PL104309B1 - Sposob wytwarzania nowych,dimetrycznych indolodwuwodoroindolokarbonamidow - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych, dimerycznych indolodwuwodoroindolokar- bonamidów majacych wlasciwosci przeciwnowotwo- rowe.

Wiadomo, ze niektóre wystepujace w przyrodzie alkaloidy otrzymywane z rosliny Vinca rosea ma¬ ja wlasciwosci farmakologiczne. Takimi alkaloi¬ dami sa np. leurozyna (opis patentowy St. Zj. Am. nr 3 370 057), winkaleukoblastyna czyli winblasty- na, oznaczana w skrócie VLB (opis patentowy St.

Zj. Am. nr 3 097137), leurozydyna czyli winrozy- dyna i leurokrystyna czyli winkrystyna, oznacza¬ na w skrócie VCR (opis patentowy St. Zj. Am. nr 3 205 220), dezoksy — VLB „A" i „B" oraz hydrazyd 4-dezacetyioleuirozyny [Tetcrahedroin Letters, 783 (1958)], 4-dezacetoksywinblastyna (opis patentowy St. Zj. Am. nr 3 954 773), 4-dezacetoksy- -3'-hydroksywinblastyna (opis patentowy St. Zj.

Am. nr 3 944 554), leurokolombina (opis patento¬ wy St. Zj. Am. nr 3 890 325) i winkadiolina (opis patentowy St. Zj. Am. nr 3 887 505). Dwa z tych alkaloidów, mianowicie VLB i leurokrystyne, sto¬ suje sie obecnie przy leczeniu schorzen u ludzi, zwlaszcza bialaczki i schorzen pokrewnych, przy czyim leurokrystyna jest najsilniejszym ze zna¬ nych srodków stosowanych przy leczeniu bialacz¬ ki, ale równoczesnie wystepuje w ilosciach naj¬ mniejszych wsród przeciwnowotworowych alkaloi¬ dów z Vinca rosea.

Mozliwosci przeksztalcania alkaloidów Yinca sa dosc ograniczone, gdyz czasteczki tych zwiazków sa bardzo zlozone i trudno jest prowadzic reak¬ cje chemiczne majace na celu przeksztalcenie o- kreslonej grupy funkcyjnej w czasteczce. Poza tym, z frakcji pochodzacych z Vinca rosea otrzymuje sie tez alkaloidy nie majace zadnych wlasciwosci far¬ makologicznych i badania ich budowy wykazaly, ze jest ona bardzo zblizona do budowy alkaloidów majacych takie wlasciwosci. Tak wiec wydaje sie, ze dzialanie przeciwnowotworowe tych zwiazków jest ograniczone do zwiazków o scisle okreslonej budowie i mozliwosci otrzymywania leków ak¬ tywniejszych przez zmiane budowy zwiazków sa nikle. Jedna ze skutecznie przeprowadzanych prze¬ mian tych fizjologicznie czynnych alkaloidów jest wytwarzanie dwuwodorowinblastyny (opis paten¬ towy St. Zj. Am. nr 3 352 868) i wymiana grupy acetylowej w pozycji 4 pierscienia winblastyny na wyzsza grupe alkanokarbonylowa lub innego ro¬ dzaju grupe acylowa (opis patentowy St. Zj. Am. nr 3 392 173). Niektóre z tych zwiazków maja zdol¬ nosc przedluzania zycia myszy, której zaszczepiono P1534 leukemie. Jedna z pochodnych, w której gru¬ pe acetylowa w pozycji 4 winblastyny zastapiono grupa chloroacetylowa, jest produktem wyjscio¬ wym przy wytwarzaniu strukturalnie zmodyfiko¬ wanych pochodnych winblastyny, w których grupe acetylowa w pozycji 4 zastapiono grupa N,N-dwu- alkiloglicylowa (opis patentowy St. Zj. Am. nr 3 387 001). W toku reakcji wytwarzania takich po- 1043093 chodnych otrzymano jako produkt posredni 4-de- zacetylo-VLB. Ta pochodna, majaca grupe hydro¬ ksylowa w pozycji 4, stanowi substancje toksyczna, dzialajaca w niewielkim stopniu chemoterapeutycz- nie in vivo na uklad P1534, powodujacy leukemie u myszy i szczurów [Hargrove, Lloydia, 27, 340 (1964)].

Niektóre pochodne amidu kwasu indolodwuwo- doroindolokarboksylowego-3 sa znane i stwierdzo¬ no, ze przeciwdzialaja in vivo nowotworom prze¬ szczepionym myszom (belgijski opis patentowy nr 813 168).

Znane sa liczne zwiazki przejawiajace dzialanie przeciwko jednemu lub wiekszej liczbie schorzen nowotworowych, pnzy czyim dzialanie to jest w duzym stopniu specyficzne, a w przypadku wielu schorzen nowotworowych stwierdzono uodpornie¬ nie sie na substancje czynne. Nowe zwiazki wy¬ twarzane sposobem wedlug wynalazku stanowia dodatkowe srodki przeciwko róznym schorzeniom nowotworowym, które moga zastepowac srodki znane w przypadkach wspomnianego wyzej uod¬ pornienia.

Sposobem wedlug wynalazku wytwarza sie no¬ we, ddmeryczne iindolodwuwodoroindoiokarbona- midy o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza rodnik metylowy lub grupe!—OHO, jeden z sym¬ boli R2 i R3 oznacza atom wodoru lub grupe hy¬ droksylowa, a drugi oznacza rodnik etylowy, a R4 oznacza grupe o wzorze 2, w którym m oznacza liczbe 1, 2 lub 3 oba podstawniki R5 i) R6 ozna¬ czaja grupy alkoksylowe o 1—3 atomach wegla, albo R5 oznacza atom wodoru i R6 oznacza grupe —CHO, grupe alkanokarbonyloksylowa o 1—17 atomach wegla w rodniku alkilowym, grupe al- kenokarbonyloksylowa o 2—7 atomach wegla w rodniku alkenylowym, grupe alkoksylowa o 1—3 atomach wegla, grupe alkanokarbonyloaminowa o 1—3 atomach wegla w rodniku alkilowym, albo grupe o wzorze —S—Y, w którym Y oznacza rod¬ nik alkilowy o 1—3 atomach wegla lub R4 ozna¬ cza grupe o wzorze -^(CH2)n-^S—Z, w którym n oznacza liczbe 1, 2, 3, lub 4, a Z oznacza atom wodoru albo wiazanie laczace atomy siarki w dwóch zwiazkach o wzorze 1.

Zgodnie z wynalazkiem, zwiazki te wytwarza sie przez reakcje dimerycznego azydku kwasu indolo- dwuwodoroindolokarboksylowego o ogólnym wzo¬ rze 3, w którym R1, R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, z amina o wzorze R4NH2, w którym R4 ma wyzej podane znaczenie, z tym wyjatkiem, ze gdy R4 oznacza grupe o wzorze —(CH*)n—S—Z— wówczas Z oznacza atom wodoru. Zwiazki o wzo¬ rze 1 otrzymane w postaci wolnej aminy ewentu¬ alnie przeprowadza sie w farmakologicznie do¬ puszczalne sole.

Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku stanowia karbonamidy winkaleukoiblastyny, le- urokrystyny, leurozydyny i 1-dezmetylo-l-formy- loleurozydyny i ich analogów dezoksy „A" i „B" oraz farmakologicznie dopuszczalne sole tych za¬ sad.

Wiinkaleukoblastyna, leurokrystyna i leurozydy- na wystepuja w wspomnianych wyzej alkaloidach roslinnych, przy czym pierwsze dwa z tych zwiaz¬ ków stosuje sie do .leczenia schorzen nowotworo- 4 wych u ludzi. 1-dezmetylo-l-formyloleurozydyny i niektórych jej pochodnych dezoksy „A" i „B" wprawdzie, nie znaleziono w produktach natural¬ nych, ale wytworzono syntetycznie.

