Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wyrobu przedmiotów ogniotrwalych, jak np. cegiel, kamieni sztucznych i czesci do tygli do wytapiania szkla, które winny byc odporne na niszczace dzialanie plynów i gazów, naprzyklad na dzialanie roztopio¬ nego szkla lub roztopionego zuzla.Celem wynalazku niniejszego jest wy¬ twarzanie ogniotrwalych przedmiotów, któreby, nie bedac porowatemi, bylyby takze bardziej scislemi i bardziej odporne- mi na dzialanie wysokiej temperatury i inne dzialania je niszczace, anizeli do¬ tychczas uzywane ogniotrwale przedmioty.W celu wyjasnienia róznicy, jaka za¬ chodzi miedzy nowym ogniotrwalym ma- terjalem a mater jalem, który dotychczas znajdowal sie w uzyciu, podzielono przed¬ mioty ogniotrwale, ze wzgledu na sposób ich wyrobu, na trzy grupy o nastepujacych wlasciwosciach. 1. Przedmioty ogniotrwale wyrabiane z naturalnej gliny lub innego materjalu.Ten gatunek obejmuje wszystkie gliny ogniotrwale, porcelane oraz przedmioty wykonane z materjalów naturalnych, jak bauksyt, diaspar, magnezja, wapno, dolo¬ mit, chromosowa, cyrkon i andaluzit. 2. Przedmioty ogniotrwale, które wy¬ rabiane sa calkowicie lub czesciowo z ma¬ terjalu, wytwarzanego zapomoca stapiania lub krystalizowania w piecu elektrycznym.Ten sztucznie wytwarzany materjal otrzy¬ muje sie jako masa, która zostaje nastep-nie rozbijana i mielona, na mniej lub bar¬ dziej drobny proszek, nadajacy sie do u- zycia jaJto -czesc: skladowa materjalu do wyrobu przedmiotów ogniotrwalych. Ta klasa obejmuje przedmioty, zawierajace wszystkie sztuczne materjaly, stopiona glinke, magnezje, krzemien glinowy, gli¬ niany magnezu, jak równiez i kortborund.Przedmioty wzmiankowanych powyzej rodzajów wykonywa sie w ten sposób, iz mniej lub wiecej plastycznemu tworzywu nadaja sie ksztalty gotowego wyrobu, po- czem go suszy sie, -izeskwarza^ lub wypala.Druga grupa przedmiotów rózni sie od pierwszej stosowaniem przygotowawczego dodatkowego* sposobu stapiania lub kry¬ stalizowania. Przedmioty drugiej grupy sa drozsze, lecz lepsze, anizeli odpowiednie przedmioty ogniotrwale wykonane z mate- rjalów naturalnych, poniewaz róznia sie od tych ostatnich swym skladem chemicznym oraz swa czystoscia, swa struktura krysta¬ liczna, a takze swa scisloscia. 3. Przedmioty ogniotrwale lane wy¬ tworzone z materjalu, którego czesci skla¬ dowe stapiane sa w piecu elektrycznym.Ten materjal stopiony wlewa sie do formy odlewniczej, poczem wykonany odlew pod¬ lega ochladzaniu, uskutecznianemu w spo¬ sób zapobiegajacy powstawaniu skaz i pek¬ niec. W ten sposób unika sie rozdrabiania i mielenia oraz ksztaltowania i spiekania, co jest konieczne przy wyrobie przedmio¬ tów drugiej kategorji. Przy tym sposobie przedmioty otrzymuja odrazu pozadany ksztalt, przyczem odbywa sie to bkrdzo szybko. Oprócz tego materjal lany jest bardziej odporny na zuzywanie sie, ponie¬ waz nie jest porowaty, lecz przeciwnie, po¬ siada wieksza scislosc oraz krystaliczna strukture. Ogniotrwale przedmioty lane sa tak twarde, ze nie mozna ich strugac, przy¬ czem poza szlifowaniem nie wymagaja one zadnej obróbki, jednakze szlifowanie to zajmuje duzo czasu i jest bardzo kosztow¬ ne, z tego tez powodu praktyczniej