wejscie P przerzutnika 6 jest sprzezone galwanicznie z wyjsciem N przerzutni¬ ka 4, po przyjsciu z systemu CRD na wejscie ze¬ garowe R przerzuitnika 6 impulsu przepisania wy¬ niku, wyjscie S ustawi sie na poziomie odpowia¬ dajacym zakresowi 100 m/V. Przy zalozeniu, ze przetwornik znajduje sie na zakresie IV, a poziom mierzonego napiecia jest wiekszy "od 98,1 miV na wyjsciu F iloczynu 1 wystapi ujemny skok napie¬ cia), który ustawa wyjsciie I przerzutnika 2 w sta¬ nie niskim co spowoduje zablokowanie bramki 3.Kolejny impuls synchronliizujacy doprowadzony z CRD do wejsc kasujacych H i M przerzutników 2 i 4 ponownie wymusi zakres IV.Zastrzezen i e pa te n t o w e Uklad do automatycznego przelaczania dwóch zakresów pomiarowych przetwornika analogowo- -cyfrowego, zwlaszcza w systemach centralnej re¬ jestracji danych, sluzacych w technice pomiaro- rowej i badaniach naukowych, dzialajacego na za¬ sadzie porównywania stanu wskaznika cyfrowego z zakodowana wartoscia, znamienny tym, ze impuls synchronizujacy (CRD) doprowadzony jest do wejsc kasujacych (H i M) przerzutników (2 i 4), pracu¬ jacych w szeregowym lancuchu polaczen iloczynu wielowejsciowego (1), ' przerzutnika (2) iloczynu: dwuwejsciowego (3), przerzutnika (4) oraz równo¬ legle polaczonych elementu wykonawczego (5) i przerzutnika (6), przy czym do wejscia (K) iloczy¬ nu dwuwejsciowego (3) doprowadzony jest impuls detekcji zera w przetworniku analogowo-cyfrowym, a do wejscia zegarowego (R) przerzutnika (6) do¬ prowadzony jest impuls • przepisanie wyniku w przetworniku analogowo-cyfrowym. 115 20 25 30 35 40 45107192 A BC D E Ac v u Au 2 i CRD- j 3 L rtt L 4 Nr u g s I PL