Zwiazki o wzorze 1, w którym R1 oznacza rod¬ nik metylowy, R2 oznacza grupe hydroksylowa, a R3 oznacza rodnik etylowy, mozna okreslic jako pochodne winkaleukoblastyny, a gdy R1 oznacza grupe —CHO, R2 oznacza grupe hydroksylowa i R3 oznacza rodnik etylowy, wówczas sa to pochodne leurokrystyny, zas gdy R1 oznacza rodnik metylo¬ wy, R2 oznacza rodnik etylowy i R3 oznacza grupe hydroksylowi, zwiazki te sa pochodnymi leurozy¬ dyny. Gdy we wzorze 1 R1 oznacza grupe —CHO, R2 oznacza rodnik etylowy i R3 oznacza grupe hy¬ droksylowa, zwiazki takie stanowia pochodne 1- -dezmetylo-1-formyloleurozydyny. Analogi dezoksy tych wszystkich zwiazków, w których jeden z symboli R2 i R3 oznacza atom wodoru, a drugi oznacza rodnik etylowy, oznacza sie symbolem „A" wtedy, gdy R2 oznacza atom wodoru i symbolem „B", gdy R3 oznacza atom wodoru.

Stosowane w opisie okreslenie „rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla" obejmuje rodniki: mety¬ lowy, etylowy, n-propylowy i izopropylowy. O- kreslenie „grupa alkanokarbonyloksylowa o 1—'17 atomach wegla w rodniku alkilowym" obejmuje grupy wyprowadzane od kwasów alkanokarboksy- lowych o 2—18 atomach wegla, np. takich jak kwas octowy, propiooowy, izomaslowy, stearynowy, palmitynowy, laurynowy, mirystynowy, kapronowy (C6), izowalerianowy, kaprylowy (C8) i kaprynowy (C10). Okreslenie „grupa alkenokarbonyloksylowa o 2—7 atomach wegla w rodniku alkenylowym" o- znacza grupy wyprowadzane od kwasów nienasy¬ conych o 3—8 atomach wegla, takich jak kwas akrylowy, krotonowy, metakrylowy, allilooctowy, winylooctowy, tyglinowy, 1-metylopenteno-l-karbo- ksylowy i hepteno-1-karboksylowy.

Przykladami grup zawierajacych azot, znajduja¬ cych sie w pozycji 3 w zwiazkach o wzorze 1 sa grupy takie jak acetaldehydoamdnowa, 2^metoksy- propyloamidowa, 2-acetyloksyetyloamidowa, 2-buty- ryloksyetyloamidowa, 2-etoksyetyloamddowa, 2- -dwumetoksyetyloamidowa, 2Hakryliloksyetyloami- dowa, pirolidynyloamidowa, 2-merkaptoetyloamido- wa, 3Hmetylomerkaptopropyloamidowa, N-2-n-pro- pylomerkaptopropyloamidowa i 4-acetyloamino-n- -propyloamidowa.

Nietoksyczne, farmakologicznie dopuszczalne so¬ le addycyjne amin o wzorze 1 mozna wytwairzac z kwasami nieorganicznymi, np. z kwasem sol¬ nym, azotowym, fosforowymi, siarkowym, bromo- wodorowym, jodowodorowyim, azotawym lub fos- forawym, albo z kwasami organicznymi, takimi jak alifatyczne kwasy jedno- lub dwukarboksylo- we, fenyioalkanokarboksylowe, hydroksyalkanokar- boksylowe, hydroksyalkanodwukairfooksylowe, kwa¬ sy aromatyczne i kwasy s>uilifionowe alitftatyczne lulb 0 aromatyczne. Przykladami takich soli sa siarczany, pirosiarczainy, wodorosiarczany, siarczyny, wodoro- siarczyny, azotany, fosforany, jednowodoirofosfora- ny, dwuwodorofósforany, metafosforany, pirofosfo- rany, chlorki, bromki, jodiki, octany, propioniany, 65 nonanokarboksylany, kaprylany, akrylany, mrów*-5 104309 6 czany, izomaslany, kapryniany, heksanokarboksy- lany, propdolany, szczawiany, maloniany, burszty- niany, suberyniany, fumarany, maleiniany, butyno- dwukarboksylany-1,4, heksynodwukarboksylany-1,6, benzoesany, chlorobenzoesany, metylobenzoesany, dwunitrobenzoesany, hydroksybenzoesany, meto- ksybenzoesany, ftalany, tereftalany, benzenosulfo- niany, toluenosulfoniany, chlorobenzenosulfoniany, ksylenosulfoniany, fenylooctany, fenylopropioniany, fenylomaslany, cytryniany, mleczany, 2-hydroksyma- slany, glikolany, jablczany, winiany, metancsulfo¬ niany, propanosoilfoniany, naftalenosulforiiany-1, naftaIenosulfomdany-2 i inne.

Przykladami zwiazków wytwarzanych sposobem wedlug wynalazku sa: NH2-mierkaipitoetyloamid kwasu 4-dazaceitylodezo- ksy-VLB-„A"-karboksylowego-3, N-2-merkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylodazok- sy-VI3-„B"Hkarboksylowego-3, N-2-merkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylodezo- ksy-VCR-„A"-karboksylowego-3, N-2-nierkaptoetyloaimid kwasu 4-dezacetylodezo- ksy-VCR-„B"-karboksylowego-3, N-2-metylomerkaptoetyloamdd kwasu 4-dezacetylo- dezoksy-VLB-„A"-karboksylowego-3, N-2-nietylomerkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylo- dezoksy-VLB-„B"-karboksylowego 3, N-2-metylomerkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylo- dezoksy-VCR-„A"^karboksylowego-3, N-2-metylomerkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylo- dezoksy-VCR-„B"-karboksylowego-3, N-2-metoksyetyloamid kwasu 4-dezacetylodezoksy- -VLB-„A"-karboksylowego-3, N-2-metoksyetyloamid kwasu 4-dezacetylodezoksy- -VLB-,,B"-k«rboksylowego-3, N-2-metoksyetyloamid kwasu 4-dezacetylodezoksy- -VGR-,,A"-karboksylowego-3, N-2-metoksyetyloamid kwasu 4-dezacetylodezoksy- -VCR-"B"^karboksylowego-3, N-2-merkaptoetylóamid kwasu 4-dezacetylo-VCR- -karboksylowego-3, N-2-metylomerkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylo- -VCR-karboksylowego-3, N-2-merkaptoetyloarnid kwasu 4-dezacetylolaurozy- dynokarboksylowego-3, N-2-metylómerkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylo- leurozydynokarboksylowego-3, N-2^merkaptoetyloamid kwasu 4-dezacetylo-l-dez- metylo-l-formyloleurozydynokarboksylowego-3, N-2-metylomerkaptoamid kwasu 4-dezacetylo-l-de- zmetylo-1-formyloleurozydynokarboksylowego, N-2-metoksyetyloamid kwasu 4-dezacetylo-VCR- -karboksylowego-3, N-2-metoksyetyloamid kwasu 4-dezacetyloleurozy- dynokarboksylowego-3.

Szczególnymi pochodnymi wytwarzanymi sposo¬ bem wedlug wynalazku sa pochodne, w których grupe karbometoksylowa w pozycji 3 pewnych zna¬ nych, otrzymywanych z roslin lub pólsyntetycznie alkaloidów indolodwuwodoroindolowych, poddaje sie przemianie dla uzyskania pochodnej karbona- midowej. Nie wszystkie z tych pochodnych otrzy¬ muje sie w procesie jednostadiowyim.

Przykladowo, zwiazki o wzorze 1 mozna otrzy¬ mac w nastepujacy sposób: na VLB, leurokry- styne, leurozydyne, 1-dezmetylo-l-formyloleurozy- dyne lub ich analogi dezoksy dziala sie hydirozy- na otrzymujac odpowiedni hydrazyd. Produkt tej reakcji wraz z substancjami wyjsciowymi, w któ- rych grupa 4-acetylowa jest nienaruszona, stano¬ wi zazwyczaj mieszanine zwiazków, w których grupa karbometoksylowa w pozycji 3 ulegla prze¬ mianie na grupe karbohydrazydowa, a ponadto w których grupa acetylowa w pozycji 4 zostala cal- io kowicie lub czesciowo usunieta. Dla oczyszczenia otrzymanych w ten sposób pochodnych majacych w pozycji 4 grupe acetylowa, stosuje sie rozdziela¬ nie chromatograficzne. Na ogól reakcje prowadzi sie stosujac jako substancje wyjsciowa pochodna w 4-dezacetylowa VLB, leurokrystymy, leurozydyny lub 1 -dezmetylo-1-formyloleurozydyny.