jest wytwarzac przedmioty zapomoca odlewa* nia w ten sposób, by otrzymaly one odrazu wykonczona postac w formie odlewniczej.Fachowcom, wytwarzajacym sztuczne przedmioty ogniotrwale drugiej kategorji, byly oddawna znane zalety bezposredniego odlewania tych przedmiotów w odpowied¬ niej formie z materjalu roztopionego, acz¬ kolwiek dotychczas nikt nie umial zabez¬ pieczyc takie odlewy od powstawania na nich pekniec lub tworzenia sie rysów. Ni¬ niejszy sposób wyrobu dobrych odlewów wyjasnia ponizszy opis oraz rysunki Fig, 1 przedstawia piec elektryczny lacznie z forma odlewnicza do wykonania sposobu Wedlug wynalazku niniejszego, fig. 2 — przekrój pionowy tego pieca w zwiek¬ szonej nieco skali, wzdluz linji 2—2 na fig* 1, fig. 3 — widok od spodu ramy do utrzy¬ mywania formy odlewniczej.Fig. 4 i 5 przedstawiaja gotowe przed¬ mioty lane, wykonane wedlug sposobu be¬ dacego przedmiotem wynalazku. Materjaly uzywane do wyrobu ogniotrwalych przed¬ miotów, np. mieszanine glinkowa lub mie¬ szanine glinki z piaskiem, stapia sie w pie¬ cu 5. Roztopiona mase wlewa sie do formy odlewniczej, która nadaje odrazu przed¬ miotowi gotowy ksztalt. Do tego celu moz¬ na uzywac pieców róznych rodzajów. Ry¬ sunki przedstawiaja piec elektryczny, w którym luk swietlny powstaje pomiedzy dwiema, naprzyklad górna i dolna, elek¬ trodami 6 i 7. Piec 8 jest na górze otwarty, na dnie zas jest zamkniety zapomoca tar¬ czy 9, otaczafacej elektrode 7. Elektrody moga byc badz grafitowe, badz tez weglo¬ we. Tarcza 9 wykonana jest z materjalu izolacyjnego, np. z mieszaniny cementu z wlóknami azbestowemi.Elektroda 7 osadzona jest w otworze 10 tarczy dennej 9 zapomoca sruby zaci¬ skowej //, która umieszczona jest w spe¬ cjalnym kolnierzu 12. Na górnym koncu elektrody 7, po ostatecznam jej ustawieniu w piecu, umieszcza sie grafitowa plytke — 2 ^13. Plytka ta tworzy spód elektrycznego pieca, zawierajacego roztopiony materjal, jak to jest ponizej opisane. Dolny koniec elektrody 7 polaczony jest z elektrycznym przewodem 14, który doprowadza prad zmienny od generatora. Górna elektroda 6 osadzona jest w izolacyjnej tarczy 15, q- pierajacej sie o górny koniec sciany 8 za- pomoca ramion 16. Na górnej powierzch¬ ni tarczy 15 umieszczona jest tuleja 17, przeznaczona do osadzania w niej sruby zaciskowej 18, sluzacej do ustawiania e- lektrody 6 w odpowiedniej odleglosci od dolnej elektrody 7. Do latwiejszego jej u- stawiania sluzy raczka 19. Nad ta raczka elektroda 6 polaczona jest z .przewodem elektrycznym 20 doprowadzajacym prad.Piec 5 zweza sie ku dolowi, dzieki cze¬ mu materjal podlegajacy topieniu moze byc latwo stamtad usuwany. Piec ten posiada na stronie zewnetrznej pare czopów 21, które osadzone sa obrotowo w lozyskach podstawy 22. Przy takiej budowie piec mo¬ ze byc latwo pochylany zapomoca raczki 25 w celu wylewania stopu przez otwór spustowy 23 i korytko 24 do fomry odlew¬ niczej.Przy zestawieniu pieca umieszcza sie poczatkowo na swych miejscach tarcze 9 oraz elektrode 7. Nastepnie piec 8 wypel¬ nia sie do górnego konca dolnej elektrody rozdrobionemi kawalkami 26 dawniej juz stopionego materjalu. Na elektrode 7 na¬ klada sie male kawalki koksu, poczem gór- -na elektrode opuszcza sie dotad, dopóki nie zostanie utworzony miedzy niemi kon¬ takt. Po utworzeniu sie luku swietlnego piec wypelnia sie dalej az do wysokosci przedstawionej na fig. 2.Materjal ten winien byc ziarnisty i za¬ wierac jak najmniej pylu. Azeby zapobiec wydostawaniu sie materjalu przez otwór spustowy 23, ten ostatni jest zamykany.Po uplywie kilku minut po utworzeniu sie .luku zaleca sie elektrode podniesc do góry, \w celu zwiekszenia jego sily. Jezeli wsku¬ tek stapiania sie materjalu powstalo nao¬ kolo luku wydrazenie, wówczas pozada¬ liem jest ten ladunek (zasyp) obsuwac od czasu do czasu wdól, azeby zwiekszac ilosc roztopionego materjalu. Podczas topienia wydrazenie to powieksza sie i dosiega wreszcie sciany pieca, która rozzarzasie do koloru czerwonego. Wówczas nastepu¬ je odpowiedni czas do otworzenia otworu spustowego 23 i wylania stopu do formy odlewniczej. Fig. 2 przedstawia piec przyr gotowany do pracy odlewniczej.Rodzaj uzywanej formy, okres czasu znajdowania sie przedmiotu w formie od¬ lewniczej oraz nastepujace pózniej obra¬ bianie zapomoca ciepla wplywa rozstrzyga¬ jaco na fizyczne wlasciwosci przedmiotu po wyjeciu go z formy.Przedewszystkiem stosowanie zelaz¬ nych form odlewniczych nie jest celowe, za wyjatkiem przypadku, kiedy chodzi o od¬ lew malych i stosunkowo cienkich przed¬ miotów, jak np. tygle lub przewody szkla¬ ne. Przy wytwarzaniu takich przedmiotów odlew wyjmuja z formy z chwila gdy po¬ wierzchnia dostatecznie ostygla, poczem przedmiot ten podlega obrabianiu w spo¬ sób podany ponizej- Forma odlewnicza, która moglaby byc zastosowana do wiekszosci celów, miano¬ wicie do wyrobu cegly i kamieni do piecy¬ ków kapielowych, wykonywana jest z pia¬ sku szklanego i odpowiedniego srodka wia¬ zacego, jak np. oleju lnianego, a nastepnie podlega wypalaniu. Tego rodzaju formy z piasku posiadaja miedzy innemi takze i te zalete, ze nie stapiaja sie one z odlewem.Forma taka nadaje sie zwlaszcza do wyro¬ bu prostokatnych bryl, to jest gtraniasto- slupów, których objetosc wynosi 27 dm3 i które na fig. 1 i 2 oznaczone sa liczba 30.Taka forma sklada sie z szesciu gladkich plytek 31, 32, 33, 34, 35 i 36, z których kaz¬ da wykonana jest z piasku szklanego, jak to opisane fest powyzej, i nastepnie wypa¬ lana. Plytka taka posiada 25 mm, przy- .**- 3 —zaopatrzona feaf iv wysrtepy 37 oraz zlotrfci 38, w celu umozliwienia szczelnego iej saczenia z trtnemi plytkami. Wszystkie eresci formy utrzymywane sa zapomoca ramy 19 z kafówek zelaznych (fig. 3), kon¬ ce których zaopatrzone sa w uszka 40, które przechodza przez otwór szczelinowy 4f, znajdujacy sie na koncu sasiedniego katownika, i sa umocowane zapomoca kli¬ nów 42. Górna plyta 31 formy odlewniczej posiada otwór wlewowy 44, przez który doprowadza st£ materjal stopiony do for¬ my odlewniczej. Wnetrze formy jest u- prsethrfo pokrywane grafitem, w celu za¬ pobiezenia przylegania piasku formy od¬ lewniczej do odlewu.Przy wyrobie wiekszych lub mniejszych przedmiotów scianki formy winny w swych linjowych wymiarach byc grubsze lub cien¬ sze, zaleznie od wytwarzanego przedmiotu.Wypalona forme odlewnicza z piasku u- stawfa sie w praktyce na podstawe 45 z krzemianu glinowego