Pochodne hydrazydowe kwasu 4-dezacetylokar- boksylowego-3 przeprowadza sie w odpowiednie azydki dzialajac kwasem azotawym, chlorkiem nitrozylu, czterotlenkiem azotu, azotynem amylu lub podobnymi substancjami, zgodnie ze zwykly¬ mi metodami. Otrzymany w ten sposób azydek kwasu majacego w pozycji 3 grupe karboksylowa poddaje sie nastepnie reakcji z odpowiednia ami- na. Podana powyzej przemiana azydkowo — ami¬ nowa zgodna jest z postepowaniem podanym przez Stolla i Huffmana [Helv. Chim. Acta., 26, 944 (1943) — patrz takze opisy patentowe St. Zj. Am. nr nr 2 090 429 i 2 090 430].

W przykladach wedlug niniejszego wynalazku re¬ akcje prowadzi sie w srodowisku dwuchlorku me¬ tylenu. Innymi odpowiednimi rozpuszczalnikami nie wchodzacymi w reakcje z azydkiem sa chlo¬ roform, acetonitryl, aceton, benzen i toluen.

Zwiazki, w których obecna jest grupa aldehydo- amidowa NH^CH2—CHO, otrzymuje sie korzyst¬ nie z odpowiedniego acetaloamddu NH—CIV-{0— (Ci—C, alkil)]2 przez hydrolize kwasowa. Zwiazki w których grupa amidowa zawiera funkcje estrowa, 40 np. grupa NH-^CH2)n-TOAc, w której n i Ac ma¬ ja wyzej podane znaczenie, otrzymuje sie korzyst¬ nie przez estryfikacje hydroksyamidu zawierajace¬ go grupe NH(CH£)nOH za pomoca odpowiedniego bezwodnika kwasowego, Ae20, w którym Ac ozna- 45 cza grupe alkilokarbonylowa o 1—17 atomach we¬ gla w rodniku alkilowym lub alkenylokarbonylo- wa o 2—7 atomach wegla w rodniku alkenylowym.

Podobne zwiazki, w których R8 jest grupa alk-X, w której X oznacza grupe NH—CO—(Ci—Cf-alki- 50 Iowa) otrzymuje sie acylujac bezwodnikiem kwaso¬ wym grupe aminoalkdloamddowa o budowie NH- ^alkHNH2. Azydek reaguje z NH2(CH)nSH w obec¬ nosci zasady, korzystnie pirydyny, dajac mieszanine N^Hmerkaptoalkiloamidai kwasu karboksylowego 85 i dwusiarczku bis (N-2-alkiloamidu kwasu karbo¬ ksylowego).

Hydrazydy mozna stosowac do otrzymywania od¬ powiednich azydków, które z kolei stosuje sie bezposrednio do otrzymywania innych amidów. 60 Podobnie, hydroksyalkiloamidy i aminoalkiloamidy mozna acylowac (ostroznie) dla otrzymania odpo¬ wiednich karboalkoksy- lub acyloamidoalkiloami- dów. Acetaloamidy hydroMzuje sie oczywiscie za po¬ moca kwasu dla uzyskania odpowiednich acetaloal- 05 dehydoamidów.104309 8 Alternatywna i zalecana metoda wytwarzania pierwszorzedowego amidu jest wychodzenie z hy¬ drazydu i stosowanie sposobu opartego na meto¬ dzie podanej przez Ainswortha w opisie patento¬ wym St. Zj. Am. nr 2 756 235, zgodnie z która hy¬ drazyd poddaje sie hydrogenolizie przy uzyciu niklu Raney'a.

Nazwy nowych pochodnych wytwarzanych spo¬ sobem wedlug wynalazku pochodza jedynie od no¬ wej grupy utworzonej przy danym atomie wegla.

Przykladowo, zwiazek powstaly przez zastapienie w VLB metylowej funkcji estrowej przez funkcje amidowa nazwany jest po prostu: amid kwasu VLB- Hkaribo(kisylo«wego-3, a nie 3^ezloarbo(metoksyamid kwasu VLB^karboksylowego-3.

Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku w postaci ich wolnych zasad lub karbonamidów sa bialymi lub brazowawo zabarwionymi bezposta¬ ciowymi cialami stalymi. Jest jednak korzystne w miare moznosci, wyodrebniac i krystalizowac kar- bonamidy w postaci ich soM anionowych, otrzymy- wanych przy uzyciu nietoksycznych kwasów. Sole takie sa krystalicznymi lub bezpostaciowymi cia¬ lami stalymi o wysokich temperaturach topnienia i bialej barwie.

Stwierdizono, ze zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalazku wykazuja czynnosc przeciw no¬ wotworom przeszczepionym myszom in vivo.

Czynnosc taka wykazuja przykladowo siarczan N- -2-buityroksyetyloaimidu kwasu 4-dezacetylo-VLB- -karboksylowego-3, siarczan N-2-merkaptoetyloa- midu kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3, siarczan N-2-acetalaldehydoamidu kwasu 4-deza- cetylo-VLB-karboksylowego-3 i N-2^akryloksyety- lloajmid kwasu 4-dezacefty;lo-VLBHkarbaksylOwegOH3, podobnie jak inne zwiazki opisane podanym u- przednio wzorem. W celu wykazania przeciwnowo- tworowej czynnosci zwiazków wytwarzanych spo¬ sobem wedlug wynalazku, zwiazki te w okreslo¬ nych dawkach podawano z reguly dootrzewnowe w ciagu 7—10 dni po zaszczepieniu nowotworu.

W tablicy I podano wyniki kilku doswiadczen, Tablica I Badany zwiazek Nowotwór mg/kg X dni Procentowe zahamowania Siarczan amidu kwasu VLB- -karbdksylowego-3 Siarczan amidu kwasu 4-dez- acetylo-VLB-karboksylowego-3 Siarczan N-2-butyroksyetylo- amidu kwasu 4-dezacetylo- -VLBi*arboksylowego-3 Siarczan N-2-acetoksyetylo- amidu kwasu 4-dezacetylo-VLB- -karboksylowego-3 Siarczan N-2-dwumetoksyety- loamidu kwasu 4-dezacetylo- -VLB^karboksylowego-3 Siarczan N^acetaldehyido- amddu kwasu 4-dezacetylo-VLB- (karboksylowego-3 Siarczan N^2-akryliloksyetylo- amidu kwasu 4-dezacetylo-VLB- -karboksyilowego-3 Dwusiarczek bis (N-2^etyloamii- du kwasu 4-dezacetylo-VLB- Hkarboksylowego-3), sól kwasu siarkowego Siarczan N-tf-stearoiloksyety- loamidu kwasu 4-dezacetylo- -VLB-karboksylowego-3 Siarczan N-2-metoksyetyloami- du kwasy 4-dezacetylo-VLB- ^karboksylowego-3 N-2-metylomerkaptyloetylo- asnid kwasu 4idezacetylo-,VLB- ^karboksylowego-3 Siarczan N-2-acetyloaminoety- loamidu kwasu 4-dezacetylo- -VLBHkarboksylowego-3 ROS GLS GLS ROS P1534 ROS GLS ROS GLS GLS P388 , P388 GLS P388 GLS GLS B16 P388 GLS B16 P388 GLS 0,1—0,5X10 0,05—0,8X8 0,15—1,0X10 0,15—0,4X10 0,2—0,25X10 0,2X10 0,1—0,2X10 0,2X10 0,05—0,2X10 0,1—0,2X7 0,05X10 23—84 47—100 79—100. 49—100 36—37 100 72^100 100 37—100 83—100 40 0,4X10 0,1-0,4X7-9 0,4X10 1 0,05—0,4X7—10 0,2—0,4X7—9 0,8—1,5X3 0,6—0,9X3 1 0,2—0,4X7—9 0,75X10 0,9X3 0,125—0,5X10 48 84—100 48 53-^100 100 16—65 22^54 87—100 9 nieoznaczone osobniki utrzymujace sie przy zyciu 42 92—100 (7 dzien)9 104309 Tablica I (ciag dalszy) 1 2 Siarczan amidu kwasu VCR- ROS Hkarboksylowego-3 Siarczan amidu kwasu 4-dez- GLS acetylo-VCR-karbOksylowego-3 ROS * Nieoznaczone osobniki utrzymaly sie przy zyciuw w których zaszczepione nowotworami myszy leczo¬ no z powodzeniem zwiazkiem otrzymanym sposo¬ bem wedlug wynalazku. W kolumnie 1 tablicy po¬ dano nazwe zwiazku; w kolumnie 2 przeszczepiony nowotwór; w kolumnie 3 wielkosc dawki i liczbe dni, w ciagu których lek podawano, a w kolumnie 4 procentowe zahamowanie wzrostu nowotworu lub procentowe wydluzenie czasu zycia. ROS jest skrótem dla miesniaka kosci Ridgeway'a, GLS dla miesaka limfatycznego Gardnera, B16 dla czer¬ niaka, P388 dla bialaczki limfatycznej a P1533 dla bialaczki.