i izoluje ze wszyst¬ kich stron zapomoca nalozenia wanstwy 46 proszku krzemianu glinowego grubosci od 7,5 do 10 cm i otacza osobnym plaszczem 47 z blachy zelaznej, W celu otrzymania dobrych odlewów z fliaterfalti ogniotrwalego jest rzecza ko- irfeeztta ochladzac go powoli zapomoca stopniowego obnizania temperatury dotad, dopóki odlew nie przejdzie ze stanu pól- plastyeznego do stanu twardego. Przy za¬ chowaniu tegd warunku naprezenia, po¬ wstajace podczas wlewania i poczatkowe¬ go stykania aie ze sciankami formy, zostaja tmtflicte, za* naprezenia molekularne, po¬ wstajace przy powolnem ochladzaniu wskutek zmniejszenia temperatury, nie sa dostateczne by mogly wywolac powstawa¬ nie rys. fefBfperatwa, przy której odlew staje Sie twardy, zmienia sie zaleznie od skladu ogniotrwalego materjalu i moze byc usta¬ lona do§wiadczatnie w kazdym poszczegól¬ nym plrppadkti. Dla materjalów ognio¬ trwalych, zawierajacych akunin jum i kwas krzemowy, temperatura krzepniecia lezy wpoblizu 1550°C. Odpowiednio do znanego sposobu zapobiegajacego pekaniu szkla no¬ wy sposób obrabiania odlewów, zapobie¬ gajacy powstawaniu pekniec, nazywa sie „sposobem odzarzania"/ Trzy ponizsze sposoby odzarzania o* gniotrwalych materjalów daly dobre wy¬ niki. 1. Odzarzanie w piecu do wypalania cegiel.Odlew pozostaje w formie tylko dotad, dopóki jego powierzchnia zewnetrzna u- mozliwia juz dokonywanie jakichkolwiek z nim czynnosci, i wtedy jest on szybko prze¬ noszony do pieca do wypalania cegiel, któ¬ ry posiada temperature, lezaca wpoblizu temperatury odzarzania ogniotrwalego ma- terjalu. Po umieszczeniu dostatecznej ilosci odlewów w piecu utrzymuje sie w nim tem¬ perature w granicach odzarzania w ciagu kilku godzin, a nastepnie jest ona obnizana stopniowo do temperatury pokojowej, przyczem dopuszczalna szybkosc zalezy przewaznie od grubosci odlewów. Dla od¬ lewów o grubosci 25 mm wystarcza zwykle 24 godzin. Ten sposób odzarzania jest ko¬ sztowny. Jest to jednak jedyny sposób, który mozna zastosowac przy odlewach malych i stosunkowo, cienkich, jak naprzy- klad tyglach i przewodach gazowych. Przy tym sposobie mozna stosowac zarówno otwarte jak i zamkniete formy, zakladajac, ze odlew jest wyjmowany z pieca przed mo¬ mentem zbyt duzego jego ochlodzenia sie. 2. Odzarzanie w proszku, sluzacym do izolacji cieplnej np. krzemian glinowy. Sto¬ sunkowo ciezkie przedmioty, jak bryly do pieców kapielowych, moga byc odzarzane w ten sposób, ze je wyjmuja z formy odlew¬ niczej, skoro tylko ich powierzchnia ze¬ wnetrzna ostygnie na tyle, iz mozna temi odlewami manipulowac, przyczem odlew ten, mogacy sie skladac z piasku szklanego i oleju lnianego, zostaje umieszczany w — ,4 ¦**-zbiorniku, zawierajacym proszek do izola¬ cji -cieplnej. Po wyjeciu odlewu zbiornik ten mozna ustawic w ten sposób, by znajdo¬ wal sie strzen pomiedzy odlewem a zbiornikiem moze byc wypelniona proszkiem izolacyj¬ nym. W tym ostatnim przypadku nie odej¬ muje sie nak forme odlewnicza postawic na izoluja¬ ce ^cegly, t* wtedy jest to niepotrzebne, Je¬ zeli blok taki wazy okolo 100 kg, to zawar¬ ta w nim ilosc ciepla jest dostatecznie duza do nagrzania znowu powierzchni po ochlo¬ dzeniu jej przez forme odlewnicza i powie¬ trze, wskutek czego temperatura jej podno¬ si sie ponad temperature odzarzania. Potem cala bryla ochladza sie, wskutek zastosowa¬ nia masy izolacyjnej, powoli od temperatu¬ ry odzarzania do temperatury pokojowej.Jedyna wada tego sposobu jest utrudnione wyjmowanie odlewu oraz usuwanie proszku izolacyjnego, pozatem sposób ten nie jest tak dobry, jak ponizej przytoczony trzeci sposób, 3. Odzarzanie w formie zaopatrzonej w cienkie scianki izolacyjne. Jezeli odlew po¬ siada duze wymiary, to najkorzystniej jest stosowac dobrze izolowana forme z piasku o cienkich sciankach, jak to bylo powyzej opisane. Scianki formy musza jednak byc dosc grube, aby mogly zachowac swoje ksztalty podczas ostygania odlewu i jego zestalania sie. Scianki formy nie powinny pochlaniac zbyt duzo ciepla, poniewaz wte¬ dy szybkosc ostygania odlewu bylaby za- duza. Jezeli jednak scianki formy beda cienkie, to pojemnosc cieplna formy bedzie tak nieznaczna w porównaniu do ilosci cie¬ pla, zawartego w odlewie, ze wewnetrzna powierzchnia scianek formy nagrzeje sie do temperatury odzarzania przed tern, niz temperatura odlewu spadnie ponizej tem¬ peratury odzarzania. Po wlaniu do formy stopionej masy, na forme sypie sie krze¬ mian glinowy. Po pól godzinie nastepuje zewnetrzne osiadanie odlewu, aczkolwiek wnetrze |'ego pozostaje fe&zcae plynaem i wskutek wypalenia srodka wiazacego naste¬ puje rozpadniecie sie formy odlewniczej.Katowniki zelazne,, które sie oswobodzily, usuwa sie zapomoca zelaznych haków (nie- przedstawionych na rysunku) wskutek cze¬ go moga byc one uzyte do dalszych odle¬ wów. Poza usunieciem katowników, odlew wogóle nie jest ruszany dotad, dopóki nie ostygnie. Czas ochladzania trwa dla bryly do pieców kapielowych o wymiarach 30 X 45 X 20 cm i wazacego okolo 85 kg cztery dni, pod warunkiem, ze lezy on w sproszkowanym krzemianie glinowym. Na¬ stepnie jesion wyjmowany z materjalu izolacyjnego i wtedy jest juz gotów do u- zytku. W podobny sposób mozna wytwa¬ rzac odlewy róznej wielkosci i ksztaltu, W przypadku jednak, gdy chodzi o wyrób przedmiotów o ksztalcie nieregularnym, grubosc których wynosi mniej niz 5 cm nie jest praktycznem stosowac ten sposób i trzeba wtedy oddac pierwszenstwo odza- rzaniu w piecu do wypalania cegiel.Wogóle stosuje sie tutaj to prawidlo, ze im ciezszy jest odlew, tern latwiejsze jest odzarzanie, pod warunkiem, ze nic posiada on cienkich scian. Przy zastosowaniu spo¬ sobu odzarzania w piecu do wypalania ce¬ giel mozna dobrze odzarzac odlewy, gru¬ bosc scianek których wynosi tylko 3 mm.Do wyrobu cienkich przedmiotów wydrazo¬ nych, jak tygle lub rury, jest rzecza prak¬ tyczna zastosowac zelazne otwarte lub za¬ mkniete formy o dokladnym ksztalcie, po¬ zwalajacym na nalezyte wykonanie ze¬ wnetrznego ksztaltu takich przedmiotów.Po napelnieniu formy plynnym materjalem ogniotrwalym i po jego osadzeniu sie do po¬ zadanej grubosci scianek, masa wewnetrz¬ na, która pozostala plynna, wylewa sie, po- czem przedmiot nalezy jak najszybciej wy¬ jac z formy i wstawic go do pieca do wypa- fenia cegiel.Z powyzszego opisu staje sie jasnem, ze sposób odlewania przedmiotów z mate- — 5 —rjalów ogniotrwalych jest nietylko