Nieoznaczone osobniki utrzymujace sie przy zy¬ ciu stwierdzono w przypadku stosowania siarcza¬ nu N-2-metoksyetyloamidu kwasu 4-dezacetylo- -VLB-karboksylowego-3.

Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku, podobnie jak znane zwiazki, takie jak leuro- krystyna i VLB, staja sie toksyczne dla myszy w dawkach przewyzszajacych dawki, przy których nastepuje 100% zahamowanie przeszczepionego no¬ wotworu. Jednakze, z niezbyt zrozumialych przy¬ czyn wszystkie leki w tym równiez leki kontrolne, moga byc w pewnej próbie toksyczne w dawkach, przy których zwykle daja one zahamowanie nowo¬ tworu bez wykazywania toksycznosci. Tak wiec wyniki przedstawione w tablicy I sa wynikami typowych doswiadczen, w których leki kontrolne daja spodziewane rezultaty tylko w niektórych próbach.

Jak mozna bylo oczekiwac, nowe karbonamidy wytwarzane sposobem wedlug wynalazku róznia sie pod wzgledem ich spektrum przeciwnowotwo- rowego od VLB, leurokrystyny i leurozyny, podob¬ nie jak do estrów VLB majacych w pozycji 4 grupe N,N-dwualkilogtlicylowa, na takiej samej za¬ sadzie na jakiej spektra przeciwnowoitworowe tych zwiazków róznia sie miedzy soba; niektóre z nich sa bardziej czynne przeciw pewnym nowotworom lub grupom nowotworów, a mniej czynne prze¬ ciw innym. Jednakze przy klinicznym stosowaniu zwiazków o wzorze 1 lekarz powinien podawac je poczatkowo ta sama droga, z tymi samymi srod¬ kami pomocniczymi i przeciw tym samym typom nowotworów, co w przypadku klinicznego stoso¬ wania leurokrystyny i VLB. Róznice w dozowaniu beda oczywiscie wynikaly z róznicy aktywnosci leurokrystyny i nowego leku w stosunku do tego samego doswiadczalnego nowotworu u myszy. A- midy wytwarzane sposobem wedlug wynalazku wykazuja wyraznie obnizona neurotoksycznosc w porównaniu z leurokrystyna. 3 I 4 0,5X10 49 0,2^1,0X7 36—75 1,0X10 39 ciagu 60 dni po zaprzestaniu kuracji.

Nowe karbonamidy wytwarzane sposobem wedlug wynalazku jako srodki przeciwnowotworowe moz¬ na podawac doustnie lub pozajelitowo. Dla zasto¬ sowania doustnego odpowiednia ilosc farmaJcolo- gicznie dopuszczalnej soli zasady o wzorze 1, o- trzymanej z nietoksycznego kwasu, miesza sie ze skrobia lub inna zaróbka i mieszanine te umieszcza sie w dwuczesciowych zelatynowych kapsulkach, z których kazda zawiera 7,5 do 50 mg substancji czynnych. Podobnie, czynna przeciwnowotwoTowo sól mozna zmieszac ze skrobia, spoiwem i substanc- ja zwiekszajaca poslizg i mieszanine te sprasowy- wac w tabletki, z których kazda zawiera od 7,5^do 50 mg soli. Tabletki mozna nacinac jesli stosowane byc maja nizsze lub podzielone dawki. W tym celu stosuje sie roztwory izotoniczne zawierajace 1—10 mg/ml. soli amidu kwasu indolodwuwodoroindolo- karboksylowego o wzorze 1. Zwiazki podaje sie w ilosci 0,1—1 mg na 1 kg wagi ciala ssaka, raz lub dwa razy tygodniowo, wzglednie co dwa tygodnie, w zaleznosci zarówno od czynnosci, jak i toksycz- nosci leku. Alternatywna metoda podawania dawki terapeutycznej odnosi sie do powierzchni ciala.

Dawka wynosi 0,1—10 mg na 1 m2 powierzchni ciala ssaka, co 7 do 14 dni.

Przyklad I. Hydrazyd kwasu 4-dezacetylo- 40 -VLB-karboksyiowego-3. 4-dezacetylo-VLB ogrze¬ wano w bezwodnym etanolu z nadmiarem bezwod¬ nej hydrazyny w zamknietym naczyniu reakcyj¬ nym, -w temperaturze okolo 60°C w ciagu okolo 18 godzin. IJaczynie reakcyjne ochlodzono i ot- 45 warto, wyjeto jego zawartosc i odparowano z niej pod zmniejszonym cisnieniem skladniki lotne. O- trzymana pozostalosc, zawierajaca hydrazyd kwa¬ su 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 roztworzo¬ no w chlorku metylenu, roztwór w chlorku metyle- 50 nu przemyto woda, rozdzielono i wysuszono, a chlo¬ rek metylenu odparowano pod zmniejszonym cis¬ nieniem. Pozostalosc rozpuszczono w mieszaninie chloroform : benzen (1:1) i poddano chromatogra¬ fii na zelu krzemionkowym. Dla rozwiniecia chro- 55 matogramu uzyto roztworu benzen — chloroform — trójetyloamina (100 : 50 :1,5). Poczatkowe frakcje chromatograficzne zawieraly nieprzereagowana 4- -dezacetylo-VLB. W dalszych frakcjach stwierdzono obecnosc hydrazydu v kwasu 4-dezacetylo-18'-dez- 60 karbometoksy-VLB-karboksylo(wego-3 opisanego poprzednio przez Neussa i wspólpracowników (Te- trahedron Letters, 1968, 783). W nastepnych frak¬ cjach wykryto metoda chromatografii cienkowar¬ stwowej hydrazyd kwasu 4-dezacetylojVLB-karbo- 05 ksyloweigo-3. Frakcje te polaczono i odparowano11 104309 12 pod zmniejszonym cisnieniem rozpuszczalniki.

Otrzymano cialo stale topniejace w temperaturze 219°—220°C, z objawami rozkladu.

Tak otrzymany hydrazyd kwasu 4-dezacetylo- -VLB-karboksylowego-3 wykazywal w widmie JR w zakresie 1725—1735 cm-1 pasmo pochodzace od gnnupy karbometoksylowej,, co odróznia ten zwia¬ zek od zwiazku zawierajacego grupe 18'-dezkarbo- metoksylowa, opisanego jak wyzej przez Neussa i wspólpracowników, a przy 1690 cm-1 pasmo zwiazane z funkcja hydirazydowa. Ciezar cza¬ steczkowy wyznaczony metoda spektrografii ma¬ sowej wynosil 768, co zgodne jest z wartoscia teo¬ retyczna obliczona dla wzoru C4jH58N607. W wid¬ mie NMR wystepowal silny rezonans przy 8 3,6 od grupy metylowej funkcji karbometoksylowej w pozycji 18.

Przyklad II. Azydek kwasu 4-dezacetylo- -VLB-karboksylowego-3.

Sporzadzono roztwór 678 mg hydrazydu kwasu 4- I) w 15 ml bezwodnego metanolu, a nastepnie do¬ dano don okolo 50 ml In roztworu wodnego kwasu solnego, po czyim otrzymany roztwór ochlodzono do temperatury okolo 0°C. Nastepnie dodano w przy¬ blizeniu 140 mg azotynu sodowego i otrzymana mie^ szanine reakcyjna mieszano w ciagu 10 minut, utrzymujac w czasie mieszania temperature okolo 0°C. Barwa roztworu po dodaniu azotynu sodowego zmienila sie na czerwono-brazowa. Mieszanine re¬ akcyjna zalkalizowano nastepnie przez dodanie nadmiaru zimnego 5% roztworu wodnego wodoro¬ weglanu sodowego. Wodny rozfowór podkiano trzy¬ krotnie ekstrakcji dwuchlorkiem metylenu. Powsta¬ ly w powyzszej reakcji azydek kwasu 4-dezace- tyloJVLB-kanboksylowego-3 przeszedl do dwu- chlortou metylenu.

Jakkolwiek roztwór azydku kwasu 4-dezacety- lo-VLB-karboksylowego-3 w dwuchlorku metyle¬ nu stosuje sie zazwyczaj bez dalszego oczyszczania, próbki tego roztworu poddano przeróbce dla scha¬ rakteryzowania azydku. Mianowicie, po odparowa¬ niu dwuchlorku metylenu otrzymano azydek bez¬ postaciowy, który przemyto eterem *i otrzymana zawiesine przesaczono. Otrzymany proszek o bar¬ wie brazowej wykazywal nastepujace charaktery¬ styczne wlasciwosci fizyczne: w widmie UV przy Xmax= 269 mfl (e = 16700) pasmo boczne przy okolo 290 mu i przy 309 my, (e = 7100). W widmie JR maxknum przy 1730 cm-1 (grupa karbohydrazydo- wa) nie wystepowalo, natomiast maximum przy 2135 cm-1 bylo meznieksztalcone. Co wiecej, wy¬ razne maksimum charakterystyczne dla funkcji kanbazydlkowej wystepowalo przy 2135 cm-1. Spek¬ trografii masowy ujawnil jon czasteczkowy m/e = = 708 wykazujac ubytek 71 jednostek masowych (H, CON3) w stosunku do ciezaru czasteczkowego obliczonego dla wzoru 0^115^707 = 779.

Przyklad III. N-etyloamid kwasu 4-dezacety- lo-VLB-karboksylowego-3.

Sporzadzono roztwór azydku kwasu 4-dezacety- lo-VLB-4carboiksylowego-3 w roztworze dwuchlorku metylenu wedlug przykladu II, wychodzac z 900 mg hydrazydku kwasu 4-dezacetylo-VLB-karbo- ksylowego-3. Roztwór w dwuchlorku metylenu wy¬ suszono i stezono do objetosci okolo 20 ml.

Roztwór azydku w dwuchlorku metylenu umiesz¬ czono nastepnie w kolbie wyposazonej w rurke osuszajaca i mieszadlo. Do kolby dodano 50 ml bezwodnej etyloaminy, po czym mieszanine reak¬ cyjna mieszano w ciagu okolo 2 godzin w tempe¬ raturze pokojowej. Po odparowaniu lotnych skla¬ dników pod zmniejszonym oisnieniem otrzymano bezpostaciowy proszek o barwie brazowawej. Pro*- dukt ten poddano chromatografii na zelu krzemion- kowyim. Ohromaitogram rozwijano za pomoca mie¬ szaniny octan etylu — bezwodny etanol <3 :1), po¬ laczono frakcje, w których metoda chromatografii cienkowarstwowej stwierdzono N-etyloamid kwa¬ su 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 i z pola¬ czonych frakcji usunieto pod zmniejszonym cisnie¬ niem rozpuszczalnik. Otrzymano 450 mg bezposta¬ ciowego proszku o barwie brazowawej o naste- pujacych charakterystycznych wlasciwosciach fi¬ zycznych: widmo masowe : m/e = 781 (odpowia¬ da wzorowi C^H^NgOy); widmo JR: maxiima ab¬ sorpcji przy 1730 cm-1 (grupa estrowa), 1670 cm-1 (grupa amidowa), 3420 cm-1 (ugrupowanie N—H « grupy amidowej); widmo NMR: 8 1,18 (triplet — grupa pnmetylowa w grupie etyloamiidowej), 8 3,28 (kwartet — grupa a-metylenowa w grupie etylo- amidowej), 8 3,59 (singlet — metylowa grupa es¬ trowa).

Rozpuszczajac wyzej opisany bezpostaciowy pro¬ szek w bezwodnym etanolu i doprowadzajac war¬ tosc pH do okolo 4,0 za pomoca 2% roztworu kwasu siarkowego w bezwodnym etanolu, otrzy¬ mano siarczan N-etyloamidu kwasu 4-dezacetylo- -VLB^kanboksylowego-3. Po odparowaniu rozpusz¬ czalnika pod zmniejszonym cisnieniem uzyskano rozpuszczalny w wodzie proszek o barwie brazo¬ wawej zawierajacy siarczan N-etyloamiidu kwasu 4^dezacetyilo-VLB4farboIksylowego-3. 40 Przyklad IV. N-fl-butyryloksyetyloamid kwa¬ su 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3.

Stosujac tok postepowania z przykladu III otrzy¬ mano N^p-butyryloksyetyloamid kwasu 4-dezace- tylo-VLB-karboksylowego-3 o nastepujacych wlas- 45 ciwosciach fizycznych: widmo JR — piki przy 3420 cm-1, 1735 cm-1 i 1680 cm-1; widmo maso¬ we — jon czasteczkowy M+ = 867 (zgodnosc ze wzorem empirycznym 0491165^09).

Przyklad V. N-/2-hydiroksyetylo/am!id kwasu 50 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3.

Stosujac tok postepowania z przykladu III otrzy¬ mano w reakcji azydku kwasu 4-dezacetylo-VLB- -karboksylowego-3 z etanoloamina NV2-hydrdksy- etyla/amid kwasu 4-dezacetylo^VLB^karboksylowe- 55 go-3, stanowiacy bezpostaciowe cialo stale o bar¬ wie brazowawej i nastepujacych wlasciwosciach fi¬ zycznych: widmo JR — piki przy 3420 cm-1 (NH), 1732 cm-i (COO), 1670 cm-1 (CON); jon czastecz¬ kowy M+ = 797 (zgodnosc ze wzorem empirycznym 60 C4bH5§N508). Odpowiednia sól siarczanowa otrzyma¬ na podana poprzednio metoda, stanowi rozpuszczal¬ ny w wodzie bezpostaciowy proszek o barwie bra¬ zowawej.

Przyklad VI. N^2-acetoksyetylo/amid kwasu M 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3,1S 104309 14 Acetylujac N-hydToksyetylokarbonannd otrzymano N-/2-acetoksyetylo/ amid kwasu 4-dezacetylo-VLiB- karboksylowego-3, stanowiacy bezpostaciowy pro¬ stek o barwie brazowawej o nastepujacych wlasci¬ wosciach fizycznych: widmo JR — piki przy 3420 5 cm-* (NH), 1740 om-1 (COO) i 1(670 cm-1 (Om). Wid¬ mo masowe — jon czasteczkowy M+=i830 (zgotimosc ze wzorem empirycznym C47H6iN509); widmo NMR zgodnie z budowa, zwlaszcza dodatkowy pik przy 8 1,91 (grupa acetylometylowa). 10 Przyklad VII. N-/2-aminoetylo/amid kwasu 4-dezacetylo-VLB-kajrbo'ksylawego^3.

Stosujac wyzej podany tok postepowania otrzy¬ mano NV2-aminoetyloi/ amid kwasu 4-dezacetylo- -VLB-karboksylowego-3 bedacy bezpostaciowym 15 proszkiem o barwie brazowawej i nastepujacych wlasciwosciach fizycznych: pKa = 6,8, 9,0, 4,6. Wi¬ dmo JR — piki przy 3420 om"1 (COO), 1670 cm^1 = 768 (zgodnosc z empirycznym wzorem C45HWN607). 20 Otrzymano równiez sól siarczanowa w postaci bez¬ postaciowego proszku o barwie brazowawej.