bardziej bezposrednim i tanszym anizeli sposób, pfzy którym odbywa sie rozdrabnianie i mielenie materjalów przeznaczonych do wyrobu odlewu i zapomoca którego przed¬ miot wytwarza sie dopiero po zmieszaniu materjalów zasadniczych, po nadaniu ksztaltu i po wypaleniu (przedmioty dru¬ giej z wyzej wymienionych grup), Materjal lany rózni sie swemi wlasciwosciami fizycz- nemi i struktura, przyczem ksztalty odlewu sa wieksze i znajduja sie blizej jeden dru¬ giego, anizeli w materjale ogniotrwalym, wyrabianym z rozbitych odlamków nawet wtedy, jezeli byly one nagrzane prawie do punktu topienia, wskutek czego nastepuje przekrystalizowanie. Krysztaly wytwarza¬ jace sie zasadniczo w materjale odlewo¬ wym znajduja sie w polozeniu jakie mialy w plynnej masie, przycz2m taki materjal odlewowy jest bardziej scisly i nieporowa- . ty.' Materjal odlewniczy nie jest porowaty i gdy z jednej strony mozna zeszklic (ver- glasen) porcelane lub podobny materjal o- gniotrwaly, gdyz jest on nagrzewany dotad, dopóki ich czasteczki zlewaja sie ze soba, to z drugiej strony unika sie powstawania por przez stosowanie bardzo drobno mielo¬ nych materjalów surowych i wskutek tego nieposiadajacych sily niestawiajacych opo¬ ru przy zmianach temperatury. Tegorodza¬ ju zeszklone przedmioty sa drogie i kruche, posiadaja drobniejsze krysztalki i nie sa tak scisle, jak ogniotrwale przedmioty la¬ ne. Ogniotrwale przedmioty lane sa moc¬ niejsze przy wyzszych temperaturach ani¬ zeli znane przedmioty o podobnym skla¬ dzie, przyczem ich temperatura znaiekcza- nia sie wzglednie temperatura, przy której one znacznie sie deformuja pod wplywem pewnego ciezaru, lezy znacznie wyzej- 0- prócz tego odpornosc ogniotrwalych przed¬ miotów lanych przeciw niszczeniu ich przez roztopione szklo i inne materjaly jest znacznie wieksza od odpornosci znanych przedmiotów ogniotrwalych.Wykonano wielokrotne doswiadczenia z materjatami ogniotrwalemi, zawierajacymi kwas krzemowy i glin i posiadajacemi 54— 80% tlenku glinowego (Al2 Os) oraz z o- gniotrwalemi materjalami skladaj acemi sie glównie z glinki i kwasu krzemowego (o zawartosci 20 — 40% kwasu krzemowego) lub tez skladajacego sie z glinki, kwasu krzemowego i cyrkonu (z zawartoscia 30% cyrkonu). Wzmiankowane powyzej sposo¬ by, umozliwiajace otrzymywanie dobrych odlewów z przytoczonych powyzej materja¬ lów, moga byc równiez stosowane celem otrzymywania takichze odlewów z dowol¬ nego materjalu ogniotrwalego, który nada¬ je sie do stapiania go w piecu elektrycz¬ nym oraiz moze byc ksztaltowany i zawiera mniej lub wiecej glinki czystej, magnezji i cyrkonu, wzglednie ich mieszanin ze soba, lub z kwasem krzemowym, lub tez z inne- mi tlenkami, W celu otrzymania odlewu w powyzej opisany sposób mozna rózne materjaly roz¬ tapiac w piecu, aczkolwiek materjalami szczególnie nadaj acemi sie do uzycia w pie¬ cach do topienia szkla sa glinka diasporo- wa i kaolin, wzglednie bauksyt i kaolin.Trzeba zaznaczyc, ze glinka i czysty pia¬ sek moga byc takze uzyte zamiast kaolinu, przyczem dzialanie kaolinu lub piasku po¬ lega jedynie na rozcienczeniu mieszaniny glinki i kwasu krzemowego. Nalezy jeszcze dodac, ze sklad glinki diasporowej, bauksy- tu i kaolinu, pochodzacych z róznych miej¬ scowosci, rózni sie od siebie. Do prób uzyte byly typowe surowce o skladzie Glinka diasporowa A/2 03 Si 0.2 Ti 0, Fe3 03 Rózne Strata 65,6% 11,6 2,0 0,45 1,2 19,1 Bauksyt 55,57, 16,1 2,0 1,8 — 24,4 Kaolin 28,2«/0 53,4 2,0 1,6 0,7 14,0 Do otrzymania naprzyklad krzemianu glir nowego o skladzie 3 (Al2 03) 2 (Si 02) u- — 6 —zywa sie materjalu, zawierajacego mUsza- nme mniej wiecej 2,S czesci glinki di&SpO- rowej i jednej czesci kaolinu. Dla wytwo¬ rzenia sillimanitu materjal winien posiadac jednakowa ilosc czesci glinki diasporowej t kaolinu. Gzysta glinka diasporowa oraz jej mieszanina z kaolinem w róznych stosun¬ kach, a takze czysty bauksyt i jego miesza¬ nina z kaolinem w róznych stosunkach byly poddawane stapianiu wedlug sposobu, sta¬ nowiacego przedmiot niniejszego wynalaz¬ ki Dla pewnych celów jest rzecza pozada¬ na, azeby ogniotrwaly materjal zawieral od 10% do 30% cyrkonu. Taki ogniotrwaly material moze byc latwo wytworzony przez dodanie odpowiedniej ilosci rudy cyrkono¬ wi AnalUa jednej z takich rud jest naste¬ pujaca: Zr 0^ 74% Si 02 19% Ti 02 2% Fe203 3% Woda 2% Do tego oehi uzywano np. jednakowej ilosci glinki diasporowejt cyrkonu, rudy i kaolLrra.Jest rzecza pozadana przy odlewaniu, aby surowiec byl roztopiony mozliwie pred¬ ko, na ile tylko pozwala dostateczna jego latwoplynnosc, przyczem plyn winien byc wylany. Tak np. piec o zasilaniu pradu równem 100 kW dostarczac moze 100 kg odlewu co dwie godziny od ukonczenia pierwszego odlewu.Jezeli surowce iskladaja sie z glinki i kwasu krzemowego, jak np. glinka diaspo¬ rowa i kaolin, to wytworzenie materjalu o- gniotrwalego i po stopieniu go i odlaniu wedlug sposobu niniejszego, produkt kon¬ cowy sklada sie z krzemianu glinowego i krysztalków korundu, umieszczonych w szklistej masie* Jezeli uzyte zostaja inne surowce niz powyzej w»poimfri$tiCi t§ otrzymuje sie krysztaly ich zwiazków. We wszyslikieb przypadkach produkt sklada sie k krysz¬ talków od wielkosci mikroskopowej az do wiekszych rozmiarów, umieszczonych w szklistej masie. Dlatego tez mase te mozna okreslic jako krystaliczna, Jezeli stosowac materjaly, posiadajace tak wysoki punkt odzarzaniat ze nie mozna uzywac form piaskowych, wówczas forme mozna równiez wykonac z materjalu ognio¬ trwalego, posiadajacego taki sam lub wyz¬ szy punkt topienia sie, anizeli puukt topie¬ nia materjalu podlegajacego odlewaniu, Materjal uzyty do wyrobu takiej formy jest w tym przypadku mielony na tyle drobno, by czasteczki jego mogly przecho¬ dzic przez sito z dziewiecioma oczkami na 1 cm, wzglednie jeszcze drobniej, poczem tak zmielony materjal miesza sie z olejem lnianym lub inna organiczna substancja.Aczkolwiek w powyzszym opisie poda^ ne sa okreslone materj aly, aparaty i tem¬ peratury t które okazaly sie najbardziej praktycznemi, to jednak wynalazek nie jest przez nie ograniczony. Wyrazenia: ,,ognio¬ trwaly materjal", ,,ogniotrwale przedmio¬ ty", „ogniotrwaly odlew" oznaczaja tutaj odlew lub przedmiot, które byly poddane w piecu dzialaniu wysokich temperatiwr* sa odporne w ciagu dlugiego czasu na te tem¬ peratury, oraz na odlupywanie sie w miej¬ scach narazonych na najwieksze napreze¬ nia. PL