Przyklad VIII. N-2,2-dwumetoksyetyloamid kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksyTlawego-3.

Stosujac tok postepowania z przykladu III otrzy- 2s mano w reakcji azydku kwasu 4-dezacetylo-VLB- -4carboksylowego-3 z 2,2-dwumetoksyetyloamina N-2,2-dwumetoksyetyloamid kwasu 4-dezacetylo- -VLB-karboksylowego-3. Otrzymany amid mial na¬ stepujace wlasciwosci fizyczne: widmo JR — ma- 30 xima absorpcji przy 1665 cm-1 (grupa amidowa) i przy 1730 cm-1 (grupa karboksylowa); widma ma¬ sowe (m/e) — jon czasteczkowy przy 841, inne piki przy 782, 651, 500, 355 i 154; wddimo NMR — 6 4,42 (triplet), 8 3,41 (dublet — 2H w pozycji 1), 35 8 3,36 — 3,45 (6 atomów wodoru z metylowych grup eterowych).

Otrzymano sól siarczanowa rozpuszczajac w me¬ tanolu otrzymana powyzszym sposobem wolna zasade i dodajac do niej 2% roztwór kwasu siar- 40 kowego w metanolu. Po odparowaniu powstalego roztworu do sucha otrzymano rozpuszczalny w wodizie ibezpositoaicitawy proszek o barwie brazowa¬ wej.

Przyklad IX. N-/2-metylomerkap*oetylo/aimid 45 kwasu 4Hdezacetylo-VLB-kair1boksyilowego-3. 1,8 g hydrazydu kwasu 4Hdezacetylo-VLB-karbo- ksylowego^ poddano konwersji na azydek wedlug metody z przykladu II uzywajac 100 ml In kwasu solnego i 180 mg azotynu sodowego w bezwodnym w metanolu. Roztwór azydku w dwuchlorku metylenu poddano reakcji z 4 g mettyaomerkalptoietyloaminy stosujac tok postepowania z przykladu III. Mie¬ szanine reakcyjna mieszano w temperaturze po¬ kojowej w ciagu nocy, a nastepnie roztwór prze- w myto raz woda, wysuszono nad siarczanem sodo¬ wym, przesaczono i odparowano pod zmniejszonym cisnieniem rozpuszczalnik. Pozostalosc umieszczona w kolumnie napelnionej krzemionka i eluowano eluentem skladajacym sie z octanu etylu i meta- w nolu (3:1). Otrzymano 540 mg karbonamiidu o na¬ stepujacych charakterystycznych wlasciwosciach fi¬ zycznych: analiza elementarna S — stwierdzono 3,47% (z obliczen wynikalo 3,87%); widmo JR — maxima absorpcji przy 1740 i 1675 cm-1; widmo «»¦ NMR — 8 2,12 (-^SCH,), 8 2,80 (-^NCH,), 8 3,58 (^COOGHj), 8 3,78 (ArOCH8); widmo masowe 827, m/e 841 (transmetylacja), 486 (polowa windoliny), brak piku przy 813.

Znanym sposobem otrzymano sól siarczanowa.

Przyklad X. N-/3-metylomerkaptopropylo/ /amid kwasu 4-dezacetylo-VLB-kairboksylowego-3.

Stosujac tok postepowania z przykladu II prze¬ prowadzono 4,0 g hydrazydu 4-dezacetylo-VLB w azydek za pomoca 200 ml In kwasu solnego i 400 mg azotynu sodowego. Do roztworu azydku w dwuchlorku metylenu dodano 5 g metylomerkap- topropyloaminy i roztwór mieszano w temperaturze pokojowej w ciagu nocy stosujac warunki podane w przykladzie III. Roztwór przemyto raz woda, wysuszono nad siarczanem sodowym, przesaczono i odparowano. Pozostalosc umieszczono w kolumnie napelnionej krzemionka i eluowano eluentem dwu- chlorek metylenu : octan etylu : metanol (1:1:1).

Odpowiednie frakcje polaczono i usunieto z nich pod zmniejszonym cisnieniem rozpuszczalnik.

Otrzymano 1,86 g karbonamidu o nastepujacych charakterystycznych wlasciwosciach fizycznych: analiza elementarna 53,71% (z obliczen wynikalo 3,80%); widmo JR — piki maximów absorpcji przy 17120 i 1660 cm"1; widmo NMR — 8 2,08 (—tSCH,), 8 2,79 (l^NCH,), 8 3,58 <—COOCH8), 8 3,76 <—ArOCH,); widmo masowe — jon 841, m/e 855 (tiransmetyilacja) 500 (polowa windoliny). Znanym sposobem otrzymano sól siarczanowa.

Przyklad XI. N-/2-merkaptóetylo/amid kwasu 4-dezacetylo-VLB- karboksylowego-3 i dwusiarczek bis/N-2-etyloaimddu kwasu 4-dezacetylo-VLB-kar- boksylowego-3). 12 g hydrazydu kwasu 4-dezacetylo-VLiB-karbo- ksylowego-3 poddano przemianie w azydek, stosu¬ jac tok postepowania z przykladu II. Nastepnie 68,2 g chlorowodorku 2-merkaptoetyloaminy roz¬ puszczono w minimalnej ilosci wody i otrzyma¬ ny kwasny roztwór zalkalizowano stezonym wod¬ nym roztworem wodorotlenku sodowego. Otrzy¬ mana 2- warstwie alkalicznej, oddzielono i wyekstrahowano octanem etylu. Warstwe wodna wyekstrahowano nastepnie eterem i dwuchlorkiem metylenu. Orga¬ niczne ekstrakty polaczono i odparowano z nich rozpuszczalniki.

Pozostala po odparowaniu amine rzopuszczono w minimalnej ilosci dwuchlorku metylenu i doda¬ no ja do roztworu otrzymanego wyzej opisanym sposobem azydku, w 500 ml dwuchlorku metyle¬ nu. Mieszanine reakcyjna ogrzewano w tempera¬ turze 100°C w ciagu 5 minut, a nastepnie ochlo¬ dzono, dodano 20 ml pirydyny i mieszano w tem¬ peraturze pokojowej w ciagu nocy. Po dodaniu nadmiaru 5% wodnego roztworu wodoroweglanu sodowego warstwa wodna oddzielila sie od orga¬ nicznej. Warstwe organiczna przemyto trzykrotnie woda, a nastepnie wysuszono. Rozpuszczalnikosu¬ nieto pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc zawierajaca powstala w powyzszej reakcji mie¬ szanine N-/2-merkaptoetylo/amidu kwasu 4-deza- cetylo-VLB-karboksylowego-3 i dwusiarczku bis/N- ^2-etyioamid(u kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylo- wego-3 oddzielono metoda chromatogirafii na zelu15 104309 16 krzemionkowym stosujac mieszanine rozpuszczal¬ nikowa dwuchlorek metylenu : octan etylu : meta¬ nol (1:1:1) zawierajaca 2% trójetyloamimy. O- trzymano dwie frakcje; dla pierwszej z nich Rf= =0,5, dla drugiej Rf=0,25. Obie frakcje wykazy¬ waly kilka wlasciwie identycznych nastepujacych wlasciwosci fizycznych: wiilma. majowe — m/e = = 827 (jon czasteczkowy -f tcansmetylaicja), 486; widma JR — piki przy 1730 i 1670 cm-1 (w chflo- roformie); widma NMR — prawie pokrywajace sie.

Rozróznienie budowy obu substancji przeprowa¬ dzono wedlug nastepujacych kryteriów: substancja poruszajaca sie szybciej okreslona jako frakcja Rf=0,5 miala trzy dajace sie miareczkowac grupy (w 66% wodnym roztworze dwumetyloformamidu) przy 5,3, 7,38 i 11,8. Wolniej poruszajaca sie frak¬ cja Rf=0,25 miala tylko dwie dajace sie miarecz¬ kowac grupy wystepujace przy wartosciach pK ,2 i 7,5. Tak wiec frakcja Rf=0,5 miala dodatko¬ wa ^dajaca sie miareczkowac grupe, która byla sul- fhydrylowa grupa aimidu kwasu kariboksylowego-3.

Grupa sulfhydrylowa nie wystepuje oczywiscie w stanowiacym frakcje Rf=0,25 dwusiarczku. Ponad¬ to analiza 1SC NMR wykazala, ze obie frakcje daja piki w obszarze 173,6—173,8 odpowiadajacym ato¬ mowi wegla w drugorzedowym amidzie (windesi- na — amid kwasu z grupa karboksylowa w po¬ zycji 3 bedacy amidem pierwszorzedowym — ma pik przy 176,7). Obie próbki mialy wiele identycz¬ nych pików i tylko po dwa piki rózniace sie — we frakcji Rf=0,5 przy 42,3 i 24,2 a we frakcji Rf=0,25 przy 38,0 i 37,6.

Z interpretacji widm'13C NMR wynika, iz pierwsza para pików odpowiada atomom wegla w niepod- stawdonym lancuchu bocznym (grupa merkaptoety- loamidowa), a druga para pików ma identyczne pochodzenie, z tym wyjatkiem, ze atom siarki jest podstawiony (jak w dwusiarczku). Oznaczony me¬ toda osmotyezna ciezar czasteczkowy frakcji Rf= =0,25 wynoszacy 1770 (wedlug obliczen 1624) sta¬ nowi dalsze potwierdzenie budowy dwusiarczku.

Analiza siarczkowa dla frakcji Rf = 0,5 wyniosla 0,8 a dla frakcji Rf=0,25 zero.

Przyklad XII. N-acetaadehydoamid kwasu 4- -dezacetylo-VLB-karboksylówego-3.

N-2,2-dwumetoksyetyloamid kwasu 4^dezacetylo- -YLB-karboksylowego^S otrzymany metoda z przy¬ kladu VIII rozpuszczono w In roztworze wodnym kwasu solnego. Mieszanine reakcyjna pozostawiono w temperaturze pokojowej w ciagu 4 godzin a na¬ stepnie zalkaMzowano 14n wodnym roztworem wo¬ dorotlenku amonowego. Oddzielono nierozpuszczal¬ ny w alkalicznym roztworze amid i wyekstrahowano go dwuchlorkiem metylenu. Warstwe dwuchlorku metylenu oddzielono, wysuszono i odparowano roz¬ puszczalnik.

Pozostaly proszek poddano chromatografii na ze¬ lu krzemionkowym, stosujac jako eluent miesza¬ nine rozpuszczalnikowa octan etylu : etanol (3 :1) i otrzymano oczyszczony N-acetyloaldehydoamid kwasu 4-dezacetylo-VLB^kacrboksylowego-3 o na¬ stepujacych wlasciwosciach fizycznych: Rf=0,43 dla acetalu metylowego Rf=l,50); widmo JR — piki przy 3420 om-1 (N-H), 1735 cm-* (grupa kar¬ boksylowa), 1675 cm-1 (grupa karbonamidowa); widmo NMR — 5 7,78 (triplet — H grupy ami¬ dowej), 8 9,67 (H grupy formylowej).

Otrzymano sól siarczanowa rozpuszczajac po¬ wyzszy amid w absolutnym etanolu i doprowadza¬ jac wartosc pH uzyskanego roztworu do 5,0 za po¬ moce 2% roztworu kwasu siarkowego w absolut¬ nym etanolu. Po odparowaniu rozpuszczalnika o- trzymano sól siarczanowa jako bezpostaciowy pro¬ szek o barwie#brazowawej.

Przyklad XIII. N-2-acetyloamiinoetyloamid kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3.

Sporzadzono roztwór 1600 mg otrzymanego w przykladzie VII N-2-aminoetyloamddu kwasu 4-de- ^ zacetylo-VLB-karboksylowego-3 w 30 ml dwuchlor¬ ku metylenu, do którego dodano 5 ml pirydyny, a nastepnie do roztworu tego dodano 200 mg bez¬ wodnika octowego. Naczynie reakcyjne szczelnie zamknieto i mieszaniine reakcyjna mieszano w temperaturze otoczenia w ciagu 24. godzin. Nastep¬ nie dodano etanol w celu poddania go reakcji z nadmiarem bezwodnika.

Skladniki lotne odparowano, a pozostalosc za¬ wierajaca N-2-HacetyloaminoetyloanBd kwasu 4-de- zace*ylo-VLB-karboiksylowego-3 rozpuszczono w dwuchlorku metylenu, Warstwe dwuchlorku mety¬ lenu przemyto kilkakrotnie rozcienczonym roztwo¬ rem wodorotlenku amonowego, a nastepnie woda.

Warstwe dwuchlorku metylenu wysuszono i od- parowano z niej dwuchlorek metylenu.

Pozostalosc poddano chromatografii na zelu si¬ likonowym stosujac mieszanine rozpuszczalnikowa octan etylu : metanol (1 :1). Otrzymano oczyszczo¬ ny N-2-acetyloaminoetyloaimid kwasu 4-dezacetylo- -VLB-karboksyloweigo-3 o nastepujacych wlasci¬ wosciach fizycznych: widmo masowe (m/e) — jon czasteczkowy = 838 (potwierdzenie wzoru C47H6iN9- 08); widmo JR — piki przy 3429 cm^1 (N—H), 1735 cm-1 (grupa karboksylowa), 1670 cm-1 (gru- 40 pa amidowa); widmo NMR — pdiki przy 4,17 i 1,965 (wodory grupy acetylowej przy grupie p-amino- wej).

Przyklad XIV. N-2-Akryliloksyetyloamid kwasu 4-dezacetylo-VLB-kanboksylowego-3. 45 Sporzadzono roztwór 1100 mg otrzymanego w przykladzie V N-2-hydroksyetyloamidu kwasu 4- -dezacetylo-V^B-fcariboksy11oweigo-«3 w 50 ml ben¬ zenu. Do roztworu dodano 150 mg chlorku akryli- lu. Naczynie reakcyjne szczelnie zamknieto i re- 50 akcje prowadzono w temperaturze pokojowej w ciagu 18 godzin. Nastepnie naczynie reakcyjne ot¬ warto i dodano 200 mg chlorku akryliilu, po czym ponownie zamknieto je szczelnie i utrzymywano w temperaturze otoczenia w ciagu dodatkowych 10 55 godzin. Naczynie reakcyjne otwarto i mieszanine reakcyjna poddano obróbce kontaktujac roztwór organiczny z rozcienczonym wodorotlenkiem amo* nowym, w celu usuniecia wszelkiego nadmiaru chlorku kwasowego. Nastepnie warstwe organicz- 60 na wysuszono i odparowano z niej rozpuszczalniki.

Pozostalosc zawierajaca N-2-akryliloksyetyloamid kwasu 4-dezacetylo-VLB^karboksylowego-3 podda¬ no chromatografiii" na zelu krzemionkowym stosujac mieszanine rozpuszczalnikowa octan etylu : etanol 65 (3:1).17 Otrzymano 27 mg oczyszczonego amidu stanowia¬ cego bezpostaciowy proszek o barwie brazowawej i o nastepujacych wlasciwosciach fizycznych: widmo masowe (m/e) — jon czasteczkowy = 851 (zgodnosc ze wzorem C48H6iN509); widmo JR — piki przy 5 3427 cm-1 (NH), 1730 cm"1 (grupa karboksylowa), 1675 cm-1 (grupa amidowa).

Przyklad XV. N-2-stearoddoksyetyloaimid kwa¬ su 4^dezacetylo-VLB^karboksylowego-3.

Stosujac 2 g otrzymanego w przykladzie XIV 10 N-2-hydroksyetyloamidu kwasu 4-dezaoetylo-VLB- Tkarboksyloiwego-3 i bezwodnik stearynowy za¬ miast chlorku akrylilu, otrzymano N-2-stearoilo- ksyetyloamid kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylo- . wego-3 o jonie czasteczkowym = 1063 (zgodnosc ze 15 wzorem C63H93N509) i dalszych pikach przy 1004, 651, 355 i 154. Przy uzyciu bezwodnego etanolu otrzymano znanym sposobem siarczan (151 mg) w postaci nierozpuszczalnego w wodzie bezpostacio¬ wego proszku o barwie brazowawej. 20 Przyklad XVI. Otrzymywanie N-P-metoksy- etyloamid kwasu 4^dezacetylo-VLBjkarboksylowe- go.

Stosujac tok postepowania z przykladu II 5,0 g hydrazydu 4-dezacetylo-VL.B-przeprowadzono w azydek. Do roztworu azydku w dwuchlorku me¬ tylenu dodano 10 ml p-metoksyetyloaminy i mie¬ szano w temperaturze pokojowej w oiagu nocy, stosujac warunki podane w przykladzie III. Roz¬ twór przemyto raz woda, wysuszono nad siarcza¬ nem sodowym, przesaczono i odparowano. Pozo¬ stalosc umieszczono w kolumnie napelnionej krze¬ mionka i eluowano stosujac eluent zawierajacy dwuchlorek metylenu, octan metylu i octan etylu (1:1:1). Polaczono odpowiednie frakcje i usunieto pod zmniejszonym cisnieniem rozpuszczalnik.

Wlasciwosci fizyczne okreslone dla 50 mg sub¬ stancji byly nastepujace: widmo JR — piki ma- ximów absorpcji przy 3670, 3550, 3470, 1730, 1670 40 cm"1; widmo NMR (w CDC13) 8 2,80, 3,34, 3,58, 3,77; widmo masowe w 811, m/e 825 (transmetylacja), 780, 752, 571, 470, 353, 154, 124, 122; miano (66°/o DMF) pKa = 5,35 i 7,38. Pozostala ilosc substancji poddano zwyklym sposobem konwersji na sól siar- 45 czanowa. Otrzymano 1,8 g soli.

Przyklad XVII. Otrzymywanie soli.

Inne sode obejmujace sole z anionami nieorga¬ nicznymi, takie jak chlorek, bromelk, fosforan, azo¬ tyn itp., podobnie jak sole z anionami organicz- 50 nymi, takie jak octan, chlorooctan, trójchlorooc¬ tan, benzoesan, alkilo- lub arylosulfoniany itp. 0- trzymywano z amidów postepujac analogicznie jak w przykladzie I w przypadku otrzymywania soli siarczanowej, zastepujac uzyty w tym przykladzie 55 2% wodny roztwór kwasu siarkowego odpowiednim kwasem w odpowiednim rozcienczalniku.

Jest rzecza oczywista, ze obecnosc innych grup estrowych i/lub amidowych w zwiazkach indolo- dwuiwodoroindolowych wytwarzanych sposobem 60 wedlug wynalazku wymaga podczas otrzymywania soli specjalnej uwagi, w celu unikniecia hydroli¬ zy, transestryfikacji i innych reakcji, które mogly¬ by zachodzic w wysokich temperaturach, w bar¬ dzo silnie kwasnych srodowiskachitp. 65 13

Claims (12)

Zastrzezenia patentowe

1. Sposób wytwarzania nowych, dimerycznych indolodwuwodoroindolokarbonamidów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza rodnik metylowy lub grupe —CHO, jeden z podstawników R2 i R3 oznacza atom wodoru lub grupe hydroksylowa, a drugi oznacza rodnik etylowy, a R4 oznacza grupe o wzorze 2, w którym m oznacza liczbe 1, 2 lub 3, oba podstawniki R5 i R8 oznaczaja grupy alko- ksylowe o 1—3 atomach wegla, albo R5 oznacza atom wodoru i R6 oznacza grupe —CHO, grupe alkanokarbonyloksylowa o 1—17 atomach wegla w rodniku alkilowym, grupe alkenokarfoonyloksy- lowa o 2—7 atomach wegla w rodniku alkenylo- wym, grupe alkoiksylowa o 1—3 atomach wegla, grupe alkanokarbonyloaminowa o 1—3 atomach wegla w rodniku alkilowym, albo grupe o wzo¬ rze —S—Y, w którym Y oznacza rodnik alkilowy o 1—3 atomach wegla albo farmakologicznie do¬ puszczalnych soli tych amidów, znamienny tym, ze dimeryczny azydek kwasu indolodwuwodoroin- dolokarboksylowego o ogólnym wzorze 3, w któ¬ rym R1, R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z amina o wzorze R4NH2, w którym R4 ma wyzej podane znaczenie, po czym zwiazek o wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, otrzymany w posta¬ ci wolnej aminy, ewentualnie przeprowadza sie w jego farmakologicznie dopuszczalna sól.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w srodowisku dwuchlorku metylenu.

3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w temperaturze pokojowej.

4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w celu otrzymania N-@-butyryloksyetyloamidu kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 azydek kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 podda¬ je sie reakcji z butyryloksyetyloamina.

5. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w celu otrzymania N-2-dwumetoksyetyloamidu kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3, azydek kwasu 4-dezacetylo-VLB^karboksylowego-3 podda¬ je sie reakcji z 2-dwumetoksyetyloamiina.

6. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w celu otrzymania N-2-metylomerkaptoetyloamidu kwasu 4-dezacetylo-VLB- karboksylowego-3, azydek kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 podda¬ je sie reakcji z 2-metylomerkaptoetyloaimina.

7. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w celu otrzymania N-3-metylomerkaptopropyloami- du kwasu 4-dezacetylo-VLB^karboksylowego-3, a- zydek kwasu 4-dezacetylo-VLBHkarboksylowego-3 poddaje sie reakcji z 3-metylomerkaptopropyloa- mina.

8. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w celu .otrzymania N-pHmetoksyetyloamidu kwasu 4-dezacetyio-VLB4carboksylowego-3, azydek kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 poddaje sie re¬ akcji z p-metoksyetyloamina.

9. Sposób wytwarzania nowych, dimerycznych indolodwuwodoroindolokarbonamidów o ogólnym wzorze 1, w którym R1 oznacza rodnik metylowy19 104309 20 lub grupe —CHO, jeden z podstawników R2 i R3 oznacza atom wodoru lub grupe hydroksylowa, a drugi oznacza rodnik etylowy, a R4 oznacza grupe o wzorze -^CH2)n—S—Z—, w którym n oznacza liczbe 1, 2, 3 albo 4, a Z oznacza atom wodoru albo wiazanie laczace atomy siarki w dwóch zwiaz¬ kach o wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie, albo farmakologicz¬ nie dopuszczalnych soli tych amidów, znamienny tym, ze dimeryczny azydek kwasu indolodwuwo- doroindolokarboksylowego o ogólnym wzorze 3, w którym R1, R2 i R3 maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji z amina o wzorze R4NH2, a którym R4 oznacza grupe o wzorze —(CH2)n—S—Z, w którym n ma wyzej podane znaczenie, a Z o- znacza atom wodoru, po czym zwiazek o wzorze 1, w którym wszystkie symbole maja wyzej podane 10 15 znaczenie, otrzymany w postaci wolnej aminy, e- wentualnie przeprowadza sie w jego farmakolo¬ gicznie dopuszczalna sól.

10. Sposób wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w srodowisku dwuchlorku metylenu.

11. Sposób wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze w celu otrzymania dwusiarczku bis [4-dezacetylo- -VLB C-3 /N-2-etylokarbonamidu/] azydek kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 poddaje sie reakcji z merkaptainem 2^aminoetylowym w obec¬ nosci zasady.

12. Sposób wedlug zastrz. 9, znamienny tym, ze w celu otrzymania N-2-merkaptoetyloamidu kwa¬ su 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego^3, azydek kwasu 4-dezacetylo-VLB-karboksylowego-3 podda¬ je sie reakcji z merkaptanem 2-aminoetylowym. CH,-CH CH,-0-^^jAi>-0H fizdr 1 i2^n3 - (CH2)m-HC /*' nzór z104309 R3 X , B V5"N^^---C-0-CH3 9 * «r--fY CH^O-^^^oh CH2-€H3' R1 C-N, ii O ;